دستورالعمل ارائه اظهارنامه مواد مشمول جدول ۳ کنوانسیون منع گسترش سلاحهای شیمیایی
مقدمه:
با توجه به ابلاغیه شماره ۱۲۵۳- ق مجلس شورای اسلامی به دولت جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۸ /۵ / ۷۶ و ابلاغیه شماره ۱۴۵۵۵ مورخ ۵ /۹ /۷۶ ریاست جمهوری به وزارت امور خارجه، کشور جمهوری اسلامی ایران عضو رسمی کنوانسیون " منع گسترش، تولید، انباشت و بکارگیری سلاحهای شیمیایی و انهدام آنها " بوده و ملزم به انجام تعهدات مربوط به کنوانسیون مذکور می باشد . با توجه به عضویت این وزارت در شورای عالی مرجع ملی کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی، نظارت بر حسن اجرای تعهدات واحدهای صنعتی در قبال کنوانسیون، به عهده وزارت صنایع و معادن می‌باشد . این کنوانسیون دارای ۲۴ ماده و سه ضمیمه بوده و مواد مشمول مقررات کنوانسیون به دو دسته مواد جداول و مواد خارج از جداول تقسیم می‌شوند که برای هر گروه با توجه به درجه اهمیت آنها می‌باید اظهارنامه های مربوطه در موعد مقرر به مراجع ذیصلاح ارائه گردد . با توجه به اینکه از صنایع تحت پوشش تاکنون واحدی با فعالیت مرتبط با جداول یک و دوشناسایی نشده است ضمن تاکید بر لزوم بررسی سالیانه مطابق تعاریف کنوانسیون جهت شناسایی فعالیتهای صنعتی مرتبط با جداول ۱ و ۲ ، در این دستورالعمل مواد جدول ۳ مدنظر می باشند . ماده ۱- تعاریف:
الف - تولید:
عبارتست از تشکیل ماده شیمیایی از طریق واکنش شیمیایی . ب - مقدار:
مقدار واقعی ماده براساس غلظت صد در صد محصول . ج - حد آستانه اظهار:
حداقل میزان تولید در یک سال میلادی که یک واحد تولیدی را از لحاظ میزان تولید قابل اظهار می‌نماید . د - واحد:
شامل یک یا چند بخش یا زیر ساختهای کمکی مربوطه می‌باشد . مانند آزمایشگاه آنالیز / کنترل، ثبت گزارشات، محل های ذخیره مواد اولیه و محصول، محل تصفیه، بخشهای کوچک اداری و ... ه- - مجتمع یا کارخانه:
مجموعه ای شامل یک یا چند واحد که هریک قسمت اداری جداگانه ای داشته ولی تحت کنترل عملیاتی واحدی بوده و شامل زیر ساختهای مشترک هستند مانند ساختمهای اداری، تاسیسات، مرکز پزشکی، آزمایشگاههای تحقیق و توسعه، مرکز تصفیه فاضلاب، تعمیرات و ... ماده ۲- مواد مشمول جدول ۳: معیارهای قراردادن یک ماده شیمیایی یا پیش ساز سمی ( فهرست نشده در جداول ۱ و ۲) در جدول ۳ به شرح زیر می‌باشد:
الف - ماده ای که به عنوان یک سلاح شیمیایی، تولید، انباشت یا استفاده شده باشد . ب - ماده ای که به جهت خاصیت سمی کشنده یا فلج کننده یا سایر خواصی که استفاده از آن را به عنوان یک سلاح شیمیایی ممکن می سازد، برای هدف و مقصود این کنوانسیون، مخاطره آمیز باشد . ج - ماده ای که برای هدف و مقصود این کنوانسیون به علت اهمیتش درتولید یک یا چند ماده شیمیایی فهرست شده در جدول ۱ و ۲ مخاطره آمیز باشد . د - ماده ای که بتوان آن را در مقادیر زیاد تجاری برای مقاصدی که تحت مفاد این کنوانسیون ممنوع نشده، تولید کرد . براساس هندبوک سال ۲۰۰۵ سازمان منع سلاحهای شیمیایی، جدول ۳ شامل ۱۷ ماده شیمیایی است که ۴ مورد به عنوان ماده شیمیایی سمی و ۱۳ مورد به عنوان پیش ساز می‌باشند . پیش سازها موادی هستند که در تولید ماده شیمیایی سمی مورد استفاده قرار می‌گیرند . الف:
مواد شیمیایی سمی شامل:
۱- فسژن ( کربوئیل دی کلرید
۲- سیانوژن کلراید ۳- هیدروژن سیانید ۴- کلروپیکرین ( تری کلرو نیترومتان
