شیوه‌نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مجوزها
این شیوه نامه که بر اساس ماده ۱۸ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب ۱۳۸۷ و آیین نامه‌های اجرایی آن، در تاریخ ۱۳۹۷/۰۷/۲۹ به تصویب کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات رسیده، بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۸ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات که مقرر می‌دارد مصوبات کمیسیون پس از تأیید رئیس جمهور لازم الاجرا است در تاریخ ۱۳۹۸/۰۹/۰۲ به تأیید رئیس محترم جمهور رسیده است.
منظور از مجوز هرگونه سندی است اعم از مکتوب یا الکترونیک که از سوی یک موسسه عمومی یا خصوصی ارائه دهنده خدمات عمومی (مشمول قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات) به اشخاص حقیقی یا حقوقی داده می‌شود تا مطابق مفاد، شرایط و ضوابط مشخص شده در آن عمل نمایند. مجوزها می‌توانند عناوینی چون موافقت نامه اصولی، تأییدیه، پروانه، مجوز، گواهی، اجازه، گواهینامه، امتیاز بهره‌برداری، جواز، تصدیق و نظایر آن را داشته باشند.
کلیه موسساتی که به موجب قوانین صلاحیت صدور مجوز دارند باید مستند قانونی صدور مجوز را مشتمل بر عنوان مستند (قانون، آیین‌نامه، تصویب‌نامه، دستورالعمل، شیوه نامه و...)، مرجع تصویب آن مستند (مجلس، هیأت وزیران و سایر مراجع مقررات گذار)، تاریخ تصویب، تاریخ و نحوه انتشار، شماره روزنامه رسمی (در صورت انتشار در روزنامه رسمی) و تاریخ لازم الاجرا شدن آن را در پایگاه اطلاع رسانی خود و درگاه ملی مجوزهای کشور منتشر کرده و در دسترس متقاضیان قرار دهند.
مراجع صدور مجوز باید حسب مورد، اطلاعات زیر را در پایگاه اطلاع رسانی خود و درگاه ملی مجوزهای کشور منتشر کرده و در دسترس متقاضیان قرار دهند:
- مشخصات مرجع صدور مجوز (اعم از اداره، واحد یا هیأت و...)
- ترکیب اعضای مرجع صدور مجوز و نحوه انتخاب یا انتصاب آنها
- مدت عضویت اعضا در آن مرجع به طور کلی و مدت عضویت اعضای فعلی از تاریخ اولین عضویت آنها
- تاریخ‌های تشکیل جلسات با ذکر روز و ساعت
- شیوه تنظیم نوبت برای بررسی درخواست
- نوبت‌های مشخص شده برای درخواست‌ها
- صورتجلسات مرجع صدور مجوز
- ترتیبات لازم برای دریافت، ثبت و پاسخگویی به اعتراض‌ها از عدم صدور مجوز یا تأخیر در صدور
کلیه شرایط قانونی صدور مجوز از جمله موارد زیر باید حسب مورد در پایگاه اطلاع رسانی مراجع صدور مجوز و درگاه ملی مجوزهای کشور منتشر شده و در دسترس متقاضیان قرار گیرد:
- شرایط ایجابی مذکور در قوانین و مقررات مستند صدور مجوز (شرایطی که احراز وجود آنها لازم است)
- شرایط سلبی مذکور در قوانین و مقررات مستند صدور مجوز (شرایطی که احراز نبود آنها لازم است)
- شرایط عمومی و اختصاصی لازم برای صدور مجوز
- کلیه اسناد، مدارک، اطلاعات و داده‌های لازم برای صدور مجوز و نحوه تهیه آنها
- شرایط و مراجع تهیه اسناد و مدارک مثبته المثنی (در صورت فقدان اسناد و مدارک اصلی)
- شرایط اشخاص حقوقی و حقیقی متقاضی مجوز
- شرایط درخواست مجوز به نیابت از دیگران (به ولایت، وکالت، وصایت، قیمومت، و...)
