پرسشهای حقوقی پرتکرار
پاسخ کوتاه و روشن پرسشهایی که مردم بیش از همه میپرسند — و پس از هر پاسخ، متن کامل مادهٔ قانونی که پاسخ به آن تکیه دارد. اگر پاسخ اینجا کافی نبود، همان پرسش را از دستیار حقوقی هوشمند دادرس بپرسید؛ هوش مصنوعی حقوقیای که با نام قانون و شمارهٔ ماده جواب میدهد.
خانواده
- مهریه چگونه محاسبه میشود؟
محاسبهٔ مهریه به نوع آن بستگی دارد؛ در رویهٔ قضایی، مهریهٔ ریالی با توجه به کاهش ارزش پول و بر پایهٔ شاخص بها بازمحاسبه میشود.
- مهریهٔ زن بعد از فوت شوهر چه میشود؟
زن بهمجرد عقد مالک مهر شده است؛ با فوت شوهر، مهریه طلب زن محسوب میشود و از ترکهٔ او پرداخت میشود.
- حق حبس زن چیست؟
حق حبس یعنی زن میتواند تا مهر به او پرداخت نشده، از ایفای وظایف زناشویی امتناع کند (مادهٔ ۱۰۸۵ قانون مدنی).
- نفقهٔ زوجه در عقد دائم بر عهدهٔ کیست و شامل چه چیزهایی میشود؟
در عقد دائم، نفقهٔ زوجه بهموجب مادهٔ ۱۱۰۶ قانون مدنی بر عهدهٔ شوهر است و شامل نیازهای متعارف زوجه، از مسکن تا خوراک، میشود.
- طلاق توافقی چقدر طول میکشد و مراحل آن چیست؟
طلاق توافقی با توافق زوجین و صدور گواهی عدم امکان سازش انجام میشود (مادهٔ ۲۴ قانون حمایت خانواده) و معمولاً کوتاهتر از طلاق یکطرفه است.
- عسر و حرج چیست و زن چه زمانی میتواند به استناد آن طلاق بگیرد؟
عسر و حرج یعنی سختیای که ادامهٔ زندگی را برای زن غیرقابلتحمل کند؛ در این صورت دادگاه به درخواست زن طلاق میدهد (مادهٔ ۱۱۳۰ قانون مدنی).
- شرط ضمن عقد و وکالت زوجه در طلاق چیست؟
زوجین میتوانند ضمن عقد ازدواج شرط کنند که در صورت تخلف، زوجه وکیل در طلاق باشد (مادهٔ ۱۱۱۹ قانون مدنی).
اجاره و املاک
- قولنامه چقدر ارزش دارد و الزام به تنظیم سند رسمی چیست؟
قولنامه عادی تعهد به فروش است، نه انتقال مالکیت؛ خریدار با دعوای الزام به تنظیم سند رسمی میتواند انتقال را پیگیری کند (مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی).
قراردادها
- فسخ قرارداد چه زمانی ممکن است؟
قرارداد لازمی که فسخ نشده، قابل تغییر نیست؛ فسخ فقط با تراضی یا وجود یکی از خیارات و دلایل قانونی ممکن است (مادهٔ ۳۹۶ قانون مدنی).
- آیا قرارداد عادی بدون دفترخانه معتبر است؟
بله؛ بهموجب مادهٔ ۱۰ قانون مدنی، قراردادهای خصوصی برای طرفینشان لازمالاتباع است، حتی اگر با نوشتنِ ساده تنظیم شود.
- وکالت بلاعزل قابل عزل است؟
وکالت اصولاً با عزل موکل پایان مییابد (مادهٔ ۶۷۹ قانون مدنی)، اما وکالت در ضمن عقد لازم یا بلاعزل، قابل عزل نیست.
ارث و وصیت
- گواهی انحصار وراثت چگونه گرفته میشود؟
برای رسیدگی به ترکه، گواهی حصر وراثت لازم است و صدور آن به شورای حل اختلاف آخر اقامتگاه متوفی است (مادهٔ ۳۶۰ قانون امور حسبی).
کیفری
- جعل سند چیست و مجازات آن چیست؟
ساخت سند مجعول یا تغییر آن با هدف ضرر زدن، جعل است (مادهٔ ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی تعزیرات) و مجازات آن حبس است.
- خیانت در امانت چیست؟
استفاده یا تصاحب مالی که به امانت سپرده شده، بر خلاف قرارداد و موجب ضرر مالک، جرم خیانت در امانت است (مادهٔ ۶۷۴ تعزیرات).
- کلاهبرداری چیست و از چه راهی شکایت میشود؟
تحصیل مال دیگری با توسل به وسایل متقلانه — مثل چهرهسازی و ساخت اسناد — جرم کلاهبرداری است و شکایت از دادسرا آغاز میشود.
دادرسی و مهلتها
- واخواهی چیست و مهلت آن چند روز است؟
واخواهی، اعتراض محکومعلیه غایب به حکم غیابی است؛ مهلت آن بهموجب مادهٔ ۳۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی بیست روز از تاریخ ابلاغ است.
- مهلت تجدیدنظرخواهی چند روز است؟
دادگاههای قابل تجدیدنظر باید ظرف بیست روز از ابلاغ برای مقیم ایران و دو ماه برای مقیم خارج، تجدیدنظرخواهی شوند (مادهٔ ۳۳۶).
- ابلاغ اوراق قضایی چگونه انجام میشود؟
ابلاغ به شخص خوانده انجام میشود و اگر ممکن نشد، بهصورت قانونی از طریق اقوام یا الصاق در محل یا انتشار در روزنامه (مادهٔ ۶۸).