سند ملی توسعه فناوریهای فرهنگی و نرم
سند ملی توسعه فناوریهای فرهنگی و نرم» که در جلسه ۸۱۰ مورخ ۱۳۹۷/۴/۲۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس مصوبه جلسه ۹۴ ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور به تصویب رسیده است، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می‌شود: مقدمه صنایع خلاق و محصولات فرهنگی و فناوریهای نرم با قابلیت تولید دو هزار و دویست و پنجاه میلیارد دلار ارزش اقتصادی و ایجاد حدود سی میلیون شغل در دنیا، روز به روز مورد توجه کشورهای بیشتری قرار میگیرد. گسترش نفوذ فرهنگی و تقویت جایگاه کشور در عرصه‌های بین‌المللی، حراست از هویت ملی و متمایزسازی فرهنگ ملی در برابر فرهنگهای بیگانه و فرآیند جهانی سازی، توسعه اجتماعی و احیا و ترویج سبک زندگی اسلامی - ایرانی، بهره مندی از فناوریهای اجتماعی در راستای رفع معضلات کشور و ارتقای کیفیت حکمرانی، افزایش سطح دسترسی عموم شهروندان به خدمات و محصولات فرهنگی بومی، توسعه اقتصاد مقاومتی از طریق کمک به گذار از اقتصاد منبع پایه تک محصولی به اقتصاد خلاق و دانش بنیان و همچنین فرهنگ زایی، مقاومت در برابر تهاجم فرهنگی و توسعه فرهنگ انقلاب اسلامی از آثار توسعه فناوریهای فرهنگی و نرم است. با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری از جمله در پیوست حکم دوره جدید فعالیت شورای عالی انقلاب فرهنگی، اهمیت راهبردی و اقتصادی فناوریهای فرهنگی و نرم، پیچیدگی این حوزه، متولیان متعدد و لزوم همگرا کردن آنها و همچنین با توجه به اینکه «فناوریهای نرم و فرهنگی» جزو اولویتهای الف توسعه فناوری در نقشه جامع علمی کشور قرار گرفته و اقدام ملی ۵ ذیل راهبرد کلان ۹ از نقشه مهندسی فرهنگی مبنی بر تدوین و اجرای سند توسعه صنایع فرهنگی و هنری کشور به این موضوع پرداخته است، سند پیش رو به منظور تبیین جهت گیری‌های اساسی و کلان کشور، تنظیم مناسبات دست اندرکاران و بهره گیری هر چه بیشتر از قابلیتهای موجود و ایجاد ظرفیتهای جدید در سطح ملی به تصویب می‌رسد. همچنین جهت گیری کلان کشور در «بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی»، تاکیدات مکرر مقام معظم رهبری در تقویت حرکت‌های جهادی و فعالیتهای خودجوش و فراگیر مردمی در عرصه فرهنگ و اجتماع و حضور و مشارکت مردم و علی الخصوص جوانان در حل مسائل کشور، افق جدیدی را پیش روی نهادهای حکمرانی در کشور گشوده است. در حال حاضر گروههای مردمی فراوان در کشور وجود دارند که با ایده‌هایی از جنس «نوآوری اجتماعی» در جهت حل آسیبهای اجتماعی قدم‌هایی موثر برداشته‌اند و برای رشد و انتشار این ایده‌ها نیازمند حمایت‌های نهادی در کشور هستند. در این میان لازم است که دستگاههای سیاست گذار و برنامه ریز در کشور ضمن شناسایی این گروههای مردمی، به تسهیل و رفع موانع فعالیت آنها بپردازند و زیرساخت‌های حمایتی لازم جهت انتشار و رشد نمونه‌های موفق را فراهم سازند. توجه به این مهم از دیگر اهداف نگارش سند حاضر در شورای عالی انقلاب فرهنگی است. ماده ۱: تعاریف ۱
- صنایع فرهنگی: صنایع فرهنگی که بعضاً با عنوان صنایع خلاق نیز شناخته می‌شوند؛ گونه ای از صنعت هستند که به خلق ایده، تولید و توزیع محصولات و خدماتی می‌پردازند که ماهیت فرهنگی دارند. این صنایع عمدتاً با قابلیت دانش بنیانی و مبتنی بر خلاقیت، مهارت، نوآوری و فناوری هستند و نوعاً از طریق حق نشر و مالکیت معنوی مورد حمایت قرار می‌گیرند. ۲
- فناوریهای فرهنگی: مجموعه ای از روش‌ها، ابزارها و فرآیندهای تبدیل دانش و منابع فرهنگی به کالاها و خدمات فرهنگی می‌باشد که ایجاد کننده و یا منتقل کننده ارزشهای فرهنگی مورد نظر فناوران حوزه فرهنگی می‌باشد. ۳