ب:
مواد پیش ساز شامل:
۵- فسفر اکسی کلرید ۶- فسفر تری کلرید ۷- فسفر پنتاکلرید ۸- تری متیل فسفیت ۹- تری اتیل فسفیت ۱۰- دی متیل فسفیت ۱۱- دی اتیل فسفیت ۱۲- سلفورو منو کلرید ۱۳- سلفورو دی کلرید ۱۴- تیونیل کلرید ۱۵- اتیل دی اتانول آمین ۱۶- متیل دی اتانول آمین ۱۷- تری اتانول آمین براساس کاربردهای شناخته شده تاکنون، فهرست صنایعی که مواد مشمول جدول ۳ در آنها به کار گرفته می‌شود در پیوست الف آورده شده است . ماده ۳- حد آستانه اظهار:
حد آستانه اظهار برای مواد شیمیایی مشمول جدول ۳ ، تولید و یا برنامه تولید بیش از ۳۰ تن می‌باشد . ماده ۴- اظهارنامه های لازم:
الف - اظهارنامه پیش‌بینی فعالیتها تمام مجتمع هایی که شامل یک یا چند واحد باشند که در طی سال تقویمی میلادی آینده، برنامه تولید بیش از ۳۰ تن از مواد شیمیایی جدول ۳ را داشته باشند ملزم به صدور اظهارنامه پیش‌بینی فعالیتها می باشند . ب - اظهارنامه سالیانه فعالیتهای گذشته تمام مجتمع هایی که شامل یک یا چند واحد باشند که در طی سال تقویمی میلادی گذشته، بیش از ۳۰ تن از مواد شیمیایی جدول ۳ را تولید نموده اند، ملزم به صدور اظهارنامه سالیانه فعالیتهای گذشته می باشند، بدیهی است واحدهایی که درسالهای قبل اظهار شده و یا تولید کمتر از حد آستانه داشته اند نیز ملزم به ارائه اظهارنامه با ذکر وضعیت می‌باشند . همچنین واحدهایی که در سال قبل، اظهارنامه پیش بینی فعالیتها ارائه نموده اند ولی فعالیت پیش بینی شده واحد، در سال بعد تحقق یافته است نیز ملزم به تکمیل وارائه اظهارنامه با ذکر وضعیت می باشند . ماده ۵- روش کار:
سازمانهای صنایع و معادن استان، باید براساس آخرین فهرست مواد شیمیایی مشمول جدول ۳ ، ارائه شده از سوی سازمان منع سلاح های شیمیایی، واحدهای قابل اظهار استان را شناسایی و نسبت به دریافت فرمهای تکمیل شده اظهارنامه ها از واحدها، اقدام نمایند . اظهارنام های مذکور باید پس از بررسی و تایید سازمان صنایع و معادن استان مربوطه، ظرف مهلت مقرر به دفتر صنایع غیر فلزی ( نماینده وزارت صنایع و معادن در کمیسیون تخصصی سلاحهای شیمیایی
ارسال شوند . به منظور برنامه ریزی لازم جهت ارائه به هنگام اظهارنامه ها، سازمانهای صنایع و معادن استانها می باید گزارش فعالیت و میزان تولید صنایع مشمول را به صورت ماهیانه یا دست کم سه ماهه یا دست کم سه ماهه دریافت و بررسی نمایند تا در موعد مقرر، جمع بندی اطلاعات در کمترین زمان ممکن میسر باشد . اظهارنامه های ارسالی، پس از جمع بندی در دفتر صنایع غیر فلزی، جهت ارائه به سازمان منع سلاحهای شیمیایی به دبیرخانه مرجع ملی کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی ارسال خواهند شد . ماده ۶- مهلت ارائه: حداکثر مهلت ارائه اظهارنامه‌ها از سوی سازمان صنایع و معادن استان ها به دفتر صنایع غیر فلزی در خصوص اظهارنامه پیش بینی فعالیتها، ۱۵ شهریورماه و در خصوص اظهارنامه فعالیتهای گذشته، پایان دی ماه می باشد . ماده ۷- معاونت امور تولید مسئول نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل می باشد . ماده ۸- هرگونه اصلاح و تغییر در مفاد این دستورالعمل منوط به تصویب وزیر صنایع و معادن خواهد بود . ماده ۹- این دستورالعمل در ۹ ماده تنظیم و ازتاریخ تصویب لازم الاجراء می باشد . علیرضا طهماسبی وزیر صنایع و معادن