دستورالعمل احراز صلاحیت مدیران عامل و اعضای هیات مدیره
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۲/۳/۲۴ به پیشنهاد سازمان اداری و استخدامی کشور (با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی) و به استناد جزء (۳) بند (ط) تبصره (۲) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور، دستورالعمل احراز صلاحیت مدیران عامل و اعضای هیات مدیره / هیات عامل و همچنین افرادی که به نمایندگی صاحب سهم دولت در شرکت‌ها که به عنوان عضو هیات مدیره / هیات عامل معرفی می‌شوند را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این دستورالعمل، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- قانون: قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور. ۲
- شرکت دولتی: شرکتهای موضوع ماده (۴) قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده (۴) قانون محاسبات عمومی کشور. ۳
- شرکت تابع: شرکت دارای شخصیت حقوقی مستقل که بیش از پنجاه درصد (۵۰%) از سهام یا سرمایه آن مجتمعاً یا منفرداً متعلق به دستگاه‌های موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری یا شرکتهای تابع آن باشد. ۴
- شرکت وابسته: شرکت دارای شخصیت حقوقی مستقل که پنجاه درصد (۵۰%) یا کمتر از پنجاه درصد (۵۰%) از سهام یا سرمایه آن مجتمعاً یا منفرداً متعلق به دستگاه‌های موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری باشد. ۵
- شرکت تحت مدیریت: شرکت دارای شخصیت حقوقی مستقل که حداکثر پنجاه درصد (۵۰%) از سهام یا سرمایه آن متعلق به دولت یا یک شرکت دولتی بوده و اکثریت اعضای هیات مدیره آن توسط دولت (دستگاه‌های اجرایی) یا بر اساس نظر دولت (دستگاه‌های اجرایی) تعیین می‌شود. ۶
- تجربه خدمتی: آن قسمت از خدمات دولتی و یا غیردولتی فرد در مشاغل کارشناسی و همتراز که طی آن، فرد مشغول به انجام ماموریت‌هایی بوده که با ماموریت‌های اختصاصی شرکت محل انتصاب مشابه باشد. (موضوع ماده (۱۴) آیین‌نامه اجرایی طرح طبقه بندی مشاغل) ۷
- تجربه مدیریتی: خدمات دولتی و یا غیردولتی فرد در سمت مدیریت حرفه ای، مقامات و عناوین مشابه در: الف- حوزه ماموریت اصلی (شغل اختصاصی) شرکت (سطح یک). ب- واحدهای ستادی (شغل عمومی) شرکت (سطح دو). پ- سمت‌های موضوع ماده (۷۱) قانون مدیریت خدمات کشوری (سطح سه). ت- مدیریت دستگاه‌های اجرایی (سطح چهار). ۸
- شایستگی‌های عمومی مدیران: شایستگی‌های موضوع مصوبه شماره ۵۷۹۰۹۵ مورخ ۱۳۹۵/۴/۱ شورای عالی اداری با اصلاحات بعدی آن. ۹
- کارگروه: کارگروه متشکل از سازمان اداری و استخدامی کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان برنامه و بودجه کشور (در سطح معاون مرتبط) و حسب مورد رئیس دستگاه مربوط که در سازمان اداری و استخدامی کشور مستقر است. ۱۰
- اعضای موظف هیات مدیره: فردی که علاوه بر عضویت قانونی در هیات مدیره یک شرکت، دارای سمت اجرایی و شغل مشخص و مستمری در همان شرکتی که عضو هیات مدیره آن است، می‌باشد. ۱۱
- اعضای غیرموظف هیات مدیره: فردی که فقط عضو قانونی در هیات مدیره یک شرکت است و هیچ گونه سمت اجرایی و شغل مشخص و مستمری در همان شرکتی که عضو هیات مدیره آن است، ندارد. ماده ۲
- در اجرای جزء (۱) و ذیل جزء (۳) بند (ط) تبصره (۲) قانون، اشخاص حقوقی مشمول این دستورالعمل به شرح زیر می‌باشند: ۱