- فناوریهای نرم: مجموعه ای از هنجارها، رویه‌ها، مقررات، نهادها و سامانه‌های دانشی را در برمی گیرد که رفتار انسان و نیازهای روحی روانی، فرهنگی و اجتماعی او را هدف قرار داده و موجبات کارایی و اثربخشی مطلوب تر فناوریهای سخت را فراهم می‌سازد. ویژگی بارز فناوری نرم آن است که به جای بهره گیری از مواد اولیه طبیعی و معدنی از بروندادهای فکری و خلاقیت انسان که ماهیت نوآورانه، فرهنگی و هنری دارد استفاده می‌کند. محدوده فناوریهای نرم در این سند، بر اساس تبصره ۱ مشخص می‌شود. تبصره ۱: «حوزه‌های مهم» فناوریهای فرهنگی و نرم در این سند عبارتند از: تولید محتوا و نشر مکتوب و رقومی، طراحی، اسباب بازی، نوشت افزار، ظواهر و سبک پوشش، صنایع دستی و گردشگری، فناوریهای اجتماعی، نوآوری‌های اجتماعی، بازی‌های ویدئویی، پویانمایی و پی نمایی، سینما، هنرهای تجسمی، هنرهای نمایشی، تبلیغات، فناوریهای مهندسی انگیزه، ساز و کارهای مدیریت بهره وری و حکمرانی در حوزه فرهنگی و اجتماعی، بازی وار سازی، ارتباطی و رسانه ای، آموزشی و یادگیری. تبصره ۲: ستاد توسعه فناوریهای فرهنگی و نرم (موضوع بند ۳ ماده ۷ این سند) موظف است ظرف شش ماه پس از ابلاغ سند، از میان حوزه‌های مهم، حوزه‌های اولویت دار را با ارائه اسناد پشتیبان مشخص نموده و در ستاد نقشه جامع به تصویب برساند. ۴
- فناوریهای اجتماعی: فناوری نرمی است که تعامل بین افراد را تسهیل کند؛ فضا، ابزار و امکانات را برای بهره مندی از رایانش اجتماعی یا به اشتراک گذاری دانش و اطلاعات در موضوعات مختلف فراهم آورد یا از طریق طراحی و به کارگیری ساز و کارها، رویه‌های کارآمد و سامانه‌های فناورانه، مشکلات اجتماعی را حل کند. ۵
- نوآوری اجتماعی: راه حل‌هایی نو (از جنس محصول، خدمت، مفهوم و مدل، فرایند) با هدف پاسخگویی به یک نیاز اجتماعی یا حل یک مسئله اجتماعی که اثربخش تر، کاراتر، عادلانه تر و یا پایدارتر از راه حل‌های کنونی باشد و ارزش‌هایی را برای کل اجتماع خلق کند. همچنین این نوآوری‌ها، معمولاً شامل روش‌هایی برای سازماندهی و توانمندسازی جامعه جهت اقدام جمعی در جهت حل مسائل است. ۶
- نظام نوآوری صنایع و محصولات فرهنگی: شبکه ای است از نهادها؛ شامل کنشگران، سازمانها، فرآیندها، راهکارها و همچنین، رفتارها و روابط بین آنها که در تبدیل معرفت و گنجینه معانی، باورها و ارزشهای اسلامی - ایرانی - انقلابی از عرصه نظر به عرصه عمل؛ به واسطه جذب، تولید، انتشار و به کارگیری ایده و دانش در تولید نمادها، محصولات، ابزارها و روشهای جدید یا بسیار بهتر شده موثر بر فرهنگ، احساسات، خواست‌های زیبایی شناسی و تقاضای فکری جامعه، نقش آفرینی می‌نمایند. این نظام، به موازات تاثیرگذاری فرهنگی و اجتماعی، مزیت‌های اقتصادی چشمگیری را نیز به دنبال دارد. ۷
- محصولات فرهنگی بومی: عبارت است از محصولات منطبق با ویژگیهای فرهنگی اسلامی - ایرانی و انقلابی ۸
- حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم: شامل تمامی دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و غیردولتی، شرکتهای تولیدی و خدماتی به ویژه شرکتهای دانش بنیان و شرکتهای خلاق، استادان حوزه و دانشگاه و مراکز پژوهشی، فرهنگی و فناوری، هنرمندان، متخصصان، پژوهشگران و دانشجویانی که در زمینه صنایع فرهنگی و فناوریهای نرم به فعالیت می‌پردازند. ماده ۲: ارزش‌ها در چارچوب مبانی ارزشی نظام جمهوری اسلامی ایران و همسو با ارزشهای بنیادین نقشه جامع علمی و نقشه مهندسی فرهنگی همانند عدالت محوری، اخلاق مداری، عقلانیت، خلاقیت و نوآوری، تحول گرایی، ثروت آفرینی و تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی، مهرورزی، انفاق و ایثار، عزت و مدارا، معرفت دینی و هویتی، امر به معروف و نهی از منکر، کار و تلاش و انضباط اجتماعی، مبانی ارزشی حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم کشور عبارت اند از: ۱ - توجه به فرهنگ بومی به عنوان جانمایه محصولات فرهنگی و کارآفرینی تعالی بخش؛ ۲ - توجه به اصل وحدت بین مسلمین، احترام به تنوع و تفاوتهای فرهنگی و مذهبی اقوام مختلف کشور و جلوگیری از ایجاد و گسترش تفرقه؛ ۳ - جذابیت، زیبایی و نوآوری محصولات فرهنگی - هنری در چارچوب مبانی اسلام و شرع مقدس اسلام؛ ۴ - تاکید بر مبارزه و مقابله با استکبار و تقابل جدی با جبهه فرهنگی غرب؛ ۵ - توجه به آگاهی، اخلاق و امید و نشاط با رویکرد مهدویت؛ ۶ - تاکید بر استحکام خانواده و نقش متعالی زن در تربیت فرزندان؛ ۷ - تکریم سرمایه‌های انسانی، نخبگان، شکوفایی استعدادها و رشد خلاقیت به عنوان مهمترین عنصر در ایجاد محصولات فرهنگی. ماده ۳: چشم انداز با توکل به خداوند متعال، فناوریهای فرهنگی و نرم در افق ۱۴۰۴ حوزه ای است: «توانمند در تولید و ارائه محصولات و خدمات منبعث از فرهنگ بومیِ اسلامی - ایرانی و انقلابی، تعالی بخش، تمدن ساز، گفتمان ساز، برخوردار از مشارکت مردمی، پیشران در توسعه قدرت نرم، اقتصاد ملی و اقتصاد مقاومتی، پیشتاز در بازار منطقه؛ در قالب نظام نوآوری سامان یافته و برخوردار از ظرفیت تبدیل ایران به قطب فرهنگی جهان اسلام و منطقه» فناوریهای فرهنگی و نرم جمهوری اسلامی ایران در افق چشم انداز، از چنین ویژگی‌هایی برخوردار خواهند بود: ۱
- فرهنگ بومی (اسلامی - ایرانی و انقلابی)؛ معرفت آفرین، کمال آفرین، پاک، اخلاقی، الهام بخش، حافظ نهاد خانواده، هویت ساز، مصونیت بخش و اقتدارآفرین؛ ۲
- پیشران در توسعه قدرت نرم، اقتصاد ملی و اقتصاد مقاومتی: درون زایی و برون گرایی، توجه به ساز و کار مدیریت بهره وری و مهندسی انگیزش در اقتصاد ملی با بهره گیری از فناوریهای اجتماعی و اقتصادی در جهت توسعه قدرت نرم و ارتقای تاب آوری کشور و شفافیت سازی با تاکید بر مشارکت حداکثری عموم جامعه به ویژه جوانان؛ ۳
- پیشتاز در بازار داخل و منطقه و مورد توجه در جهان؛ جذاب، پویا، متنوع، رقابت پذیر، دست یافته به سهم برتر از بازار منطقه و با قابلیت نفوذ و تاثیرگذار بر مردم جهان؛ ۴
- نظام نوآوری سامان یافته؛ مبتنی بر شبکه سامان یافته و به هم پیوسته تمامی افراد و نهادهای مرتبط با تاکید بر ظرفیت و مشارکت بخش خصوصی، سازمان‌های مردم نهاد و صنوف، در راستای تبدیل مفاهیم اسلامی - ایرانی و انقلابی به محصولات فرهنگی خلاق، دانش بنیان و همافزا به مثابه یک کل واحد؛ ۵
- قطب فرهنگی جهان اسلام و منطقه؛ کانون جهانی و مرجعیت تولید و باز تولید مفاهیم اسلام ناب محمدی (صلی الله علیه و آله) و انتشار آن در دنیا از طریق محصولات فرهنگی با تاکید بر ارزشهای مشترک. ماده ۴: اصول ۱ - اتخاذ و تقویت رویکرد اسلامی - ایرانی در توسعه صنایع و محصولات فرهنگی؛ ۲ - اولویت دهی به بخش غیردولتی به ویژه بخش خصوصی در اجرا با تاکید بر حفظ نقش سیاستگذاری و نظارتی دولت؛ ۳ - تاکید حداکثری بر مشارکت مردمی به ویژه نسل جوان؛ ۴ - اتخاذ رویکرد درون زا و برون نگر در توسعه فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۵ - خوداتکایی در صنایع و محصولات فرهنگی و توسعه صادرات کالا و خدمات مبتنی بر فناوریهای نرم؛ ۶ - نگاه نوآورانه، آینده نگارانه و عدم غفلت از نیازهای روز جامعه در عرصه‌ها و سطوح مختلف از آموزش و پژوهش تا تولید، توزیع، بازار؛ ۷ - تقویت هم افزایی، هم تکاملی، شبکه سازی، همکاری و هماهنگی و تعامل در سطوح مختلف ملی درون شاخه‌ها و بین شاخه‌های صنایع فرهنگی؛ ۸ - توجه به ظرفیت‌ها، قابلیت‌ها و توانمندی‌های فرهنگی، دانشی، فناورانه و صنعتی کشور. ماده ۵
