پیش از دادخواست: اجراییهٔ ثبت یا دادگاه؟
| راه | کی به کار می‌آید | چه چیزی لازم است |
|---|---|---|
| اجراییه از ادارهٔ ثبت | ازدواج در دفترخانه ثبت شده و مهریه در سند رسمی آمده است | سند رسمی ازدواج؛ مادهٔ ۹۲ قانون ثبت مفاد اسناد رسمی راجع به دیون و اموال منقول را بدون حکم دادگاه لازم‌الاجرا کرده است |
| دادخواست به دادگاه خانواده | ازدواج رسمی ثبت نشده، مهریه محل اختلاف است، یا همراه طلاق مطرح می‌شود | دادخواست با خواسته و دلایل؛ رسیدگی به مهریه در صلاحیت دادگاه خانواده است (مادهٔ ۴ قانون حمایت خانواده، بند ۶) |
| دادخواست به دادگاه صلح | مهریه تا نصاب دعاوی مالی دادگاه صلح و جدا از پروندهٔ طلاق | مادهٔ ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲، بند ۳ |
راه ثبت دادگاه و هزینهٔ دادرسی ندارد، ولی فقط برای سند رسمی است. در رویه، بسیاری از زوجه‌ها اول همین راه را امتحان می‌کنند و اگر مالی از زوج پیدا نشد یا کار به اعسار و تقسیط کشید، پرونده به دادگاه می‌رود. اگر طلاق در جریان است، مادهٔ ۲۹ قانون حمایت خانواده دادگاه را مکلف کرده تکلیف مهریه را در همان رأی معین کند و ثبت طلاق را موکول به پرداخت حقوق مالی زن کرده است، مگر با رضایت زن یا حکم قطعی اعسار یا تقسیط.
خواسته را درست بنویسید: سکه یا وجه به نرخ روز
- مهریهٔ سکه یا مال معین. خواسته همان تعداد سکه یا همان مال است. برای هزینهٔ دادرسی باید بها را تعیین کنید. در رویه، بهای سکه‌ها را به قیمت روز تقویم می‌کنند.
- مهریهٔ وجه نقد. تبصرهٔ مادهٔ ۱۰۸۲ قانون مدنی می‌گوید اگر مهریه وجه رایج باشد، به تناسب تغییر شاخص سالانهٔ بانک مرکزی از سال عقد تا زمان پرداخت محاسبه می‌شود، مگر اینکه زن و شوهر هنگام عقد طور دیگری توافق کرده باشند. یعنی مبلغ خواسته، عدد قدیم سند نیست.
پیش از نوشتن مبلغ، عدد به‌روز را حساب کنید. جزئیات فرمول و استثناها در راهنمای مهریه به نرخ روز آمده است.
۱۱۰ سکه: مرزی که در اجرا مهم است
مادهٔ ۲۲ قانون حمایت خانواده می‌گوید اگر مهریه در زمان عقد تا ۱۱۰ سکهٔ تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصولش مشمول مقررات حبس در قانون اجرای محکومیت‌های مالی است. برای مازاد بر این مقدار، فقط توانایی مالی (ملائت) زوج ملاک است. همین ماده تأکید کرده که محاسبهٔ مهریه به نرخ روز همچنان لازم است.
امروز حکم حبس در مادهٔ ۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی آمده است: اگر محکوم‌به از راه‌های این قانون وصول نشود، محکوم‌علیه به درخواست محکوم‌له حبس می‌شود، مگر اینکه ظرف سی روز از ابلاغ اجراییه، با ارائهٔ صورت کامل اموالش، دعوای اعسار داده باشد. این حبس ابزار وصول است، نه مجازات، و با ثبوت اعسار یا رضایت زن پایان می‌یابد.
حق حبس: وقتی مهریه حال است
طبق مادهٔ ۱۰۸۵ قانون مدنی، زن تا مهریه به او تسلیم نشده می‌تواند از وظایفی که در برابر شوهر دارد امتناع کند، به شرط اینکه مهریه «حال» باشد، یعنی موعد پرداختش رسیده باشد. این امتناع حق نفقه را از بین نمی‌برد. اگر شوهر دعوای تمکین داده، این حق را باید در دفاع مطرح کنید.
