دستورالعمل پیشگیری از جرایم و تخلفات نیروهای مسلح
به پیوست دستور کار شورای عالی پیشگیری از وقوع جرائم و تخلفات و شوراهای پیشگیری سازمانهای نیروهای مسلح جهت اجراء ابلاغ میگردد. شایسته است سازمانهای نیروهای مسلح برابر دستورالعمل فوق الذکر نسبت به تشکیل شوراهای پیشگیری اقدام نموده و هم سو با سیاستهای شورای عالی پیشگیری نیروهای مسلح در جهت کاهش جرائم و تخلفات اقدامات لازم را به عمل آوردند. رئیس ستاد کل نیروهای مسلح - سرلشکر پاسدار محمد باقری دستور کار شورای عالی و شوراهای پیشگیری از وقوع جرایم و تخلفات نیروهای مسلح مقدمه امروزه به دلیل تاثیرات بسیار منفی جرایم و تخلفات در سلامت کارکنان و سازمانهای نیروهای مسلح و همچنین هزینههای سنگین مبارزه با جرایم و تخلفات، پیشگیری از وقوع جرم و تخلف به عنوان یک ضرورت انکار ناپذیر مورد تاکید قرار گرفته است. در نیروهای مسلح با عنایت به ویژگیهای خاص آن و این که سلامت اداری کارکنان و سازمان دارای اهمیت بالایی بوده و نقش مهمی در انجام موفق ماموریتهای محوله دارد، اهتمام به امر پیشگیری ضرورت دو چندان پیدا میکند. بر اساس تکلیفی که قانون اساسی به طور اختصاصی به عهده قوه قضاییه گذاشته این قوه به عنوان متولی اصلی امر پیشگیری از وقوع جرم در کشور شناخته میشود که به تبع آن سازمان قضایی نیروهای مسلح نیز طلایه داری این امر در نیروهای مسلح را به عهده دارد. از آنجایی که پیشگیری یک امر مستمر و همه جانبه است و جز با مشارکت و همکاری همه سازمانهای نیروهای مسلح و سازمان قضایی نیروهای مسلح قابل انجام نخواهد بود لذا لازم است برای تحقق این مهم ضمن ورود فرماندهان و مدیران عالی نیروهای مسلح به موضوع به عنوان متولی اصلی پیشگیری از جرایم و تخلفات در سازمان مربوط ضوابطی تدوین گردد تا به عنوان مبنا و نقشه راه و هدف مشترک تمام سازمانها برای تحقق کامل فرامین فرماندهی معظم کل قوا و به حداقل رساندن جرایم و تخلفات و همچنین صیانت از کارکنان و تقویت سلامت سازمانی ملاک عمل قرار گیرد. فصل اول: کلیات ۱
- هدف:
- تعیین سیاستهای صیانتی و پیشگیرانه از وقوع جرایم و تخلفات در سازمانهای نیروهای مسلح در راستای تحقق فرامین و تدابیر فرماندهی معظم کل قوا ۲
- منظور: ۱ /۲
- هم افزایی ظرفیتها و تقویت تعامل سازمانهای نیروهای مسلح ۲ /۲
- ایجاد رویه واحد در شناسایی علل وقوع جرایم و تخلفات ۳ /۲
- ارتقاء، هدایت، نظارت و ارزیابی اقدامات و برنامههای پیشگیری از وقوع جرایم و تخلفات ۳
- تعاریف و اختصارات: ۱ /۳
