آیین‌نامه نحوه تامین، نگهداری و هماهنگی تجهیزات و ماشین آلات در مدیریت بحران
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۰/۴/۶ به پیشنهاد شماره ۹۶۹۸۳ مورخ ۱۳۹۹/۶/۲۹ وزارت کشور (سازمان مدیریت بحران کشور) و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آیین‌نامه نحوه تامین، نگهداری و هماهنگی تجهیزات و ماشین آلات در مدیریت بحران را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- سازمان: سازمان مدیریت بحران کشور. ۲
- قانون: قانون مدیریت بحران کشور - مصوب ۱۳۹۸ -. ۳
- دستگاه‌های اجرایی: کلیه دستگاه‌های موضوع ماده (۲) قانون. ۴
- تجهیزات و ماشین آلات: آن دسته از ماشین آلات، وسایل و ابزارهای فنی و تخصصی که استفاده از آنها در مرحله پاسخ موضوع قانون، ضروری است. ۵
- فرمانده میدان: شخص حقیقی دارای صلاحیت و توانمندی‌های تخصصی لازم و از کارکنان یکی از دستگاه‌های موضوع ماده (۲) قانون که به تشخیص فرمانده عملیات پاسخ به بحران، منصوب و در سطوح شهرستانی، استانی و ملی مسئولیت تخصصی عملیات فرماندهی، برنامه‌ریزی، ساماندهی، مدیریت و رهبری صحنه یا منطقه وقوع حادثه یا سانحه را در کلیه ابعاد پاسخ به شرایط اضطراری متناسب با نوع بحران بر عهده دارد. ۶
- سامانه جامع مدیریت خطر حوادث و سوانح: سامانه ای متمرکز و برخط که توسط سازمان به منظور مدیریت یکپارچه خطر حوادث و سوانح راه اندازی می‌شود. ماده ۲
- سازمان ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، فهرستی از تجهیزات و ماشین آلات ضروری یا مناسب برای ابعاد مختلف فرایند مدیریت انواع بحران‌های طبیعی و انسان ساخت از جمله سیل، زلزله، آتش سوزی را اعلام می‌نماید. در این فهرست باید مشخص شود که هر یک از تجهیزات و ماشین آلات، به طور تخصصی مرتبط با کدام یک از دستگاه‌های اجرایی است. سازمان این فهرست را در زیرسامانه ای در قالب سامانه جامع مدیریت خطر حوادث و سوانح درج می‌نماید و ضمن به روزرسانی داده‌های ورودی، با توجه به ملاحظات امنیتی، دسترسی متناسب را برای هر یک از دستگاه‌های اجرایی فراهم می‌کند. ماده ۳
- هر یک از دستگاه‌های اجرایی موظفند ظرف سه ماه از تاریخ دریافت فهرست موضوع ماده (۲) این آیین‌نامه ضمن در اختیار قرار دادن بانک‌های اطلاعاتی تجهیزات و ماشین آلات مربوط، نسبت به ارایه جزئیات کاملی از تجهیزات و ماشین آلات تحت مالکیت خود و یا پیمانکاران همکار در پروژه‌های مرتبط شامل تعداد، وضعیت، محل استقرار و مانند آن را به سازمان اقدام نمایند. سازمان موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه بانک اطلاعات ملی تجهیزات و ماشین آلات مرتبط با مدیریت بحران را راه اندازی نماید و از طریق دستگاه‌های اجرایی نسبت به درج اطلاعات در زیر سامانه ای در قالب سامانه جامع مدیریت خطر حوادث و سوانح با قابلیت درج اطلاعات مکانی، توصیفی، عددی و فراداده در سطح کشور اقدام نماید. تبصره ۱
- بانک اطلاعات ملی تجهیزات و ماشین آلات باید به گونه ای راه اندازی شود که شامل اطلاعات خدمات مهندسی و پشتیبانی (لجستیک) و تجهیزات نوین در بخش خصوصی و اطلاعات مربوط به کارور (اپراتور) های تجهیزات تخصصی و آموزش‌های مورد نیاز ایشان نیز باشد. تبصره ۲
- کلیه دستگاه‌های اجرایی موظفند نسبت به ثبت اطلاعات تجهیزات و ماشین آلات مورد نظر سازمان در سامانه موضوع این ماده اقدام و بانک اطلاعاتی را به صورت شش ماهه و نیز پس از هر بحران بروزرسانی نمایند. تبصره ۳
- سازمان‌های نیروهای مسلح بر اساس بند (ص) ماده (۱۴) قانون اقدام می‌نمایند. ماده ۴
- سازمان موظف است با بررسی و ارزیابی وضع موجود تجهیزات و ماشین آلات دستگاه‌های اجرایی و نیازسنجی مقابله با مخاطرات و مدیریت بحران‌های احتمالی کشور، فهرستی از کمبودهای تجهیزات و ماشین آلات متناسب با مراحل پاسخ و بازسازی را تهیه کرده و در اختیار دستگاه‌های اجرایی ذیربط قرار دهد تا تامین اقلام فهرست یاد شده پس از تایید سازمان، در لایحه بودجه سنواتی دستگاه اجرایی پیش‌بینی شود. سازمان موظف است نسخه ای از فهرست تدوین شده را جهت جلب مشارکت داخلی در زمینه دانش فنی طراحی، تولید و ساخت تجهیزات و ماشین آلات فنی و تخصصی توسط شرکت‌های صنعتی و نیز شرکت‌های فناور و دانش بنیان در سامانه جامع مدیریت خطر حوادث و سوانح قرار دهد. ماده ۵
