نظام فنی و اجرایی کشور

هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۵/۱/۲۰ بنا به پیشنهاد شماره ۷۲۲۹۳/ ۱۰۱ مورخ ۲۶ / ۴/ ۱۳۸۴ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد ماده (۳۱) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳- و اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نظام فنی و اجرایی کشور را به شرح زیر تصویب نمود: فصل اول

کلیات ۱ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
هدف استقرار نظامی یکپارچه، برای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، در چارچوب اسناد برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با در نظر گرفتن افزایش کارآمدی و اثربخشی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با رویکردی نتیجه گرا، با قابلیت پیگیری و ارزیابی و مبتنی بر نظام مدیریت کیفیت و مهندسی ارزش، متناسب با شرایط اقتصادی، اجتماعی، اقلیمی و زیست محیطی کشور. اسناد برنامه‌های توسعه، شامل اسناد ملی توسعه بخشی، اسناد ملی توسعه استانی و اسناد ملی توسعه ویژه است. ۲
دامنه کاربرد طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری تمامی دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۱۶۰) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳- و طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری مشارکتی آنان با بخش خصوصی. ۳
مراجع قانون برنامه و بودجه - مصوب ۱۳۵۱- و قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳- ۴
تعاریف و مفاهیم ۴ -۱ - نظام فنی و اجرایی کشور: مجموعه اصول، فرآیندها و اسناد مربوط به مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری است. یادآوری: در این نظام، واژه اسناد به جای مجموعه واژه‌های استانداردها، معیارهای فنی، ضوابط و مقررات، روش‌های اجرایی، دستورالعمل‌ها به کار برده شده است. ۴ -۲ - مدیریت پروژه: کاربرد دانش و دانایی، مهارتها و فنون در انجام فعالیتهای طرح یا پروژه به منظور تحقق اهداف، نیازها و انتظارات عوامل ذی‌نفع از طرح یا پروژه یا بهبود سطح رضایت آنها. ۴ -۳ - پدیدآوری طرح یا پروژه: مراحل پیدایش، مطالعات توجیهی، طراحی پایه، طراحی تفصیلی، اجرا، راه اندازی و تحویل و شروع بهره‌برداری است. ۴ -۴ - بهره‌برداری: بهره‌برداری از نتیجه طرح یا پروژه بر پایه محاسبات و مفروضات طراحی و دستورالعمل‌های مربوط و اطمینان از عملکرد آن بر طبق شرایط خواسته شده. ۴ -۵ - رویکرد فرآیندی: حصول نتیجه مطلوب از طریق مدیریت فرآیندها یادآوری: نتیجه مطلوب هنگامی حاصل می‌شود که فعالیتها و منابع مرتبط با آنها به صورت یک فرآیند مدیریت شوند. ۴ -۶ - رویکرد سیستمی: شناسایی، درک و مدیریت فرآیندهای مرتبط با هم به عنوان یک سامانه. یادآوری: شناسایی، درک و مدیریت فرآیندهای مرتبط با هم به عنوان یک سامانه به اثربخشی و کارآیی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در دستیابی به اهداف آن کمک می‌کند. ۴ -۷ - رویکرد نتیجه گرا: جهت گیری لازم در سیاست‌ها، خط مشی‌های تدوین اسناد و مدیریت در نظام فنی و اجرایی کشور معطوف به دستیابی به نتیجه و تحقق اهداف برنامه‌ریزی شده طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۴ -۸ - مدیریت کیفیت: فعالیتهای هماهنگ شده برای هدایت و کنترل سازمان عوامل ذینفع از نظر کیفیت و معطوف به نتیجه. یادآوری: هدایت و کنترل از نظر کیفیت، عموماً شامل برقراری خط مشی کیفیت و اهداف کیفیت، طرح ریزی کیفیت، کنترل کیفیت، تضمین کیفیت و بهبود کیفیت می‌باشد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
۹ - مهندسی ارزش: تلاشی سازمان یافته که با هدف بررسی و تحلیل فعالیتهای طرح در مراحل طراحی، اجرا، بهره‌برداری و نگهداری انجام می‌شود. این بررسی با استفاده از تجارب، ابتکارها و خلاقیتهای متخصصان در جهت تحلیل کارکرد سیستم‌ها، عوامل، تجهیزات،، تاسیسات، به منظور دستیابی به کارکرد پیش‌بینی شده با کمترین هزینه و با حفظ و یا ارتقای کیفیت و در کوتاه ترین زمان انجام می‌شود. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۰ - فرآیند: مجموعه ای از منابع و فعالیتهای به هم مرتبط که درون دادها را به برون دادها تبدیل می‌نماید. ۴ -۱۰ - سامانه: مجموعه عناصر دارای ارتباط درونی و دارای تعامل و معطوف به نتیجه. یادآوری: منابع شامل مدیریت، خدمات، کارکنان، منابع مالی، تسهیلات، تجهیزات، فنون و روشهاست. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۱ - فرآیند: مجموعه ای از منابع و فعالیتهای به هم مرتبط که درون دادها را به برون دادها تبدیل می‌نماید. یادآوری: منابع شامل مدیریت، خدمات، کارکنان، منابع مالی، تسهیلات، تجهیزات، فنون و روشهاست. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۲ - مرحله طرح یا پروژه: مجموعه ای از فعالیتهای منطقی و به هم پیوسته طرح یا پروژه که معمولاً در تکمیل یک بخش قابل تحویل انجام می‌گیرد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۳ - هدف طرح یا پروژه: آنچه که در رابطه با طرح یا پروژه جستجو شود یا منظور باشد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۴ - نتیجه طرح یا پروژه: عنوان و مشخصات اصلی اقلام قابل تحویل به دستگاه بهره بردار. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۵ - عوامل ذینفع: اشخاص حقیقی و حقوقی با منافع مشترک در عملکردهای طرحها یا پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۶ - ماتریس مسئولیت‌ها: ساختاری است که برای حصول اطمینان از تعیین مسئول مشخص برای هریک از مولفه‌های محدوده کار، ساختار اجزای سازمان پروژه را به ساختار اجزای کار ارتباط می‌دهد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۷ - پایش: گردآوری اطلاعات عملکرد طرح یا پروژه در قالب برنامه طرح یا پروژه، سنجش عملکرد، ارایه گزارش و اطلاعات لازم. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۸ - ارزیابی: بررسی نظام یافته توانایی عوامل ذی‌نفع، هدف طرح یا پروژه، نتیجه طرح یا پروژه، یک فرآیند و یا یک فعالیت در برآورده کردن الزامات مشخص شده. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۹ - پایدار بودن طرح یا پروژه: ایفای الزامات پیش‌بینی شده در طرح یا پروژه برای دستیابی به اهداف، نتایج و محصول آن با حفظ کیفیت یا عملکرد مناسب در طول عمر طرح یا پروژه. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۰ - ایمنی: حالتی که در آن احتمال خطر آسیب جانی یا خسارت مادی به میزان قابل قبولی محدود شده باشد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۱ - طرح توسعه و عمران: به منظور تدوین سیاستها و ارایه راهبردها در زمینه هدایت و کنترل توسعه و استقرار مطلوب مراکز فعالیت، مناطق حفاظتی و همچنین توزیع متناسب خدمات برای ساکنان شهرها و روستاها در یک یا چند شهرستان که از نظر ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی همگن بوده و از نظر اقتصادی، اجتماعی و کالبدی دارای ارتباطات فعال متقابل باشند، تهیه می‌شود. ۴ -۲۱ - روشهای اجرایی: دامنه کاری، ارتباطات قراردادی، محدوده تعهدات و مسئولیتهای عوامل ذی‌نفع در اقدامات مربوط به فعالیتهای مراحل پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. یادآوری: برگرفته از قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی - مصوب ۱۳۵۳- و آیین‌نامه‌های آن. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۲ - طرح توسعه و عمران: به منظور تدوین سیاستها و ارایه راهبردها در زمینه هدایت و کنترل توسعه و استقرار مطلوب مراکز فعالیت، مناطق حفاظتی و همچنین توزیع متناسب خدمات برای ساکنان شهرها و روستاها در یک یا چند شهرستان که از نظر ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی همگن بوده و از نظر اقتصادی، اجتماعی و کالبدی دارای ارتباطات فعال متقابل باشند، تهیه می‌شود. یادآوری: برگرفته از قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی - مصوب ۱۳۵۳- و آیین‌نامه‌های آن. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۳ - سازمان: منظور سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور است. ۴ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۴ - فایده ملّی: بهینه ترین حالت تخصیص منابع برای دستیابی به حداکثر تحقق اهداف مورد انتظار با رعایت معیارها و استانداردها. ۵
اصول نظام فنی و اجرایی کشور تحقق اهداف نظام فنی و اجرایی کشور، با استقرار سامانه‌های آن شکل می‌گیرد. اصول نظام فنی و اجرایی کشور به شرح زیر، تبیین کننده خطوط هادی در تهیه اسناد، برای استقرار و پیاده سازی سامانه‌های آن است. ۵ -۱ - اتخاذ رویکرد فرآیندی در سامانه‌های نظام. در انجام فرآیندهای مربوط به هریک از سامانه‌های نظام، مشخصات فرآیندها شامل فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذی‌نفع هر فعالیت، درون دادها، ابزار و فنون، برون دادها و روش‌ها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند مشخص می‌گردند. ۵ -۲ - مدنظر قرار دادن بیشترین فایده ملی در تهیه اسناد. ۵ -۳ - استفاده از استانداردهای معتبر و شناخته شده ملی و بین‌المللی و روش‌ها و تجربیات جهانی در تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۴ - شناخت و اولویت بندی اسناد مورد نیاز سامانه‌های نظام، در برنامه‌ریزی برای تهیه آنها. ۵ -۵ - سازگاری با مفاد برنامه‌های توسعه ای کشور و سایر قوانین و مقررات مربوط در تهیه اسناد. ۵ -۶ - ارتقا و استفاده از حداکثر توان فنی و مهندسی کشور. ۵ -۷ - پاسخگو بودن عوامل ذی‌نفع نسبت به تعهدات و مسئولیتهای خود در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری و قراردادهای مربوط. ۵ -۸ - استقرار سامانه تضمین انجام به موقع تعهدات مالی در دستگاه‌های اجرایی و تامین کنندگان منابع مالی. ۵ -۹ - حمایت از ابتکارات، خلاقیتها و نوآوری‌ها در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۰ - احراز صلاحیت مجریان طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۱ - احراز صلاحیت تامین کنندگان خدمات و کالا و ایجاد بستر رقابت شفاف در ارجاع کارهای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۲ - انتخاب فناوری مناسب در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری و زمینه سازی برای بومی کردن آنها. ۵ -۱۳ - استقرار و نهادینه ساختن نظام مدیریت کیفیت، در سازمانهای عوامل ذینفع. ۵ -۱۴ - لزوم استقرار از مصالح و فرآورده‌های ساختمانی و کالاهای تاسیسات و تجهیزات مکانیکی و برقی استاندارد در طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۵ - تاکید ویژه بر آموزش و کسب مهارتهای فردی و گروهی و بهبود مستمر آنها ۵ -۱۶ - استقرار سامانه پایش و ارزشیابی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۷ - ترویج اخلاق حرفه ای در سازمان‌ها و تعاملات عوامل ذینفع. ۵ -۱۸ - حمایت از استقلال حرفه ای و امنیت شغلی تامین کننده خدمات و کالا. ۵ -۱۹ - ایجاد زمینه مشارکت تشکلهای قانونی غیردولتی صنفی - تخصصی بخشهای مختلف در سیاستگذاری و برنامه ریزی‌های مربوط. ۵ -۲۰ - فراهم نمودن بستر لازم برای حضور فعال تامین کنندگان خدمات و کالا در میدان رقابتهای بین‌المللی. ۵ -۲۱ - استقرار سامانه مدیریت کارآیی انرژی و زیست محیطی در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری توسط دستگاه‌های اجرایی. ۵ -۲۲ - تاکید بر کاهش آسیب پذیری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با هدف افزایش ایمنی بناها و استحکام ساخت و سازها. ۵ -۲۳ - رعایت اصول پدافند غیرعامل در طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با هدف ملاحظات امنیتی و دفاعی. ۵ -۲۴ - تشویق و بهره گیری از مشارکتهای مردمی در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۶
عوامل ذینفع در نظام فنی و اجرایی کشور ۶ -۱ - دستگاههای اجرایی: دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۱۶۰) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۴- که بر اساس ماده (۲۱) قانون برنامه و بودجه- مصوب ۱۳۵۱- و در چارچوب ماده (۳۱) قانون برنامه چهارم توسعه و سایر قوانین مربوط، مسئولیت پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را بر عهده دارند. ۶ -۲ - تامین کنندگان منابع مالی سازمانها، واحدها و اشخاص تامین کننده منابع مالی که در چارچوب قانون، اختیار تصویب طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، تامین و تخصیص منابع مالی، نظارت برنامه ای و ارزشیابی آنها را بر عهده دارند. ۶ -۳ - بهره برداران سازمانها، واحدها و اشخاص دریافت کننده نتیجه طرحها و پروژه‌ها که متصدی بهره‌برداری و نگهداری آن هستند و در تمامی فرآیندهای پدیدآوری طرح یا پروژه با دستگاه‌های اجرایی برای ایفای الزامات خود هماهنگی و مشارکت دارند. ۶ -۴ - تامین کنندگان خدمات و کالا مشاوران، پیمانکاران، سازندگان و عرضه کنندگان کالا، اشخاص واجد صلاحیتی هستند که خدمات و یا کالا را برای دستگاههای اجرایی تامین می‌کنند. ۶ -۵ - تهیه کنندگان اسناد سازمان، دستگاههای اجرایی و انجمنهای صنفی و تخصصی کشور هستند که مسئولیت تهیه یا مشارکت در تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را بر عهده دارند. فصل دوم: مدیریت مفهوم مدیریت، مجموعه فعالیتهای هماهنگ شده برای برنامه‌ریزی، سازماندهی، راهبری، هدایت و کنترل است که به عنوان یکی از سامانه‌های نظام، ملاک عمل قرار می‌گیرد. تحقق جنبه‌هایی مانند:
دستیابی به استقلال فنی و فناوری پیشرفته، منطبق با شرایط فرهنگی، اجتماعی، اقلیمی و زیست محیطی کشور.
حفظ شئون اجتماعی و حقوق فنی و حرفه ای تمامی عوامل اجرایی.
بسترسازی در همگام نمودن برنامه‌های آموزشی دانشکده‌های مهندسی، متناسب با پیشرفتهای علوم و فنون و نیازهای صنعتی و اقتصادی کشور.
تعامل لازم با تشکلهای صنفی و تخصصی کشور.
دستیابی به نظامهای فنی و اجرایی کشورهای صنعتی و استفاده لازم از روشهای اجرایی آنان.
