آیین‌نامه اجرایی ارتقای بهره‌وری دستگاه‌ها
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۱/۳/۲۵ به پیشنهاد مشترک سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور و به استناد بند (و) تبصره (۱۸) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، آیین‌نامه اجرایی بند یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- قانون برنامه: قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران- مصوب ۱۳۹۵-. ۲
- قانون: قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور. ۳
- سازمان: سازمان ملی بهره وری ایران. ۴ -دستگاه اصلی: دستگاه‌های موضوع بند (۳) ماده (۱) آیین‌نامه اجرایی بند (الف) تبصره (۱۹) ماده واحده قانون موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۵۴۹۲ /ت۵۹۷۴۸ه- مورخ ۱۴۰۱/۲/۴. ۵
- دستگاه متولی بخش: دستگاه‌های به شرح جدول پیوست این آیین‌نامه که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است. ۶
- دستگاه تابع: دستگاه‌های موضوع بند (۴) ماده (۱) آیین‌نامه اجرایی بند (الف) تبصره (۱۹) ماده واحده قانون موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۵۴۹۲ /ت۵۹۷۴۸ه- مورخ ۱۴۰۱/۲/۴. ۷
- موافقتنامه: سند موضوع بند (۸) ماده (۱) آیین‌نامه اجرایی بند (الف) تبصره (۱۹) ماده واحده قانون موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۵۴۹۲ /ت۵۹۷۴۸ه- مورخ ۱۴۰۱/۲/۴. ۸
- راهنمای اجرایی: روش اجرایی بند (الف) ماده (۵) قانون برنامه موضوع دستورالعمل شماره ۴۰۶۰۳۱ مورخ ۱۳۹۷/۸/۱ سازمان اداری و استخدامی کشور و دستورالعمل‌های مرتبط با آن در چارچوب این آیین‌نامه که از سوی سازمان اداری و استخدامی کشور یا سازمان حسب مورد در طول سال ابلاغ می‌شود. ۹
- چرخه بهره وری: مجموعه ای یکپارچه از فعالیت‌های نظام مند برنامه‌ریزی، اجرا، اندازه گیری، تحلیل و ارتقای بهره وری که به صورت تکرارشونده و مستمر انجام می‌شود. ۱۰
- شاخص بهره وری: شاخص‌هایی که استفاده کارا و اثربخش دستگاه‌های اجرایی و واحدهای اقتصادی از عوامل تولید (نیروی کار، سرمایه‌های فیزیکی، کالا و خدمات واسطه ای) و ترکیب بهینه این عوامل را نشان می‌دهد. ۱۱ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۴/۲۹)
- شرکتهای دولتی: تمامی شرکتهای دولتی، موضوع ماده (۴) قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر شرکت‌هایی که بیش از پنجاه درصد (۵۰%) سرمایه و سهام آنها منفرداً یا مشترکاً به وزارتخانه‌ها، موسسات دولتی و شرکتهای دولتی تعلق داشته باشند، شامل شرکتها و موسسات دولتی که شمول قوانین و مقررات عمومی به آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است نظیر شرکت ملی نفت ایران، سازمان انرژی اتمی ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و شرکتهای تابع، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران و شرکتهای تابع. ۱۲
- نوآوری بهره ور: راهکاری در شرایط کمیابی منابع، در قالب محصول، خدمات، فرآیند یا الگوی کسب و کار که با وجود محدودیت‌های مالی، فناورانه، مواد اولیه و یا سایر محدودیت‌ها، طراحی و اجرا می‌شود که به موجب آن خروجی نهایی، به صورت چشمگیری ارزان تر از سایر گزینه‌های جایگزین بوده و برای پاسخگویی به نیازهای اصلی و پاسخ داده نشده ذینفعان مناسب است. ماده ۲
- کمیته بهره وری دستگاه به استناد موضوع بند (الف) بخش (۱۱) برنامه جامع بهره وری کشور موضوع تصویب‌نامه شماره ۷۵۵۹۹ /ت ۵۰۹۸۵ه- مورخ ۱۳۹۴/۶/۱۱ در تمامی دستگاه‌های اصلی، متولی بخش، تابع و شرکتهای دولتی تشکیل و وظیفه آن تنظیم سیاست‌ها، تدوین برنامه‌ها و نظارت بر اجرای اقدامات ارتقای بهره وری در تعامل با سازمان است. همه دستگاه‌های اجرایی مکلفند احکام اعضای کمیته بهره وری را به امضای بالاترین مقام دستگاه (مقام عالی) حداکثر یک ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه برای سازمان ارسال کنند. تبصره
