دادخواست چه چیزهایی باید داشته باشد
مادهٔ ۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی فهرست را داده است:
- نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن، اقامتگاه و حتی‌الامکان شغل خواهان. اگر وکیل دادخواست را میدهد، مشخصات وکیل هم.
- نام، نام خانوادگی، اقامتگاه و شغل خوانده.
- خواسته و بهای آن، مگر اینکه تعیین بها ممکن نباشد یا خواسته مالی نباشد.
- تعهدات و جهاتی که خواهان به‌خاطر آن‌ها خود را مستحق می‌داند، طوری که مقصود روشن باشد.
- آنچه خواهان از دادگاه می‌خواهد.
- دلایل: سند، نوشته، گواهی شاهد و مانند آن. اگر شاهد دارید، نام و مشخصات و نشانی‌اش را درست بنویسید.
- امضای دادخواست‌دهنده.
اقامتگاه باید آن‌قدر کامل باشد (شهر، خیابان، پلاک) که ابلاغ به‌سادگی ممکن باشد. این را تبصرهٔ ۱ همان ماده گفته است.
اگر چیزی کم باشد چه میشود
طبق مادهٔ ۵۳، اگر هزینهٔ دادرسی پرداخت نشده باشد یا یکی از بندهای ۲ تا ۶ مادهٔ ۵۱ رعایت نشده باشد، دادخواست پذیرفته میشود ولی به جریان نمی‌افتد. مادهٔ ۵۴ می‌گوید دفتر دادگاه نقص را کتبی اطلاع میدهد و از روز ابلاغ ده روز برای رفع آن مهلت دارید. اگر رفع نشود، دادخواست با قرار مدیر دفتر رد میشود. به این قرار هم میشود ظرف ده روز در همان دادگاه اعتراض کرد.
یعنی دادخواست ناقص یعنی هفته‌ها وقت از دست رفته. بیشتر این نقص‌ها ساده‌اند: بهای خواسته نوشته نشده، نشانی خوانده ناقص است یا دلیلی که در متن آمده پیوست نشده.
دادخواست را به کدام دادگاه بدهید
قاعدهٔ اصلی در مادهٔ ۱۱ است: دعوا در دادگاهی اقامه میشود که خوانده در حوزهٔ آن اقامتگاه دارد. اگر خوانده در ایران اقامتگاه ندارد، نوبت محل سکونت موقت او، بعد محل مال غیرمنقولش و در آخر اقامتگاه خود خواهان است. برای بعضی دعواها، مثل دعوای مربوط به ملک، قاعدهٔ دیگری هست. دادرس دادگاه صالح را بر اساس ماجرای شما در بخش «پیش از ثبت» می‌گوید.
از کجا ثبت میشود
دادخواست امروز در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و هر دو طرف باید حساب ثنا داشته باشند. پیشنویس دادرس متنی است که در فرم دفتر وارد می‌کنید یا به دفتر می‌دهید. سندها را هم همان‌جا پیوست می‌کنید.
تأمین خواسته: وقتی می‌ترسید طرف مالش را جابه‌جا کند
خواهان میتواند پیش از دادخواست، همراه آن یا در جریان دادرسی تا پیش از حکم قطعی، تأمین خواسته بخواهد؛ یعنی توقیف مال خوانده به اندازهٔ خواسته. طبق مادهٔ ۱۰۸، دادگاه در چهار حالت باید آن را بپذیرد:
- دعوا مستند به سند رسمی باشد؛
- خواسته در معرض تضییع یا تفریط باشد؛
- مواردی مثل اوراق تجاری واخواست‌شده که قانون دادگاه را به قبول تأمین مکلف کرده است؛
- خواهان خسارت احتمالی طرف را نقداً به صندوق دادگستری بسپارد.
اگر پیشنویس را با «تأمین خواسته» بخواهید، هوش مصنوعی حقوقی دادرس درخواست را در همان دادخواست مینویسد و می‌گوید پرونده‌تان در کدام بند می‌گنجد.
دادخواست، اظهارنامه یا شکواییه؟
- اظهارنامه دادگاه نیست. نامه‌ای رسمی است که از طریق دفتر خدمات به طرف ابلاغ میشود و مطالبه را ثبت می‌کند. معمولاً قدم اول است.
- دادخواست برای دعوای حقوقی است: پول، ملک، الزام به انجام تعهد.
- شکواییه برای جرم است: کلاهبرداری، خیانت در امانت، جعل.
اگر ماجرای شما با نوعی که خواسته‌اید جور نباشد، مثلاً پول گرفته شده و دادخواست خواسته‌اید ولی موضوع کیفری است، دادرس همان را که خواسته‌اید مینویسد و یک بار در «پیش از ثبت» می‌گوید.
چه دادخواست‌هایی را مینویسد
دادخواست بدوی، دادخواست تجدیدنظر و دادخواست واخواهی. چند نمونهٔ پرتکرار:
- دادخواست مطالبهٔ وجه چک
- دادخواست مطالبهٔ مهریه
- دادخواست مطالبهٔ ودیعه و تخلیهٔ ملک
- دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی
- دادخواست مطالبهٔ وجه سفته یا قرض
پرسش‌های پرتکرار
تنظیم دادخواست با هوش مصنوعی قابل اعتماد است؟
پیشنویس است، نه متن نهایی. بخشها همان بندهای مادهٔ ۵۱ است و مادههای استنادی با پیوند میآیند تا بخوانید. پیش از ثبت، نامها، مبلغها و تاریخها را با سندهایتان تطبیق دهید.
دادخواست را خودم میتوانم ثبت کنم یا وکیل لازم است؟
در بیشتر دعواهای حقوقی، خود خواهان میتواند دادخواست را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کند. وکیل گرفتن الزامی نیست ولی در دعواهای پیچیده یا مبلغ بالا توصیه میشود.
هزینهٔ دادرسی چقدر است؟
در دعوای مالی به بهای خواسته بستگی دارد و پلهای است. ماشینحساب هزینهٔ دادرسی عدد دقیق را میدهد.
اگر دادخواستم ناقص باشد رد میشود؟
نه فوراً. دفتر دادگاه نقص را کتبی اطلاع میدهد و ده روز از ابلاغ مهلت دارید. اگر در این مهلت رفع نشود، دادخواست رد میشود (مادهٔ ۵۴ قانون آیین دادرسی مدنی).
دادرس دادخواست تجدیدنظر هم مینویسد؟
بله. تجدیدنظر و واخواهی با دادخواست شروع میشوند. مهلتشان را از روز ابلاغ رأی با ماشینحساب مهلتها پیدا کنید.