تصویب‌نامه نظام تشخیص صلاحیت کارشناسان و مشاوران
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۳/۱۰/۲۱ به پیشنهاد مشترک سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و معاونت حقوقی رئیس جمهور و به استناد ماده (۶۳) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران- مصوب ۱۳۸۹، نظام تشخیص صلاحیت کارشناسان و مشاوران را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این تصویب‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح به کار می‌روند: الف- دستگاه اجرایی: کلیه دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۲۲۲) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران. ب- کارشناسان و مشاوران: به ترتیب اشخاص حقیقی و حقوقی دارای شرایط برای انجام کارهای خدمات کارشناسی و مشاوره ای در دستگاههای اجرایی مطابق این تصویب‌نامه. پ- خدمات کارشناسی و مشاوره: انجام هرگونه مطالعه، پژوهش و تحقیق، بررسی و اظهارنظر، نظارت، مهندسی ارزش و سایر خدمات فکرافزاری در رشته تخصصی مربوط. ت- رشته تخصصی: حوزه کارشناسی و مشاوره با یکنواختی موضوعی در زمینه‌های بودجه ریزی، برنامه‌ریزی، حقوقی، اداری و استخدامی، بانکی، بیمه ای، مالی و نظایر آنها. ث- تشخیص صلاحیت: فرآیندی که در آن شرایط عمومی و تخصصی متقاضی طبق مقررات این تصویب‌نامه مورد بررسی و تایید قرار می‌گیرد. ج- رتبه: عددی که میزان توانایی کارشناسان و مشاوران را در رشته تخصصی مربوط و در مقایسه با سایر کارشناسان و مشاوران تعیین می‌کند. چ- دستگاه تشخیص صلاحیت و رتبه بندی: هر دستگاه اجرایی که انجام امور مربوط به تشخیص صلاحیت و رتبه بندی را بر اساس این تصویب‌نامه بر عهده دارد. ح- امتیاز: نمراتی که بر اساس شرایط تخصصی موضوع این تصویب‌نامه به هر یک از مولفه‌های توانایی کارشناسان و یا مشاوران برای تشخیص صلاحیت و کسب رتبه تعلق می‌گیرد. خ- حد نصاب: حداقل امتیازی که هر کارشناس یا مشاور برای کسب رتبه درخواستی باید از مولفه‌های لازم برای تشخیص صلاحیت به دست آورد. د- سازمان: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ذ- گواهینامه: مدرکی که پس از تشخیص صلاحیت به کارشناسان و یا مشاوران تعلق می‌گیرد و در برگیرنده رشته تخصصی، رتبه و ظرفیت کاری بوده و برای مدت دو سال اعتبار دارد. ر- ظرفیت کاری: مقدار ناخالص ریالی خدمات کارشناسی و مشاوره قابل انجام توسط کارشناسان و یا مشاوران که بر اساس این تصویب‌نامه تعیین می‌شود. ز- برگه کار: کنترل کننده حداکثر ظرفیت کاری کارشناسان در طی زمان اعتبار گواهینامه. ژ- ساجات: سامانه جامع تشخیص صلاحیت که امکان درج اطلاعات و الصاق مدارک مثبته طبق دستورالعمل‌های مربوط را برای متقاضیان و امکان بررسی تشخیص صلاحیت و صدور گواهینامه را برای کاربران و دستگاه مسئول تشخیص صلاحیت فراهم می‌کند. این سامانه با بانک اطلاعات متمرکز قابلیت اتصال الکترونیکی به بانک‌های اطلاعات رسمی کشور را داشته و با اعمال دستورالعمل‌های مصوب توسط سازمان، پشتیبانی می‌شود. ماده ۲
- رشته تخصصی، دستگاه مسئول تشخیص صلاحیت و مدارک تحصیلی قابل قبول برای هر رشته تخصصی در این تصویب‌نامه به شرح جدول شماره (۱) تعیین می‌شود: جدول شماره (۱)- رشته تخصصی- دستگاههای مسئول تشخیص صلاحیت و مدرک تحصیلی قابل قبول رشته تخصصی برای تشخیص صلاحیت دستگاه مسئول تشخیص صلاحیت مدارک تحصیلی قابل قبول بودجه ریزی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۱- علوم اقتصادی (با هر گرایش)
- ۲- مدیریت (با گرایش دولتی، مالی)
- ۳- حسابداری
- ۴- سایر رشته‌های تحصیلی (با حداقل پنج سال سابقه موثر در این تخصص) برنامه‌ریزی کلان و بخشی (اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) ۱- علوم اقتصادی (با هر گرایش)
- ۲- مهندسی صنایع
- ۳- مدیریت (با گرایش دولتی، بازرگانی و مالی)
- ۴- علوم اجتماعی
- ۵- آمار
- ۶- ریاضی کاربردی
- ۷- سایر رشته‌های تحصیلی (با حداقل پنج سال سابقه موثر در این تخصص) حقوق معاونت حقوقی رئیس جمهور ۱- حقوق (با هر گرایش)
- ۲- سایر رشته‌های تحصیلی (با حداقل پنج سال سابقه موثر در این تخصص) اداری و استخدامی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ۱- علوم اقتصادی (با هر گرایش)
- ۲- مدیریت (با گرایش دولتی، بازرگانی و آموزشی)
- ۳- علوم اداری
- ۴- سایر رشته‌های تحصیلی (با حداقل پنج سال سابقه موثر در این تخصص) تبصره ۱
- دستگاه اجرایی می‌تواند رشته‌های تخصصی مورد نیاز خود را در چارچوب جدول شماره (۱) با امضای بالاترین مقام دستگاه اجرایی برای بررسی به سازمان ارسال نماید. سازمان ظرف دو ماه پس از وصول درخواست دستگاه اجرایی، موضوع را در کارگروهی با حضور معاونت حقوقی رئیس جمهور و سازمان بررسی و در صورت تایید رشته تخصصی مورد نظر، مراتب را در جدول شماره (۱) درج و به دستگاه متقاضی اعلام می‌نماید. تبصره ۲
- دستگاه تشخیص صلاحیت موظف است پس از درج رشته تخصصی در جدول شماره (۱)، شروع امر تشخیص صلاحیت را حداقل در دو روزنامه کثیرالانتشار (صبح و عصر) و حداقل در دو نوبت اعلام عمومی نماید. تبصره ۳
- ورود اطلاعات توسط متقاضیان و بررسی اسناد و مدارک و صدور گواهینامه برای دستگاه مسئول تشخیص صلاحیت، صرفاً از طریق سامانه ساجات صورت می‌گیرد. تبصره ۴
- اجرای مراحل مندرج در تبصره‌های (۲) و (۳) این ماده برای رشته‌های مندرج در جدول شماره (۱) این تصویب‌نامه الزامی است. تبصره ۵
- در اجرای این تصویب‌نامه، هرگونه گسترش تشکیلات و نیروی انسانی در دستگاه تشخیص صلاحیت ممنوع است. ماده ۳
- شرایط عمومی کارشناسان و مشاوران به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
- شرایط عمومی کارشناسان (اشخاص حقیقی): ۱- تابعیت دولتی جمهوری اسلامی ایران: ۲- نداشتن سوء پیشینه کیفری (موثر)، سابقه محرومیت یا ممنوعیت از کارهای کارشناسی و مشاوره ای. ۳- نداشتن ممنوعیت مقرر در لایحه قانونی راجع به منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمندان در معاملات دولتی و کشوری- مصوب ۱۳۳۷-. ۴- عدم اشتغال به کار در دستگاههای اجرایی. ۵- دارا بودن حداقل مدرک کارشناسی در رشته‌های تخصصی مورد درخواست. ۶- داشتن کارت پایان خدمت یا معافیت دایم. ب
- شرایط عمومی مشاوران: ۱- شخصیت حقوقی ایرانی غیردولتی و غیرعمومی که طبق قوانین و مقررات، به صورت شرکت یا موسسه در داخل کشور به ثبت رسیده و در اساسنامه آن انجام خدمات مشاوره مرتبط با رشته‌های تخصصی قید شده باشد. ۲- نداشتن سابقه محرومیت یا ممنوعیت از انجام کارهای کارشناسی و مشاوره ای. ۳- نداشتن ممنوعیت مقرر در لایحه قانونی راجع به منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمندان در معاملات دولتی و کشوری و سایر ممنوعیت‌های قانونی برای شرکا یا مدیران شرکت یا موسسه. ۴- هر یک از مدیران و کارکنان دارای امتیاز معرفی شده شرکت یا موسسه باید حداقل دارای مدرک تحصیلی کارشناسی در رشته مورد درخواست باشند. تبصره
- کارشناسان تنها می‌توانند به عنوان شخص حقیقی، تشخیص صلاحیت شده و یا به عنوان مدیر و یا فرد دارای امتیاز در یک شرکت یا موسسه در فرایند تشخیص صلاحیت شرکت نمایند. ماده ۴
- شرایط تخصصی برای تعیین رتبه کارشناسان و مشاوران عبارتند از: الف
- امتیازهای تخصصی کارشناسان: ۱
- مقطع تحصیلی مرتبط با رشته مورد درخواست: دکتری (۴۰ امتیاز)، فوق لیسانس (۳۵ امتیاز)، لیسانس (۳۰ امتیاز) ۲
- تجارب مفید و موثر در رشته مورد درخواست: در سطح مدیرعالی (به ازای هر سال ۱۰ امتیاز)، در سطح مدیر میانی (به ازای هر سال ۸ امتیاز)، در سطح مدیر پایه (به ازای هر سال ۶ امتیاز) و در سطح کارشناس (به ازای هر سال ۴ امتیاز) حداقل سی درصد از امتیاز مورد نیاز کارشناس باید از این بند تامین شود. تبصره
- سمت‌های آموزشی و پژوهشی در دانشگاه‌ها و موسسه‌های آموزش عالی حسب مورد معادل یکی از چهار سطح فوق قرار می‌گیرند. ۳
- آثار علمی در رشته مورد درخواست در ده سال گذشته: تالیف کتاب (به ازای هر کتاب (۷) امتیاز)، چاپ مقاله علمی در نشریات نمایه شده علمی بین‌المللی (ISI) یا پایگاه اسنادی علوم جهان اسلام (ISC) یا مجله‌های علمی و پژوهشی (به ازای هر مقاله (۵) امتیاز)، ترجمه کتاب (به ازای هر ترجمه (۴) امتیاز)، چاپ مقاله در مجله‌های علمی و تخصصی دستگاههای اجرایی (به ازای هر مقاله (۱) امتیاز). ۴
- سوابق خدمات کارشناسی، مشاوره و یا کار پژوهشی در رشته مورد درخواست در ده سال گذشته: به ازای هر سی میلیون (۳۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال (به قیمت‌های سال ۱۳۹۳ و تعدیل آن در سالهای دیگر بر اساس شاخص بهای مصرف کننده که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌شود.) حق‌الزحمه کار کارشناسی، مشاوره یا پژوهش خاتمه یافته با تایید کارفرمای قبلی (۱) امتیاز. ب
- امتیازهای تخصصی مشاوران: ۱- سوابق تحصیلی مدیران (اعضای هیات مدیره و مدیرعامل) و کارکنان متخصص دارای امتیاز معرفی شده شرکت یا موسسه در رشته مورد درخواست بر اساس جزء (۱) بند (الف) ماده (۴). ۲- تجارب مفید مدیران و کارکنان متخصص دارای امتیاز معرفی شده شرکت یا موسسه در رشته مورد درخواست بر اساس اجزای (۲)، (۳) و (۴) بند (الف) ماده (۴). ۳- سوابق خدمات مشاوره شرکت در رشته مورد درخواست به ازای هر یکصد و پنجاه میلیون (۱۵۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال (به قیمت‌های سال ۱۳۹۳ و تعدیل آن در سالهای دیگر بر اساس شاخص بهای مصرف کننده که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌شود.) حق‌الزحمه کار خاتمه یافته با تایید کارفرمای قبلی (۱) امتیاز. ۴- در هر رشته، حداقل یکی از مدیران باید امتیاز کارشناس رشته و رتبه مورد نظر را کسب نماید و حداقل یکی از کارکنان دارای امتیاز معرفی شده نیز باید امتیاز کارشناس رشته و رتبه مورد درخواست (یا حداکثر یک رتبه پایین تر) را کسب کند و هر دو نفر جهت امتیازآوری در رشته مذکور معرفی شوند. ۵- حداقل شصت درصد (۶۰%) مدیران و کارکنان دارای امتیاز معرفی شده شرکت یا موسسه باید در رشته تحصیلی مشخص شده در جدول شماره (۱) این تصویب‌نامه (به غیر از سایر رشته‌های تحصیلی) مدرک تحصیلی داشته باشند. ماده ۵
- شاخص‌های رتبه بندی برای کارشناسان و مشاوران عبارتند از: الف