- کمیته بهره وری استان موضوع دستورالعمل شماره ۲۱۱۶۶۴ مورخ ۱۳۹۹/۴/۳۰ ابلاغی رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور بدون تغییر در تعداد پست‌های مصوب دستگاه، در جهت ایجاد وحدت رویه در راهبری موضوع بهره وری در استان‌ها تشکیل می‌شود. اهداف این کمیته در راستای اهداف برنامه بهره وری دستگاه اصلی می‌باشد. این کمیته موظف است نتایج اقدامات خود را در مقاطع زمانی سه ماهه به سازمان و سازمان برنامه و بودجه کشور گزارش نماید. ماده ۳
- در اجرای جزء (۱) بند (و) تبصره (۱۸) قانون و در راستای تحقق اهداف جدول شماره (۲) ماده (۳) قانون برنامه، اسناد ارتقای بهره وری مصوب تیرماه سال ۱۴۰۰ هیات وزیران برای اجرا در سال ۱۴۰۱ معتبر می‌باشد. دستگاه‌های متولی بخش مکلفند در صورت نیاز به بازنگری در سیاست‌های ارتقای بهره وری بخش مربوط، اسناد مذکور را مطابق با راهنمای اجرایی تهیه و ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، برای تصویب در هیات وزیران به سازمان ارایه نمایند. ماده ۴
- در اجرای جزء (۱) بند (و) تبصره (۱۸) قانون و در راستای تحقق اهداف جدول شماره (۲) ماده (۳) قانون برنامه، دستگاه‌های اصلی و تابع مکلفند در موافقتنامه‌های پیشنهادی خود به سازمان برنامه و بودجه کشور برنامه‌های ارتقای بهره وری خود را مطابق با راهنمای اجرایی و با اولویت برنامه‌های دانش بنیان، اشتغال آفرین و نوآوری بهره ور پس از تایید سازمان پیش‌بینی نمایند. تبصره
- همه دستگاه‌های اجرایی مشمول این آیین‌نامه موظفند در برنامه‌های راهبردی دستگاه‌های متبوع راهبردها و جهت گیری‌های مرتبط با ارتقای بهره وری را لحاظ نمایند. ماده ۵
- دستگاه‌های اجرایی استانی مکلفند برنامه ارتقای بهره وری خود را مطابق با راهنمای اجرایی و دستورالعمل موضوع تبصره (۳) ماده (۸) آیین‌نامه اجرایی بند (الف) تبصره (۱۹) ماده واحده قانون موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۵۴۹۲ /ت۵۹۷۴۸ه- مورخ ۱۴۰۱/۲/۴ و با رویکرد اسناد آمایش سرزمین مصوب و با اولویت برنامه‌های دانش بنیان، اشتغال آفرین و نوآوری بهره ور با هماهنگی دستگاه اصلی مربوط تدوین و در موافقتنامه‌های متبادله با سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان پیش‌بینی نماید. ماده ۶
- دستگاه‌های اصلی، تابع و استانی مکلفند حداکثر تا سه درصد (۳%) از اعتبارات هزینه ای ابلاغی به استثنای فصول (۱) و (۶) را در برنامه‌های ارتقای بهره وری خود در موافقت نامه متبادله پیش‌بینی نمایند. تبصره ۱
- دستگاه‌های اجرایی دارای اعتبارات هزینه ای از محل درآمد اختصاصی مجاز به تامین اعتبارات برنامه ارتقای بهره وری از محل اعتبارات فوق الذکر هستند. تبصره ۲
- دستگاه‌های اجرایی که دارای اعتبارات هزینه ای بوده و مطابق قانون مکلف به مبادله موافقتنامه با سازمان برنامه و بودجه کشور نیستند نیز مکلف به پیش‌بینی و اجرای برنامه ارتقای بهره وری حداکثر تا سقف مندرج در این ماده در بودجه خود از جمله بودجه تفصیلی هستند. ماده ۷
- تخصیص اعتبارات برنامه ارتقای بهره وری منوط به تایید پیشرفت اجرای برنامه‌های عملیاتی ارتقای بهره وری دستگاه‌های اجرایی توسط سازمان و واحدهای ذی ربط در سازمان برنامه و بودجه کشور / سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان است. ماده ۸
- سازمان موظف است دوره‌ها و برنامه‌های آموزشی و توجیهی لازم برای کاربست دقیق راهنمای اجرایی و دستورالعمل‌های تکمیلی آن را در قالب سرفصل‌های مصوب آموزش کارکنان دولت (دستگاه‌های اجرایی، استان‌ها و شرکتهای دولتی) با هماهنگی سازمان اداری و استخدامی کشور ارایه نماید. همچنین سازمان اداری و استخدامی کشور موظف به گنجاندن و ابلاغ سرفصل‌ها در برنامه آموزشی کارکنان دولت تا پایان تیر ماه سال ۱۴۰۱ است. گذراندن دوره‌های مذکور برای کارکنان ذی ربط دستگاه اجرایی که در حوزه ارتقای بهره وری فعالیت می‌نمایند، الزامی است. ماده ۹ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۴/۲۹)