توانمندسازی سازمانهای عوامل ذینفع برای فعالیت در فضای رقابتی،
مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را، دارای رویکردی پویا و هدفمند و معطوف به حفظ منافع ملی می‌نماید. کمبود منابع، الزامات هزینه، زمان، کیفیت، ایمنی و زیست محیطی، ابعاد و پیچیدگی فعالیتهای طرحها و پروژه‌ها، تعهدات متقابل در فصل مشترک کاری بین عوامل ذینفع، از جمله علل و عواملی هستند که رویکرد مدیریت سامان یافته را برای مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در نظام فنی و اجرایی کشور ضروری می‌سازند. برای راهبری و اداره موفق طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری باید سازمان عوامل ذینفع در نظام فنی و اجرایی به طریقی نظام مند و شفاف هدایت و کنترل گردند. هدایت و کنترل نظام مند و شفاف امور مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری از طریق رویکرد فرآیندی امکان پذیر است که طی آن سامانه ای از فرآیندها در درون سازمان عوامل ذینفع با تعیین فصل مشترک کاری آن با سایر عوامل، به کار گرفته شود. پایش و اندازه گیری استقرار سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور و انجام اقدامات برای بهبود مستمر عملکردها، هدفی دایمی در نظام فنی و اجرایی کشور است که از طریق تحلیل و ارزیابی وضعیت موجود برای شناسایی زمینه‌هایی که نیاز به بهبود دارند و بکارگیری راه حل‌های انتخاب شده در قالب تهیه اسناد مربوط محقق می‌شود. الزامات مدیریت ۱
اتخاذ رویکرد فرآیندی و سیستمی در مدیریت. ۲
به کارگیری استانداردهای مدیریت پروژه برای مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. یادآوری: هماهنگی کافی بین عوامل ذینفع، توجه به فعالیتهای طرح یا پروژه به صورت جامع و مانع، اتمام طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در مدت و اعتبار مصوب، استفاده موثر از نیروهای صلاحیت دار، تولید، جمع‌آوری، توزیع و مستندسازی اطلاعات و اسناد در زمان مقرر و به طور متناسب، جلوگیری از بروز ریسکهای پیش‌بینی نشده و تامین کالا و خدمات مورد نیاز طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری از طریق فرآیندهای لازم در مدیریت پروژه. ۳
استقرار و پیاده سازی نظام مدیریت کیفیت در سطح عوامل ذینفع. ۴
در انجام فرآیندهای مربوط به مدیریت، فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذینفع هر فعالیت، دروندادها، ابزار و فنون، بروندادها و روش‌ها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند مشخص می‌گردند. ۵
ترویج کاربری فناوری اطلاعات (IT) با ایجاد بانک اطلاعاتی نظام فنی و اجرایی کشور. ۶
بالا بردن سطح دانش فنی کشور، تبادل دانش و فناوری از طریق ارتباط با مراکز علمی و فنی داخلی و خارجی. ۷
کوشش همه جانبه در دستیابی به خوداتکایی فنی، از طریق تناسب بین اعتبارات پژوهشی و تحقیقاتی با سرمایه گذاریها. ۸
ایجاد تسهیلات برای آشنایی دانشجویان با نحوه ارایه و مدیریت خدمات فنی و کارهای اجرایی و همفکری در بهبود مستمر برنامه‌های درسی رشته‌های فنی و مهندسی و سایر رشته‌های مرتبط. ۹
توسعه ظرفیتهای مشاوره فنی - اقتصادی. ۱۰
زمینه سازی و ایجاد تسهیلات برای صدور خدمات فنی، مهندسی و حرفه ای. ۱۱
بسترسازی برای شکل گیری شرکتهای بزرگ، توانمند و ماندگار بخش خصوصی. ۱۲
بالابردن سطح آگاهی مردم با اطلاع رسانی از نتایج و آثار اجرای طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۳
استقرار سامانه‌های تضمین خدمات مانند استفاده از صنعت بیمه و تضمین‌های صنفی. ۱۴
احراز صلاحیت عوامل ذینفع در انجام فعالیتهای مربوط به سامانه‌های نظام. ۱۵
ایجاد فضای رقابتی و منصفانه برای تامین کنندگان خدمات و کالا در انجام کارهای طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۶
ترویج مناسبات و روابط روشن و صادقانه، اخلاق حرفه ای و اعتمادسازی در سطح عوامل ذینفع. ۱۷
بسترسازی برای متناسب کردن دایمی ظرفیت‌ها و تقاضاهای خدمات مهندسی و اجرایی. ۱۸
استقرار ساز و کار لازم برای پایش و اندازه گیری میزان پاسخگویی تعهدات و تکالیف عوامل ذینفع نظام. ۱۹
ارزشیابی حین اجرا و پس از اجرا، به عنوان اطلاعات بازخورد بهبود مستمر عملکردها. ۲۰
زمینه سازی و حمایت از ایجاد و شکل گیری شرکتهای کوچک محلی در مناطق کمتر توسعه یافته. فصل سوم: پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری شامل اقدامات در مراحل پیدایش، مطالعات توجیهی، طراحی پایه، طراحی تفصیلی، اجرا، راه اندازی، تحویل و شروع بهره‌برداری، در قالب فرآینده‌های لازم است. مرحله پیدایش:

مجموعه اقدامات لازم برای رسیدن به بهترین راه حل تبدیل تقاضا به طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری و تعیین عنوان طرح یا پروژه به منظور ایفای الزامات مقرر در سند ملی آمایش سرزمین و اسناد ملی توسعه بخشی، توسعه استانی و ویژه است. مرحله مطالعات توجیهی:

گردآوری اطلاعات و آمار، بررسی و تحلیل نیازها، بررسیهای فنی و ارایه راه حلهای مختلف برای تامین نیاز و تبدیل آن به طرح یا پروژه، تعیین گزینه‌های مطلوب طرح یا پروژه (درصورت موجه بودن)، تعیین گزینه برتر باتوجه به سودآوری اقتصادی و ملاحظات اجتماعی، زیست محیطی و ایمنی است. یادآوری: در طرحها و پروژه‌هایی که به علت شرایط ژئوتکنیکی و زمین شناسی ساختگاه، لازم است مطالعات و طراحی تا حدی توسعه یابد که برآوردهای حاصله دقت مورد نیاز را پاسخگو باشد، مطالعات توجیهی نهایی آنها باید براساس طراحی پایه انجام شود. مرحله طراحی پایه:

بخشی از فرآیند طراحی است که بر مبنای سیمای کلی طرح یا پروژه (مشخص شده در مرحله مطالعات توجیهی) و با بررسی کامل و میدانی و انتخاب دانش فنی مناسب در صورت نیاز و انجام محاسبات مهندسی، مشخصات اجزای اصلی طرح یا پروژه تعیین می‌شود. مرحله طراحی تفصیلی:

بخشی از فرآیند طراحی است که بر اساس نتایج طراحی پایه و انجام محاسبات مهندسی، مشخصات و جزییات اجرایی طرح یا پروژه در بخشهای مختلف طراحی شده و مدارک لازم برای عملیات اجرایی و نصب و راه اندازی مبتنی بر مهندسی ارزش تهیه می‌شود. مرحله اجرا:

انجام فعالیتهای مربوط به تامین کالا، عملیات اجرایی (ساختمان و نصب) و سازماندهی برای بهره‌برداری است. مرحله راه اندازی، تحویل و شروع بهره‌برداری:

فعالیتهای پس از تکمیل عملیات اجرا (ساختمان و نصب) از قبیل اخذ مجوزها، آزمایشها، بازرسیها، کنترلها و به طور کلی انجام کارهای لازم برای قرار دادن طرح یا پروژه در شرایط عملیاتی، به منظور شروع بهره‌برداری و صدور گواهی تحویل است. الزامات پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری ۱

اتخاذ رویکرد فرآیندی در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۲
در انجام فرآیندهای مربوط به پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذینفع هر فعالیت، دروندادها، ابزار و فنون، بروندادها و روش و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند، مشخص می‌گردند. ۳
ملحوظ داشتن انجام فعالیتهای مربوط به مراحل پیدایش، مطالعات توجیهی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در قالب ردیفهای اعتباری تعریف شده. ۴
انجام مطالعات توجیه فنی، اقتصادی و اجتماعی طرحها یا پروژه‌ها، در چارچوب مرحله پیدایش طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری بخش مربوط و بر اساس روشهای معتبر، به منظور اطمینان از توجیه پذیری اقتصادی طرح یا پروژه، پایدار بودن طرح یا پروژه، رعایت طرحهای توسعه و عمران، ملاحظات زیست محیطی و ایمنی، تامین منابع مالی و سایر جوانب مربوط و انتخاب گزینه برتر به نحوی که بیشترین فایده ملی را برای کشور داشته باشد. ۵
شناسایی روشهای مختلف تامین منابع مالی طرحها یا پروژه‌ها، تهیه ضوابط و ترویج استفاده از منابع مالی غیردولتی (موسسات مالی غیردولتی) برای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۶
شروع مرحله طراحی پایه پس از انجام، تایید و تصویب مطالعات توجیهی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری (باتوجه به یادآوری ذکر شده در مرحله مطالعات توجیهی). ۷
تدوین روشهای مناسب پدیدآوری به منظور بالا بردن کیفیت، بهینه نمودن هزینه و زمان در اجرای طرحها و پروژه‌ها، با بهره گیری از روشهای پیشرفته جهانی و تطبیق آنها با شرایط داخلی. ۸
انتخاب روش اجرای مناسب برای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با توجه به نوع، اندازه و پیچیدگی طرح یا پروژه. ۹
استفاده از بروندادهای مطالعات توجیهی، مطالعات پایه و مطالعات تفصیلی از جمله:
برنامه زمانی اجرای طرح یا پروژه.
برآورد مقادیر و هزینه‌ها.
تقویم اعتبار به تفکیک سالهای مختلف اجرای طرح یا پروژه.
