مصوبه طرح جامع ناحیه بویراحمد
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۱۳۸۴/۵/۱۰ طرح جامع ناحیه بویراحمد شامل شهرستانهای بویراحمد و دنا را برای افق سال ۱۴۰۰ با جمعیتی معادل ۴۲۵۷۴۰ نفر (۲ /۵۵ درصد شهری و ۸ /۴۴ درصد روستایی) برای پایان دوره طرح در محدوده ای مشتمل بر ۴ شهر (یاسوج، سی سخت، مارگون و لوداب) ۱۳ دهستان و ۷۷۵ آبادی در مساحتی بالغ بر ۵۵۰۲ کیلومتر مربع را پیرو صورتجلسه مورخ ۱۳۸۴/۴/۲۲ کمیته فنی (صورتجلسه پیوست۲) مورد بررسی نهایی و تصویب قرار داد. اسناد طرح به شرح زیر است: ۱
- نقشه منطقه بندی و کاربری اراضی (سند شماره ۱): شامل مناطق زیر به عنوان راهنمای تعیین کاربری‌های عمده ۱- منطقه دارای قابلیت کشاورزی ۲- منطقه دارای قابلیت مرتع داری ۳- منطقه پناهگاه حیات وحش ۴- منطقه حوزه آبخیز ۵- منطقه دارای قابلیت توسعه صنعتی ۲
- ضوابط نحوه استفاده از اراضی (سند شماره ۲) شامل ضوابط استفاده از اراضی و کاربری‌های مجاز در هر یک از مناطق ۵ گانه فوق ۳
- گروه بندی مراکز جمعیتی (سند شماره ۳): با هدف ساماندهی نظام فعالیتی در فضا و دسترسی به آستانه‌های مناسب خدمات و تولیدات برای جمعیتی ساکن از طریق تشکیل یک ناحیه (به مرکزیت شهر یاسوج)، ۷ منظومه (به مرکزیت پاتاوه، سیسخت، سراب تاوه، لوداب، یاسوج، چیتاب و مارگون)، ۱۴ مجموعه و ۴۴ حوزه صورت می‌گیرد که خدمات مورد نیاز را در سطوح دو الی پنج ارائه میدهند. ۱- کمیته فنی شورای عالی پس از ۴ جلسه بررسی طرح جامع ناحیه بویراحمد نتیجه بررسی‌های به عمل آمده را به شرح زیر به شورای عالی گزارش می‌نماید: ۱
- ناحیه بویراحمد طبق تعاریف طرح کالبدی ملی در استان کهکیلویه و بویراحمد واقع است و شامل دو شهرستان بویراحمد و دنا است که حدود ۵۵۰۲ کیلومتر مربع مساحت دارد. ۲
- ناحیه بویراحمد در حال حاضر دارای سه شهر به نام‌های یاسوج (مرکز استان و مرکز شهرستان بویراحمد)، سی سخت (مرکز شهرستان دنا) و شهر مارگون است. این ناحیه دارای ۶ بخش و ۱۴ دهستان است. ۳
- ناحیه بویراحمد براساس طرح پیشنهادی به ۷ منظومه، ۱۴ مجموعه و ۴۴ حوزه عمران روستایی ۱۱ آبادی مستقل تقسیم می‌شود. ۴
- جمعیت ناحیه از ۲۱۲۲۶۰ نفر در سال ۱۳۷۵ با نرخ رشد سالانه ۸۲ /۲ درصد به ۴۲۵۷۴۰ نفر در سال ۱۴۰۰ افزایش خواهد یافت که ۲ /۵۵ درصدآن (۲۳۵۱۲۰ نفر) ساکن نقاط شهری و ۸ /۴۴ درصد آن (۱۹۰۶۲۰ نفر) ساکن نقاط روستایی و یا جمعیت عشایر کوچنده خواهند بود. لکن با توجه به بررسی همزمان طرح ناحیه بویراحمد و طرح جامع شهر یاسوج و تایید جمعیت برآورده شده طرح جامع شهر برای سال ۱۳۹۵ و ۱۴۰۰ از سوی کمیته فنی ضروری است طرح ناحیه نسبت به اصلاح پیش بینی‌های جمعیتی در مورد شهر یاسوج اقدام و تغییرات حاصل از آن را در گزارش طرح اعمال نماید. ۵
- در گزارش مربوط به آینده نگری جمعیت طرح مربوط به پیش‌بینی جمعیت، ستون جمعیت و دوره ۸۰-۸۵ اصلاح شود. ۶
- جمعیت دوره ییلاقی جامعه عشایری ناحیه از ۵۵۰۱۰ نفر در سال ۱۳۷۵ با نرخ رشد سالانه ۳۵ /
- ۲- درصد به ۳۰۳۸۰ نفر در سال ۱۴۰۰ کاهش خواهد یافت. همچنین جمعیت دوره قشلاقی از ۱۶۴۶۰ نفر در سال ۱۳۷۵ با نرخ رشد سالانه ۱۶ /
- ۳- درصد به ۷۳۸۰ نفر در سال ۱۴۰۰ کاهش خواهد یافت. ۷
- در ناحیه بویراحمد سهم بخش‌های عمده فعالیت عبارتند از: خدمات (۱ /۴۷ درصد)، کشاورزی (۷ /۲۸) و صنعت و معدن (۲ /۲۴ درصد) ۸ -در ناحیه بویراحمد در عین اینکه همه بخش‌های فعالیت اهمیت دارند اما با توجه به توان‌های محیطی ناحیه اولویت بندی زیر پیشنهاد می‌شود: اولویت اول: باغداری آبی، گردشگری، علوفه کاری و آبزی پروری اولویت دوم: دامپروری ساکن، دامپروری متحرک، زنبورداری، مرغداری، باغداری دیم، توسعه صنعتی (کوچک و متوسط) اولویت سوم: زراعت آبی و دیم ۹