- شرکتهای دولتی، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت مندرج در پیوست شماره (۳) قانون، شرکتهای تابع و وابسته به آنها. ۲
- شرکت‌ها و موسسات دولتی که شمول قوانین و مقررات عمومی نسبت به آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است نظیر شرکتهای تابع، وابسته و تحت مدیریت وزارت نفت، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و شرکتهای تابع، وابسته و تحت مدیریت سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران. ۳
- شرکتهای تابع، وابسته و تحت مدیریت موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و دانشگاه آزاد اسلامی. ۴
- شرکتهای تابع، وابسته و تحت مدیریت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح. ۵
- شرکتهای تابع، وابسته و تحت مدیریت سازمان انرژی اتمی ایران. ۶
- شرکتهای تابع، وابسته و تحت مدیریتی که در اجرای قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی مصوب ۱۳۸۶ با اصلاحات بعدی آن، بخشی از سهام یا سرمایه آنها به بخش غیردولتی واگذار شده است تا زمانی که مدیرعامل و هیات مدیره آنها بر اساس نظر دولت تعیین می‌گردد. ماده ۳
- اشخاص حقوقی مشمول این دستورالعمل، مطابق مصوبات شورای حقوق و دستمزد به شرح زیر سطح بندی می‌شوند: ۱- شرکت (الف): شرکتهای گروه الف (۱) و الف (۲). ۲- شرکت (ب): شرکتهای گروه ب (۱) و ب (۲). ۳- شرکت (ج): شرکتهای گروه ج (۱) و ج (۲) و (د). تبصره
- اشخاص حقوقی موضوع این دستورالعمل که سطح (رتبه) آنها تعیین شده است، بر اساس سطح مورد عمل با سطوح موضوع این ماده تطبیق داده می‌شوند. تغییر سطح (رتبه) و یا تعیین سطح (رتبه) شرکتهای مشمول این دستورالعمل، با پیشنهاد رئیس مجمع عمومی شرکت مربوط و از سوی بالاترین مقام دستگاه اجرایی ذی ربط (وزیر/ رئیس سازمان‌های مستقل) و در شرکتهای تحت مدیریت دولت یا مندرج در فهرست واگذاری با پیشنهاد وزیر تخصصی ذی ربط و تایید کارگروه انجام می‌شود. در مواقع خاص، کارگروه می‌تواند نسبت به تغییر سطح (رتبه) شرکت‌ها اقدام نماید. ماده ۴
- شرایط عمومی لازم برای انتخاب و انتصاب افراد در پست‌های مدیریتی موضوع این دستورالعمل به شرح زیر می‌باشد: ۱
- دارا بودن تابعیت جمهوری اسلامی ایران. ۲
- تایید صلاحیت اعتقادی، اخلاقی و رفتاری داوطلب برای انتصاب در یکی از عناوین پست‌های موضوع این دستورالعمل توسط مراجع قانونی ذی ربط. ۳
- عدم عضویت به عنوان مدیرعامل و هیات مدیره شرکتهای دیگر اعم از دولتی و غیردولتی. ۴
- دارا بودن حداقل تجربه خدمتی و مدیریتی لازم برای تصدی پست‌های مدیریتی ذی ربط مطابق با جداول زیر: جدول شماره ۱: مدیران عامل سطح شرکت تجربه مدیریتی (سال) تجربه خدمتی در سمت مدیرعامل یا هیات مدیره سطح یک سطح دو سطح سه سطح چهار شرکت (الف) ۴ ۵ ۶ ۸ حداقل ۳ سال شرکت (ب) ۳ ۴ ۵ ۷ حداقل ۲ سال شرکت (ج) ۲ ۳ ۴ ۶ - جدول شماره ۲: اعضای هیات مدیره سطح شرکت تجربه مدیریتی (سال) تجربه خدمتی در سمت مدیر عامل یا هیات مدیره سطح یک سطح دو سطح سه سطح چهار شرکت (الف) ۳ ۳ ۳ ۴ حداقل ۱ سال شرکت (ب) ۲ ۲ ۲ ۲ حداقل ۱ سال شرکت (ج) ۱ ۲ ۲ ۲ - جدول شماره ۳: اعضای هیات مدیره غیرموظف سطح شرکت تجربه مدیریتی (سال) تجربه خدمتی در سمت مدیر عامل یا هیات مدیره سطح یک سطح دو سطح سه سطح چهار شرکت (الف) ۱ ۱ ۳ ۳ - شرکت (ب) ۱ ۱ ۲ ۲ - شرکت (ج) ۱ ۱ ۱ ۲ - تبصره ۱
- در شرکتهای (الف) و (ب) برای انتصاب مدیرعامل و هیات مدیره، در صورت نداشتن تجربه خدمتی لازم در سمت مدیرعامل یا هیات مدیره، به همان میزان سال تجربه خدمتی تعیین شده در سایر سمت‌ها در جداول شماره (۱) و (۲) به تجربه مدیریتی آنها اضافه می‌شود. تبصره ۲
- در وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مستقل که شرکت سطح (ج) وجود ندارد، برای انتصاب اعضای هیات مدیره، افراد علاوه بر تجربه مدیریتی تعیین شده با دارا بودن حداقل سه سال تجربه خدمتی در حوزه ماموریت اصلی شرکت، از شرط تجربه خدمتی در سمت مدیرعامل یا هیات مدیره معاف می‌باشند. تبصره ۳
- در شرکت‌هایی که دارای هر دو رکن هیات مدیره و مدیرعامل و هیات عامل هستند، رکن هیات مدیره مورد نظر است. تبصره ۴
- در انتخاب مدیران عامل و اعضای هیات مدیره بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری رعایت شرایط مندرج در بند (ت) ماده (۲۱) قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب ۱۳۹۵ الزامی است. تبصره ۵
- به ازای دارابودن هر سه سال تجربه خدمتی، یک سال از تجربه مدیریتی سطوح دو تا چهار (حداکثر تا دو سال) به جز شرکتهای سطح (الف) جداول فوق، کسر می‌شود. تبصره ۶
- در شرایط یکسان انتصاب، افراد با داشتن رشته تحصیلی مرتبط با ماموریت‌های شرکت و مقاطع تحصیلی بالاتر، از اولویت برخوردار خواهند بود. همچنین در صورت دارا بودن مدرک تحصیلی دکتری در رشته تحصیلی تخصصی مورد نیاز برای انجام ماموریت‌های اختصاصی پست مورد تصدی به جز شرکتهای سطح (الف)، یک سال از سوابق مدیریتی مورد نیاز کسر می‌شود. تبصره ۷
- رعایت شرایط این دستورالعمل، نافی الزامات و شرایط مندرج در قوانین و اساسنامه‌های مصوب مراجع قانونی نظیر مجلس شورای اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی نمی‌باشد. تبصره ۸
- در خصوص انتصاب نخبگان به عنوان اعضای غیرموظف هئیت مدیره، رعایت شرایط مندرج در جدول شماره (۳) این ماده الزامی نیست. تبصره ۹
- در شرکتهای سطح (ج) برای انتصاب نخبگان به عنوان مدیرعامل یا هیات مدیره، سوابق تجربه مدیریتی مورد نیاز با نظر کارگروه به یک دوم تجربه پیش‌بینی شده کاهش می‌یابد. ماده ۵
- برخورداری از شایستگی‌های عمومی سطح مدیریتی مرتبط (مدیران ارشد برای تمامی سطوح) بر اساس دستورالعمل اجرایی نحوه انتخاب و انتصاب مدیران حرفه ای (موضوع مصوبه شماره ۵۷۹۰۹۵ مورخ ۱۳۹۵/۰۴/۰۱ شورای عالی اداری با اصلاحات بعدی آن) و دستورالعمل نحوه ارزیابی و توسعه شایستگی‌های عمومی مدیران حرفه ای موضوع بخشنامه شماره ۱۶۵۷۳۶۳ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۴ سازمان اداری و استخدامی کشور، برای تصدی تمامی پست‌های مدیریتی موضوع این دستورالعمل الزامی است. ماده ۶
- وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مستقل موضوع قانون موظفند برای شرکتهای مشمول خود شرایط و شایستگی‌های تخصصی متصدیان پست‌های یادشده و ساز و کار احراز آنها و همچنین دوره‌های آموزشی بدو انتصاب مرتبط را با رعایت شرایط مندرج در قانون تشکیل یا اساسنامه شرکت‌ها، متناسب با ماموریت‌ها، ویژگی‌ها و ماهیت وظایف مشاغل اختصاصی شرکت، به تفکیک سطوح تعیین شده تدوین و به تصویب شورای توسعه مدیریت و سرمایه انسانی برسانند. تبصره
