مصوبه طرح جامع ناحیه خلخال
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۱۳۸۲/۱۲/۱۸ طرح جامع ناحیه خلخال را برای افق زمانی سال ۱۴۰۰ با جمعیتی معادل ۲۰۴۷۰۰ نفر (۵۵ درصد شهری و ۴۵ درصد روستایی) برای پایان دوره طرح در محدوده‌ای مشتمل بر دو شهرستان (خلخال و کوثر) و چهار شهر (خلخال، کیوی، کلور، هشتجین) و پنج بخش (مرکزی خلخال، مرکزی کوثر، فیروز، خورش رستم، شاهرود) و ۸ دهستان و ۳۱۴ آبادی در مساحتی بالغ بر ۷ /۳۹۹ کیلومتر مربع را پیرو مباحث جلسه مورخ ۱۳۸۲/۳/۱۲ شورا و صورتجلسه مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۱۹ کمیته فنی مورد بررسی نهایی قرار داد و با تاکید بر لحاظ نمودن نظرات کمیته فنی۱ (تصویر پیوست) تصویب نمود. اسناد طرح به شرح زیر است: ۱
- نقشه منطقه بندی و کاربری اراضی (سند شماره ۱): شامل مناطق زیر به عنوان راهنمای تعیین کاربری‌های عمده:
- منطقه کشاورزی
- منطقه مراتع و جنگلداری
- منطقه اراضی با محدودیت‌های طبیعی
- منطقه نقاط سکونتگاهی
- منطقه صنعتی ۲
- ضوابط نحوه استفاده از اراضی (سند شماره ۲): شامل ضوابط استفاده از اراضی و کاربری‌های مجاز در هر یک از مناطق ۵ گانه فوق ۳
- گروه بندی مراکز جمعیتی (سند شماره ۳): با هدف ساماندهی نظام فعالیتی در فضا و دسترسی به آستانه‌های مناسب خدمات و تولیدات برای جمعیت ساکن از طریق تشکیل یک ناحیه (به مرکزیت خلخال)، ۳ منظومه (به مرکزیت هشتجین، کلور و فیروزآباد)، ۹ مجموعه و ۱۹ حوزه صورت می‌گیرد که خدمات مورد نیاز را در سطوح ۲ الی ۵ ارائه می‌دهند. ۱ - طرح جامع ناحیه خلخال طی ۵ جلسه در کمیته فنی شورای عالی مورد بررسی قرار گرفته و نتایج آن به شرح زیر جهت استحضار به شورای عالی اعلام می‌گردد: ۱
- ناحیه خلخال یکی از مناطق ۱۵ گانه طرح کالبدی منطقه آذربایجان که وسعت آن حدود ۴۰۰۰ کیلومترمربع بوده و مشتمل بر ۲ شهرستان خلخال و کوثر می‌باشد. این ناحیه براساس طرح پیشنهادی به ۳ منظومه، ۹ مجموعه، ۱۹ حوزه و ۵ مرکز روستایی مستقل تقسیم می‌شود. (مطابق نقشه شماره ۳) با عنایت به عدم انطباق آستانه‌ها و استانداردهای مصوب با شرایط نقاط روستایی، ناحیه و ضرورت بررسی‌های تفصیلی جهت قابلیت سنجی توسعه نقاط روستایی لازم است طرح‌های توسعه و عمران نقاط روستایی ناحیه تهیه و اجرا شود. ۲
- جمعیت ناحیه براساس سرشماری سال ۷۵ معادل ۹۶۸ /۱۳۸ نفر بوده که با احتساب نرخ رشد ۵ /۱ درصد در سال افق طرح (سال ۱۴۰۰) حدود ۲۰۴۷۰۰ نفر خواهد شد. از این تعداد ۵۵ درصد (۱۱۲۸۰۰ نفر) شهری و ۴۵ درصد (۱۹۱۰۰ نفر) روستایی خواهند بود. لازم به ذکر است در طرح کالبدی منطقه آذربایجان جمعیت ناحیه در افق طرح معادل ۲۵۸۰۰۰ نفر پیش‌بینی گردیده است. نظر به اینکه در طرح کالبدی منطقه آذربایجان جمعیت پایه سال ۱۳۷۰ بوده و نرخ رشد سالانه جمعیت متناسب با شرایط دهه ۱۳۶۰ بالا دیده شده، از طرفی جمعیت شهر خلخال در قالب طرح جامع شهر در حد پیشنهاد طرح ناحیه ای به تصویب شورای عالی رسیده است، کمیته فنی پیش‌بینی جمعیت طرح ناحیه ای را برای ناحیه و شهر خلخال مورد تایید قرار داد. ۳