جریان نقدینگی سالانه. به عنوان درونداد تنظیم و مبادله موافقتنامه طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری و الحاقیه‌های بعدی آنها. ۱۰
وجود مجوزهای لازم برای ساخت از مراجع مربوط و مشخص بودن وضعیت مالکیت زمین و برنامه استملاک اراضی در شروع مرحله اجرا. ۱۱
ارجاع کار با هدف انتخاب مناسبترین تامین کننده کالا و خدمات و با رعایت اصول رقابت، بیطرفی و نظم و اخلاق حرفه ای و اطلاع رسانی سریع و شفاف. ۱۲
توجه به پاسخگو بودن عوامل ذینفع در روشها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند. ۱۳
نظام مند کردن حمایت از ابتکارات، خلاقیتها و نوآوریها در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۴
نظام مند کردن چارچوب حل و فصل سریع اختلافهای قراردادی برای پیشگیری از اتلاف هزینه و زمان در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۵
تاکید بر واگذاری کارها تا حد امکان به صورت یکجا در قالب یک پیمان و اجتناب از تفکیک آنها به منظور انتقال مسئولیت مدیریت اجرا به پیمانکاران و حفظ هماهنگی در اجرا و سرعت بخشیدن به اجرای کار. ۱۶
ایجاد شرایط لازم برای مشارکت مسئولانه بخش خصوصی در پدیدآوری و مدیریت بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۷
ارزیابی اثربخشی فعالیتهای پدیدآوری طرحها و پروژه‌ها. ۱۸
مستندسازی فعالیتهای پدیدآوری طرحها و پروژه‌ها. فصل چهارم: تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری شامل استانداردها، معیارهای فنی، ضوابط و مقررات و روشهای اجرایی، دستورالعملها، گردش کارها و کاربرگهای مورد نیاز، برای استقرار سامانه‌های مربوط در نظام فنی و اجرایی کشور است. اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری از نظر موضوع شامل شش عنوان به شرح زیر است. الف - مدیریت ب - معیارهای فنی، مالی و اقتصادی، ایمنی و زیست محیطی پ - امور قراردادی ت - امور قیمتها ث - امور تامین کنندگان ج - ارزیابی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری به دو رسته عمومی برای استفاده در طرحها یا پروژه‌های جدید و اختصاصی تقسیم می‌شوند. رسته عمومی اسنادی است که به تشخیص سازمان، مورد نیاز بیش از یک دستگاه اجرایی بوده و مدیریت تهیه و ابلاغ آنها، در مسئولیت سازمان است. رسته اختصاصی اسنادی است که در رسته عمومی انتشار نیافته و دستگاههای اجرایی برای نیاز خاص خود آنها را تهیه و استفاده می‌کنند. دستگاههای اجرایی موظفند یک نسخه از تمامی اسناد رسته اختصاصی را برای سازمان ارسال دارند. سازمان، با بررسی اسناد اختصاصی که زمینه کاربرد عمومی داشته باشند، آنها را با اعمال اصلاحات لازم به صورت عمومی برای استفاده در طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید ابلاغ می‌نماید. سازمان موظف است با تجدیدنظر در آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرحهای عمرانی موضوع ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه - مصوب ۱۳۵۲ - و رعایت الزامات به شرح زیر، آیین‌نامه اجرایی اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را در قالب ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه - مصوب ۱۳۵۱ - و ماده (۳۱) قانون برنامه چهارم توسعه تهیه و برای تصویب هیات وزیران ارسال دارد. الزامات تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری ۱
رعایت جنبه‌های کیفیت، هزینه، زمان، ایمنی، زیست محیطی و پدافند غیرعامل به منظور تحقق بیشترین فایده ملی. ۲
رعایت فرآیندهای نیازسنجی، پیشنهاد، انتخاب، تهیه، بررسی، تایید، تصویب، ابلاغ، آموزش و تجدیدنظر در تهیه اسناد. یادآوری: در انجام فرآیندهای مربوط به تهیه اسناد، فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذینفع هر فعالیت، دروندادها، ابزار و فنون، بروندادها و روشها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند، مشخص می‌گردند. ۳
استفاده از روشها و اسناد معتبر بین‌المللی در فرآیندهای تهیه اسناد، با در نظر گرفتن مقررات و شرایط کشور. ۴
مشارکت دستگاههای اجرایی و تشکلهای صنفی و تخصصی در تهیه اسناد، با تقسیم و تعیین وظایف هر یک از آنان. ۵
توسعه ظرفیت تولید اسناد در سطح تهیه کنندگان آن برای تمام عناوین شش گانه اسناد، به منظور پاسخگویی به نیازهای نظام فنی و اجرایی کشور. ۶
نظام مند کردن اولویت بندی تهیه اسناد. ۷
مطالعه، تحقیق و شناسایی روشهای اجرایی نوین و پیشرفته و استفاده از آنها در تهیه اسناد مربوط. ۸
رعایت اصول کاهش خطرپذیری ناشی از حوادث طبیعی و پیش‌بینی نشده به ویژه زلزله، سیل و رانش زمین و نظایر آن. ۹
بازنگری مستمر اسناد به منظور تامین پویایی و روزآمدی آنها. ۱۰
رعایت مفاد مواد مربوط فصول مختلف برنامه‌های توسعه کشور، آمایش و طرحهای توسعه و عمران. ۱۱
اطلاع رسانی اسناد رسته عمومی و اختصاصی از طریق پایگاه اطلاعاتی نظام فنی و اجرایی کشور. فصل پنجم
نحوه استقرار سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور تحقق الزامات سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور منوط به تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری می‌باشد، از این رو سازماندهی لازم برای تهیه اسناد و ممیزی نحوه استقرار سامانه‌های نظام، به شرح زیر ملاک عمل قرار می‌گیرد: ۱
سازمان موظف است با: ۱ -۱ - تامین منابع لازم برای تهیه اسناد. ۱ -۲ - سازماندهی اجرایی برای تهیه اسناد. ۱ -۳ - مشخص کردن نحوه مشارکت دستگاههای اجرایی و تشکلهای صنفی و تخصصی در تهیه اسناد در هیات ممیزه. ۱ -۴ - مستندسازی تمام فعالیتها و اقدامات در دست انجام استقرار سامانه‌های نظام. ۱ -۵ - ایجاد پایگاههای اطلاعاتی نظام فنی و اجرایی کشور برای دسترسی همگان به اطلاعات مربوط و با کاربریهای لازم در سازمان به صورت برخط. ۱ -۶ - تهیه و ارایه برنامه اجرایی برای تهیه اسناد ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ سند نظام فنی و اجرایی کشور، شامل تجزیه الزامات به فعالیتهای مشخص اولویت بندی شده و قابل واگذاری به اشخاص حقیقی و حقوقی برای انجام کار یا تهیه سند با تایید هیات ممیزه. پیاده سازی سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور را تحقق بخشد. ۲
به منظور انجام الزامات سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور هیات ممیزی نظام فنی اجرایی کشور، به ریاست معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان و معاونان ذی ربط وزارتخانه خانه‌ها [وزارتخانه‌ها] و سازمانهای: ۲ -۱ - امور اقتصادی و دارایی. ۲ -۲ - راه و ترابری. ۲ -۳ - مسکن و شهرسازی. ۲ -۴ - نفت. ۲ -۵ - نیرو. ۲ -۶ - جهاد کشاورزی. ۲ -۷ - صنایع و معادن. ۲ -۸ - کشور. ۲ -۹ - سازمان حفاظت محیط زیست. ۲ -۱۰ - رئیس شورای هماهنگی تشکلهای صنفی و تخصصی. به دبیری معاون امور فنی سازمان تشکیل می‌گردد. یادآوری: دبیرخانه هیات ممیزی می‌تواند در صورت نیاز اقدام به ایجاد کارگروههای تخصصی نماید. ۳
هیات ممیزی نظام فنی و اجرایی کشور، از طریق دریافت گزارشهای دوره ای سه ماهه دبیرخانه هیئت، انجام فعالیتها و اقدامات لازم برای استقرار سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور را ممیزی می‌نماید. فصل ششم (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