- تعاریف: الف) - پیشگیری: عبارت است از پیشبینی، شناسایی و ارزیابی خطر وقوع جرم یا تخلف و اتخاذ سیاستها، تدابیر و اقدامات لازم برای از میان بردن یا کاهش آن و خنثی کردن عوامل ارتکاب جرایم و تخلفات. ب) - شورای عالی پیشگیری: شورایی است متشکل از مسئولان و مدیران عالی ستاد کل و سازمانهای نیروهای مسلح که با هدف سیاست گذاری و تعیین اهداف راهبردی در موضوع پیشگیری از جرایم و تخلفات در ستاد کل تشکیل میگردد. ج) - شورای پیشگیری: این شورا با هدف اجرای تدابیر و سیاستهای ابلاغی سیاستها و راهبردی اجرایی، برنامهریزی و هدایت موضوع کاهش جرایم و تخلفات در هر یک از سازمانها و ردههای تابعه آنها تشکیل میگردد. د) - دبیر: دبیر شورای عالی پیشگیری از جرایم و تخلفات، پیگیری، هماهنگی و انجام امور کارشناسی مرتبط با امر پیشگیری از جرایم و تخلفات و همچنین تهیه محتوا برای شورا و پیگیری و برگزاری موثر جلسات و سایر اقدامات محوله را عهده دار میباشد. ه-) - کارگروههای تخصصی: مجموعه ای از اشخاص حقوقی و حقیقی که به تناسب موضوع با مسئولیت رده تخصصی مربوط و تحت نظر شورای عالی پیشگیری یا شوراهای پیشگیری فعالیت نمود و به طور تخصصی موضوعات ارجاعی از سوی شوراهای مذکور را بررسی و راه حلهای کاربردی خود را پیشنهاد مینمایند. و) - هیاتهای اندیشه ورزی: مجموعه ای از اشخاص حقیقی و حقوقی است که با مسئولیت دبیرخانه با هدف ایده پردازی و پشتیبانی محتوایی از شورای عالی و شورای پیشگیری تشکیل میگردد. ۲ /۳
- اختصارات: الف) - نیروهای مسلح: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ب) - ستاد کل: ستاد کل نیروهای مسلح پ) - سازمانها: ارتش، سپاه، وزارت دفاع و نیروی انتظامی ت) - پیشگیری: پیشگیری از وقوع جرم و تخلف ث) - شورای عالی: شورای عالی پیشگیری از جرایم و تخلفات نیروهای مسلح ج) - شورا: شورای پیشگیری از وقوع جرایم و تخلفات سازمانهای نیروهای مسلح چ) - سازمان قضایی: سازمان قضایی نیروهای مسلح ح) - سازمان حفاظت: سازمان حفاظت اطلاعات سازمانهای نیروهای مسلح خ) - دفتر سیاست گذاری: دفتر سیاست گذاری و نظارت راهبردی حفاظت اطلاعات نیروهای مسلح ر) - آجا: ارتش جمهوری اسلامی ایران ز) - سپاه: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ژ) - ودجا: وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح د) - ناجا: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران فصل دوم: اجراء ۱
- تدابیر و مستندات: ۱ /۱
- «... پیشگیری از جرم یک موضوع فراقوه ای است؛ بنا بر این قوه قضاییه برای پیشگیری از جرم باید ارتباط خود را با دستگاههای مرتبط با این موضوع مستحکم و نقاط اشتراک با آنها را تقویت کند.» ۲ /۱
- «... پیشگیری از جرم یک موضوع کاملاً علمی، نیز است و بر همین اساس باید برای شناسایی عوامل جرم و آسیبهای ناشی از آن با صاحب نظران و کارشناسان این موضوع مشورت و همکاری شود» (بیانات مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضاییه در تاریخ ۱ /۴ /۹۳) ۳ /۱
- بند ۵ مصوبات نشست شماره دو کمیسیون پیشگیری از جرایم و تخلفات نیروهای مسلح در سال ۹۵ به شماره ۷۵ /۱۱۴۶۰۱/۰۲/۳۲۲ مورخ ۲۳ /۰۵ /۹۵ مبنی بر اصلاح دستورالعمل پیشگیری از جرایم و تخلفات. ۲
- ترکیب شورای عالی: ۱ /۲