- در اجرای جزء (۲) بند (و) تبصره (۱۸) قانون، کلیه شرکتهای دولتی مندرج در پیوست شماره (۳) قانون، موظفند برنامه عملیاتی ارتقای بهره وری خود را در راستای اهداف مندرج در ماده (۳) قانون برنامه با رویکرد مساله شناسی و تعریف اقدامات اساسی بهبود تدوین و به سازمان و سازمان برنامه و بودجه کشور ارایه نمایند. شرکتهای دولتی در اصلاحیه‌های احتمالی بودجه می‌توانند حداکثر تا سه درصد (۳%) از اعتبارات هزینه ای به استثنای استهلاک، هزینه‌های پرسنلی، پاداش سنوات خدمت کارکنان مندرج در هزینه‌های اداری و عمومی را به عنوان اعتبار مورد نیاز برای اجرای برنامه ارتقای بهره وری منظور نمایند. تبصره
- شرکتهای دولتی موظفند گزارش اقدامات انجام یافته را در مقاطع زمانی شش ماهه به سازمان و سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال نمایند. سازمان موظف است جمع بندی گزارش‌های شش ماهه شرکتهای دولتی را برای هیات وزیران ارسال نماید. ماده ۱۰
- به منظور ارزیابی بهره وری شرکتهای دولتی، سازمان موظف است تا پایان تیرماه سال ۱۴۰۱ نسبت به تهیه و ابلاغ شیوه‌نامه ارزیابی بهره وری با استفاده از اطلاعات شرکتها از جمله صورت‌های مالی و حسب مورد تحقق اهداف و ماموریت‌های پیش‌بینی شده در قوانین و مقررات را تدوین و به شرکتهای دولتی اقدام نماید. وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان در قالب کمیته راهبری سامانه شرکتهای دولتی مکلف است اقدامات لازم را برای ایجاد درگاه ارزیابی بهره وری شرکتهای دولتی در سامانه یکپارچه شرکتهای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی موضوع جزء (۱) بند (ه-) تبصره (۲) قانون، فراهم و دسترسی‌های لازم به منظور ارزیابی بهره وری در اختیار سازمان قرار دهد. تبصره
- سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف است محور ارزیابی بهره وری شرکتهای دولتی را در ارزیابی عملکرد سالانه شرکتهای دولتی منظور نماید. ماده ۱۱
- همه شرکتهای دولتی مکلفند اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی وضعیت بهره وری مجموعه خود را مطابق با شیوه‌نامه ابلاغ شده از طریق سامانه یکپارچه اطلاعات شرکتهای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی موضوع ماده (۱۰) این آیین‌نامه ثبت نمایند. همچنین شرکتهای دولتی مکلفند اطلاعات و گزارش‌های مربوط را برای بررسی به حسابرس و بازرس مستقل ارائه نماید. تبصره
- در صورت عدم پیاده سازی درگاه ارزیابی بهره وری شرکتهای دولتی در سامانه یکپارجه شرکتهای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی در زمان مقرر، سازمان می‌تواند مرجع جایگزین برای ثبت اطلاعات را معرفی نماید. ماده ۱۲
- سازمان مکلف است با استفاده از اطلاعات ثبت شده در درگاه ارزیابی بهره وری شرکتهای دولتی موضوع ماده (۱۰) این آیین‌نامه، گزارش وضعیت شاخص‌های بهره وری سال ۱۴۰۰ شرکتهای دولتی را تا پایان شهریور ماه سال ۱۴۰۱ به سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام نماید. ماده ۱۳
- شرکتهای دولتی مکلفند قبل از پرداخت هرگونه پاداش سالانه به اعضای هیات مدیره و مدیران خود، در چارچوب ماده (۸۴) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲) و ماده (۲۴۱) لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت - مصوب ۱۳۴۷- با اصلاحات و الحاقات بعدی، نسبت به اخذ تاییدیه از سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور اقدام نماید. ماده ۱۴
- نظام جبران خدمات کارکنان دولت منطبق با عملکرد بهره وری دستگاه‌های اجرایی کشور تابع دستورالعمل موضوع ماده (۴۳) ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور می‌باشد. ماده ۱۵
- در راستای اهداف مندرج در سند تحول دولت مردمی، سازمان اداری و استخدامی کشور موظف است محورهای ارزیابی شاخص‌های جشنواره شهید رجایی سال ۱۴۰۲ را بر اساس سطح استقرار چرخه بهره وری و پیشرفت برنامه‌های ارتقای بهره وری مصوب در سال ۱۴۰۱ تدوین نماید. تبصره