- هر یک از دستگاه‌های اجرایی موظفند متناسب با وظایف خود، نوع و مقادیر تجهیزات و ماشین آلاتی را که برای مدیریت در بحران‌ها ضروری است به صورت سالانه نیازسنجی و برآورد کنند و در قالب دو برنامه دوساله و پنج ساله، چگونگی تامین نیازهای خود را اولویت بندی و برنامه‌ریزی نموده و به سازمان گزارش نمایند. سازمان پس از دریافت گزارش نسبت به بررسی وضع موجود و نیازسنجی ماشین آلات و تجهیزات مقابله با مخاطرات محتمل و وضعیت آسیب پذیری در نقاط مختلف کشور مراتب را به دستگاه ذی ربط و سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام می‌نماید. تامین بودجه تجهیزات و ماشین آلات اعلامی در اولویت تخصیص بودجه دستگاه‌ها قرار خواهد گرفت. تبصره ۱
- بودجه تجهیزات و ماشین آلات تخصصی مدیریت بحران برای آن دسته از دستگاه‌ها و نهادهای عمومی که فاقد ردیف بودجه عمومی و دولتی می‌باشند، به تشخیص سازمان از محل اعتبارات موضوع مواد (۱۶) و (۱۷) قانون تامین می‌شود. تبصره ۲
- در شرایط اضطراری، چنانچه خدمات و امکانات دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و عمومی غیردولتی به تشخیص سازمان به تنهایی کافی نبوده و تامین آنها به نحوی زمان بر باشد که احتمال خسارات جانی و مادی برود، حسب مورد، موسسه‌ها، شرکت‌های خصوصی و تعاونی‌ها موظفند پس از دریافت درخواست از ستاد ملی، استانی و یا شهرستانی، تجهیزات و خدمات لازم را به منظور هم افزایی در فرایند مدیریت بحران در اختیار ستاد قرار دهند. هزینه خدمات و امکانات ارایه شده طبق تعرفه‌های قانونی و در صورت عدم وجود، بر اساس عرف، از سوی دستگاه سفارش دهنده پرداخت می‌شود. چنانچه تجهیزات و ماشین آلات موضوع این ماده در محل کارگاه قرار داشته و تحویل آنها موجب توقف کارگاه شود، مدت توقف با تشخیص کارفرما به عنوان تاخیر مجاز و یا تعلیق طبق ماده (۴۹) شرایط عمومی پیمان به قرارداد فیمابین دارنده دستگاه (پیمانکار) و کارفرما افزوده می‌شود. در صورت ورود هرگونه خسارت به تجهیزات و ماشین آلات موضوع این ماده، جبران خسارت، طبق نظر کارشناس رسمی دادگستری توسط سازمان انجام خواهد شد. کلیه هزینه‌های مذکور در این ماده از محل اعتبارات موضوع مواد (۱۶) و (۱۷) قانون تامین می‌شود. تبصره ۳
- به منظور جبران خسارت احتمالی وارده به ماشین آلات و تجهیزات موضوع این ماده، هر یک از دستگاه‌های اجرایی می‌توانند از محل اعتبارات موضوع مواد (۱۶) و (۱۷) قانون، نسبت به خرید پوشش بیمه ای بی نام مطابق ضوابط مربوط در هر سال اقدام و حق بیمه مربوط را در لایحه بودجه سنواتی خود پیش‌بینی نمایند. تبصره ۴
- سازمان شیوه‌نامه اجرایی این ماده را با رعایت قوانین و مقررات مربوط و با اخذ نظر مشورتی شورای موضوع ماده (۶) این آیین‌نامه ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، تدوین و ابلاغ می‌کند. ماده ۶
- به منظور تسهیل امکان بهره‌برداری از تجهیزات و ماشین آلات موسسه‌ها، شرکت‌های خصوصی و تعاونی در بحران‌ها در سطح ملی، شورای ملی متشکل از نمایندگان سازمان، اتاق بازگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، مجمع مشترک امور صنفی، اتاق تعاون ایران، وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی، امور اقتصادی و دارایی و نفت، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران تشکیل می‌شود. شورای مشورتی استانی در هر استان از سازمان‌های استانی نهادها و دستگاه‌های مذکور تشکیل می‌شود. این شورا در سطوح ملی و استانی هر سه ماه یک بار و یا به طور فوق‌العاده حسب مورد به دعوت رئیس سازمان یا مدیرکل استانی سازمان تشکیل جلسه می‌دهد. دبیرخانه این شورا در سازمان و اداره کل متناظر سازمان در استانها مستقر بوده و مطابق با شیوه‌نامه ای فعالیت خواهد کرد که با اخذ نظر مشورتی اعضای شورا به تصویب سازمان خواهد رسید. ماده ۷