- شورای عالی با ترکیب زیر در ستاد کل نیروهای مسلح تشکیل میگردد. الف) - معاون هماهنگ کننده (رئیس) ب) - معاون نیروی انسانی پ) - معاون آموزش و پژوهش ت) - معاون بازرسی ث) - معاون فرهنگی ج) - رئیس حقوقی و امور مجلس نیروهای مسلح چ) - رئیس شورای پیشگیری آجا ح) - رئیس شورای پیشگیری سپاه خ) - رئیس شورای پیشگیری ودجا د) - رئیس شورای پیشگیری ناجا ذ) - نماینده دفتر عقیدتی سیاسی فرماندهی معظم کل قوا ر) - نماینده دفتر سیاست گذاری و نظارت راهبردی حفاظت اطلاعات نیروهای مسلح ز) - معاون قضایی و حقوقی سازمان قضایی نیروهای مسلح تبصره ۱
- حضور دبیران شورای پیشگیری و مدیرکل پیشگیری سازمان قضایی در جلسات شورای عالی به همراه روسای شورای سازمانها و معاون قضایی و حقوقی سازمان قضایی بلامانع است. تبصره ۲
- در غیاب ردیفهای پ، ت، ث، ج پس از هماهنگی با رئیس شورای عالی جانشین آنان شرکت مینماید. ۲ /۲
- انتصاب اعضای شورای عالی، پس از معرفی از سوی سازمانها یا سازمان قضایی نیروهای مسلح با حکم رئیس ستاد کل نیروهای مسلح خواهد بود. ۳ /۲
- شورای عالی سالیانه حداقل ۴ بار و با دعوت کتبی از اعضاء توسط دبیرخانه برگزار میشود و در صورت ضرورت و نیاز به تشخیص رئیس شورای عالی و یا بنابر اوامر صادره هیات رئیسه ستاد کل جلسه فوقالعاده تشکیل میگردد. ضمناً هر سال یک جلسه شورای عالی در حضور رئیس ستاد کل نیروهای مسلح برگزار خواهد گردید. ۴ /۲
- به تناسب موضوعات مطروحه در شورای عالی پس از پیشنهاد و با موافقت رئیس شورای عالی، از افراد صاحب نظر در سطح نیروهای مسلح و یا خارج از آن به عنوان عضو مدعو دعوت به عمل میآید. ۵ /۲
- محل برگزاری جلسات شورای عالی در ستاد کل نیروهای مسلح خواهد بود. تبصره
- با درخواست هر یک از سازمانهای نیروهای مسلح و با موافقت رئیس شورای عالی، میتوان جلسات را در سازمانهای درخواست کننده برگزار نمود. ۶ /۲
- دبیر شورای عالی مکلف است هر شش ماه یکبار گزارش عملکرد و موضوعات هر سازمان را در حوزه پیشگیری اخذ و موضوعات قابل طرح را پس از تایید رئیس شورا در شورای عالی مطرح نماید. ۷ /۲
- دبیر شورای عالی هر ساله گزارش عملکرد شورای عالی را تهیه و با نظر رئیس شورا به هیات رئیسه ستاد کل و سایر مراجع ذی صلاح ارائه مینماید. ۸ /۲
- مصوبات شورای عالی با امضا رئیس شورا به سازمانهای نیروهای مسلح ابلاغ میگردد. ۹ /۲
- سازمانهای نیروهای مسلح مکلفند نسبت به اجراء مصوبات، اقدام و نتیجه را به دبیر شورای عالی گزارش نمایند. ۳
- وظایف شورای عالی: الف)
- سیاست گذاری کلان و راهبردی موضوع پیشگیری در نیروهای مسلح ب)
- تنظیم برنامهها و راهبردهای مشترک پیشگیری بین نیروهای مسلح و سازمان قضایی نیروهای مسلح در قالب برنامههای پنج ساله. پ)
- بررسی و نظارت بر برنامههای اختصاصی و سالانه سازمانهای نیروهای مسلح به منظور حفظ انسجام و هم افزایی در برنامهها و جلوگیری از موازی کاری و ایجاد هماهنگی با برنامهها و سیاستهای کلان ابلاغی. ت)
- ایجاد هماهنگی، تعامل و توسعه همکاری بین ردههای مسئول امر پیشگیری در سازمانهای نیروهای مسلح با هدف هم افزایی و استفاده از ظرفیتها. ث)
- ارائه پیشنهاد در زمینه توسعه و ترویج فرهنگ پیشگیری در سازمانهای نیروهای مسلح به هیات عالی سیاست گذاری نیروهای مسلح. ج)
- نظارت بر عملکرد و میزان اثربخشی اقدامات پیشگیرانه در سازمانهای نیروهای مسلح و اتخاذ سیاستهای تشویقی و تنبیهی بنا به مورد. چ)
- تعامل و ارتباط با دستگاههای متولی امر پیشگیری در کشور به خصوص سازمان قضایی نیروهای مسلح و استفاده از ظرفیت این دستگاه برای کاهش جرایم و تخلفات. ح)
- دریافت گزارش عملکرد سازمانهای نیروهای مسلح بنا به مورد به صورت شفاهی و کتبی. خ)
- تشکیل کارگروههای تخصصی و تصویب اعضاء و نحوه اداره آن. تبصره ۱
- کارگروههای تخصصی پیشگیری از جرایم به تناسب، تقسیم کاری که در سازمانها انجام شده با مسئولیت بازرسی و یا حقوقی و پیشگیری از تخلفات با مسئولیت نیروی انسانی سازمانها تشکیل خواهد شد. تبصره ۲
- سازمانها میتوانند کارگروههای تخصصی کارشناسی برای بررسی موضوعات جرایم و تخلفات تشکیل دهند. ۴
- ترکیب شورای پیشگیری سازمانهای نیروهای مسلح الف) - معاون هماهنگ کننده (رئیس) ب) - معاون بازرسی پ) - معاون نیروی انسانی ت) - معاون آموزش ث) - معاون حقوقی ج) - نماینده عقیدتی سیاسی یا نمایندگی ولی فقیه چ) - نماینده حفاظت اطلاعات ح) - نماینده سازمان قضایی (مدیرکل پیشگیری از وقوع جرم و عفو بخشودگی یا نماینده معرفی شده توسط وی) تبصره
- در غیاب ردیفهای ب، پ، ت و ث پس از هماهنگی با رئیس شورا جانشین آنان شرکت مینماید. ۱ /۴
- دبیر شورا بنا به تشخیص رئیس شورا از بین یکی از اعضاء ثابت انتخاب خواهد شد. ۲ /۴
- جلسات شورا به صورت ماهانه برگزار میگردد اما در صورت ضرورت و با تشخیص رئیس شورا جلسات فوقالعاده برگزار خواهد شد. ۳ /۴
- دبیر شورا میتواند به تناسب موضوعات مطروحه در شورا با موافقت رئیس شورا از افراد صاحب نظر به صورت ثابت و یا بنا به مورد دعوت به عمل آورد. ۵
- وظایف شورا در سازمانهای نیروهای مسلح الف)
- پیشبینی و اجرای برنامههای پیشگیری در چارچوب اهداف و سیاستهای ابلاغی از سوی شورای عالی پیشگیری. ب)
- بررسی چالشهای فراروی پیشگیری در سازمانها و ارائه راه کارهای عملی برای رفع این چالشها. پ)
- بسیج منابع مرتبط در سازمان و هم افزایی ظرفیتها، هدایت و بکارگیری آنها در جهت امر پیشگیری. ت)
- تعیین برنامههای سالانه شورای پیشگیری و ارائه به شورای عالی جهت تصویب نهایی. ث)
- تعیین وظایف و ترکیب کارگروههای تخصصی. ج)
- تعیین و تصویب عناوین پژوهشی مورد نیاز. چ)
- نظارت و کنترل اقدامات پیشگیرانه در سازمان مربوطه. ح)
- ارزیابی عملکرد کارگروههای تخصصی. خ)
- بررسی و سنجش اثربخشی اقدامات پیشگیرانه. د)
- تصویب محتوای برنامههای آگاه سازی کارکنان. فصل سوم: دستورات هماهنگی ۱
- فرماندهان نیروهای مسلح مسئول اجرای مفاد این دستورالعمل خواهد بود. ۲
- سازمانها ترتیبی اتخاذ نمایند تا شورای پیشگیری در اولین زیرمجموعه با ترکیب و وظایف مشابه تشکیل گردد.