- استعلامات مورد نیاز
- استثناهای هر یک از موارد بالا و مستندات قانونی مربوط
- نمونه ای از مجوزهای صادر شده
اطلاعات راجع به کل فرایند صدور مجوز از جمله موارد زیر باید در پایگاه اطلاع رسانی مراجع صدور مجوز منتشر شده و در دسترس متقاضیان قرار گیرد:
- عناوین انواع مجوزهایی که در سطوح ملی، استانی یا شهرستان و سطوح پایین تر صادر می‌شود.
- حداکثر مدت زمان برای پاسخ قطعی به تقاضای صدور مجوز (رد یا قبول)
- الکترونیک بودن یا ضرورت حضور متقاضی نزد مرجع صدور مجوز یا هر دو
- متمرکز بودن فرایند در یک مکان یا میز خدمت یا پنجره واحد یا غیرمتمرکز بودن آن
- مراحل اجرایی صدور مجوز، مرجع و زمان قانونی هر مرحله
- شرایط رسیدگی فوری به درخواست‌های دارای فوریت
- مرجع نهایی صدور مجوز و مقام مسول
- نحوه تسلیم مجوزه صادره به متقاضیان (حضوری، پست الکترونیک، کارپوشه ایرانیان، پست)
- ساز و کار پیگیری وضعیت و پیشرفت رسیدگی به درخواست‌های ثبت شده و علل تأخیر یا تعلل یا در صدور مجوز
- تعداد تقاضاهای در دست بررسی
- راهنمایی لازم برای طی مراحل مختلف فرایند صدور مجوز
- شرایط تمدید مجوز
- شرایط و تعهدات انتقال دهنده و انتقال گیرنده مجوز
اطلاعات مربوط به هزینه‌ها و تسهیلات مرتبط با فرایند صدور مجوز از جمله موارد زیر باید در پایگاه اطلاع رسانی مراجع صدور مجوز منتشر شده و در دسترس متقاضیان قرار گیرد:
- کل هزینه صدور مجوز و هزینه تفکیکی مجوزهای وابسته
- مشخصات مرجع تصویب هزینه‌های صدور مجوز و فرمول‌های محاسبه، مستندات قانونی مربوط
- مشخصات کامل حساب‌های بانکی که هزینه‌های صدور مجوز به آنها واریز می‌شود
- شرایط برخورداری از تخفیف یا معافیت در پرداخت هزینه‌های صدور مجوز
- بازگشت یا عدم بازگشت کل یا جزئی از هزینه‌های صدور مجوز به مرجع صدور مجوز
- امکان استرداد یا عدم استرداد هزینه‌ها در صورت رد تقاضا
- مزایا، تسهیلات، امتیازات و حمایت‌هایی که در نتیجه صدور مجوز اعطا می‌شود یا متقاضی به موجب قوانین، استحقاق مطالبه آنها را پیدا می‌کند.
- شرایط و نحوه اعتراض به هزینه‌ها
اطلاعات مربوط به مجوزهای صادر شده از جمله موارد زیر باید در پایگاه اطلاع رسانی مراجع صدور مجوز منتشر شده و حسب درخواست در دسترس متقاضیان قرار گیرد:
- مشخصات اشخاصی که مجوز دریافت کرده‌اند نظیر نام و نام خانوادگی آنان و نشانی و شیوه تماس و ارتباط با آنها (با رعایت شیوه نامه نحوه تشخیص و تفکیک اطلاعات مربوط به حریم خصوصی و اطلاعات شخصی)
- مشخصات مرجع و مقام صادرکننده مجوز
- مدت اعتبار مجوز صادر شده و شرایط تمدید اعتبار آنها
- اسناد و مدارک مثبته صدور مجوز حسب درخواست (با رعایت شیوه نامه‌های نحوه تشخیص و تفکیک اطلاعات مربوط به حریم خصوصی و اطلاعات شخصی و شیوه نامه تشخیص اطلاعات تجاری از اطلاعات عمومی)
- ظرفیت یا سطح فعالیت مجوز و واحد یا شاخص سنجش آنها
- موارد و شرایط انتقال، تمدید، ابطال، تعلیق یا تودیع مجوز
- میزان و نوع تخفیف یا معافیت صورت گرفته برای صدور مجوز و دلایل آن
- مجموع هزینه دریافت شده از متقاضی مجاز
اطلاعات مربوط به شیوه نظارت بر مجوزهای صادره از جمله موارد زیر باید در پایگاه اطلاع رسانی مراجع صدور مجوز منتشر شده و در دسترس متقاضیان قرار گیرد:
- مشخصات مراجعی که بر شرایط مندرج در مجوز از قبیل شرایط مکان، زمان، اصول فنی، بهداشتی، ایمنی، زیست محیطی نظارت می‌کنند.