- تمامی دستگاه‌های موضوع مواد (۲) و (۱۵) قانون موظفند در زمان وقوع بحران، به تشخیص و دستور رئیس ستاد در سطوح ملی، استانی و شهرستانی موضوع ماده (۱۰) قانون، تجهیزات و ماشین آلاتی را که ستاد اعلام می‌کند، به مناطق حادثه دیده منتقل نمایند. متخلفین از این ماده مشمول مواد (۲۱) و (۲۳) قانون خواهند بود. تبصره
- در صورتی که دستگاه‌های یاد شده، انتقال تجهیزات و ماشین آلات مذکور را مخل وظایف قانونی خود اعلام کنند، حسب نظر رئیس سازمان اقدام خواهد شد. ماده ۸
- وزارت نفت موظف است در چهارچوب قوانین و مقررات مرتبط، در مرحله پاسخ، با تایید رئیس ستاد و یا رئیس سازمان در سطوح ملی، استانی و شهرستانی، متناسب با نوع و گستره مخاطرات، سوخت مورد نیاز ماشین آلات زمینی، هوایی و دریایی عملیات پاسخ را تا پایان شرایط اضطراری تامین نموده و حسب اعلام نیاز هر ستاد، جایگاه‌های سیار سوخت رسانی را در مناطقی که ستاد یا سازمان اعلام می‌نماید، دایر کند. تبصره
- نحوه تامین سوخت و وجوه دریافتی موضوع این ماده، تابع دستورالعملی است که ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، توسط وزارت نفت با هماهنگی سازمان تدوین و ابلاغ می‌شود. ماده ۹
- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است در چهارچوب بند (ذ) ماده (۱۴) قانون با هماهنگی سازمان، امکانات لازم جهت ایجاد شبکه‌های ارتباطی و اطلاعاتی سریع، امن، پایدار و دارای قابلیت طبقه بندی اطلاعات را تا پایان شرایط اضطرار برای مشمولین مواد (۲) و (۱۵) قانون فراهم نماید. ماده ۱۰
- نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران موظف است با همکاری وزارت راه و شهرسازی و سایر دستگاه‌های مسئول ترتیباتی فراهم سازد که جابه جایی و نقل و انتقال جاده ای، ریلی، هوایی و دریایی تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز در مدیریت بحران به مناطق حادثه دیده و مجوزهای مورد نیاز در کمترین زمان ممکن انجام شود. ماده ۱۱
- سازمان بر اساس میزان موجودی انواع تجهیزات و ماشین آلات هر استان، نقشه کشوری توزیع تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز در بحران را تهیه و ضمن تعیین نوع تجهیزات و ماشین آلات موجود در هر استان به تناسب میزان دسترسی و مخاطرات محتمل، منطقه بندی می‌نماید تا به گونه ای برنامه‌ریزی شود که در زمان وقوع بحران چنانچه تجهیزات و ماشین آلات استان محل وقوع بحران ناکافی و نیازمند پشتیبانی باشد به تشخیص فرمانده میدان و یا رئیس ستاد ملی/ استان/ شهرستان نیازهای مربوط به تجهیزات و ماشین آلات برای مدیریت بحران از طریق همان منطقه تامین گردد. تبصره
- شیوه‌نامه اجرایی این ماده ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه توسط سازمان تدوین و به تصویب ستاد ملی خواهد رسید. منطقه بندی استانها با هماهنگی دستگاه‌های مسئول و استانهای معین تعیین شده برای هر استان انجام می‌شود. ماده ۱۲
- دستگاه‌های اجرایی موظفند نسبت به آموزش کاربرد تجهیزات و ماشین آلات، نرم افزارهای مربوط و تامین و توسعه منابع انسانی مورد نیاز جهت بهره‌برداری از تجهیزات و ماشین آلات تخصصی اقدام و گزارش عملکرد خود را هر شش ماه به سازمان ارایه نمایند. ماده ۱۳
- روسای ستادها در سطوح ملی، استانی و شهرستانی باید رزمایش‌های مشترک بین دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و تعاونی‌ها، شوراهای محلی و سازمان‌های مردم نهاد و مراکز منطقه ای جهت دسترسی سریع به تجهیزات و ماشین آلات را به گونه ای برگزار نماید که آمادگی خدمت به مدیریت بحران فراهم باشد و گزارش عملکرد خود را سالانه به سازمان ارایه نمایند. ماده ۱۴
- مسئولیت نظارت بر حسن اجرای این آیین‌نامه بر عهده سازمان است. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری