آیین‌نامه رفع آلودگی زیست‌محیطی فعالیتهای نفتی
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۸/۶/۴ بنا به پیشنهاد شماره ۳۶۵۸۲-۱ مورخ ۱۳۸۷/۶/۱۱ سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه رفع آلودگی زیست محیطی فعالیت های نفتی را به شرح زیر تصویب نمودند: ماده ۱
- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
- مناطق نفت خیز: مناطقی که دارای ذخایر طبیعی نفت و گاز به طور توامان یا مجزا بوده و با عملیات اکتشاف و بهره‌برداری، نفت و گاز از آن استخراج می‌گردد. ب
- فعالیتهای نفتی: تمامی فعالیت‌هایی که در زمینه اکتشاف، استخراج، تصفیه و پالایش (اعم از تصفیه مقدماتی یا تصفیه نهایی)، انتقال، نگهداری، ذخیره سازی، تبدیل و فرآوری نفت و گاز انجام می‌شود. پ
- سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست. ت
- آلودگی نفتی: پخش و آمیختن یک یا چند آلوده کننده اعم از نفت خام، فرآورده‌های مشتقات نفتی و پتروشیمی به آب یا هوا و یا خاک به میزان و مدتی که کیفیت فیزیکی یا شیمیائی یا بیولوژیکی آن را به طوری که برای انسان و یا سایر موجودات زنده و یا گیاهان و یا آثار و ابنیه زیان آور باشد تغییر دهد. ث
- تخریب: هرگونه تغییر غیرقابل برگشت در محیط. ج
- حوزه آبخیز بلافصل سد: قسمتی از حوزه آبخیز سد که به دریاچه پشت سد اشراف مستقیم دارد. چ
- حوزه آبخیز بلافصل رودخانه: قسمتی از حوزه آبخیز رودخانه که به رودخانه اشراف مستقیم دارد. ماده ۲
- کلیه شرکت‌ها و واحدهای دارای فعالیتهای نفتی موضوع این آیین‌نامه موظفند: ۱
- ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، برنامه مدون خود را برای مقابله با سوانح زیست محیطی مربوط تهیه و توسط واحدهای بهداشت، ایمنی و محیط زیست وزارت نفت در اختیار سازمان قرار دهند. در این راستا شرکت‌های مذکور موظفند ظرف یک سال، آمادگی لازم را جهت تامین منابع مالی و انسانی و تجهیزاتی لازم کسب نمایند. ۲
- ظرف بیست و چهار ساعت، سوانح زیست محیطی احتمالی را با ذکر محل وقوع و کم و کیف سوانح، به اطلاع سازمان برسانند. قالب گزارش مذکور و مقیاس کار این موضوع، مشترکاً توسط وزارت نفت و سازمان تهیه و تنظیم خواهد شد. ۳
- نسبت به برنامه‌ریزی و برگزاری دوره‌های آموزشی زیست محیطی به عنوان یکی از محورهای آموزش ضمن خدمت کارکنان اقدام نمایند. تبصره
- محتوا و سرفصل دوره‌های آموزشی مورد نظر مشترکاً توسط وزارت نفت و سازمان تهیه و تنظیم خواهد شد. ۴
- نظام مدیریت زیست محیطی را با تاکید بر انجام آموزش زیست محیطی، جلب مشارکت کارکنان و شناسایی موارد عدم انطباق با استانداردهای زیست محیطی، برقرار نموده و جهت رفع موارد عدم انطباق با استانداردها و ضوابط زیست محیطی کشور با رعایت اولویت‌ها و ضرورت‌های مربوط برنامه‌ریزی نمایند. ۵
- سیستم‌های پایش مستمر آلودگی را در خروجی تصفیه خانه فاضلاب‌های صنعتی و دودکش واحدهای مشمول این آیین‌نامه به منظور تعیین وضعیت موجود خود از نظر انتشار آلاینده‌های زیست محیطی برقرار نمایند. تبصره
- دستورالعمل‌های این ماده توسط کارگروه مشترکی متشکل از وزارت نفت و سازمان تهیه و برای اجرا ابلاغ خواهد شد. ماده ۳
- احداث انبارهای نفتی و خطوط لوله انتقال نفت یا فرآورده‌های نفتی و مکانیابی و دفن هر نوع پسماند ناشی از فعالیتهای نفتی در حوزه‌های آبخیز بلافصل سدها و رودخانه‌های تامین کننده آب شرب ممنوع می‌باشد. تبصره
- مرمت، بازسازی و تعویض منابع لوله موجود از شمول این ماده مستثنی می‌باشد. ماده ۴
- وزارت نفت به منظور جلوگیری از هدر رفتن ذخایر نفت و گاز و جلوگیری از آلودگی هوای مناطق نفت خیز ملزم به رعایت موارد زیر است: ۱
- عدم سوزاندن نفت خام بر روی چاه‌های نفت از طریق استمرار سرمایه‌گذاری در طراحی و ساخت تجهیزات سیار فرآوری نفت خام (Mot) و سایر تکنولوژی‌های به هنگام موجود. ۲
- بازیافت و استفاده مجدد از گازهای همراه نفت در مناطق تولید نفت در خشکی و شرکت‌های پالایش و پتروشیمی. ماده ۵
- برای دفع فاضلاب انسانی نیروی انسانی مستقر در حوضه‌های فعالیتهای نفتی حسب شرایط به ترتیب زیر انجام می‌شود: ۱
- احداث سپتیک تانک برای واحدهای دارای نیروی انسانی کمتر از سی نفر متمرکز یا بیش از سی نفر شاغل غیر متمرکز. ۲
- بکارگیری سیستم‌های تصفیه فاضلاب پیشرفته برای واحدهای موقت با بیش از سی نفر پرسنل متمرکز. ماده ۶
- گل‌های حفاری در پایان عملیات حفاری باید بسته به پتانسیل آلایندگی به طریق زیر دفع گردد: ۱
- گل‌های حفاری پایه نفتی و همچنین گل‌های حفاری آغشته به مواد نفتی در حوضچه‌های انباشت را به طریق بیولوژیکی و یا سایر روش‌های مناسب با رعایت ضوابط زیست محیطی به وضعیت اولیه برگرداند. ۲
- گل‌های حفاری پایه معدنی، در حوضچه‌های مصنوعی یا طبیعی که واجد شرایط زیر باشند انباشت و دفع شده و با پوشش گیاهی متناسب به فضای سبز تبدیل شوند: الف
- خارج از بستر آبراهه و سایر جریانات آب‌های سطحی ب
- خارج از اراضی کشاورزی ج
- خارج از اراضی جنگلی د
- خارج از حوزه آبریز بلافصل سدهای تامین آب شرب ه -- رعایت حداقل دو متر ارتفاع از سطح ایستابی آب‌های زیرزمینی منطقه محمود احمدی نژاد رئیس جمهور