- اهداف الف: اهداف کلان ۱ - دستیابی به نظام نوآوری کارآمد صنایع فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ارتقای کمی و کیفی تولید و مصرف محصولات فرهنگی بومی؛ ۲ - دستیابی به الگوی کارآمد کاربرد فناوریهای نرم با تاکید بر حوزه‌های علوم انسانی، اسلامی و اجتماعی در راستای ارتقای سبک زندگی اسلامی - ایرانی و انقلابی در جامعه. ب: اهداف کیفی ۱ - گسترش مخاطبان ملی و فراملی (با تاکید بر جهان اسلام) و افزایش رضایتمندی مردم از محصولات فرهنگی بومی؛ ۲ - افزایش تولید محصولات فرهنگی دانش بنیان و دانش فنی و فناوریهای مربوطه؛ ۳ - دستیابی به شبکه تعاملی کارآمد و هم افزای داخلی، منطقه ای و جهانی به ویژه جهان اسلام؛ در تبدیل ایده، دانش و معرفت به محصولات فرهنگی اقتدارآفرین، استحکام بخش ساخت درونی نظام، معرفت آفرین و جذاب در هر شاخه و بین شاخه‌های صنایع فرهنگی؛ ۴ - توسعه زیرساخت‌های ملی و بین‌المللی در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات جهت تسهیل ارتباطات میان فعالان، ارتباطات میان میان اجزای زنجیره‌های ارزش و ارتباطات با بازار عرضه محصولات و فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۵ - بهبود فضای کسب و کار و تقویت نظام نوآوری صنایع و محصولات فرهنگی اسلامی - ایرانی و انقلابی؛ ۶ - افزایش بهره وری و توسعه نظام فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مبتنی بر فناوریهای نرم؛ ۷ - رشد نوآوری‌های اجتماعی جهت نقش آفرینی بیشتر گروههای مردمی در حل آسیبهای اجتماعی اولویت دار در کشور. ج: اهداف کمی (تا افق ۱۴۰۴) ۱ - دستیابی به جایگاه نخست تولید و صادرات محصولات فرهنگی بومی در منطقه و جهان اسلام؛ ۲ - ایجاد حداقل پنج نما نام معتبر جهانی در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۳ - کسب سهم ۰ /۲ درصد بازار سینمای جهان؛ ۴ - کسب حداقل رتبه چهارم گردشگری در منطقه و جذب بیست میلیون گردشگر؛ ۵ - رسیدن به سهم ۳۰ درصدی بازی‌های دیجیتال از بازار کشور؛ ۶ - ایجاد حداقل پنج بن سازه جدید و موفق فناوری نرم؛ ۷ - تولید ۲۷۰ عنوان پی نما با میانگین شمارگان حداقل ۵۰۰۰ نسخه؛ ۸ - تولید و اکران بین‌المللی حداقل سی پویانمایی سینمایی تا افق چشم انداز؛ ۹ - دستیابی اسباب بازی‌های تولید داخل به سهم حداقل ۲۵ درصدی از ارزش بازار اسباب بازی کشور در سال چشم انداز؛ ۱۰ - ارتقای سهم تولید محصولات دانش بنیان از کل بازار صنایع فرهنگی؛ ۱۱ - تعیین سهم تولید محصولات فرهنگی و فناوریهای نرم از تولید ناخالص داخلی؛ ۱۲ - ارتقای سهم پخش برنامه‌های فرهنگی تولید داخل در شبکه‌های تلویزیونی کشورهای جهان اسلام؛ ۱۳ - افزایش سهم تولید لوازم التحریر بومی از بازار نوشت افزار کشور؛ ۱۴ - افزایش سهم انتشارات بومی از بازار نشر بین‌المللی (نشر رقومی و مکتوب)؛ ۱۵ - افزایش سهم طراحی و تولید پوشاک ایرانی از بازار داخل؛ ۱۶ - افزایش تعداد سازمانها، شرکتها و افراد فعال در فعالیتهای نوآوری اجتماعی در حوزه آسیبهای اجتماعی؛ ۱۷ - افزایش تعداد طرح‌های نوآوری اجتماعی اثربخش در حوزه آسیبهای اجتماعی بر اساس ارزیابی نهادهای تخصصی. تبصره
- ستاد موظف است ظرف مدت ۶ ماه پس از ابلاغ سند مقادیر اهداف کمی بدون مقدار را با ارائه اسناد پشتیبان تعیین نموده و به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند. ماده ۶: راهبردها و اقدامات ملی راهبرد ۱: رصد و ارزیابی نیاز و رضایت مخاطبان و پیامد محصولات و صنایع فرهنگی بومی و فناوریهای نرم ۱ - طراحی و استقرار نظام یکپارچه پایش و ارزیابی بازار ملی و فراملی محصولات فرهنگی بومی؛ ۲ - تقویت و حمایت از آینده نگاری، نیازسنجی، ذائقه سنجی و اثرسنجی در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم جهت بهبود رضایت مخاطبان و افزایش سهم محصولات فرهنگی بومی با کیفیت و کمیت مطلوب در سبد هزینه خانوار؛ ۳ - ارزیابی تاثیرات اجتماعی و فرهنگی فناوریهای فرهنگی و نرم ناظر به اسناد بالادستی. راهبرد ۲: حمایت از نما نامهای صنایع و محصولات فرهنگی بومی و تقویت آن ۱ - طراحی و استقرار نظام ارزیابی و رتبه بندی کیفی و کمی نما نامها، آثار و محصولات، متناسب با معیارهای اسلامی - ایرانی و انقلابی و استانداردهای کیفی؛ ۲ - شناسایی، ترویج و تشویق نما نامهای برتر ملی و فراملی در جشنواره‌های صنایع و محصولات فرهنگی و رسانه ملی. راهبرد ۳: حمایت از کارآفرینی، تجاری سازی و صادرات محصولات فرهنگی بومی و فناوریهای نرم با محوریت بخش غیردولتی و فعالیتهای مرتبط با تولید، بازاریابی، عرضه، فروش، تبلیغات و بسته بندی در بازار ملی، منطقه ای و جهانی ۱ - راه اندازی و حمایت از مسیرها و مراکز نوآوری، تجاری سازی، شکوفایی، شتاب دهی، مراکز رشد، پارکهای علم و فناوری و نهادهای داوری و میانجی به منظور رشد شرکتها، سمن‌ها و گروههای فعال در فناوریهای فرهنگی، نرم و نوآوری اجتماعی با هدف گسترش و بهره گیری از ظرفیتهای اسلامی - ایرانی؛ ۲ - طراحی و ترویج برنامه‌ها و رویدادهای صنایع فرهنگی و فناوریهای نرم با محوریت فرهنگ بومی در بازارهای هدف با بهره گیری از ظرفیت مناسک، شعائر و آیین اسلامی؛ ۳ - ایجاد ساز و کارهای اجرایی، حقوقی و فناورانه برای حمایت از مالکیت فکری آثار و محصولات فرهنگی بومی از قبیل فناوریهای پنهان نگاری و سازمان جمعی پدیدآورندگان آثار؛ ۴ - ساماندهی شبکه منسجم توزیع، تبلیغات و بازاریابی محصولات و خدمات صنایع فرهنگی بومی و فناوریهای نرم در سطح ملی و بین‌المللی با تاکید بر توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات؛ ۵ - راه اندازی، حمایت از و توسعه شهرک‌های تخصصی و بنگاه‌های کوچک و متوسط، مناطق ویژه بخشی، چندبخشی، فناورانه و ملی در صنایع و محصولات فرهنگی و فناوریهای نرم؛ ۶ - تقویت فعالیتهای تحقیقاتی مشترک و همکاریهای فنی میان صاحبان صنایع و موسسات تحقیقاتی داخلی و خارجی با تاکید بر فناوریهای کلیدی، نوین و نوظهور در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۷ - برگزاری نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی جهت معرفی و ایجاد بازار در حوزه‌های مختلف صنایع فرهنگی و نرم؛ ۸ - ایجاد جایزه ملی نوآوری اجتماعی و چالش‌های نوآوری باز برای حل مسائل اولویت دار اجتماعی در کشور. راهبرد ۴: ایجاد و توسعه صنایع و محصولات فرهنگی دانش بنیان و فناوریهای نرم ۱ - توسعه ایده پردازی و تشکیل هیات‌های اندیشه ورزی در مراکز طراحی و نوآوری تولید محتوا و محصولات و صنایع فرهنگی و فناوریهای نرم و اتصال آن با شبکه فعالان صنایع فرهنگی و نوآوری اجتماعی؛ ۲ - حمایت از شرکتهای طراحی و تولید محصولات فرهنگی، هنر بنیان و فرهنگ بنیان در قالب قانون حمایت از شرکتهای دانش بنیان و خلاق؛ ۳ - حمایت از بازارسازی و بازاریابی در قالب ایجاد ایده بازارها، موسسات ثبت و بازاریابی ایده و نهادهای میانجی در سطح ملی و بین‌المللی؛ ۴ - طراحی و اجرای ساز و کار خریدهای دولتی از فناوری‌ها، محصولات و خدمات صنایع فرهنگی بومی و بهره‌برداری از آنها توسط دستگاههای دولتی و عمومی؛ ۵ - حمایت از تحقیقات کاربردی برای توسعه فناوری و نوآوری صنایع فرهنگی دانش بنیان، فناوریهای نرم و نوآوری اجتماعی؛ ۶ - حمایت از صنایع و کسب و کارهای خرد و خانگی با به رسمیت شمردن آنها به عنوان واحدهای تولیدی خویش فرما؛ ۷ - تشویق سرمایه‌گذاری در حوزه مسئولیت اجتماعی توسط شرکتها در مسائل اولویت دار اجتماعی کشور. راهبرد ۵: جامع نگری، همافزایی و توسعه زنجیره ارزش و سبد محصولات در شاخه‌های مختلف صنایع فرهنگی و فناوریهای نرم ۱ - حمایت از ایجاد شرکتها و مراکز مشاوره تخصصی غیردولتی به منظور توسعه و تلفیق زنجیره ارزش محصولات فرهنگی و فناوریهای نرم؛ ۲ - آسیب شناسی، بازنگری، شفاف سازی و اصلاح قوانین، مقررات و شاخص‌ها به منظور هماهنگ سازی شاخه‌های مختلف صنایع فرهنگی؛ ۳ - مقررات گذاری برای تسهیم منصفانه ارزش بین اجزای زنجیره ارزش در حوزه صنایع خلاق از قبیل اپراتورها و ناشران تولید محتوا. راهبرد ۶: ساماندهی، کارآمدسازی و تقویت راهکارهای مالی ۱ - ایجاد و حمایت از صندوقهای تامین مالی و سرمایه گذاری‌های خطرپذیر، در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۲ - حمایت دولت از تشکیل صندوقهای حوزه‌های فرهنگی خصوصی با قابلیت ورود به فرا بورس و بورس اوراق بهادار؛ ۳ - اعطای جوایز صادراتی به تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات فرهنگی بومی و حمایت از آنها با توجه به نتایج صادراتی؛ ۴ - کاهش حقوق ورودی قطعات و مواد اولیه در ساخت و تولید محصولات فرهنگی بومی و افزایش عوارض ورود محصولات فرهنگی خارجی با رعایت تشریفات قانونی؛ ۵ - ایجاد نهادها و زیرساخت‌های سرمایه‌گذاری و مشارکت مردمی در حوزه اجتماعی جهت تامین مالی جمعی فعالیتهای نوآورانه اجتماعی و قوانین و راهکارهای ضمانتی لازم جهت حفاظت از حقوق سرمایه گذاران؛ ۶ - حمایت دولت از سرمایه‌گذاری در مسائل اولویت دار اجتماعی کشور متناسب با صرفه جویی مالی حاصل از نوآوری‌های اجتماعی. راهبرد ۷: گفتمان سازی و توسعه مشارکت‌های مردمی به منظور بهبود فضای بازار مصرف صنایع و محصولات فرهنگی بومی و فناوریهای نرم ۱ - ایجاد بستر مشارکت‌های مردمی از طریق سازمانها، دستگاه‌ها، سمن‌ها، انجمن‌های تخصصی و شبکه‌های مجازی در تولید و عرضه محصولات فرهنگی و مبتنی بر فناوریهای نرم و بهره گیری از ظرفیتهای مردمی در رصد و نظارت بر بازار محصولات فرهنگی منطبق با ارزشهای بومی و رویگردانی از محصولات فرهنگی غیرمجاز؛ ۲ - استفاده از ظرفیت رسانه ملی در تبلیغ، ترویج و فرهنگ سازی استفاده از صنایع و محصولات فرهنگی بومی و ترویج مشارکت مردمی در توسعه خدمات مبتنی بر فناوریهای نرم؛ ۳ - تسهیل بهره مندی کسب و کارها و مشاغل فعال در صنایع فرهنگی و فناوریهای نرم از فضاهای کاری در اختیار بخش عمومی یا دولتی، مانند دانشگاه‌ها، فرهنگ سراها و مراکز و کانون‌های فرهنگی برای ارائه خدمات و محصولات بومی؛ ۴ - طراحی بسترهای مشارکت‌های گسترده مردمی در تشخیص مسائل، نظارت و ارائه راه حل برای آنها؛ ۵ - حمایت از به کارگیری نمادها و محصولات فرهنگی اسلامی - ایرانی در مهد کودک‌ها، مدارس، مراکز تفریحی و مراکز آموزشی و پرورشی کودکان و نوجوانان و اطلاع رسانی پیرامون مضرات محصولات غیربومی یا ناهنجار به خانواده‌ها؛ ۶ - معرفی، ترویج، تسهیل و مدیریت فضای کسب و کار و مشاغل فرهنگی بومی برای جوانان به ویژه دانش آموزان و دانشجویان؛ ۷ - حمایت از تبلیغات کمپین‌های اطلاع رسانی مرتبط با فعالیتهای نوآوران اجتماعی و ترغیب عموم مردم به مشارکت، در رسانه‌های عمومی و شهری. راهبرد ۸: بکارگیری، ظرفیت سازی و توسعه زیر ساخت‌های نرم افزاری و سخت افزاری ۱ - حمایت از توسعه زیرساخت‌های فیزیکی و فناورانه در حوزه تولید، توزیع، مصرف و تبلیغ محصولات فرهنگی، با رویکرد اشتراکی و فرابنگاهی و با فراهم سازی زمینه‌های حضور حداکثری ذینفعان؛ ۲ - ایجاد نظام ملی آمار و اطلاعات اقتصادی صنایع و محصولات فرهنگی و فناوریهای نرم و بانک اطلاعات محصولات تولید داخل و فعالان صنایع فرهنگی و فناوریهای نرم، با مشارکت بخش عمومی و غیردولتی؛ ۳ - ایجاد شبکه و درگاه اطلاعاتی کنشگران اصلی صنایع فرهنگی و نوآوری اجتماعی در سطح ملی؛ ۴ - تدوین استانداردهای ملی تولید و عرضه محصولات فرهنگی و محصولات مبتنی بر فناوریهای نرم با توجه به استانداردهای بین‌المللی و اقتضائات داخلی؛ ۵ - ایجاد سامانه و بانک اطلاعاتی برخط از گلوگاه‌ها و مسائل تشخیص، تصمیم‌گیری و پیاده سازی در اجرای برنامه‌های کشور؛ ۶ - تدوین الزامات مقررات گذاری مطلوب و پایش سالانه میزان تطابق مقررات گذاری کشور در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم، با آن الزامات؛ ۷ - مقابله با محصولات فرهنگی غیرمجاز، غیر قانونی و قاچاق؛ ۸ - ایجاد نظام رتبه بندی اعتباری ملی از پایبندی کلیه فعالان حوزه‌های فرهنگی نسبت به تعهدات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی؛ ۹ - ایجاد نهادهای پژوهشی و دانشگاهی برای آزمون ایده‌ها و ارزیابی تاثیرات اجتماعی اقدامات نوآوری اجتماعی با همکاری تامین کنندگان مالی، تامین کنندگان خدمات و حاکمیت؛ ۱۰ - به رسمیت شمردن کسب و کارهای اجتماعی به عنوان یکی از انواع شرکتهای تجاری. راهبرد ۹: بهره مندی از ظرفیت‌ها و همکاریهای بین‌المللی با تاکید بر کشورهای اسلامی و دارای قرابت فرهنگی ۱ - بهره گیری از دیپلماسی فعال در توسعه همکاریهای بین‌المللی به ویژه با کشورهای اسلامی به منظور شکل‌گیری پیمان مشترک در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۲ - تاسیس اتحادیه مشترک استودیوهای فیلم سازی، شرکتهای بازی‌های رایانه ای، گردشگری و مد و لباس و سایر حوزه‌ها به ویژه با کشورهای اسلامی؛ ۳ - حضور فعال و عضویت در مجامع بین‌المللی مرتبط با سیاست گذاری، قانون گذاری، مالکیت فکری و... در پیوند با صنایع فرهنگی و فناوریهای نرم؛ ۴ - تقویت و توسعه نظام مند همکاری دانشگاه‌های کشور با دانشگاه‌های بزرگ و معتبر جهانی، به ویژه دانشگاه‌های جهان اسلام در عرصه صنایع فرهنگی؛ ۵ - جلب مشارکت موثر متخصصان حوزه صنایع فرهنگی به ویژه ایرانی‌های داخل و خارج از کشور در ساخت و تولید محصولات فرهنگی بومی؛ ۶ - حمایت از شکل گیری بازارهای مشترک با شرکتهای پیشروی خارجی و تسهیل دسترسی به بازارهای جهانی با قابلیت رقابت در عرصه بین الملل با تاکید ویژه بر تجارت محتوا و طرح‌های بومی با رعایت ارزش‌ها و سیاستهای سند؛ ۷ - شناسایی و تقویت فرصت‌ها و توانمندی‌های فرهنگی موجود در شهرها و شهرستانهای کشور و توسعه گردشگری و صنایع خلاق در آنها از طریق تبدیل شدن به شهرهای خلاق. راهبرد ۱۰: ارتقای کمی و کیفی سرمایه‌های انسانی و ساماندهی ارتباط نظام‌های آموزشی و مهارتی با نیازهای حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم ۱ - بازبینی و گسترش آموزشها و مقاطع تحصیلی مورد نیاز فناوریهای نرم، صنایع فرهنگی و نوآوری اجتماعی در نظام آموزش عمومی و آموزش عالی و ضمن خدمت؛ ۲ - راه اندازی مدارس تخصصی و ایجاد رشته‌های دانشگاهی و بازنگری در محتوای رشته‌های دانشگاهی موجود با رویکرد اسلامی - ایرانی، مورد نیاز فناوریهای نرم و صنایع و محصولات فرهنگی؛ ۳ - تربیت نیروی انسانی کارآمد و توسعه یافته در حوزه صنایع فرهنگی و گردشگری با مهارت طراحی و تولید محصولات مبتنی بر مفاهیم اسلامی - ایرانی با رویکرد اقتصادی و تجاری سازی؛ ۴ - باز تعریف نظام ارتقای هنرمندان، اعضای هیات علمی و پژوهشگران حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۵ - برگزاری کارگاه‌های آموزشی فناوری نرم برای کارشناسان مرتبط با موضوع در دستگاههای کشور؛ ۶ - ارتقای سواد دیجیتال و رسانه ای و جذب فناوری از طریق توسعه سواد فضای مجازی؛ ۷ - ارائه خدمات آموزشی و مشاوره‌های فنی جهت ارزیابی مداخلات در سطح آزمایشی و نگارش طرح توجیهی توسط مراکز نوآوری اجتماعی به فعالان حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم. ماده ۷: ساختار اجرایی ۱
- شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه سیاست گذاری کلان، هماهنگی کلان و نظارت کلان بر اجرای این سند را برعهده دارد. ۲
- ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور وظیفه رصد اجرای این سند را بر عهده داشته و بازنگری‌های لازم در سند و گزارش کلان مربوطه را در فواصل زمانی یک ساله به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه خواهد نمود. ۳
- ستاد توسعه فناوریهای فرهنگی و نرم که در این سند ستاد خوانده می‌شود، در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری استقرار یافته و وظیفه سیاست گذاری اجرایی، برنامه‌ریزی، هماهنگی، نظارت، پایش شاخص‌ها و تسهیل اجرای سند را بر عهده دارد. ۴
- اعضای ستاد عبارت اند از: ۱) معاون علمی و فناوری رئیس جمهور (رئیس ستاد)؛
- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یا معاون ذی ریط؛ ۳) وزیر کشور یا معاون ذی ربط؛ ۴) وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات یا معاون ذی ربط؛
- وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری یا معاون ذی ربط؛ ۶) وزیر علوم تحقیقات و فناوری یا معاون ذی ربط؛ ۷) وزیر صنعت، معدن و تجارت یا معاون ذی ربط؛
