مصوبه درباره سند توسعه مبتنی بر حمل و نقل همگانی
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۱۳۹۶/۳/۲۲ با توجه به ضرورت و اهمیت، موضوع «سند توسعه حمل و نقل همگانی» را در راستای مصوبه ۱۳۹۵/۱۱/۱۱ به شرح زیر تصویب نمود: مقدمه براساس تصمیم وزارت راه و شهرسازی، تاکید بر توسعه شهری و منطقه ای مبتنی بر حمل و نقل همگانی، در اسناد توسعه ملی و منطقه ای (فرابخشی و بخشی) و طرحهای توسعه عمران ملی، منطقه ای و محلی در دستور کار قرار گرفته است. امید آن می‌رود، با این تاکید حرکت به سوی پایدارسازی توسعه‌های سرزمینی شتابان، و
- از نظر اجتماعی: حرکت به سوی برابری حقوق شهروندی و عدالت اجتماعی،
- از نظر اقتصادی: دستیابی آسان تر افراد به فرصت‌های شغلی و امکانات اقتصادی،
- و از نظر محیطی (کالبدی) با رویکرد رشد هوشمند شهری: چیدمان هدفمند کاربری‌ها با محوریت حمل و نقل همگانی، توسعه انسان - محور و حمل و نقل غیرموتوری و حفظ سرمایه‌ها و منابع زیست محیطی را دنبال کند. شهرسازی مبتنی بر حمل و نقل همگانی رویکرد اساسی کشور در برنامه‌ریزی شهری و منطقه ای خواهد بود. اهداف:
هدف کلان توسعه شهری و منطقه ای مبتنی بر حمل و نقل همگانی، تاکید بر ایجاد یکپارچگی میان «توسعه شهری و منطقه ای» با «حمل و نقل همگانی» است که منجر به ارتقای قابلیت زیست پذیری شهرها و کیفیت زندگی شهروندان می‌شود. اهداف خرد:
الف) برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه ای براساس یکپارچگی سامانه‌های حمل و نقل و کریدورها و شبکه حمل و نقل همگانی (با امکان ارتقاء به سامانه‌های ریلی در صورت لزوم) ب) تلفیق فعالیت‌ها، عملکردها و کاربری‌های جاذب شهری و ایستگاه‌ها با امکان دسترسی به سیستم‌های حمل و نقل غیرموتوری، پیاده روی و دوچرخه سواری. ج) توسعه شبکه ملی و منطقه ای ریلی منطبق با موقعیت شهرها و مراکز کار و فعالیت و سکونت قابل توسعه و منطبق با طرحهای توسعه و عمران ملی و منطقه ای. د) توسعه ایستگاه‌های حمل و نقل با در نظر گرفتن نقش این مراکز در بازآفرینی شهر و با تاکید بر سیاستهای پایداری شهری ه -) اتخاذ نگرش فضائی و شهرنگر با مشارکت حداکثری تمامی کنشگران و ذینفعان. و) توسعه اجتماعات محلی ز) ارتقاء حس تعلق شهروندان. الزامات و اقدامات:
۱
- معاونت حمل و نقل وزارت راه و شهرسازی، حداکثر ظرف مدت ۲ ماه از تاریخ ابلاغ این مصوبه، «راهنمای ملی توسعه مبتنی بر حمل و نقل همگانی» را با همکاری دستگاههای مرتبط تهیه و جهت تصویب به شورای عالی شهرسازی و معماری ارائه نماید. ۲
- برای شهرهایی که در مرحله تهیه یا بازنگری طرحهای توسعه و عمران در مقیاس ملی، منطقه ای و محلی می‌باشند، لازم است مفاد سند «راهنمای ملی توسعه مبتنی بر حمل و نقل همگانی» مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری، ملاک عمل قرار گیرد. ۳
- کلیه سازمان‌ها و دستگاههای اجرایی ذی ربط مانند وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور، شهرداری‌ها و سایر دستگاههای مرتبط حسب موضوع موظفند نسبت به تامین تسهیلات و امکانات لازم در جهت اجرایی شدن طرح‌ها و پروژه‌هایی برمبنای توسعه مبتنی بر حمل و نقل همگانی براساس دستورالعملها و راهنماهای اجرایی این سند اقدام نمایند. ۴
- با توجه به اهمیت سامانه‌های حمل و نقل همگانی در رویکرد ملی بر مبنای توسعه مبتنی بر حمل و نقل همگانی، لازم است نقش پایانه‌ها در درون شهرها و در قالب طرحهای توسعه و عمران مورد بررسی قرار گرفته و در صورت نیاز تقویت شده و توسعه یابند. به منظور اجرایی شدن این سند و تحقق اهداف آن، شورای عالی موارد زیر را مقرر نمود:
یک) سند حاضر مصوب و در یک دوره زمانی بازنگری و اصلاحات لازم در این سند از طریق همفکری و نظرخواهی از جامعه حرفه ای و دانشگاهی و سایر صاحبه نظران به عمل آمده و نتیجه جهت ارتقاء این سند مهم به شورای عالی ارایه گردد. معاونت حمل و نقل وزارت راه و شهرسازی با نظارت و هماهنگی کامل با دبیرخانه شورای عالی مسئول پیگیری و اجرای این بند میباشد. دو) کلیه دستورالعملها و راهنماهای اجرایی لازم و مرتبط با این سند، با هماهنگی دفتر طرحهای کالبدی توسط معاونت حمل و نقل وزارت راه و شهرسازی تهیه و جهت بررسی، حداکثر ظرف مدت دو ماه به کمیته تخصصی فرادست ارایه گردد. در این فقره اصلاحات لازم و یا پیشنهادات جدید جهت اجرایی ساختن این سند در شرح خدمات طرحهای توسعه و عمران در سطوح و مقیاسهای مختلف در اولویت قرار گیرد. سه) تصویب سند حاضر و نیز مصوبه مورخ ۱۳۹۵/۱۱/۱۱ نشانگر موضع شورای عالی شهرسازی و معماری ایران درباره یادآوری امر فراموش شده: ضرورت هماهنگی مقوله‌های «برنامه‌ریزی کاربری زمین» و «برنامه‌ریزی حمل و نقل با تاکید ویژه بر برنامه‌ریزی حمل و نقل عمومی و همگانی» به منزله دو عنصر و جزء اصلی از فرآیند برنامه‌ریزی شهری و منطقه ای میباشد. چهار) تا پیش از تصویب و ابلاغ دستورالعملها و راهنماهای اجرایی مربوط به این سند، بررسی و یا تصویب طرحهای موسوم به تی. او. دی (به عنوان یکی از رویکردهای محتمل) و یا پروژه‌های طراحی مجتمع‌های ایستگاهی (به عنوان یکی از راهکارهای ممکن) در کمیسیونها، کارگروهها و شوراهای برنامه‌ریزی ممنوع میباشد. پنج) براساس تبصره ماده شش قانون تاسیس شورای عالی ترافیک و در راستای تحقق سند حاضر، دبیرخانه شورای عالی ترافیک با همراهی دفتر طرحهای کالبدی و معاونت حمل و نقل نسبت به تهیه شیوه‌نامه ضرورت و نحوه هماهنگی طرح جامع ترافیک شهر با طرحهای جامع شهری ظرف مدت سه ماه اقدام و نتیجه را جهت بررسی به شورای عالی شهرسازی و معماری ارایه نمایند. مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می‌شود. خواهشمند است دستور فرمایید نتیجه اقدامات جهت ارائه به شورای عالی این معاونت اعلام شود. معاون معماری و شهرسازی و دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی - پیروز حناچی