تصویب‌نامه درباره ادامه فعالیت مرکز مطالعاتی میراث فرهنگی ناملموس
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۸/۱۲/۱۴ به پیشنهاد شماره ۲۵۵۵۴ /۹۸۲۱۰۰ مورخ ۱۳۹۸/۸/۱۲ وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و در اجرای ماده (۲) آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی - مصوب ۱۳۷۱ - تصویب کرد: وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مجاز است نسبت به مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقت نامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) راجع به ادامه فعالیت مرکز مطالعاتی منطقه ای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی تحت نظارت یونسکو (گروه ۲) در تهران در چهارچوب متن پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری نماید. اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور موافقت نامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) راجع به ادامه فعالیت مرکز مطالعاتی منطقه ای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی تحت نظارت یونسکو (گروه ۲) در تهران دولت جمهوری اسلامی ایران (که از این پس «دولت» نامیده می‌شود) و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (که از این پس «یونسکو» نامیده می‌شود)، با یادآوری کنوانسیون حفظ میراث فرهنگی ناملموس (که از این به بعد «کنوانسیون» ۲۰۰۳ میلادی (۱۳۸۲ هجری شمسی) خوانده می‌شود) که در سی و دومین نشست مجمع عمومی یونسکو در ۲۰۰۳ میلادی (۱۳۸۲ هجری شمسی) به تصویب رسید و در آوریل ۲۰۰۶ میلادی (فروردین ۱۳۸۵ هجری شمسی) لازم الاجرا شد، با اذعان به اهمیت اعمال دستورالعمل‌ها و معیارها برای مراکز گروه دو مصوب مجمع عمومی در نوامبر ۲۰۱۳ میلادی (آبان ۱۳۹۲ هجری شمسی) در سند راهبردی جامع یکپارچه برای مراکز و موسسات گروه دو تحت نظارت یونسکو (سند مرجع ۳۷ سی /قطعنامه ۹۳)، علاوه بر این، با یادآوری این که مجمع عمومی در سی و پنجمین نشست خود در ۲۰۰۹ میلادی (۱۳۸۸ هجری شمسی) تاسیس مرکز مطالعاتی منطقه ای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی تحت نظارت یونسکو را تصویب کرد (سند مرجع ۳۵ سی /قطعنامه ۵۷)، افزون بر این، با یادآوری تصمیم ۱۶ وی، هیات اجرایی در نشست شماره ۲۰۷ که در آن هیات اجرایی یونسکو تصمیم گرفت وضعیت مرکز مطالعاتی منطقه ای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی تحت نظارت یونسکو (گروه ۲) را تمدید کند، با تمایل به تعریف شرایط و مواد حاکم بر چهارچوب همکاری با یونسکو که به مرکز یاد شده در این موافقت نامه اعطا خواهد شد، به شرح زیر توافق نمودند: ماده ۱ ادامه فعالیت دولت موافقت خواهد نمود که در طی سال‌های ۲۰۱۹ - ۲۰۲۰ میلادی (۱۳۹۸ - ۱۳۹۹ هجری شمسی)، هرگونه اقدام لازم برای تضمین فعالیت مرکز مطالعاتی منطقه ای حفظ میراث فرهنگی ناملموس در آسیای میانه و غربی، که از این پس «مرکز» نامیده می‌شود، را به گونه مقرر در این موافقت نامه در تهران (جمهوری اسلامی ایران) انجام دهد. ماده ۲ هدف موافقت نامه هدف این موافقت نامه، تعریف شرایط حاکم بر همکاری بین یونسکو و دولت و نیز حقوق و تعهدات ناشی از این موافقت نامه برای دولت و یونسکو است که این پس «طرف‌ها» خوانده می‌شوند. ماده ۳ شخصیت حقوقی
- مرکز، مستقل از یونسکو است.
- دولت باید اطمینان حاصل کند که مرکز در عین وابستگی به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران، شخصیت حقوقی مستقل دارد و در سرزمین جمهوری اسلامی ایران از استقلال کارکردی لازم برای انجام فعالیت‌های خود و اهلیت‌های قانونی در موارد زیر بهره مند می‌باشد: الف) عقد قرارداد؛ ب) اقامه دادرسی‌های حقوقی؛ پ) کسب و فروش اموال منقول و غیرمنقول. ماده ۴ اساسنامه اساسنامه مرکز باید دارای مقررات زیر که به دقت موارد زیر را شرح دهد، باشد: الف) شخصیت حقوقی که به مرکز، به موجب قوانین ملی، صلاحیت حقوقی را اعطا می‌کند که برای انجام وظایف آن و دریافت کمک مالی، دریافت هزینه‌ها بابت ارایه خدمات و کسب هر ابزار لازم برای انجام فعالیت آن، ضروری است؛ ب) ساختار حاکمه مرکز که به یونسکو اجازه نمایندگی در داخل هیات حاکمه آن را می‌دهد. ماده ۵ مشارکت
- مرکز باید دولت‌های عضو و اعضای پیوسته یونسکو را که به واسطه نفع مشترک در اهداف مرکز تمایل به همکاری با مرکز دارند تشویق به مشارکت کند.