استقرار کارگروه مطالعات مهندسی ارزش در دستگاههای اجرایی با توجه به شمول کاربرد و اثربخشی مطالعات ارزش در طرحهای تملک دارایی سرمایه ای و ضرورت اهتمام ویژه دستگاههای اجرایی به انجام مطالعات ارزش و لحاظ نمودن پیشنهادهای ارتقای کیفیت و کاهش هزینه‌ها در کلیه مراحل از جمله در مطالعات توجیهی و تهیه طرح، تهیه و تنظیم استانداردها، ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی و برنامه‌ریزی و کنترل پروژه و نظر به همگون بودن ماهیت این مطالعات با وظایف ذاتی گروههای مشاوران جوان و ارتباط آن با توده‌های عظیم نخبگان ممتاز و طراز اول کشور، دستگاههای اجرایی موظفند نسبت به تشکیل کارگروه مطالعات مهندسی ارزش به ترتیب زیر اقدام نمایند: ۱ - بالاترین مقام دستگاه اجرایی یا نماینده تام الاختیار وی به عنوان رئیس ۲ - مشاور جوان دستگاه اجرایی به عنوان دبیر کارگروه ۳ - نماینده تام الاختیار معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ۴ - نماینده تام الاختیار حوزه مشاوران جوان نهاد ریاست جمهوری ۵ - مشاوران و معاونان ذی ربط دستگاه اجرایی به تناسب موضوع تبصره ۱ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
اعضای موضوع ردیف (۵) با حکم بالاترین مقام اجرایی دستگاه منصوب می‌شوند. تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
کارگروه یاد شده مکلف است گزارش سالانه ای از عملکرد و اقدامات دستگاه متبوع خویش را در زمینه اعمال مهندسی ارزش در پروژه‌های عمرانی و فنی به هیات وزیران ارایه نمایند. تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
مدیریت مطالعات مهندسی ارزش در پروژه‌های بالاتر از یکصد میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/ ۱۰۰) ریال بر عهده کارگروه می‌باشد. معاون اول رئیس جمهور- پرویز داودی

نظام فنی و اجرایی کشور

کلیات ۱ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
هدف استقرار نظامی یکپارچه، برای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، در چارچوب اسناد برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران با در نظر گرفتن افزایش کارآمدی و اثربخشی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با رویکردی نتیجه گرا، با قابلیت پیگیری و ارزیابی و مبتنی بر نظام مدیریت کیفیت و مهندسی ارزش، متناسب با شرایط اقتصادی، اجتماعی، اقلیمی و زیست محیطی کشور. اسناد برنامه‌های توسعه، شامل اسناد ملی توسعه بخشی، اسناد ملی توسعه استانی و اسناد ملی توسعه ویژه است. ۲
دامنه کاربرد طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری تمامی دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۱۶۰) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳- و طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری مشارکتی آنان با بخش خصوصی. ۳
مراجع قانون برنامه و بودجه - مصوب ۱۳۵۱- و قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۳- ۴
تعاریف و مفاهیم ۴ -۱ - نظام فنی و اجرایی کشور: مجموعه اصول، فرآیندها و اسناد مربوط به مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری است. یادآوری: در این نظام، واژه اسناد به جای مجموعه واژه‌های استانداردها، معیارهای فنی، ضوابط و مقررات، روش‌های اجرایی، دستورالعمل‌ها به کار برده شده است. ۴ -۲ - مدیریت پروژه: کاربرد دانش و دانایی، مهارتها و فنون در انجام فعالیتهای طرح یا پروژه به منظور تحقق اهداف، نیازها و انتظارات عوامل ذی‌نفع از طرح یا پروژه یا بهبود سطح رضایت آنها. ۴ -۳ - پدیدآوری طرح یا پروژه: مراحل پیدایش، مطالعات توجیهی، طراحی پایه، طراحی تفصیلی، اجرا، راه اندازی و تحویل و شروع بهره‌برداری است. ۴ -۴ - بهره‌برداری: بهره‌برداری از نتیجه طرح یا پروژه بر پایه محاسبات و مفروضات طراحی و دستورالعمل‌های مربوط و اطمینان از عملکرد آن بر طبق شرایط خواسته شده. ۴ -۵ - رویکرد فرآیندی: حصول نتیجه مطلوب از طریق مدیریت فرآیندها یادآوری: نتیجه مطلوب هنگامی حاصل می‌شود که فعالیتها و منابع مرتبط با آنها به صورت یک فرآیند مدیریت شوند. ۴ -۶ - رویکرد سیستمی: شناسایی، درک و مدیریت فرآیندهای مرتبط با هم به عنوان یک سامانه. یادآوری: شناسایی، درک و مدیریت فرآیندهای مرتبط با هم به عنوان یک سامانه به اثربخشی و کارآیی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در دستیابی به اهداف آن کمک می‌کند. ۴ -۷ - رویکرد نتیجه گرا: جهت گیری لازم در سیاست‌ها، خط مشی‌های تدوین اسناد و مدیریت در نظام فنی و اجرایی کشور معطوف به دستیابی به نتیجه و تحقق اهداف برنامه‌ریزی شده طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۴ -۸ - مدیریت کیفیت: فعالیتهای هماهنگ شده برای هدایت و کنترل سازمان عوامل ذینفع از نظر کیفیت و معطوف به نتیجه. یادآوری: هدایت و کنترل از نظر کیفیت، عموماً شامل برقراری خط مشی کیفیت و اهداف کیفیت، طرح ریزی کیفیت، کنترل کیفیت، تضمین کیفیت و بهبود کیفیت می‌باشد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
۹ - مهندسی ارزش: تلاشی سازمان یافته که با هدف بررسی و تحلیل فعالیتهای طرح در مراحل طراحی، اجرا، بهره‌برداری و نگهداری انجام می‌شود. این بررسی با استفاده از تجارب، ابتکارها و خلاقیتهای متخصصان در جهت تحلیل کارکرد سیستم‌ها، عوامل، تجهیزات،، تاسیسات، به منظور دستیابی به کارکرد پیش‌بینی شده با کمترین هزینه و با حفظ و یا ارتقای کیفیت و در کوتاه ترین زمان انجام می‌شود. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۰ - فرآیند: مجموعه ای از منابع و فعالیتهای به هم مرتبط که درون دادها را به برون دادها تبدیل می‌نماید. ۴ -۱۰ - سامانه: مجموعه عناصر دارای ارتباط درونی و دارای تعامل و معطوف به نتیجه. یادآوری: منابع شامل مدیریت، خدمات، کارکنان، منابع مالی، تسهیلات، تجهیزات، فنون و روشهاست. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۱ - فرآیند: مجموعه ای از منابع و فعالیتهای به هم مرتبط که درون دادها را به برون دادها تبدیل می‌نماید. یادآوری: منابع شامل مدیریت، خدمات، کارکنان، منابع مالی، تسهیلات، تجهیزات، فنون و روشهاست. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۲ - مرحله طرح یا پروژه: مجموعه ای از فعالیتهای منطقی و به هم پیوسته طرح یا پروژه که معمولاً در تکمیل یک بخش قابل تحویل انجام می‌گیرد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۳ - هدف طرح یا پروژه: آنچه که در رابطه با طرح یا پروژه جستجو شود یا منظور باشد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۴ - نتیجه طرح یا پروژه: عنوان و مشخصات اصلی اقلام قابل تحویل به دستگاه بهره بردار. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۵ - عوامل ذینفع: اشخاص حقیقی و حقوقی با منافع مشترک در عملکردهای طرحها یا پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۶ - ماتریس مسئولیت‌ها: ساختاری است که برای حصول اطمینان از تعیین مسئول مشخص برای هریک از مولفه‌های محدوده کار، ساختار اجزای سازمان پروژه را به ساختار اجزای کار ارتباط می‌دهد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۷ - پایش: گردآوری اطلاعات عملکرد طرح یا پروژه در قالب برنامه طرح یا پروژه، سنجش عملکرد، ارایه گزارش و اطلاعات لازم. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۸ - ارزیابی: بررسی نظام یافته توانایی عوامل ذی‌نفع، هدف طرح یا پروژه، نتیجه طرح یا پروژه، یک فرآیند و یا یک فعالیت در برآورده کردن الزامات مشخص شده. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۱۹ - پایدار بودن طرح یا پروژه: ایفای الزامات پیش‌بینی شده در طرح یا پروژه برای دستیابی به اهداف، نتایج و محصول آن با حفظ کیفیت یا عملکرد مناسب در طول عمر طرح یا پروژه. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۰ - ایمنی: حالتی که در آن احتمال خطر آسیب جانی یا خسارت مادی به میزان قابل قبولی محدود شده باشد. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۱ - طرح توسعه و عمران: به منظور تدوین سیاستها و ارایه راهبردها در زمینه هدایت و کنترل توسعه و استقرار مطلوب مراکز فعالیت، مناطق حفاظتی و همچنین توزیع متناسب خدمات برای ساکنان شهرها و روستاها در یک یا چند شهرستان که از نظر ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی همگن بوده و از نظر اقتصادی، اجتماعی و کالبدی دارای ارتباطات فعال متقابل باشند، تهیه می‌شود. ۴ -۲۱ - روشهای اجرایی: دامنه کاری، ارتباطات قراردادی، محدوده تعهدات و مسئولیتهای عوامل ذی‌نفع در اقدامات مربوط به فعالیتهای مراحل پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. یادآوری: برگرفته از قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی - مصوب ۱۳۵۳- و آیین‌نامه‌های آن. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۲ - طرح توسعه و عمران: به منظور تدوین سیاستها و ارایه راهبردها در زمینه هدایت و کنترل توسعه و استقرار مطلوب مراکز فعالیت، مناطق حفاظتی و همچنین توزیع متناسب خدمات برای ساکنان شهرها و روستاها در یک یا چند شهرستان که از نظر ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی همگن بوده و از نظر اقتصادی، اجتماعی و کالبدی دارای ارتباطات فعال متقابل باشند، تهیه می‌شود. یادآوری: برگرفته از قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی - مصوب ۱۳۵۳- و آیین‌نامه‌های آن. ۴ (اصلاحی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۳ - سازمان: منظور سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور است. ۴ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱) -۲۴ - فایده ملّی: بهینه ترین حالت تخصیص منابع برای دستیابی به حداکثر تحقق اهداف مورد انتظار با رعایت معیارها و استانداردها. ۵
اصول نظام فنی و اجرایی کشور تحقق اهداف نظام فنی و اجرایی کشور، با استقرار سامانه‌های آن شکل می‌گیرد. اصول نظام فنی و اجرایی کشور به شرح زیر، تبیین کننده خطوط هادی در تهیه اسناد، برای استقرار و پیاده سازی سامانه‌های آن است. ۵ -۱ - اتخاذ رویکرد فرآیندی در سامانه‌های نظام. در انجام فرآیندهای مربوط به هریک از سامانه‌های نظام، مشخصات فرآیندها شامل فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذی‌نفع هر فعالیت، درون دادها، ابزار و فنون، برون دادها و روش‌ها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند مشخص می‌گردند. ۵ -۲ - مدنظر قرار دادن بیشترین فایده ملی در تهیه اسناد. ۵ -۳ - استفاده از استانداردهای معتبر و شناخته شده ملی و بین‌المللی و روش‌ها و تجربیات جهانی در تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۴ - شناخت و اولویت بندی اسناد مورد نیاز سامانه‌های نظام، در برنامه‌ریزی برای تهیه آنها. ۵ -۵ - سازگاری با مفاد برنامه‌های توسعه ای کشور و سایر قوانین و مقررات مربوط در تهیه اسناد. ۵ -۶ - ارتقا و استفاده از حداکثر توان فنی و مهندسی کشور. ۵ -۷ - پاسخگو بودن عوامل ذی‌نفع نسبت به تعهدات و مسئولیتهای خود در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری و قراردادهای مربوط. ۵ -۸ - استقرار سامانه تضمین انجام به موقع تعهدات مالی در دستگاه‌های اجرایی و تامین کنندگان منابع مالی. ۵ -۹ - حمایت از ابتکارات، خلاقیتها و نوآوری‌ها در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۰ - احراز صلاحیت مجریان طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۱ - احراز صلاحیت تامین کنندگان خدمات و کالا و ایجاد بستر رقابت شفاف در ارجاع کارهای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۲ - انتخاب فناوری مناسب در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری و زمینه سازی برای بومی کردن آنها. ۵ -۱۳ - استقرار و نهادینه ساختن نظام مدیریت کیفیت، در سازمانهای عوامل ذینفع. ۵ -۱۴ - لزوم استقرار از مصالح و فرآورده‌های ساختمانی و کالاهای تاسیسات و تجهیزات مکانیکی و برقی استاندارد در طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۵ - تاکید ویژه بر آموزش و کسب مهارتهای فردی و گروهی و بهبود مستمر آنها ۵ -۱۶ - استقرار سامانه پایش و ارزشیابی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۵ -۱۷ - ترویج اخلاق حرفه ای در سازمان‌ها و تعاملات عوامل ذینفع. ۵ -۱۸ - حمایت از استقلال حرفه ای و امنیت شغلی تامین کننده خدمات و کالا. ۵ -۱۹ - ایجاد زمینه مشارکت تشکلهای قانونی غیردولتی صنفی - تخصصی بخشهای مختلف در سیاستگذاری و برنامه ریزی‌های مربوط. ۵ -۲۰ - فراهم نمودن بستر لازم برای حضور فعال تامین کنندگان خدمات و کالا در میدان رقابتهای بین‌المللی. ۵ -۲۱ - استقرار سامانه مدیریت کارآیی انرژی و زیست محیطی در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری توسط دستگاه‌های اجرایی. ۵ -۲۲ - تاکید بر کاهش آسیب پذیری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با هدف افزایش ایمنی بناها و استحکام ساخت و سازها. ۵ -۲۳ - رعایت اصول پدافند غیرعامل در طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با هدف ملاحظات امنیتی و دفاعی. ۵ -۲۴ - تشویق و بهره گیری از مشارکتهای مردمی در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۶
عوامل ذینفع در نظام فنی و اجرایی کشور ۶ -۱ - دستگاههای اجرایی: دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۱۶۰) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۴- که بر اساس ماده (۲۱) قانون برنامه و بودجه- مصوب ۱۳۵۱- و در چارچوب ماده (۳۱) قانون برنامه چهارم توسعه و سایر قوانین مربوط، مسئولیت پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را بر عهده دارند. ۶ -۲ - تامین کنندگان منابع مالی سازمانها، واحدها و اشخاص تامین کننده منابع مالی که در چارچوب قانون، اختیار تصویب طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، تامین و تخصیص منابع مالی، نظارت برنامه ای و ارزشیابی آنها را بر عهده دارند. ۶ -۳ - بهره برداران سازمانها، واحدها و اشخاص دریافت کننده نتیجه طرحها و پروژه‌ها که متصدی بهره‌برداری و نگهداری آن هستند و در تمامی فرآیندهای پدیدآوری طرح یا پروژه با دستگاه‌های اجرایی برای ایفای الزامات خود هماهنگی و مشارکت دارند. ۶ -۴ - تامین کنندگان خدمات و کالا مشاوران، پیمانکاران، سازندگان و عرضه کنندگان کالا، اشخاص واجد صلاحیتی هستند که خدمات و یا کالا را برای دستگاههای اجرایی تامین می‌کنند. ۶ -۵ - تهیه کنندگان اسناد سازمان، دستگاههای اجرایی و انجمنهای صنفی و تخصصی کشور هستند که مسئولیت تهیه یا مشارکت در تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را بر عهده دارند. فصل دوم: مدیریت مفهوم مدیریت، مجموعه فعالیتهای هماهنگ شده برای برنامه‌ریزی، سازماندهی، راهبری، هدایت و کنترل است که به عنوان یکی از سامانه‌های نظام، ملاک عمل قرار می‌گیرد. تحقق جنبه‌هایی مانند:
دستیابی به استقلال فنی و فناوری پیشرفته، منطبق با شرایط فرهنگی، اجتماعی، اقلیمی و زیست محیطی کشور.
حفظ شئون اجتماعی و حقوق فنی و حرفه ای تمامی عوامل اجرایی.
بسترسازی در همگام نمودن برنامه‌های آموزشی دانشکده‌های مهندسی، متناسب با پیشرفتهای علوم و فنون و نیازهای صنعتی و اقتصادی کشور.
تعامل لازم با تشکلهای صنفی و تخصصی کشور.
دستیابی به نظامهای فنی و اجرایی کشورهای صنعتی و استفاده لازم از روشهای اجرایی آنان.