- رتبه و حد نصاب امتیازهای کارشناسان از ضوابط بند (الف) ماده (۴) این تصویب‌نامه، به شرح جدول شماره (۲) تعیین می‌شود. جدول شماره (۲)- رتبه بندی و حداقل امتیاز کارشناس عنوان و رتبه امتیاز کارشناس عالی حداقل ۲۵۰ کارشناس خبره حداقل ۱۹۰ کارشناس ارشد حداقل ۱۴۰ کارشناس پایه حداقل ۱۰۰ کارشناس حداقل ۷۰ ب
- رتبه و حد نصاب امتیازهای مشاوران از ضوابط بند (ب) ماده (۴) این تصویب‌نامه، به شرح جدول شماره (۳) تعیین می‌شود: جدول شماره (۳)- رتبه بندی و حداقل امتیاز مشاوران عنوان و رتبه امتیاز مشاور عالی حداقل ۱۱۰۰ مشاور خبره حداقل ۸۵۰ مشاور ارشد حداقل ۶۰۰ مشاور پایه حداقل ۴۵۰ مشاور حداقل ۲۵۰ ماده ۶
- کارشناسان حداکثر می‌توانند در دو رشته تخصصی و مشاوران می‌توانند با کسب امتیازهای لازم (مشروط به عدم دوباره شماری امتیاز فرد معرفی شده و قراردادها) در رشته‌های تخصصی متعدد تشخیص صلاحیت شده و رتبه کسب نمایند. درخواست تکرار رشته فقط یک بار مجاز است. ماده ۷
- استفاده دستگاههای اجرایی از خدمات مورد نیاز کارشناسی و مشاوره و پرداخت وجه به این اشخاص، به استثنای موارد مشمول تبصره ماده (۳۲) قانون مدیریت خدمات کشوری- مصوب ۱۳۸۶- صرفاً در چارچوب این تصویب‌نامه و با رعایت قوانین و مقرات مربوط مجاز می‌باشد. ماده ۸
- تعرفه و ظرفیت کاری خدمات کارشناسان و مشاوران در رتبه‌های مختلف مطابق جداول شماره (۴) و (۵) تعیین می‌شود: الف (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۱/۲۴)
- تعرفه ساعتی و ظرفیت کاری کارشناسان: جدول شماره (۴)- تعرفه و ظرفیت کاری کارشناسان بر اساس رتبه ردیف عنوان و رتبه تعرفه ساعتی (ریال) ظرفیت کاری به ازای هر برگه کار (ریال) ۱ کارشناس عالی ۰۰۰/ ۹۱۵ ۵۴۹/۰۰۰/۰۰۰ ۲ کارشناس خبره ۰۰۰/ ۷۳۲ ۴۳۹/۲۰۰/۰۰۰ ۳ کارشناس ارشد ۰۰۰/ ۵۴۹ ۳۲۹/۴۰۰/۰۰۰ ۴ کارشناس پایه ۰۰۰/ ۳۶۶ ۲۱۹/۶۰۰/۰۰۰ ۵ کارشناس ۶۰۰/ ۲۱۹ ۱۳۱/۷۶۰/۰۰۰ تبصره ۱
- هر ساله ارقام ریالی مندرج در جدول شماره (۴) متناسب با تغییر نصاب معاملات کوچک، توسط سازمان اصلاح و ابلاغ می‌شود. تبصره ۲
- گواهینامه کارشناسان (تشخیص صلاحیت شده در یک یا دو رشته) در طی دوره اعتبار صرفاً دارای هشت برگه کار است. دستگاههای اجرایی در هنگام عقد قرارداد با هر کارشناس، موظف به جداسازی برگه کار حداقل به مقدار مبلغ قرارداد هستند. نگهداری این برگه کارها در اسناد قرارداد الزامی است. تبصره ۳
- عقد قرارداد متوالی با کارشناس توسط دستگاه اجرایی پس از گذشت حداقل سه ماه از تسویه قرارداد قبلی مجاز است. ب
- ظرفیت کاری مشاوران: جدول شماره (۵)- حداکثر ظرفیت کاری مشاوران بر اساس رتبه عنوان و رتبه ظرفیت کاری (سقف قرارداد) مشاور عالی حداکثر (۱۵) برابر سقف معاملات متوسط مشاور خبره حداکثر (۱۰) برابر سقف معاملات متوسط مشاور ارشد حداکثر (۷) برابر سقف معاملات متوسط مشاور پایه حداکثر (۵) برابر سقف معاملات متوسط مشاور حداکثر (۳) برابر سقف معاملات متوسط تبصره
- مشاوران مجازند حداکثر دو کار همزمان داشته باشند. ماده ۹
- پرداخت هرگونه حقوق و عوارض دولتی و عمومی بر عهده کارشناسان و مشاوران می‌باشد. ماده ۱۰
- دستگاه اجرایی موظف است در هنگام عقد قرارداد، تضمین لازم را بر اساس قوانین و مقررات مربوط برای کنترل کیفیت خدمات کارشناسی و مشاوره از کارشناسان و مشاوران اخذ نماید. ماده ۱۱