- دولت‌های عضو و اعضای پیوسته یونسکو که تمایل دارند، به گونه پیش‌بینی شده به موجب این موافقت نامه در فعالیت‌های مرکز مشارکت داشته باشند، باید اطلاعیه ای را به همین مضمون به مرکز ارسال نمایند. مدیر مرکز، طرف‌های این موافقت نامه و سایر دولت‌های عضو را از وصول اطلاعیه مزبور مطلع خواهد کرد. ماده ۶ اهداف و وظایف
- اهداف مرکز عبارت است از:
الف) ترویج کنوانسیون ۲۰۰۳ میلادی (۱۳۸۲ هجری شمسی) و اجرای آن در آسیای میانه و غربی (که از این پس «منطقه» خوانده می‌شود)؛ ب) تقویت ظرفیت‌های دولت‌های عضو یونسکو در منطقه برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس؛ ت) تقویت همکاری و تبادل اطلاعات در خصوص پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس موجود در «منطقه» از جمله میراث فرهنگی ناملموس مشترک موجود در سرزمین‌های دو یا چند کشور مربوط.
- وظایف مرکز عبارت است از:
الف) برگزاری کارگاه‌های آموزشی کوتاه مدت و بلندمدت و فعالیت‌های آموزشی با محوریت کارهای میدانی مطابق با راهبرد جهانی یونسکو در این زمینه؛ ب) ایجاد کردن و به روز نگه داشتن سامانه اطلاعات خودکار ثبت و ارتباط با موسسات دولتی و غیردولتی، تحقیقاتی، آموزشی و اطلاعاتی، سازمان‌های اجتماعی و متخصصان دخیل در حفظ میراث فرهنگی ناملموس در کشورهای منطقه که تمایل خود را برای همکاری با مرکز ابراز داشته‌اند؛ ت) جمع‌آوری و اشاعه اطلاعات در مورد اقدامات حقوقی، اداری، مالی و دیگر اقدامات انجام شده توسط کشورهایی که با مرکز در زمینه حفظ میراث فرهنگی ناملموس موجود در قلمرو خود مشارکت می‌کنند؛ ث) همکاری و تبادل اطلاعات با دیگر مراکز گروه ۲ داخل و خارج از قاره آسیا که در زمینه پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس فعالیت می‌کنند؛ ج) اطلاع رسانی به دبیرخانه کنوانسیون ۲۰۰۳ میلادی (۱۳۸۲ هجری شمسی) در مورد فعالیت‌های مرتبط در منطقه و کمک به اجرای کنوانسیون ۲۰۰۳ میلادی (۱۳۸۲ هجری شمسی) در صورت اقتضا. ماده ۷ شورای حکام
- شورای حکام، هدایت و نظارت بر مرکز را که هر سه سال یک بار تجدید می‌شود به عهده دارد و متشکل است از: الف) نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دولت جمهوری اسلامی ایران؛ ب) نمایندگان حداکثر چهار دولت عضو که طبق مفاد بند (۲) ماده (۵) فوق، اطلاعیه ای را ارسال کرده‌اند؛ پ) نماینده کمیسیون ملی یونسکو ایران؛ ت) نماینده مدیر کل یونسکو؛ ث) سه نفر متخصص در زمینه میراث فرهنگی ناملموس.
- شورای حکام موارد زیر را انجام خواهد داد:
الف) تصویب برنامه‌های میان مدت و بلندمدت مرکز؛ ب) تصویب برنامه کاری سالانه مرکز، از جمله جدول کارمندان؛ پ) بررسی گزارش‌های سالانه ای که توسط رئیس مرکز ارایه می‌شود، از جمله گزارش‌های دوسالانه خودارزیابی کمک مرکز به اهداف برنامه ای یونسکو؛ ت) بررسی گزارش‌های حسابرسی مستقل دوره ای صورت‌های مالی مرکز و پایش ارایه چنین سوابق حسابداری لازم برای آماده سازی صورت‌های مالی؛ ث) انتخاب اعضای هیات اجرایی مرکز و انتصاب مدیر مرکز؛ ج) وضع قوانین و مقررات و تعیین رویه‌های مالی، اداری و مدیریت کارکنان مرکز مطابق با قوانین کشور؛ چ) تصمیم‌گیری در ارتباط با مشارکت سازمان‌های بین دولتی منطقه ای و سازمان‌های بین‌المللی در فعالیت‌های مرکز؛
- شورای حکام حداقل سالی یک بار در فواصل زمانی منظم نشست‌های عادی خود را برگزار خواهد کرد و در صورت فراخوان رئیس آن، بنا به ابتکار وی با درخواست مدیر کل یونسکو با دوسوم اعضای آن، نشست فوق‌العاده برگزار خواهد نمود؛
- تمام اسناد کاری شورای حکام از جمله پیش نویس برنامه کاری و بودجه باید توسط رئیس مرکز حداقل شش هفته پیش از برگزاری نشست شورای حکام به یونسکو ارایه گردد. یونسکو به مدت دو هفته پس از دریافت آنها، بازخوردی ارایه خواهد کرد. سرانجام، مرکز نسخه نهایی تمامی اسناد را حداقل دو هفته پیش از نشست به شورای حکام تسلیم خواهد نمود.