- تعداد شاغلین ناحیه از ۲۸۰۶۵ نفر در میزان تهیه طرح تا افق طرح بالغ بر ۴۳۱۰۰ نفر خواهد شد که توزیع آن در بخش‌های سه گانه اقتصادی به ترتیب ۴ /۲۹ درصد معادل ۱۲۶۰۰ نفر در بخش کشاورزی، ۵ /۳۱ درصد معادل ۱۳۵۰۰ نفر در بخش صنعت و ۱ /۳۹ درصد معادل ۱۷۰۰۰ نفر در بخش خدمات خواهد بود. ۴
- نرخ بیکاری در طرح حدود ۵ /۱۱ درصد در نظر گرفته شده است که با توجه به آمار شاغلین قید شده در بند ۳ و نرخ معیشت و بار تکفل اعداد بند ۳ را تایید نمی‌کند، لذا درصد فوق لازم است اصلاح و در اسناد طرح لحاظ گردد. ۵
- در افق طرح ۴ روستای فیروزآباد، کرین، شال و کزاز به شهر تبدیل خواهند شد. جهت توسعه شهرها براساس ضوابط و مقررات قانونی و معیارهای فنی مطابق نقشه ی شماره ۱ مورد تایید قرار گرفت. با توجه به اینکه روستاهای کرین و کزاز در شرایط حاضر مرکز بخش نمی‌باشند می‌بایست در صورت تطبیق با ضوابط ومقررات تبدیل روستاها به شهر نسبت به اعلام نقاط شهری مذکور اقدام شود. ۶
- این طرح شامل ۵ پهنه کشاورزی، مراتع و جنگلداری، اراضی با محدودیت‌های طبیعی، نقاط سکونتگاهی و صنعتی می‌باشد که سند شماره ۱ شامل این پهنه‌ها است. براساس پهنه‌های فوق و حرایم گوناگون عوامل طبیعی و مصنوعی، ضوابط و مقررات طرح تهیه گردیده است. کمیته فنی در ارتباط با سوانح طبیعی تاکید می‌نماید ضوابط و مقررات مدنظر قرار گرفته و رعایت گردد. ۷
- در بخش ضوابط و مقررات مقرر گردید با توجه به کاستیها و مغایرت‌های ارائه شده نسبت به اصلاح موارد زیر اقدام نمایند:
- ایجاد کارگاه‌های صنعتی مطابق مقررات دستگاه‌های ذیربط.
- به جای جمله توسعه روستاها در ضوابط و مقررات، گسترش کالبدی روستاها جایگزین شود.
- تهیه طرح هادی روستایی مطابق با ضوابط مورد عمل دستگاه ذیربط خواهد بود.
- عبارت طرح بهسازی روستای حذف گردد. (به دلیل فقدان این نوع طرحها در سلسله مراتب تهیه طرحها)
- اصلاح حریم مربوط به راه‌ها مطابق با قانون ایمنی راه‌ها و راه‌آهن مصوب اردیبهشت سال ۱۳۷۹ مجلس شورای اسلامی
- مشاور تهیه کننده طرح در زمینه اراضی مناسب استقرار نیروهای مسلح با لحاظ برخی کاربری‌ها اولویت دار، ضوابط و مقررات مربوطه را پیشنهاد نماید.
- با توجه به پتانسیل بالای منطقه در امر گردشگری، اجرای پیشنهادات طرح جامع گردشگری ناحیه خلخال تاکید می‌شود. ۸
- با توجه به بند ۳-۳ شرح خدمات تهیه طرح جامع ناحیه که رسالت طرح را شناخت چگونگی استقرار عوامل زیستی (انسان- فضا- فعالیت) می‌داند و با توجه به گرایش‌ها، روند رشد و توسعه، اولویت‌ها و امکانات و محدودیت‌ها، نسبت به تدوین سیاست‌ها و ارائه راهبرد‌ها طرح می‌بایست در افق زمانی بلندمدت که ۲۰ ساله تعیین شده، پیشنهادات خود را برای ناحیه تدوین نماید. در بررسی طرح ناحیه خلخال ملاحظه گردید که پیشنهادات عمدتاً مبتنی بر طرح‌های کوتاه مدت موجود و فعالیت‌های پیش‌بینی شده در برنامه سوم توسعه بوده و فاقد رویکرد توسعه ناحیه در درازمدت می‌باشد که مغایر با اهداف مندرج در تهیه طرح‌های ناحیه ای می‌باشد. ۹
- طرح فاقد پیشنهاد مشخص راجع به مدیریت توسعه ناحیه، سازمان اجرایی، نظارت بر اجرای طرح موضوع بند ۱-۳-۳ شرح خدمات می‌باشد.