- راهبرد اصلی در آمایش فضایی ناحیه بویراحمد عبارت است از: تغییر الگوی تک مرکزی به نام الگوی «توسعه فضایی غیرمتمرکز» از طریق توسعه و توزیع خدمات و امکانات زیربنایی به تمام نقاط ناحیه (شهری و روستایی) در چارچوب توسعه ارادی و هدایت شده فضایی ناحیه و بهبود و ساماندهی وضع موجود در جهت و در توافق اهداف کلان توسعه پایدار، محرومیت زدایی و خروج ناحیه از انزوا ۱۰
- تقویت دو زیرناحیه بویراحمد (شهرستان بویراحمد و شهرستان دنا) از طریق ایجاد، تکمیل و اصلاح زیرساخت‌ها، توانمندسازی اقتصاد کشاورزی (به ویژه دامداری) ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی، گسترش خدمات گردشگری و استفاده بهینه از منابع آب سطحی و اصلاح شبکه آبیاری ۱۱
- توسعه فعالیت‌های گردشگری به عنوان یکی از محورهای مهم توسعه پایدار ناحیه به منظور بهره‌برداری پایدار از منابع با ارزش طبیعی، گسترش رفاه اقتصادی و اجتماعی، ایجاد ارتباط بین جوامع ناحیه با جوامع سایر استانها و خارج شدن از انزوا و کمک به محرومیت زدایی ناحیه ۱۲
- تقویت نقش شهر یاسوج به عنوان مرکز استان کهکیلویه و بویراحمد و تکمیل عملکرد اداری و سیاسی آن با خدمات آموزشی، پزشکی، تجاری و به ویژه گردشگری ۱۳
- تقویت شهر سی سخت (به عنوان شهر دوم ناحیه بعد از شهر یاسوج)، شهر مارگون، مراکز منظومه‌ها، مجموعه‌ها و حوزه‌ها در جهت راهبرد اصلی «توسعه فضایی غیرمتمرکز» ۱۴
- حمایت از ایجاد توسعه و تکمیل صنایع کوچک و متوسط، (با توجه به ذخایر چشمه‌های آب معدنی فراوان ناحیه) و ساماندهی شهرکهای صنعتی یاسوج و ایجاد شهرکهای صنعتی دشتروم و پاتاوه ۱۵
- تهیه طرح‌های توسعه شهری برای شهرهای موجود مانند شهر سی سخت و شهر مارگون، تهیه طرح ساماندهی سکونت گاه‌های پیرامونی شهر یاسوج با توجه به اهداف طرح ناحیه بویراحمد و طرح جامع شهر یاسوج ۱۶
- ایجاد، توسعه و تکمیل شبکه راه‌های درون ناحیه ای، استانی، منطقه ای و فرامنطقه ای به عنوان یکی از مهم ترین محورهای توسعه فضایی ناحیه ۱۷
- با هدف تامین نیاز توسعه‌های آتی نظامی، لازمست مشاور در ضوابط و مقررات طرح پهنه‌های مناسب را پیشنهاد نماید. ۱۸
- با توجه به پیشنهاد لایحه تعاریف محدوده و حریم شهر و روستا و ممنوعیت شهر و تاسیس شهرداری در مراکز جمیعتی واقع در حریم شهرها، پیشنهاد ادغام روستاها برای شناخت و تاسیس شهرداری از اسناد طرح جامع ناحیه حذف گردد. ۱۹
- طرح‌های و پروژه‌های محیط زیست و گردشگری در مطالعات طرح تحت یک عنوان تعریف گردند. ۲۰
- حفاظت از محیط زیست ناحیه بویراحمد (مراتع، جنگل‌ها، اکوسیستم‌ها، گونه‌های گیاهی و ذخایر ژنتیک) به عنوان یکی از ذخایر مهم زیست محیطی ایران در چارچوب اهداف کلان توسعه پایدار ۲۱
- منطقه حفاظت شده دنای شرقی در اسناد طرح لحاظ گردد. ۲۲
- با عنایت به مصوبه مورخ ۱۳۸۳/۱۰/۲۱ شورای عالی شهرسازی در خصوص اضافه شدن پایگاه آتش نشانی در جدول سطح بندی خدمات روستایی، ضروری است ضمن پیشنهاد ایجاد پایگاه‌های آتش نشانی برای نقاط روستایی مستعد ناحیه جدول سطح بندی طرح اصلاح شود. ۲۳
- آمار‌ها به تفکیک دو شهرستان آورده شده و جداول اصلاح شود. ۲۴
- نام ناحیه بویراحمد به جای شهرستان بویراحمد در گزارشات اصلاح شود.