مصوبه درباره سند ملی معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی
شورای عالی شهرسازی و معماری، در جلسه مورخ ۱۳۹۹/۵/۲۷ سند ملی معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی، موضوع مصوبه جلسه ۷۹۱ مورخ ۱۳۹۵/۱۱/۵ شورای عالی انقلاب فرهنگی را حسب دستور ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران (موضوع مکاتبه شماره ۵۲۵۸ مورخ ۱۳۹۹/۱/۲۵ رئیس دفتر محترم و سرپرست نهاد ریاست جمهوری) و با توجه به صورتجلسه مورخ ۱۳۹۹/۳/۱۳ کمیته تخصصی معماری، طراحی شهری و بافت‌های واجد ارزش، مورد بررسی قرار داد و در چارچوب وظایف و اختیارات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، مواردی را به شرح ذیل، به عنوان پیشنهادهایی جهت اصلاح و تکمیل سند مذکور به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه می‌نماید. ۱
- کلیات سند ملی معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی، که ناظر بر رویه‌ها و اقدامات لازم به منظور بازیابی هویت ایرانی - اسلامی در شهر و معماری معاصر بوده و با توجه ویژه به فرابخشی بودن موضوع و لحاظ ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و آموزشی تهیه شده است، مورد تایید است. ۲
- با توجه به وظایف مصرح شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مندرج در ماده یک قانون تاسیس آن، بند یک سند، در قالب «سیاست» به این شرح اصلاح و جایگزین شود: "ایجاد زمینه‌های استمرار اندیشه و فرهنگ ایرانی - اسلامی در شهر و معماری معاصر از طریق تدوین و تصویب اصول، مبانی و شاخص‌های معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی بر مبنای میراث معنوی مشترک ایران اسلامی، مبتنی بر عقلانیت و با استفاده از فنون و مهارت‌ها و شیوه‌های پدید آمده در ادوار تاریخ ایران و پاسخگوی نیازها و مقتضیات عصر حاضر در راستای الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت" ۳
- مدت زمان تعیین شده برای تهیه پیشنهاد مربوط به این بند توسط شورای عالی شهرسازی و معماری، به یک سال افزایش یابد. ۴
- نظر به اهمیت سازماندهی نظام مند و یکپارچه فضاهای شهری در مقیاس‌های مختلف و تاکید بر وجه اجتماعی و فرهنگی تعاملات خانه، مسجد، مدرسه، بند دو سند، به این شرح اصلاح و جایگزین شود:" نهادینه سازی روابط سلسله مراتب فضاهای شهری از مقیاس منطقه شهری تا مقیاس محله و زیرمحله و توسعه روابط و تعاملات خانه، مسجد، مدرسه و محله و مراکز فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی با محوریت مسجد" ۵
- با توجه به آنکه محدوده‌های پیرامون بقاع متبرکه، شواهد اصیل معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی هستند، بند پنج سند، به این شرح اصلاح و جایگزین شود: " حفاظت و احیای شواهد و الگوهای معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی، موجود در بناها و بافت‌های تاریخی شهری و روستایی، به ویژه ایجاد سرزندگی در محدوده‌های شهری و روستایی پیرامون بقاع متبرکه" ۶
- نظر به اهمیت حفاظت از محیط زیست و تاکید بر ارتباط با طبیعت در آموزه‌های دینی، بندی به این شرح به سیاست‌های سند افزوده شود: "حفاظت از محیط زیست و اجتناب از هرگونه آسیب رساندن به آن، سازگاری با اقلیم، ایجاد امکان ارتباط انسان با نشانه‌های الهی در بستر شهر و معماری ایرانی اسلامی و استفاده بهینه از سرمایه‌های ملی در ساخت و سازها" ۷
- در بند ۱۰ سند، عبارت «سوداگری غیرقانونی» به «سودجویی‌های فرصت طلبانه» تغییر یابد. ۸
- در بند ۱۲، عبارت «طرح‌های جامع»، با «طرح‌های توسعه و عمران» جایگزین شود. ۹
- با توجه به نقش محوری شورای عالی در سیاستگذاری و نظارت کلان در حوزه معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی، بند ۱ فصل ۲، با تبصره ای به شرح زیر تکمیل شود: "رئیس شورای عالی شهرسازی و معماری در جلسات مربوط با حق رای حضور خواهد داشت". ۱۰
- در برگزاری جشنواره معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی و اعطاء جایزه جهانی معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی (موضوع بند چهار فصل دوم)، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، به عنوان دستگاه همکار ذکر شود. ۱۱
- با توجه به نقش موثر "ایجاد زمینه‌های قانونی و اجتماعی تقدم مصالح اجتماعی بر منافع فردی" در تحقق شهر و معماری ایرانی اسلامی، که در بند ۱۰ سیاست‌های سند درج شده است، ضروری است تحقق این موضوع به نحو مقتضی، با همکاری قوه قضائیه و قوه مجریه (از طریق شورای عالی شهرسازی و معماری) پیگیری شود. ۱۲
- در تدوین سند الگوی معماری و شهرسازی ایرانی - اسلامی توسط شورای عالی (موضوع تبصره بند یک فصل اول) لازم است در گام نخست، عوامل مخل تحقق شهر و معماری ایرانی - اسلامی در تمامی ارکان موثر فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی و...مورد آسیب شناسی قرار گرفته و مبنای تهیه سند قرار گیرد. ۱۳
- امکان بازنگری و تکمیل دوره ای سند، بر اساس مطالعات منجر به تدوین و تصویب اصول، مبانی و شاخص‌های معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی (تکلیف شورای عالی شهرسازی و معماری در بند یک سند) و تجارب اجرای سند، در بازه‌های زمانی پنج ساله پیش‌بینی گردد. مراتب جهت استحضار و صدور دستور اقدام لازم اعلام می‌گردد. معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران - فرزانه صادق مالواجرد