- برای رسیدگی به تخلفات کارشناسان و مشاوران و صدور رای، هیات بدوی رسیدگی در دستگاههای تشخیص صلاحیت تشکیل می‌شود. اعضای این هیات عبارتند از: ۱- نماینده بالاترین مقام دستگاه مسئول تشخیص صلاحیت (حداقل در سطح مدیرکل به عنوان رئیس هیات) ۲- مدیرکل حقوقی دستگاه مسئول تشخیص صلاحیت یا عنوان مشابه ۳- نماینده دستگاه اجرایی استفاده کننده از خدمات کارشناسی و مشاوره (حداقل در سطح مدیرکل) ماده ۱۲
- موارد تخلف و میزان محرومیت برای کارشناسان و مشاوران به شرح زیر است: الف
- تخلفات زیر منجر به اخطار کتبی به کارشناسان و مشاوران می‌شود: ۱- پذیرش کار (قرارداد) بیش از ظرفیت کاری مجاز در گواهینامه. ۲- قصور بیش از دو بار در ارایه خدمات که لطمه جدی به اصل قرارداد وارد ننموده اما باعث تاخیر زمان انجام خدمات قرارداد شود. ۳- از دست دادن شرایط احراز صلاحیت (خروج مدیران و کارکنان متخصص امتیازآور معرفی شده) و جایگزین نکردن افراد مناسب از طریق سامانه ساجات طی دو ماه. ۴- ورود خسارت به کارفرما پس از تشخیص آن در مرجع صالح قضایی و جبران کامل خسارت. ب
- تخلفات زیر منجر به تعلیق (۳) تا (۶) ماهه گواهینامه کارشناسان و مشاوران می‌شود: ۱- عدم انجام اقدام مقتضی در جهت رفع علت صدور اخطار کتبی موضوع اجزای (۱)، (۲) و (۳) بند (الف) این ماده ظرف دو ماه (در صورت رفع عامل اخطار کتبی، تعلیق با حذف مدت باقیمانده رفع خواهد شد و در صورت عدم رفع عامل اخطار کتبی، تعلیق تجدید خواهد شد). ۲- واگذاری کمتر از (۵۰%) مبلغ قرارداد به کارشناسان و یا مشاوران دیگر بدون تایید کتبی کارفرما. ج
- تخلفات زیر منجر به تعلیق شش ماه تا یک سال گواهینامه کارشناسان و مشاوران می‌شود: ۱- عضویت همزمان مدیرعامل شرکت یا موسسه در هیات مدیره سایر موسسات و شرکتهای پیمانکاری، مشاوره و سایر شرکتهای عامل در نظام فنی اجرایی. ۲- واگذاری بیش از (۵۰%) قرارداد به کارشناسان و یا مشاوران دیگر بدون تایید کتبی کارفرما. ۳- ورود خسارت به کارفرما به میزان کمتر از دو برابر سقف معاملات متوسط پس از تشخیص صلاحیت در مرجع صالح قضایی و عدم جبران خسارت. د
- تخلفات زیر منجر به ابطال گواهینامه به مدت دو سال می‌شود: ۱- احراز فقدان شرایط مندرج در ماده (۳) این تصویب‌نامه در زمان صدور گواهینامه. ۲- محکومیت قضایی ناشی از ارتکاب ارتشاء و تبانی. ۳- وقوع بیش از پنج مورد تخلف از تخلفات موضوع بندهای (ب) و (ج) در طی یک سال. ماده ۱۳
- کارشناسان و مشاوران و دستگاه اجرایی ذی ربط می‌توانند تقاضای تجدیدنظر در رای هیات بدوی را ظرف سه ماه به معاونت حقوقی رئیس جمهور ارایه نمایند. ماده ۱۴
- حداکثر زمان بررسی تخلفات و صدور رای در هیات بدوی یک ماه است. معاونت حقوقی رئیس جمهور نیز موظف است حداکثر یک ماه پس از وصول درخواست تجدیدنظر، موضوع را بررسی و مبادرت به صدور رای نماید. ماده ۱۵
- کارشناسان و مشاوران دارای محرومیت از نوع ابطال گواهینامه، می‌توانند پس از اتمام زمان محرومیت درخواست تشخیص صلاحیت مجدد نمایند. ماده ۱۶
- کارشناسان و مشاوران دارای هر نوع محرومیت موظفند تعهدات قراردادی خود را به انجام برسانند و محرومیت آنان موجب رفع مسئولیت در قبال قراردادهای تعهد شده نمی‌شود ولی در محرومیت ناشی از شمول لایحه قانونی راجع به منع مداخله وزراء، نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری، قرارداد مربوط فسخ می‌گردد. ماده ۱۷
- انعقاد قرارداد جدید بعد از تعلیق یا ابطال گواهینامه و تا زمان اتمام مدت محرومیت توسط کارشناسان و مشاوران ممنوع است. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری