تصویب‌نامه برنامه کاهش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ کشور
هیات وزیران در جلسه مورخ ۴/ ۱۰/ ۱۳۹۰ بنا به پیشنهاد شماره ۳۱۷ - ۱ مورخ ۱۴/ ۱/ ۱۳۹۰ سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، "برنامه کاهش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ کشور" را به شرح زیر تصویب نمود: به منظور کاهش آلودگی هوا در شهرهای تهران، اهواز، اراک، تبریز، مشهد، شیراز، کرج و اصفهان، دستگاههای ذی ربط موظفند نسبت به اجرا و رعایت احکام این برنامه در محدوده و حریم شهرهای یاد شده اقدام نمایند. ۱ (منسوخ ۱۴۰۰/۰۳/۰۹)
- نیروی انتظامی موظف است از ابتدای تیرماه سال ۱۳۹۱ از تردد وسایل نقلیه با سن بیش از میزان مندرج در جدول زیر (برحسب سال) جلوگیری به عمل آورد: نوع وسیله نقلیه سن وسیله نقلیه سواری شخصی ۲۰ وانت ۱۵ تاکسی ۱۰ مینی بوس ۱۰ میدی بوس ۱۲ اتوبوس شهری ۸ اتوبوس برون شهری ۱۲ کامیون و کشنده ۲۰ موتورسیکلت ۸ تبصره
- خودروهای تاریخی (کلاسیک) موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۷۰۰۱/ ۴۴۳۹۸ مورخ ۸/ ۲/ ۱۳۸۹ هیات وزیران از شمول این بند مستثنی می‌باشند. ۲
- آزمون صحت کاتالیست کانورتور و کربن کنیستر در معاینات فنی خودروها به منظور صدور برگه و برچسب معاینه فنی از ابتدای سال ۱۳۹۱ اجباری است. تبصره ۱
- وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است از ابتدای سال ۱۳۹۱ کاتالیست کانورتور و کربن کنیستر مورد نیاز در مراکز خدمات بعد از فروش جهت تعویض را تامین نماید. تبصره ۲
- سازمان حفاظت محیط زیست موظف است ضمن نظارت مستقیم بر اجرای این بند، اقدامات لازم را برای برخورد قانونی با رانندگان و تعمیرگاه‌هایی که نسبت به حذف و یا از کارانداختن کاتالیست کانورتور و کربن کنیستر اقدام می‌کنند، انجام دهد. ۳
- سهم حمل و نقل عمومی در شهرهای موضوع این تصویب‌نامه تا پایان برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، باید حداقل سالی پنج درصد (۵%) نسبت به سال قبل از آن افزایش یابد. مسئولیت اجرای این بند برعهده وزارت کشور با همکاری شهرداریها می‌باشد. ۴
- وزارت کشور (سازمان شهرداریها و دهیاریها) مکلف است با مشارکت و همکاری شهرداریها برنامه زمانبندی اجرای ماده (۳۳) قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی - مصوب ۱۳۸۹ - در مورد ساماندهی معابر و تسهیل عبور و مرور عابران پیاده و دوچرخه سواران را تنظیم و پیگیری لازم برای تحقق آن را به عمل آورد. ۵
- شهرداریها مکلفند در اجرای ماده (۳) قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرایم رانندگی - مصوب ۱۳۵۰ -، نسبت به نصب دوربینهای نظارت تصویری دیجیتالی جهت کنترل کامل مبادی ورودی طرح ترافیک و همچنین نصب تابلو الکترونیکی مسیریاب شهری و وضعیت ترافیکی در معابر اصلی حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این مصوبه اقدام نمایند. ۶ (منسوخ ۱۳۹۳/۰۱/۲۴)
- شماره گذاری خودروهای وارداتی و تولید داخلی به استثنای خودروهای دوگانه سوز تولید داخلی از ابتدای سال ۱۳۹۲ و خودروهای دوگانه سوز تولید داخلی از ابتدای سال ۱۳۹۳ صرفاً در صورت کسب استاندارد جهانی (EURO IV) مجاز خواهد بود و نیروی انتظامی مکلف است از شماره گذاری خودروهای با استاندارد پایین تر از استاندارد یاد شده خودداری نماید. تبصره۱
- وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است از ابتدای سال ۱۳۹۱ خودروهای تولید داخلی را به تدریج بر اساس برنامه ارایه شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست که با مشارکت آن وزارت تهیه و ارایه می‌شود، منطبق با استاندارد جهانی (EURO IV) به بازار عرضه نماید. تبصره ۲
- استاندارد موضوع این بند از ابتدای سال ۱۳۹۴ برای تمام خودروها به (EURO IV) ارتقا می‌یابد. تبصره ۳