- دستگاه اصلی و کمیته بهره وری استان موظفند تا مهر ماه سال جاری شاخص‌های اختصاصی بهره وری اولویت دار را بر اساس دستورالعملی که توسط سازمان حداکثر ظرف دو ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه تهیه و ابلاغ می‌گردد، تهیه و به تصویب سازمان برساند. ماده ۱۶
- سازمان مکلف است ضمن نظارت بر تحقق بند (و) تبصره (۱۸) قانون و اهداف و شاخص‌های پیش‌بینی شده درآن، کارنامه بهره وری دستگاه اصلی و شرکتهای دولتی را بر مبنای شاخص‌های مذکور تدوین و گزارش شش ماهه آن را به هیات وزیران و کمیسیون‌های برنامه و بودجه و محاسبات و جهش و رونق تولید و نظارت بر اصل چهل و چهارم قانون اساسی مجلس شورای اسلامی ارایه نماید. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر جدول پیوست ردیف نام دستگاه اجرایی وظیفه فرابخش/بخش/زیربخش اقتصادی مربوط شرح وظیفه ۱ وزارت جهاد کشاورزی *کشاورزی
- مسئول تحقیق اهداف بهره وری بخش کشاورزی ۲ وزارت آموزش و پرورش *آموزش
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش آموزشهای ابتدایی - متوسطه ۳ وزارت امور اقتصادی و دارایی *بازارهای مالی
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش پولی و مالی (بانک‌های دولتی و بازار سرمایه و بیمه) ۴ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات *ارتباطات حمل و نقل
- مسئول تحقق اهداف بهره وری بخش ارتباطات ۵ وزارت راه و شهرسازی ساختمان حمل و نقل مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش حمل و نقل مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش ساختمان ۶ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خدمات اجتماعی (غیرورزشی) -مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش خدمات اجتماعی (غیر از فعالیت‌های ورزشی و تفریحی) ۷ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری آموزش
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش آموزش عالی ۸ وزارت نیرو *برق
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیر بخش برق *آب
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش آب ۹ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی *بهداشت و خدمات اجتماعی و آموزش پزشکی
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش بهداشت و خدمات اجتماعی و آموزش پزشکی ۱۰ وزارت نفت *نفت
- مسئول تحقق اهداف بهره وری بخش نفت *گاز
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش گاز *صنعت
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش صنعت پتروشیمی ۱۱ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی *امور عمومی (تامین اجتماعی)
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش امور عمومی (تامین اجتماعی) *رفاه عمومی
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش رفاه عمومی ۱۲ وزارت صنعت، معدن و تجارت *صنعت
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش صنعت *معدن
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش معدن *بازرگانی
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش بازرگانی ۱۳ وزارت ورزش و جوانان خدمات اجتماعی
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش خدمات اجتماعی (فعالیت‌های ورزشی و تفریحی) ۱۴ وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی *فعالیت‌های گردشگری
- مسئول تحقق اهداف بهره وری بخش گردشگری ۱۵ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران فرابخشی
- دبیرکارگروه فرابخشی بازار پول و سطح عمومی قیمتها *پولی و مالی
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش مالی (غیردولتی) ۱۶ سازمان اداری و استخدامی کشور *امور عمومی
- مسئول تحقق اهداف بخش امور عمومی ۱۷ وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح *امورعمومی (دفاع)
- مسئول تحقق اهداف بهره وری زیربخش امور عمومی (امور دفاعی)