دلایل و تأمین خواسته
- سند نکاح. تصویر آن باید خوانا باشد و مطابقتش با اصل گواهی شده باشد (مادهٔ ۵۷ قانون آیین دادرسی مدنی).
- رسید هر پرداختی. اگر بخشی از مهریه پرداخت شده، خواسته باقیمانده است. نوشتن کل مهریه وقتی بخشی را گرفتهاید، دفاع طرف را آسان می‌کند.
- تأمین خواسته. وقتی دعوا مستند به سند رسمی است، مادهٔ ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه را مکلف به قبول درخواست تأمین خواسته کرده است (بند الف). اگر می‌ترسید زوج مالش را جابه‌جا کند، دادرس درخواست را در همان دادخواست می‌نویسد.
از کجا ثبت می‌شود
دادخواست در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌شود و هر دو طرف باید حساب ثنا داشته باشند. دادگاه صالح به خانواده یا صلح بودن پرونده بستگی دارد. هوش مصنوعی حقوقی دادرس این را از روی مبلغ و ماجرای شما در «پیش از ثبت» می‌گوید.
اشتباه‌های رایج
- عدد قدیم سند به‌جای نرخ روز برای مهریهٔ وجه نقد.
- کل مهریه وقتی بخشی پرداخت شده. رسیدها را بگویید تا خواسته درست نوشته شود.
- فراموش کردن راه ثبت. اگر سند رسمی دارید، اول بپرسید آیا اجراییهٔ ثبت کار شما را سریع‌تر انجام می‌دهد.
- مهریهٔ «عندالاستطاعه». اگر در سند آمده که مهریه هنگام توانایی زوج پرداخت می‌شود، در رویه زن باید توانایی مالی او را ثابت کند. این را پیش از دادخواست بدانید.
کی به وکیل نیاز دارید
وقتی مهریه ملک یا مال خاص است، وقتی زوج دعوای اعسار یا تقسیط داده، وقتی مهریه با طلاق و حضانت در یک پرونده آمده، یا وقتی سند ازدواج رسمی نیست و باید اصل نکاح و مهریه ثابت شود. پیش‌نویس دادرس نقطهٔ شروع است؛ در این پرونده‌ها نگاه وکیل خانواده ارزشش را دارد.
پرسش‌های پرتکرار
برای مهریه دادخواست بدهم یا اجراییهٔ ثبت بگیرم؟
اگر ازدواج در دفترخانه ثبت شده، مهریه از راه اجرای ثبت هم قابل وصول است و دادخواست لازم ندارد. دادخواست وقتی لازم است که سند رسمی نیست، مهریه محل اختلاف است، یا پرونده با طلاق همراه است.
مهریه را به کدام دادگاه بدهم؟
رسیدگی به مهریه در صلاحیت دادگاه خانواده است. مهریهٔ تا نصاب دعاوی مالی دادگاه صلح، وقتی جدا از پروندهٔ طلاق مطرح شود، طبق قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ به دادگاه صلح می‌رود.
مهریهٔ وجه نقد را با چه عددی بخواهم؟
به نرخ روز، بر اساس شاخص بانک مرکزی از سال عقد تا امروز، مگر اینکه هنگام عقد توافق دیگری شده باشد. ماشین‌حساب مهریه عددش را می‌دهد.
آیا برای مهریهٔ بیشتر از ۱۱۰ سکه هم شوهر بازداشت می‌شود؟
طبق مادهٔ ۲۲ قانون حمایت خانواده، مقررات حبس تا ۱۱۰ سکه اعمال می‌شود. برای مازاد، فقط توانایی مالی زوج ملاک پرداخت است.
اگر بخشی از مهریه را گرفته باشم چه؟
خواسته فقط باقیمانده است. مبلغ یا تعداد سکهای را که گرفتهاید و رسیدش را به دادرس بگویید تا در دادخواست درست بیاید.