- تولید و واردات موتورسیکلت از تاریخ ۱/ ۷/ ۱۳۹۱ منطبق با استاندارد (EURO IV) ۷ (منسوخ ۱۳۹۳/۰۱/۲۴)
- سوخت مورد نیاز خودروهای سبک و سنگین از تاریخ ۱/ ۱/ ۱۳۹۱ منطبق با استاندارد جهانی (EURO IV) و از تاریخ ۱/ ۱/ ۱۳۹۲ منطبق با استاندارد جهانی (EURO V) عرضه می‌شود. مسئولیت اجرای این بند برعهده وزارت نفت می‌باشد. تبصره
- وزارت نفت مکلف است سوخت استاندارد موضوع این بند در خصوص خودروهای دیزلی را همراه با ماده (Add blue) تامین نماید. ۸
- به منظور کاهش مسافت سفر و زمان انتظار خودروها برای سوختگیری، وزارتخانه‌های نفت و کشور مکلفند با همکاری شهرداریها تسهیلات لازم جهت تبدیل جایگاههای تک منظوره به دو منظوره سوخت (بنزین - گاز) با فضای مناسب و قابلیت عرضه همزمان بنزین و گاز مطابق با سبد سوخت کشور و نیز استقرار جایگاههای سوخت کوچک و سیار در مکانهای مناسب را در طول برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران فراهم نمایند. تبصره
- وزارت نفت مکلف است تجهیزات جایگاههای CNG ظرفیت متوسط و با قابلیت نصب در فضاهای کوچک را با رعایت اصول ایمنی و استانداردهای لازم فراهم آورد. ۹
- وزارت نفت مکلف است از ابتدای سال ۱۳۹۱ اقدامات مورد نیاز جهت جلوگیری کامل از انتشار بخار بنزین در مراحل مختلف نگهداری، توزیع و نیز جایگاههای سوخت و نازل سوخت گیری خودروها را اجرا نماید. ۱۰
- سهم خودروهای کم مصرف و موتورسیکلت‌های برقی در هر دو شبکه تولید داخلی و وارداتی تا پایان برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران باید سالانه حداقل (۳%) نسبت به سال قبل از آن افزایش یابد. مسئولیت اجرای این بند برعهده وزارت صنعت، معدن و تجارت می‌باشد. ۱۱
- به منظور جایگزینی انرژیهای فسیلی با انرژیهای نو و تجدیدپذیر در کلیه اماکن شهری، وزارت کشور (سازمان شهرداریها و دهیاریها) مکلف است با همکاری وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست، ساز و کارهای اجرایی و تشویقی لازم را ظرف مدت ۳ ماه پس از ابلاغ این تصویب‌نامه تهیه و اجرا نماید. ۱۲
- سرانه فضای سبز شهری تا پایان برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران باید سالیانه یک متر افزایش یابد. مسئولیت اجرای این بند برعهده وزارت کشور با همکاری شهرداریها می‌باشد. تبصره
- وزارت نیرو موظف است آب خام مورد نیاز جهت آبیاری فضای سبز شهری را تامین نماید. ۱۳
- به منظور توسعه فضای سبز جنگلی در حریم شهرها، ادارات کل منابع طبیعی و جنگلها، مراتع و آبخیزداری مکلفند با هماهنگی سازمانهای راه و شهرسازی استانها نسبت به کاشت گونه‌های گیاهی مناسب بر اساس ظرفیتهای موجود هر استان اقدام نمایند. ۱۴
- ایجاد صنایع در خارج از شهرکهای صنعتی در شهرهای تبریز، شیراز، اهواز، اراک و مشهد تا شعاع ۳۰ کیلومتری ممنوع است. تبصره (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۴/۲۵)
- استقرار صنایع رده (۱) (الف) گروه‌های ده گانه مقررات و ضوابط استقرار واحدهای تولیدی، صنعتی و معدنی موضوع ابلاغیه شماره ۲۶۸۶۹ /۱۰۰ /۹۷ مورخ ۱۳۹۷/۷/۹ سازمان حفاظت محیط زیست در داخل محدوده شهرهای تبریز، شیراز، مشهد، اهواز و اراک و استقرار صنایع رده‌های (۲) و (۳) گروه‌های چهارده گانه تصویب‌نامه مذکور در خارج از محدوده شهرهای یاد شده از شمول این ماده مستثنی می‌باشند. ۱۵
- فرآیندهای احتراقی تمام کارخانه‌ها، کارگاهها و واحدهای تولیدی مستقر در محدوده و حریم شهرها از ابتدای سال ۱۳۹۲ باید با انرژیهای تجدیدپذیر یا گاز انجام شود. وزارت صنعت، معدن و تجارت مسئول اجرای این بند می‌باشد. تبصره ۱
- وزارتخانه‌های نیرو و نفت مکلفند نسبت به تامین انرژی یا گاز مورد نیاز اقدام نمایند. تبصره ۲
- وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست به نحوی برنامه‌ریزی نماید که تمام واحدهای صنعتی آلاینده موجود در محدوده و حریم شهرها حداکثر تا پایان شهریور سال ۱۳۹۱ به سیستمهای کنترل آلودگی و سیستمهای پایش برخط (on -line) مجهز شوند. تبصره ۳