- شورای حکام، آیین کار خود را تعیین خواهد نمود. ماده ۸ هیات اجرایی
- به منظور تضمین انجام کار موثر مرکز بین نشست‌های شورای حکام، هیات اجرایی دائمی موارد زیر را انجام خواهد داد: الف) نظارت بر اجرای برنامه‌ها و فعالیت‌های مرکز؛ ب) ارایه توصیه‌هایی در مورد راهبردها و برنامه‌های میان مدت و بلندمدت مرکز به شورای حکام.
- هیات اجرایی حداقل سالی دو بار تشکیل جلسه خواهد داد و آیین کار خود را تصویب خواهد کرد. ماده ۹ دبیرخانه
- دبیرخانه مرکز شامل یک مدیر و تعدادی کارکنان لازم برای انجام صحیح فعالیت مرکز خواهد بود.
- تصمیمات مرتبط با ساختار و منابع انسانی دبیرخانه توسط شورای حکام اتخاذ خواهد شد.
- شورای حکام، با مشورت مدیر کل یونسکو، رئیس مرکز را که باید دارای موقعیت علمی و سابقه حرفه ای شناخته شده ای در حوزه میراث فرهنگی ناملموس باشد، منصوب خواهد کرد. ماده ۱۰ کمک یونسکو
- یونسکو کمک‌هایی را در صورت لزوم در قالب کمک‌های فنی برای انجام فعالیت‌های مرکز، طبق نیات و اهداف راهبردی یونسکو از طرق زیر اعطا خواهد نمود: الف) ارایه همیاری متخصصان خود در حوزه‌های تخصصی مرکز؛ ب) در صورت اقتضا، تبادل موقت کارکنان را انجام می‌دهد که به موجب آن کارکنان مورد نظر از حقوق بگیران سازمان‌های اعزام کننده باقی خواهند ماند؛ و پ) اعطای ماموریت به طور موقت به کارکنان خود بنا به تصمیم مدیر کل یونسکو به طور فوق‌العاده در صورتی که به واسطه اجرای پروژه یا فعالیت مشترکی در داخل منطقه اولویت برنامه ای راهبردی توجیه پذیر باشد.
- در تمام موارد فوق الذکر کمک‌های مزبور فقط در چهارچوب مقررات برنامه و بودجه یونسکو انجام خواهد شد و یونسکو حساب‌های مربوط به استفاده از کارکنان خود و هزینه‌های مرتبط را به دولت‌های عضو ارایه خواهد کرد. ماده ۱۱ کمک دولت در قانون بودجه سالانه ملی جمهوری اسلامی ایران، شاخص بودجه جداگانه ای برای مرکز در نظر گرفته خواهد شد. دولت به واسطه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران، تمام منابع اعم از نقدی و یا غیرنقدی را که برای اداره و کارکرد صحیح مرکز از جمله منابعی را که برای کارکنان مرکز، اماکن آن، اجرای فعالیت‌های مرکز و برگزاری نشست‌های شورای راهبردی و هیات اجرایی مورد نیاز است، فراهم خواهد نمود. در طول مدت این موافقت نامه، برای هر سال مبلغی معادل حداقل ۰۰۰ /۵۰۰ دلار آمریکا، علاوه بر کمک‌های غیرنقدی، تخصیص داده خواهد شد. ماده ۱۲ مسئولیت از آن جا که مرکز از نظر حقوقی از یونسکو مستقل است، لذا یونسکو از لحاظ حقوقی در قبال فعل‌ها و ترک فعل‌های مرکز پاسخگو نیست و مشمول هیچ گونه فرآیند حقوقی نخواهد بود و یا هیچ گونه مسئولیتی اعم از مالی و غیره را بر عهده نخواهد داشت مگر آن که در مفاد این موافقت نامه به طور صریح ذکر شده باشد. ماده ۱۳ ارزیابی
- یونسکو می‌تواند هر زمان فعالیت‌های مرکز را برای بررسی موارد زیر مورد ارزیابی قرار دهد تا مطمئن شود که: الف) آیا مرکز کمک مهمی به اهداف راهبردی یونسکو می‌کند و نتایج مورد انتظار با دوره برنامه چهار ساله سند سی /۵ (برنامه و بودجه) از جمله با دو اولویت جهانی یونسکو و موضوعات و اولویت‌های بخشی و برنامه ای مربوطه همسو است؛ و ب) آیا فعالیت‌هایی که به طور فعال توسط مرکز دنبال می‌شوند در تطابق با مواردی است که در این موافقت نامه مندرج است.