توانمندسازی سازمانهای عوامل ذینفع برای فعالیت در فضای رقابتی،
مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را، دارای رویکردی پویا و هدفمند و معطوف به حفظ منافع ملی می‌نماید. کمبود منابع، الزامات هزینه، زمان، کیفیت، ایمنی و زیست محیطی، ابعاد و پیچیدگی فعالیتهای طرحها و پروژه‌ها، تعهدات متقابل در فصل مشترک کاری بین عوامل ذینفع، از جمله علل و عواملی هستند که رویکرد مدیریت سامان یافته را برای مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در نظام فنی و اجرایی کشور ضروری می‌سازند. برای راهبری و اداره موفق طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری باید سازمان عوامل ذینفع در نظام فنی و اجرایی به طریقی نظام مند و شفاف هدایت و کنترل گردند. هدایت و کنترل نظام مند و شفاف امور مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری از طریق رویکرد فرآیندی امکان پذیر است که طی آن سامانه ای از فرآیندها در درون سازمان عوامل ذینفع با تعیین فصل مشترک کاری آن با سایر عوامل، به کار گرفته شود. پایش و اندازه گیری استقرار سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور و انجام اقدامات برای بهبود مستمر عملکردها، هدفی دایمی در نظام فنی و اجرایی کشور است که از طریق تحلیل و ارزیابی وضعیت موجود برای شناسایی زمینه‌هایی که نیاز به بهبود دارند و بکارگیری راه حل‌های انتخاب شده در قالب تهیه اسناد مربوط محقق می‌شود. الزامات مدیریت ۱
اتخاذ رویکرد فرآیندی و سیستمی در مدیریت. ۲
به کارگیری استانداردهای مدیریت پروژه برای مدیریت طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. یادآوری: هماهنگی کافی بین عوامل ذینفع، توجه به فعالیتهای طرح یا پروژه به صورت جامع و مانع، اتمام طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در مدت و اعتبار مصوب، استفاده موثر از نیروهای صلاحیت دار، تولید، جمع‌آوری، توزیع و مستندسازی اطلاعات و اسناد در زمان مقرر و به طور متناسب، جلوگیری از بروز ریسکهای پیش‌بینی نشده و تامین کالا و خدمات مورد نیاز طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری از طریق فرآیندهای لازم در مدیریت پروژه. ۳
استقرار و پیاده سازی نظام مدیریت کیفیت در سطح عوامل ذینفع. ۴
در انجام فرآیندهای مربوط به مدیریت، فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذینفع هر فعالیت، دروندادها، ابزار و فنون، بروندادها و روش‌ها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند مشخص می‌گردند. ۵
ترویج کاربری فناوری اطلاعات (IT) با ایجاد بانک اطلاعاتی نظام فنی و اجرایی کشور. ۶
بالا بردن سطح دانش فنی کشور، تبادل دانش و فناوری از طریق ارتباط با مراکز علمی و فنی داخلی و خارجی. ۷
کوشش همه جانبه در دستیابی به خوداتکایی فنی، از طریق تناسب بین اعتبارات پژوهشی و تحقیقاتی با سرمایه گذاریها. ۸
ایجاد تسهیلات برای آشنایی دانشجویان با نحوه ارایه و مدیریت خدمات فنی و کارهای اجرایی و همفکری در بهبود مستمر برنامه‌های درسی رشته‌های فنی و مهندسی و سایر رشته‌های مرتبط. ۹
توسعه ظرفیتهای مشاوره فنی - اقتصادی. ۱۰
زمینه سازی و ایجاد تسهیلات برای صدور خدمات فنی، مهندسی و حرفه ای. ۱۱
بسترسازی برای شکل گیری شرکتهای بزرگ، توانمند و ماندگار بخش خصوصی. ۱۲
بالابردن سطح آگاهی مردم با اطلاع رسانی از نتایج و آثار اجرای طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۳
استقرار سامانه‌های تضمین خدمات مانند استفاده از صنعت بیمه و تضمین‌های صنفی. ۱۴
احراز صلاحیت عوامل ذینفع در انجام فعالیتهای مربوط به سامانه‌های نظام. ۱۵
ایجاد فضای رقابتی و منصفانه برای تامین کنندگان خدمات و کالا در انجام کارهای طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۶
ترویج مناسبات و روابط روشن و صادقانه، اخلاق حرفه ای و اعتمادسازی در سطح عوامل ذینفع. ۱۷
بسترسازی برای متناسب کردن دایمی ظرفیت‌ها و تقاضاهای خدمات مهندسی و اجرایی. ۱۸
استقرار ساز و کار لازم برای پایش و اندازه گیری میزان پاسخگویی تعهدات و تکالیف عوامل ذینفع نظام. ۱۹
ارزشیابی حین اجرا و پس از اجرا، به عنوان اطلاعات بازخورد بهبود مستمر عملکردها. ۲۰
زمینه سازی و حمایت از ایجاد و شکل گیری شرکتهای کوچک محلی در مناطق کمتر توسعه یافته. فصل سوم: پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری شامل اقدامات در مراحل پیدایش، مطالعات توجیهی، طراحی پایه، طراحی تفصیلی، اجرا، راه اندازی، تحویل و شروع بهره‌برداری، در قالب فرآینده‌های لازم است. مرحله پیدایش:

اتخاذ رویکرد فرآیندی در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۲
در انجام فرآیندهای مربوط به پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذینفع هر فعالیت، دروندادها، ابزار و فنون، بروندادها و روش و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند، مشخص می‌گردند. ۳
ملحوظ داشتن انجام فعالیتهای مربوط به مراحل پیدایش، مطالعات توجیهی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در قالب ردیفهای اعتباری تعریف شده. ۴
انجام مطالعات توجیه فنی، اقتصادی و اجتماعی طرحها یا پروژه‌ها، در چارچوب مرحله پیدایش طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری بخش مربوط و بر اساس روشهای معتبر، به منظور اطمینان از توجیه پذیری اقتصادی طرح یا پروژه، پایدار بودن طرح یا پروژه، رعایت طرحهای توسعه و عمران، ملاحظات زیست محیطی و ایمنی، تامین منابع مالی و سایر جوانب مربوط و انتخاب گزینه برتر به نحوی که بیشترین فایده ملی را برای کشور داشته باشد. ۵
شناسایی روشهای مختلف تامین منابع مالی طرحها یا پروژه‌ها، تهیه ضوابط و ترویج استفاده از منابع مالی غیردولتی (موسسات مالی غیردولتی) برای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۶
شروع مرحله طراحی پایه پس از انجام، تایید و تصویب مطالعات توجیهی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری (باتوجه به یادآوری ذکر شده در مرحله مطالعات توجیهی). ۷
تدوین روشهای مناسب پدیدآوری به منظور بالا بردن کیفیت، بهینه نمودن هزینه و زمان در اجرای طرحها و پروژه‌ها، با بهره گیری از روشهای پیشرفته جهانی و تطبیق آنها با شرایط داخلی. ۸
انتخاب روش اجرای مناسب برای پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری با توجه به نوع، اندازه و پیچیدگی طرح یا پروژه. ۹
استفاده از بروندادهای مطالعات توجیهی، مطالعات پایه و مطالعات تفصیلی از جمله:
برنامه زمانی اجرای طرح یا پروژه.
برآورد مقادیر و هزینه‌ها.
تقویم اعتبار به تفکیک سالهای مختلف اجرای طرح یا پروژه.