- در صورت احراز شایستگی‌های تخصصی، ارایه گواهینامه شایستگی‌های عمومی ضروری نمی‌باشد، لکن رعایت شرایط عمومی مندرج در ماده (۴) این دستورالعمل الزامی است. ماده ۷
- وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مستقل مشمول این دستورالعمل، موظفند شاخص‌های موردنظر شرکتهای مشمول خود را برای ارزیابی عملکرد متصدیان پست‌های موضوع این دستورالعمل، تدوین و پس از تایید سازمان اداری و استخدامی کشور برای اجرا ابلاغ نمایند. هر گونه تغییر در شاخص‌ها پس از تایید سازمان اداری و استخدامی کشور ملاک عمل خواهد بود. ماده ۸
- روسای مجامع عمومی، شوراهای عالی یا مقامات مسئول (طبق اساسنامه یا قانون تاسیس) و در شرکتهای دولتی مندرج در فهرست مصوب هیات واگذاری، وزیر تخصصی ذی ربط، موظفند افراد پیشنهادی و جایگزین که حائز شرایط عمومی و اختصاصی برای احراز پست‌های موضوع این دستورالعمل می‌باشند را به مجامع عمومی، شوراهای عالی یا مراجع ذی ربط (مطابق اساسنامه یا قانون تاسیس) جهت طی تشریفات مربوط معرفی نمایند. تبصره ۱
- هر گونه انتصاب در پست‌های موضوع این دستورالعمل، از تاریخ ابلاغ آن بر اساس ساز و کار این ماده خواهد بود. تبصره ۲ (اصلاحی ۱۴۰۲/۰۵/۲۴)
- روسای مجامع عمومی، شوراهای عالی یا مقامات مسئول (طبق اساسنامه یا قانون تاسیس) و در شرکتهای دولتی مندرج در فهرست مصوب هیات واگذاری، وزیر تخصصی ذی ربط، موظفند متصدیان فعلی پست‌های موضوع این دستورالعمل را با شرایط عمومی و اختصاصی پیش‌بینی شده ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل تطبیق دهند و نسبت به جایگزینی افرادی که شرایط مورد نظر را ندارند بر اساس فرآیند این دستورالعمل اقدام نمایند.در موارد خاص در کارگروه تصمیم‌گیری خواهد شد. ماده ۹
- شرکتهای موضوع این دستورالعمل موظفند پس از انتصاب افراد در پست‌های مدیریتی مزبور، مشخصات مدیران یاد شده را با رعایت جزء (۳) بند (ط) تبصره (۲) قانون، در سامانه کارمند ایران (پاکنا) مستقر در سازمان اداری و استخدامی کشور درج نموده و هر سه ماه یک بار نسبت به ثبت و به روزرسانی اطلاعات خود و شرکت‌ها و موسسات تابع و وابسته، در سامانه یکپارچه اطلاعات شرکتهای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی مستقر در وزارت امور اقتصادی و دارایی اقدام کنند. تبصره
- وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است امکان دسترسی به اطلاعات سامانه مذکور را با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب ۱۴۰۱/۶/۳۰ و از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات به صورت برخط برای سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان اداری و استخدامی کشور و دیوان محاسبات کشور فراهم کند. ماده ۱۰
- رعایت شرایط احراز عمومی و اختصاصی موضوع این دستورالعمل برای افرادی که به نمایندگی صاحب سهم اشخاص موضوع این دستورالعمل در شرکت‌ها به عنوان مدیرعامل یا عضو هیات مدیره معرفی می‌شوند، الزامی است. ماده ۱۱
- کارگروه موظف است ضوابط رتبه بندی شرکتهای مشمول را متناسب با رتبه‌های مختلف تصویب و ابلاغ نماید. ماده ۱۲
- نظارت بر اجرای این دستورالعمل بر عهده روسای مجامع عمومی، شوراهای عالی یا مقامات مسئول (طبق اساسنامه یا قانون تاسیس) و در شرکتهای دولتی مندرج در فهرست مصوب هیات واگذاری، بر عهده وزیر تخصصی ذی ربط می‌باشد. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر