محاسبه مهلت‌های دادرسی

مهلت‌ها به زبان ساده

اعتراض به رأی دادگاه مهلت دارد و اعتراضی که دیرتر از آن برسد، جز با عذری که دادگاه بپذیرد، شنیده نمی‌شود. این ماشین‌حساب از روز ابلاغ رأی، آخرین روز تجدیدنظرخواهی، فرجام‌خواهی (اعتراض در دیوان عالی کشور) و واخواهی (اعتراض به رأی غیابی در همان دادگاه) را حساب می‌کند و اگر آن روز جمعه یا تعطیل رسمی باشد، نخستین روز کاری بعد را نشان می‌دهد.

این ماشین‌حساب بخشی از دادرس، پلتفرم هوشمند حقوقی است. اگر پرسشی فراتر از عدد دارید، همان را از هوش مصنوعی حقوقی دادرس بپرسید.

چگونه محاسبه می‌شود

آخرین روز مهلت = روز ابلاغ + بیست روز (مقیم ایران) یا شصت روز (مقیم خارج)، و اگر تعطیل باشد، نخستین روز کاری بعد

• روز ابلاغ جزو مهلت نیست؛ شمارش از روز بعد آغاز می‌شود (ماده ۴۴۵). پس بیست روز از ابلاغ در روز یکم، روز بیست‌ویکم تمام می‌شود.
• مهلت برای کسی که مقیم ایران است بیست روز و برای مقیم خارج از کشور دو ماه است؛ هر ماه در حساب مهلت‌ها سی روز است (ماده ۴۴۳)، پس دو ماه شصت روز است، نه «همان روز دو ماه بعد».
• اگر روز آخر جمعه یا تعطیل رسمی باشد، آخر مهلت نخستین روزی است که ادارات باز می‌شوند (ماده ۴۴۴). پنجشنبه تعطیل رسمی نیست.
• در رأی غیابی، مهلت تجدیدنظرخواهی (و در پرونده‌های کیفری، فرجام‌خواهی هم) از پایان مهلت واخواهی شمرده می‌شود، نه از روز ابلاغ (مادهٔ ۳۳۶ قانون آیین دادرسی مدنی و مادهٔ ۴۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری).
• اعتراض ثالث، یعنی اعتراض کسی که طرف دعوا نبوده، مهلت معینی ندارد: پیش از اجرای حکم قابل طرح است، و پس از اجرا فقط اگر ثابت شود حقی که مبنای اعتراض است به جهتی قانونی ساقط نشده است (ماده ۴۲۲).
• قانون آیین دادرسی کیفری قاعدهٔ جداگانه‌ای برای شمارش مهلت و تعطیل ندارد؛ این ماشین‌حساب در پرونده‌های کیفری هم مواد ۴۴۳ تا ۴۴۵ قانون آیین دادرسی مدنی را به کار می‌برد.
• تعطیلات رسمی از تقویم رسمی کشور است. تعطیل‌های قمری با رؤیت هلال ممکن است یک روز جابه‌جا شوند، و برای سالی که تقویم رسمی‌اش هنوز منتشر نشده، فقط جمعه‌ها و تعطیلات ثابت کنار گذاشته می‌شوند.
• این ماشین‌حساب نمی‌سنجد که رأی اصلاً قابل تجدیدنظر یا فرجام هست یا نه، و عذر موجه برای تأخیر را هم نمی‌سنجد. اگر رأی غیابی ابلاغ واقعی نشده باشد، واخواهی از تاریخ اطلاع ممکن است و آن تاریخ را باید خودتان در نظر بگیرید.

مبنای قانونی

• • ماده ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی: مهلت واخواهی از رأی غیابی؛ بیست روز برای مقیم کشور و دو ماه برای مقیم خارج، از تاریخ ابلاغ واقعی.
• • ماده ۳۳۶ قانون آیین دادرسی مدنی: مهلت تجدیدنظرخواهی؛ بیست روز و دو ماه، از تاریخ ابلاغ یا پایان مهلت واخواهی.
• • ماده ۳۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی: مهلت فرجام‌خواهی؛ بیست روز برای ساکن ایران و دو ماه برای مقیم خارج.
• • ماده ۴۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی: اعتراض ثالث پیش و پس از اجرای حکم.
• • مواد ۴۴۳ تا ۴۴۶ قانون آیین دادرسی مدنی: ماه سی روز است، روز ابلاغ جزو مدت نیست، روز آخرِ تعطیل به روز کاری بعد می‌رسد، و مهلت مقیم خارج دو ماه است.
• • ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری: واخواهی از رأی غیابی کیفری ظرف بیست روز از ابلاغ واقعی، و دو ماه برای مقیم خارج.
• • ماده ۴۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری: مهلت تجدیدنظر و فرجام کیفری؛ بیست روز و دو ماه، از ابلاغ رأی یا پایان مهلت واخواهی.