- واحدهای آلاینده باقیمانده با اولویت کوره‌های سنتی آجر، گچ، آهک و سنگ بری‌ها باید تا پایان سال سوم برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران به خارج از حریم شهرها منتقل شوند، مسئولیت اجرای این تبصره برعهده سازمانهای صنعت، معدن و تجارت استانها با همکاری استانداری‌ها و ادارات کل حفاظت محیط زیست استانها می‌باشد. ۱۶ (اصلاحی ۱۳۹۲/۰۹/۲۷)
- وزارتخانه‌های نفت و نیرو مکلفند نسبت به تامین سوخت گاز نیروگاهها با اولویت نیروگاههای شازند اراک، اسلام آباد، شهید منتظری اصفهان و شهید منتظر قائم کرج از ابتدای سال ۱۳۹۴ اقدام نمایند. تبصره
- وزارت نیرو مکلف است با تسریع در احداث نیروگاههای برق تجدیدپذیر از فعالیت اجباری نیروگاههای یاد شده با سوخت مازوت جلوگیری نموده و همزمان نسبت به نصب تجهیزات کاهش دهنده آلاینده‌های زیست محیطی در آنها اقدام نماید. ۱۷
- موتورخانه تمام ساختان‌های اداری و تجاری باید تا پایان سال ۱۳۹۲ به سیستمهای هوشمند انرژی تجهیز شوند. مسئولیت اجرای این بند بر عهده وزارت کشور با همکاری وزارتخانه‌های نفت، نیرو و شهرداریها می‌باشد. ۱۸
- به منظور ارتقای مستمر سامانه مدیریت کیفیت هوا سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است با همکاری وزارتخانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات، راه و شهرسازی (سازمان هواشناسی)، کشور و شهرداریها نسبت به افزایش تعداد ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا، ایجاد سامانه پایش بر خط (on-line)، ارتقای سطح نرم افزارها، مدل سازی آلودگی هوا و تامین بسترهای مخابراتی مورد نیاز اقدام نماید. تبصره
- سازمان هواشناسی موظف است با ارتقاء سامانه‌های پایش، پیش‌بینی و هشدار نسبت به اطلاع رسانی به هنگام پدیده‌های جوی و آلودگی هوا اقدام نماید. ۱۹
- در صورت قرارگرفتن وضعیت هوا در شرایط هشدار وزارت نیرو موظف است با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست و با رعایت قوانین و مقررات مربوط نسبت به بارورکردن ابرها و نیز استفاده از سایر فناوری‌های مناسب اقدام نماید. ۲۰
- سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است با همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگاههای مسئول حسب مورد نسبت به تولید و پخش برنامه‌های آموزشی مرتبط با احکام این تصویب‌نامه اقدام نماید. ۲۱
- نظارت بر حسن اجرای این تصویب‌نامه بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست می‌باشد. سازمان یاد شده مکلف است هر شش ماه یک بار گزارش مربوط را به هیات وزیران ارایه نماید. ۲۲
- برنامه جامع کاهش آلودگی هوای تهران موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۶۱۰۴ مورخ ۲۱/ ۲/ ۱۳۷۹ لغو می‌گردد. محمدرضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور پیوست ۱ (الحاقی ۱۳۹۳/۰۱/۲۴)
- جدول زمانی استاندارد حد مجاز آلایندگی خودروهای بنزینی و گازوئیلی ساخت داخل و موتورسیکلت به شرح زیر تعیین می‌شود: دوره زمانی ۱۳۹۳/۶/۱ ۱۳۹۴ ۱۳۹۵ ۱۳۹۶ ۱۳۹۷ ۱۳۹۸ ۱۳۹۹ ۱۴۰۰ ۱۴۰۱ ۱۴۰۲ خودروهای سبک بنزینی یورو ۴ یورو ۵ خودروهای سنگین و نیمه سنگین ۱۳۹۴ ۱۳۹۵ یورو ۳ یورو ۴ استاندارد روز اتحادیه اروپا موتورسیکلت تولید براساس استاندارد یورو ۳ از تاریخ ۱/ ۷/ ۱۳۹۳ استاندارد روز اتحادیه اروپا ۲ (الحاقی ۱۳۹۳/۰۱/۲۴)
- خودروهای جدید (پلت فرم جدید) تولید داخل باید دو سال زودتر از دوره زمانی جدول بند (۱) با استانداردهای تعیین شده انطباق پیدا کنند. ۳ (الحاقی ۱۳۹۳/۰۱/۲۴)
- شرکتهای تولیدکننده خودروهای پایه گازسوز و دوگانه سوز موظفند از ابتدای سال ۱۳۹۵، استاندارد آلایندگی یورو (۴) را در تولید محصولات خود رعایت نمایند.