- یونسکو، به منظور بررسی این موافقت نامه، یک ارزیابی از کمک مرکز گروه ۲ به اهداف برنامه راهبردی یونسکو که باید توسط دولت میزبان یا مرکز تامین اعتبار شود، انجام خواهد داد.
- یونسکو، تعهد می‌کند که در اسرع وقت گزارشی از ارزیابی صورت گرفته را به دولت ارایه دهد.
- در پی نتایج ارزیابی، هر یک از طرف‌های متعاهد حق درخواست بازنگری مفاد موافقت نامه یا فسخ آن به گونه ای که در مواد (۱۷) و (۱۸) درج شده است را دارد. ماده ۱۴ استفاده از نام و آرم یونسکو
- مرکز می‌تواند وابستگی خود را به یونسکو اعلام کند. بنابراین ممکن است بعد از عنوان خود از عبارت «تحت نظارت یونسکو» استفاده کند.
- مرکز مجاز است مطابق با شرایطی که نهادهای حاکمه یونسکو وضع می‌کنند از آرم یونسکو یا نسخه ای از آن در سربرگ کاغذی یا اسناد خود از جمله اسناد الکترونیک و صفحات وب استفاده کند. ماده ۱۵ لازم الاجرا شدن این موافقت نامه پس از امضای طرف‌ها لازم الاجرا خواهد شد. این موافقت نامه جایگزین موافقت نامه امضا شده ۲۸ آوریل ۲۰۱۰ میلادی (۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۹ هجری شمسی) بین دولت و یونسکو در خصوص تاسیس مرکز می‌شود. ماده ۱۶ مدت این موافقت نامه برای یک دوره شش ساله از زمان لازم الاجرا شدن آن منعقد می‌شود. این موافقت نامه، پس از اظهارنظر هیات اجرایی یونسکو مبنی بر نتایج ارزیابی تمدید فعالیت که توسط مدیرکل یونسکو تهیه می‌شود، بر اساس موافقت مشترک بین طرف‌ها تمدید خواهد شد. ماده ۱۷ بازنگری این موافقت نامه می‌تواند با رضایت کتبی دولت و یونسکو مورد بازنگری قرا گیرد. ماده ۱۸ فسخ
- هر یک از طرف‌های متعاهد مجاز خواهد بود این موافقت نامه را فسخ نماید. در هر حال طرف‌ها تعهد می‌کنند هر اختلافی را که بین آنها بروز می‌کند، طبق ماده (۱۹) این موافقت نامه حل و فصل کنند و تمامی تلاش خود را به کار خواهند بست تا از فسخ آن پرهیز شود.
- فسخ، شصت روز پس از وصول اطلاعیه ارسال یکی از طرف‌های متعاهد به طرف دیگر نافذ خواهد شد. ماده ۱۹ حل و فصل اختلافات
- هرگونه اختلاف بین یونسکو و دولت در مورد تفسیر یا اجرای این موافقت نامه، چنانچه از طریق مذاکره یا هر روش مناسب دیگری که مورد توافق طرف‌ها است، حل و فصل نشود، برای تصمیم‌گیری نهایی به دیوان داوری متشکل از سه عضو - یکی منصوب از طرف دولت، دیگری منصوب از طرف مدیر کل یونسکو و سومی که دیوان را ریاست خواهد کرد توسط دو عضو اول انتخاب می‌شود - ارجاع خواهد شد. چنانچه دو داور نتواند در مورد انتخاب نفر سوم به توافق برسند، انتصاب توسط رئیس دیوان بین‌المللی دادگستری انجام خواهد شد.
- رای دیوان قطعی خواهد بود برای گواهی مراتب بالا، امضاکنندگان زیر این موافقت نامه را امضا کرده‌اند. این موافقت نامه در دو نسخه به زبان‌های فارسی و انگلیسی تنظیم گردیده است که هر دو نسخه از اعتبار یکسان برخوردار می‌باشد. در صورت اختلاف میان نسخه‌های فارسی و انگلیسی، نسخه انگلیسی ملاک قرار خواهد گرفت. از طرف دولت از طرف سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد اودری آزولی مدیر کل