- وزیر آموزش و پرورش یا معاون ذی ربط؛ ۹) وزیر ورزش و جوانان یا معاون ذی ربط؛ ۱۰) رئیس مرکز ملی فضای مجازی؛ ۱۱) نماینده مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه؛
- رئیس سازمان صداوسیما یا معاون ذیربط؛
- رئیس سازمان تبلیغات اسلامی؛ ۱۴) معاون امور علمی، فرهنگی و اجتماعی سازمان برنامه و بودجه؛ ۱۵) فرمانده سازمان بسیج مستضعفین یا نماینده وی؛
- یک نفر نماینده دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ ۱۷) رئیس جهاد دانشگاهی؛
- رئیس مرکز همکاریهای فناوری و نوآوری ریاست جمهوری؛ ۱۹) دو نفر صاحب نظر در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم به پیشنهاد ستاد؛ ۲۰) دو نفر صاحب نظر در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم به پیشنهاد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛
- دبیر ستاد. تبصره ۱: دبیر ستاد به انتخاب رئیس ستاد، به مدت ۴ سال منصوب می‌شود و انتصاب مجدد ایشان بلامانع است. تبصره ۲: افراد مذکور در بندهای ۱۹ و ۲۰، برای مدت ۴ سال منصوب می‌شوند و انتصاب مجدد ایشان بلامانع است. تبصره ۳: حسب مورد از وزرا و روسای دستگاههای مرتبط با حق رای دعوت خواهد شد. ۵
- وظایف ستاد عبارت است از: ۱
- برنامه‌ریزی، هماهنگی و نظارت و ایجاد ارتباطات بین دستگاهی، تقسیم کار بین دستگاه‌ها و رصد اقدامات بر اساس این سند؛ ۲
- تهیه و تدوین برنامه عملیاتی و نقشه راه اجرایی سازی سند در هر سال؛ ۳
- بررسی سالانه تحولات داخلی و بین‌المللی فناوریهای فرهنگی و نرم و ارائه پیشنهاد اصلاحات لازم برای بازنگری و به روزرسانی سند؛ تبصره: برنامه عملیاتی و نقشه راه اجرایی سازی بایستی ظرف مدت شش ماه از تاریخ ابلاغ در تمام حوزه‌های اولویت دار سند، تهیه و به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور ارائه شود. ۴
- حمایت مادی، معنوی، علمی، اطلاعاتی و تسهیل گری از شرکتهای دانش بنیان و شرکتهای خلاق و طرح‌های فناورانه و تجاری سازی آنها مبتنی بر آیین‌نامه‌های مصوب در ستاد؛ ۵
- ایجاد هماهنگی و هم افزایی بین دستگاهی برای دستیابی به اهداف این سند؛ ۶
- هدایت و هماهنگی منابع و امکانات مالی و سرمایه‌های انسانی کشور در حوزه فناوریهای فرهنگی و نرم؛ ۷
- تدوین شاخص‌های مورد نیاز پایش سند و نظارت بر آن؛ ۸
- پایش شاخص‌ها و ارائه گزارش سالانه به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور؛ تبصره ۱: این گزارش شامل میزان تحقق اهداف و مقادیر شاخص‌های سند و همچنین فرآیند استخراج آنها خواهد بود. تبصره ۲: ستاد موظف است ظرف مدت شش ماه پس از ابلاغ سند، عناوین شاخص‌های سند را در چهار سرفصل شاخص‌های ورودی، فرآیندی و زیرساختی، خروجی و پیامدی تدوین نموده و به تایید ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور برساند. ۹
- ارزیابی مستمر و نظارت بر حسن اجرای برنامه‌های محول شده به دستگاه‌ها و نظارت بر جذب، تفکیک و تخصیص بودجه و ارائه گزارش سالانه به شورای عالی انقلاب فرهنگی. ماده ۸: بودجه و تشکیلات ۱ - ساختار تشکیلاتی و شرح وظایف دبیرخانه ستاد با رعایت قوانین و مقررات اداری و استخدامی کشور، در ستاد تهیه و به تصویب مراجع ذی صلاح قانونی خواهد رسید. ۲ - دستگاههای عضو موظفند برنامه‌های مصوب در این ستاد را در راستای اجرایی سازی این سند در برنامه سالانه خود در نظر گرفته و به سازمان برنامه و بودجه کشور ارائه نمایند. ماده ۹: این مصوبه مشتمل بر یک مقدمه، ۹ ماده و ۹ تبصره بر اساس مصوبه جلسه ۹۴ مورخ ۱۳۹۶/۴/۱۳ ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور، در جلسه ۸۱۰ مورخ ۱۳۹۷/۰۴/۲۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجراست و کلیه مصوبات و سیاستهای قبلی مغایر، لغو و بلااثر خواهد بود. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی - حسن روحانی