محاسبه دیه

محاسبه دیه به زبان ساده

دیه مبلغی است که قانون برای آسیب به جان یا بدن تعیین کرده است. هر آسیب کسری از «دیهٔ کامل» است — برای نمونه، از بین بردن یک چشم نصف دیهٔ کامل — و خود دیهٔ کامل هر سال با بخشنامهٔ رئیس قوهٔ قضاییه اعلام می‌شود. این ماشین‌حساب نسبت قانونی آسیب را در دیهٔ کامل همان سال ضرب می‌کند و قواعد ماه‌های حرام و دیهٔ زن را هم اعمال می‌کند.

این ماشین‌حساب بخشی از دادرس، پلتفرم هوشمند حقوقی است. اگر پرسشی فراتر از عدد دارید، همان را از هوش مصنوعی حقوقی دادرس بپرسید.

چگونه محاسبه می‌شود

دیه = دیهٔ کامل سال × نسبت قانونی جنایت × تعداد

• ملاک، بخشنامهٔ سال پرداخت دیه است، نه سال وقوع جنایت. رقم دیهٔ کامل از جدول مرجع سامانه خوانده می‌شود و کنار نتیجه با سال بخشنامه‌اش نمایش داده می‌شود؛ اگر بخشنامهٔ تازه‌تری در دست دارید، مبلغ دیهٔ کامل ماه‌های غیرحرام را خودتان وارد کنید.
• اگر قتل در ماه‌های حرام (رجب، ذی‌القعده، ذی‌الحجه و محرم) یا در محدودهٔ حرم مکه واقع شود، یک‌سوم به دیهٔ کامل افزوده می‌شود (ماده ۵۵۵). این تغلیظ مخصوص قتل نفس است و در آسیب به اعضا و منافع، از جمله جراحات، جاری نیست (ماده ۵۵۷)، و وقتی است که رفتار مرتکب و فوت هر دو در ماه حرام یا حرم واقع شود.
• دیهٔ زن در قتل نصف دیهٔ مرد است (ماده ۵۵۰). در آسیب به اعضا، دیهٔ زن و مرد تا کمتر از یک‌سوم دیهٔ کامل برابر است و از یک‌سوم به بالا دیهٔ زن نصف می‌شود (ماده ۵۶۰). مابه‌التفاوت دیهٔ زن تا دیهٔ مرد از صندوق تأمین خسارت‌های بدنی پرداخت می‌شود (تبصرهٔ ماده ۵۵۱) و در رقم نتیجه نیامده است.
• فهرست آسیب‌ها قتل، از بین بردن یا قطع اعضایی مانند چشم، گوش، بینی، زبان، لب، دست، پا و انگشت، جراحات سر و صورت از حارصه تا دامغه، و جائفه، یعنی جراحتی که به درون بدن نفوذ کند، را در بر می‌گیرد. برای چند آسیب از یک نوع، مثلاً سه انگشت، تعداد را وارد کنید.

مبنای قانونی

• • ماده ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی و بخشنامهٔ سالانهٔ رئیس قوهٔ قضاییه در اجرای آن: مبلغ دیهٔ کامل هر سال.
• • ماده ۵۵۰ قانون مجازات اسلامی: دیهٔ زن نصف دیهٔ مرد در قتل نفس.
• • تبصرهٔ ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی: پرداخت مابه‌التفاوت دیهٔ زن تا سقف دیهٔ مرد از صندوق تأمین خسارت‌های بدنی.
• • ماده ۵۵۵ قانون مجازات اسلامی: تغلیظ دیه در ماه‌های حرام و حرم مکه؛ یک‌سوم افزوده می‌شود.
• • ماده ۵۵۷ قانون مجازات اسلامی: تغلیظ دیه مخصوص قتل نفس است.
• • ماده ۵۶۰ قانون مجازات اسلامی: تساوی دیهٔ زن و مرد در اعضا تا کمتر از ثلث.
• • ماده ۵۶۱ قانون مجازات اسلامی: ملاک ثلث در آسیب‌های متعدد.
• • مواد ۵۸۷، ۵۹۲، ۶۰۰، ۶۰۷، ۶۱۱، ۶۳۵، ۶۴۱، ۶۴۲ و ۶۴۶ (اعضا) و مواد ۷۰۹ و ۷۱۱ (جراحات) قانون مجازات اسلامی: نسبت قانونی هر آسیب.