جریان نقدینگی سالانه. به عنوان درونداد تنظیم و مبادله موافقتنامه طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری و الحاقیه‌های بعدی آنها. ۱۰
وجود مجوزهای لازم برای ساخت از مراجع مربوط و مشخص بودن وضعیت مالکیت زمین و برنامه استملاک اراضی در شروع مرحله اجرا. ۱۱
ارجاع کار با هدف انتخاب مناسبترین تامین کننده کالا و خدمات و با رعایت اصول رقابت، بیطرفی و نظم و اخلاق حرفه ای و اطلاع رسانی سریع و شفاف. ۱۲
توجه به پاسخگو بودن عوامل ذینفع در روشها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند. ۱۳
نظام مند کردن حمایت از ابتکارات، خلاقیتها و نوآوریها در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۴
نظام مند کردن چارچوب حل و فصل سریع اختلافهای قراردادی برای پیشگیری از اتلاف هزینه و زمان در پدیدآوری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۵
تاکید بر واگذاری کارها تا حد امکان به صورت یکجا در قالب یک پیمان و اجتناب از تفکیک آنها به منظور انتقال مسئولیت مدیریت اجرا به پیمانکاران و حفظ هماهنگی در اجرا و سرعت بخشیدن به اجرای کار. ۱۶
ایجاد شرایط لازم برای مشارکت مسئولانه بخش خصوصی در پدیدآوری و مدیریت بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری. ۱۷
ارزیابی اثربخشی فعالیتهای پدیدآوری طرحها و پروژه‌ها. ۱۸
مستندسازی فعالیتهای پدیدآوری طرحها و پروژه‌ها. فصل چهارم: تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری شامل استانداردها، معیارهای فنی، ضوابط و مقررات و روشهای اجرایی، دستورالعملها، گردش کارها و کاربرگهای مورد نیاز، برای استقرار سامانه‌های مربوط در نظام فنی و اجرایی کشور است. اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری از نظر موضوع شامل شش عنوان به شرح زیر است. الف - مدیریت ب - معیارهای فنی، مالی و اقتصادی، ایمنی و زیست محیطی پ - امور قراردادی ت - امور قیمتها ث - امور تامین کنندگان ج - ارزیابی طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری به دو رسته عمومی برای استفاده در طرحها یا پروژه‌های جدید و اختصاصی تقسیم می‌شوند. رسته عمومی اسنادی است که به تشخیص سازمان، مورد نیاز بیش از یک دستگاه اجرایی بوده و مدیریت تهیه و ابلاغ آنها، در مسئولیت سازمان است. رسته اختصاصی اسنادی است که در رسته عمومی انتشار نیافته و دستگاههای اجرایی برای نیاز خاص خود آنها را تهیه و استفاده می‌کنند. دستگاههای اجرایی موظفند یک نسخه از تمامی اسناد رسته اختصاصی را برای سازمان ارسال دارند. سازمان، با بررسی اسناد اختصاصی که زمینه کاربرد عمومی داشته باشند، آنها را با اعمال اصلاحات لازم به صورت عمومی برای استفاده در طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید ابلاغ می‌نماید. سازمان موظف است با تجدیدنظر در آیین‌نامه استانداردهای اجرایی طرحهای عمرانی موضوع ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه - مصوب ۱۳۵۲ - و رعایت الزامات به شرح زیر، آیین‌نامه اجرایی اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را در قالب ماده (۲۳) قانون برنامه و بودجه - مصوب ۱۳۵۱ - و ماده (۳۱) قانون برنامه چهارم توسعه تهیه و برای تصویب هیات وزیران ارسال دارد. الزامات تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری ۱
رعایت جنبه‌های کیفیت، هزینه، زمان، ایمنی، زیست محیطی و پدافند غیرعامل به منظور تحقق بیشترین فایده ملی. ۲
رعایت فرآیندهای نیازسنجی، پیشنهاد، انتخاب، تهیه، بررسی، تایید، تصویب، ابلاغ، آموزش و تجدیدنظر در تهیه اسناد. یادآوری: در انجام فرآیندهای مربوط به تهیه اسناد، فعالیتهای اصلی، ماتریس مسئولیت عوامل ذینفع هر فعالیت، دروندادها، ابزار و فنون، بروندادها و روشها و معیارهای پایش و اندازه گیری هر فرآیند، مشخص می‌گردند. ۳
استفاده از روشها و اسناد معتبر بین‌المللی در فرآیندهای تهیه اسناد، با در نظر گرفتن مقررات و شرایط کشور. ۴
مشارکت دستگاههای اجرایی و تشکلهای صنفی و تخصصی در تهیه اسناد، با تقسیم و تعیین وظایف هر یک از آنان. ۵
توسعه ظرفیت تولید اسناد در سطح تهیه کنندگان آن برای تمام عناوین شش گانه اسناد، به منظور پاسخگویی به نیازهای نظام فنی و اجرایی کشور. ۶
نظام مند کردن اولویت بندی تهیه اسناد. ۷
مطالعه، تحقیق و شناسایی روشهای اجرایی نوین و پیشرفته و استفاده از آنها در تهیه اسناد مربوط. ۸
رعایت اصول کاهش خطرپذیری ناشی از حوادث طبیعی و پیش‌بینی نشده به ویژه زلزله، سیل و رانش زمین و نظایر آن. ۹
بازنگری مستمر اسناد به منظور تامین پویایی و روزآمدی آنها. ۱۰
رعایت مفاد مواد مربوط فصول مختلف برنامه‌های توسعه کشور، آمایش و طرحهای توسعه و عمران. ۱۱
اطلاع رسانی اسناد رسته عمومی و اختصاصی از طریق پایگاه اطلاعاتی نظام فنی و اجرایی کشور. فصل پنجم
نحوه استقرار سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور تحقق الزامات سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور منوط به تهیه اسناد مدیریت، پدیدآوری و بهره‌برداری طرحها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری می‌باشد، از این رو سازماندهی لازم برای تهیه اسناد و ممیزی نحوه استقرار سامانه‌های نظام، به شرح زیر ملاک عمل قرار می‌گیرد: ۱
سازمان موظف است با: ۱ -۱ - تامین منابع لازم برای تهیه اسناد. ۱ -۲ - سازماندهی اجرایی برای تهیه اسناد. ۱ -۳ - مشخص کردن نحوه مشارکت دستگاههای اجرایی و تشکلهای صنفی و تخصصی در تهیه اسناد در هیات ممیزه. ۱ -۴ - مستندسازی تمام فعالیتها و اقدامات در دست انجام استقرار سامانه‌های نظام. ۱ -۵ - ایجاد پایگاههای اطلاعاتی نظام فنی و اجرایی کشور برای دسترسی همگان به اطلاعات مربوط و با کاربریهای لازم در سازمان به صورت برخط. ۱ -۶ - تهیه و ارایه برنامه اجرایی برای تهیه اسناد ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ سند نظام فنی و اجرایی کشور، شامل تجزیه الزامات به فعالیتهای مشخص اولویت بندی شده و قابل واگذاری به اشخاص حقیقی و حقوقی برای انجام کار یا تهیه سند با تایید هیات ممیزه. پیاده سازی سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور را تحقق بخشد. ۲
به منظور انجام الزامات سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور هیات ممیزی نظام فنی اجرایی کشور، به ریاست معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان و معاونان ذی ربط وزارتخانه خانه‌ها [وزارتخانه‌ها] و سازمانهای: ۲ -۱ - امور اقتصادی و دارایی. ۲ -۲ - راه و ترابری. ۲ -۳ - مسکن و شهرسازی. ۲ -۴ - نفت. ۲ -۵ - نیرو. ۲ -۶ - جهاد کشاورزی. ۲ -۷ - صنایع و معادن. ۲ -۸ - کشور. ۲ -۹ - سازمان حفاظت محیط زیست. ۲ -۱۰ - رئیس شورای هماهنگی تشکلهای صنفی و تخصصی. به دبیری معاون امور فنی سازمان تشکیل می‌گردد. یادآوری: دبیرخانه هیات ممیزی می‌تواند در صورت نیاز اقدام به ایجاد کارگروههای تخصصی نماید. ۳
هیات ممیزی نظام فنی و اجرایی کشور، از طریق دریافت گزارشهای دوره ای سه ماهه دبیرخانه هیئت، انجام فعالیتها و اقدامات لازم برای استقرار سامانه‌های نظام فنی و اجرایی کشور را ممیزی می‌نماید. فصل ششم (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
استقرار کارگروه مطالعات مهندسی ارزش در دستگاههای اجرایی با توجه به شمول کاربرد و اثربخشی مطالعات ارزش در طرحهای تملک دارایی سرمایه ای و ضرورت اهتمام ویژه دستگاههای اجرایی به انجام مطالعات ارزش و لحاظ نمودن پیشنهادهای ارتقای کیفیت و کاهش هزینه‌ها در کلیه مراحل از جمله در مطالعات توجیهی و تهیه طرح، تهیه و تنظیم استانداردها، ضوابط و معیارهای فنی و اجرایی و برنامه‌ریزی و کنترل پروژه و نظر به همگون بودن ماهیت این مطالعات با وظایف ذاتی گروههای مشاوران جوان و ارتباط آن با توده‌های عظیم نخبگان ممتاز و طراز اول کشور، دستگاههای اجرایی موظفند نسبت به تشکیل کارگروه مطالعات مهندسی ارزش به ترتیب زیر اقدام نمایند: ۱ - بالاترین مقام دستگاه اجرایی یا نماینده تام الاختیار وی به عنوان رئیس ۲ - مشاور جوان دستگاه اجرایی به عنوان دبیر کارگروه ۳ - نماینده تام الاختیار معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ۴ - نماینده تام الاختیار حوزه مشاوران جوان نهاد ریاست جمهوری ۵ - مشاوران و معاونان ذی ربط دستگاه اجرایی به تناسب موضوع تبصره ۱ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
اعضای موضوع ردیف (۵) با حکم بالاترین مقام اجرایی دستگاه منصوب می‌شوند. تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
کارگروه یاد شده مکلف است گزارش سالانه ای از عملکرد و اقدامات دستگاه متبوع خویش را در زمینه اعمال مهندسی ارزش در پروژه‌های عمرانی و فنی به هیات وزیران ارایه نمایند. تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۹۰/۰۲/۱۱)
مدیریت مطالعات مهندسی ارزش در پروژه‌های بالاتر از یکصد میلیارد (۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/ ۱۰۰) ریال بر عهده کارگروه می‌باشد. معاون اول رئیس جمهور- پرویز داودی