- فرایند نظارت مراجع نظارتی بر رعایت شرایط مندرج در مجوز
- موارد، شرایط و آثار لغو یا ابطال یا تعلیق مجوز و صدور مجوز جدید یا رفع تعلیق
- موارد و شرایط و مرجع ابطال مجوز و آثار آن
- مسولیت‌های قانونی کارمندان ذیربط در فرایند صدور مجوز یا نظارت بر آن
- نحوه دریافت گزارش‌های مرتبط با مجوزهای خلاف قانون و ترتیبات رسیدگی به آنها
- وظایف و اختیارات نظارتی مراجع ناظر
- مشخصات مجوزهای لغو یا تعلیق شده و مرجعی که آنها را صورت داده است
اطلاعات آماری زیر در خصوص مجوزها باید در پایگاه اطلاع رسانی مراجع صدور مجوز و درگاه ملی مجوزهای کشور منتشر شده و در دسترس متقاضیان قرارگیرد:
- آمار درخواست‌های مجوز، انواع مجوزهای صادر شده به تفکیک رشته فعالیت و با قابلیت تفکیک جغرافیایی، درخواست‌های رد شده (با رعایت شیوه نامه تشخیص و تفکیک اطلاعات مربوط به حریم خصوصی و اطلاعات شخصی مصوب ۹۷/۷/۲۹)
- واحدهای فعال در هر کسب و کار بر اساس مجوزهای صادر شده
- مجموع درخواست‌های تخفیف، معافیت، تخفیف‌ها و معافیت‌های صورت گرفته و دلایل آنها
- مجموع هزینه‌های دریافت شده از متقاضیان مجوز
- آمار و مشخصات مجوزهای صادر شده، تمدید شده و معتبر
- آمار و مشخصات مجوزهای تعلیق، لغو یا ابطال شده
- مصوبات و تصمیمات هیأت مقررات زدایی و تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار
- آمار مجوزهاییکه تجمیع شده‌اند.
- آمار مجوزهای غیرضروری که لغو شده‌اند.
- آمار مجوزهایی که جایگزین شده‌اند
- آمار مجوزهای صادر شده از سوی اصناف
- آمار مجوزهای صادر شده از استانها
- آمار مجوزهای صادر شده در سطح شهرستان و پایین تر
- آمار مجوزهای صادر شده در سطح ملی
رعایت محرمانگی هویت ارزیابان و کارشناسانی که در فرایند صدور مجوز مورد مشورت قرار می‌گیرند یا مشارکت می‌کنند الزامی است.
مسولیت ارائه اطلاعات راجع به هر مجوز اعم از آنکه یک یا چندمرحله ای باشد و اعم از آنکه مستلزم مجوزهای وابسته از سایر موسسات باشد یا نباشد با موسسه ای است که طبق قانون مسولیت امضا و صدور مجوز را بر عهده دارد.
کمیسیون با همکاری پایگاه‌های حاوی اطلاعات مجوزهای دولتی از جمله «درگاه ملی مجوزهای کشور» نسبت به راهنمایی متقاضیان جهت دسترسی سریع و آسان به اطلاعات راجع به مجوزهای دولتی اقدام خواهد کرد.
سیدعباس صالحی