دستورالعمل اجرایی سامانه کارپوشه ملی ایرانیان
در اجرای آیین‌نامه اجرایی ماده (۸) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، مصوب ۱۳۹۴ هیات محترم وزیران و مفاد بند (ث) ماده (۶۷) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه ج.ا. ایران، موارد زیر بانضمام اسناد پیوست (ممهور به مهر دبیرخانه شورای اجرایی فناوری اطلاعات) در یازدهمین جلسه شورا در تاریخ ۱۳۹۶/۱/۲۸ به تصویب رسید. شایان ذکر است اجرای مصوبات مذکور با رعایت قوانین و مقررات و در چارچوب قانون بودجه سالیانه انجام می‌گیرد.
- کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری موظف اند ظرف مدت شش ماه نسبت به ارائه خدمات به مردم از طریق کارپوشه ملی ایرانیان به موازات روش‌های ارائه خدمات موجود، اقدام نمایند.
- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات سامانه کارپوشه ملی ایرانیان را به گونه ای توسعه و تکمیل نماید که امکان ارائه خدمات استعلامی دستگاه‌های اجرایی به مردم و یا ارائه اسناد و مدارک احراز اصالت شده اشخاص به دستگاه‌های اجرایی را فراهم نماید.
- دستورالعمل اجرایی سامانه کارپوشه ملی ایرانیان به شرح پیوست. نصرا... جهانگرد دبیر شورا محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات حسن روحانی رئیس جمهور و رئیس شورا دستورالعمل اجرایی سامانه کارپوشه ملی ایرانیان مقدمه در اجرای آیین‌نامه اجرایی ماده (۸) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، مصوب ۱۳۹۴ هیات محترم وزیران و مفاد بند (ث) ماده (۶۷) قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۹۵-، دستورالعمل اجرایی سامانه کارپوشه ملی ایرانیان را در تاریخ ۱۳۹۶/۱/۲۸ در شورای اجرایی فناوری اطلاعات تصویب شد. متن مصوبه به قرار زیر است: بخش اول: اهداف و ویژگی‌های سامانه ماده ۱ (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۷/۰۷)
- سامانه کارپوشه ملی ایرانیان، سامانه ای است که طی آن کاربران شامل تمام اشخاص حقیقی و حقوقی در کشور دارای امکانات زیر هستند: ۱- کارپوشه ای اختصاصی (ایران پوشه) جهت ارسال و دریافت مکاتبات و دریافت خروجی و پاسخ خدمات الکترونیکی ۲- حفظ اسناد ارسالی از سوی دستگاه‌ها جهت ارائه به متقاضیان وفق ماده (۲۵) این دستورالعمل ۳- احراز هویت یگانه جهت دسترسی به تمام خدمات دولت الکترونیکی بر روی تمام بسترهای ارتباطی اعم از ثابت و همراه ماده ۲
- اهداف و ویژگی‌های سامانه: ۱- ایجاد بستری یکتا، امن، یکپارچه و استنادپذیر بین دستگاه‌ها و کاربران ۲- ایجاد فضایی جهت حفظ و ارائه اسناد ارسالی از سوی دستگاه‌ها به کاربران ۳- ایجاد ساز و کاری جهت احراز هویت یگانه کاربران برای دریافت تمام خدمات دولت الکترونیکی ۴- حذف هزینه‌های سربار دستگاه‌ها جهت احراز هویت و ارسال پاسخ خدمات درخواستی، اعلان‌ها و ابلاغیه‌ها به کاربران ۵ - کاهش مراجعات حضوری به دستگاه‌ها و امکان رصد وصول مکاتبات و اعلانات به کاربران توسط دستگاه‌ها ۶ - مدیریت زمان و تسریع در روند اجرای امور اداری ۷- کاهش ترافیک تبادل و گردش اطلاعات مورد نیاز از شبکه داخلی دستگاه‌ها ۸ - ایجاد بستر استنادپذیری اسناد کاربران، سامانه مدیریت اسناد و فراهم نمودن دسترسی دستگاه‌های اجرایی به این اسناد حسب اعلام کاربران بخش دوم: مفاهیم و دامنه شمول مصوبه ماده ۳
- مفاهیم و اختصارهای این مصوبه در معانی برشمرده زیر به کار رفته‌اند:
- دستگاه: دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری و سازمان‌ها یا موسسات وابسته به آنها و موسسات عمومی مشمول قانون دسترسی آزاد به اطلاعات که از صلاحیت قانونی برای مکاتبه اداری مستقل با کاربران برخوردارند. ۲ (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۷/۰۷)
- کارگزار: کلیه دفاتر پیشخوان رسمی دولت و قوه قضائیه و ارائه دهندگان خدمات یکپارچه دولت هوشمند
- سازمان: سازمان فناوری اطلاعات ایران.
- کاربر: اشخاص حقیقی بالای ۱۸ سال و موسسات خصوصی ایرانی موضوع بند «ه-» ماده (۱) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات و همچنین اتباع خارجی مقیم حاضر در ایران.
- ایران پوشه: فضای اختصاصی کاربران بر روی سامانه جهت تبادل اعلانات و اسناد با دستگاه‌ها است که برای هر شخص حقیقی به صورت iran@ (کد ملی) و برای هر شخص حقوقی به صورت iran@ (شناسه ملی)
- مرکز ملی تبادل اطلاعات: بستر تبادل اطلاعات ناهمگون دولت، شامل شبکه تبادل داده بین دستگاه‌ها و بستر نرم افزاری تبادل داده‌ها و اطلاعات الکترونیکی دولت به صورت امن، پایدار و یکپارچه موضوع تبصره ۲ بند ث ماده (۶۷) قانون برنامه ششم توسعه بخش سوم: تکالیف دستگاه‌های اجرایی ماده ۴
- دستگاه‌هایی که خدماتی را به مردم یا کسب و کارها ارائه می‌کنند ملزم هستند از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات به سامانه متصل شوند. ماده ۵
- دستگاه‌ها می‌بایستی درخواست رسمی خود را که حاوی موارد ذیل است، به سازمان ارائه کنند: الف) گستره، پراکندگی، فراوانی و نوع اعلان‌ها و اسناد ارسالی به کاربران مربوطه؛ ب) معرفی نماینده دستگاه برای راهبری بخش اختصاصی در سامانه ت) امکانات و همچنین نیازمندی‌های فناورانه اختصاص یافته از سوی دستگاه به سامانه اعم از اتصال از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات یا از طریق واسط کاربری؛ ماده ۶
- در صورت تایید سازمان، دستگاه ظرف ۲۰ روز شرایط و نیازمندی‌های ابلاغی آن را فراهم می‌آورد. در صورت زمان بر بودن کار، جدول زمانی امور به تایید سازمان می‌رسد. ماده ۷
- دستگاه‌ها متعهد هستند احراز هویت و همه مکاتبات خود با کاربران را از سامانه انجام داده و چنانچه بر حسب ضرورت از سایر درگاه‌ها یا سامانه‌های الکترونیکی یا به شکل حضوری تعامل اداری مربوط را به انجام رسانند، می‌بایستی سوابق آن را در ایران پوشه کاربران بارگذاری کنند. ماده ۸
- انحلال دستگاه یا منتفی شدن خدمات آن، دلیلی برای پایان خدمات سامانه نیست و کاربران آن همچنان می‌توانند به اسناد و سوابق مربوط دسترسی داشته باشند. ماده ۹
- دستگاه‌ها موظف اند امکان معرفی سامانه به کاربران را به عنوان کانال دریافت نتیجه خدمات درخواستی، در پرتال و کلیه ابزارهای عرضه خدمات معرفی کنند. بخش چهارم: تکالیف سازمان ماده ۱۰
- سازمان برای شناسایی کارگزاران آماده خدمت به تفکیک استان‌ها، کلان شهرها، مراکز استان، شهرها، بخش‌ها و روستاهای سراسر کشور و همچنین نمایندگی‌های کنسولی ایران در سایر کشورها، پیمایش و آمایش لازم را انجام می‌دهد. ماده ۱۱
- سازمان ویژگی‌ها، شرایط و کارکردهای سامانه را از طریق فراخوان و اطلاع رسانی به دستگاه‌ها معرفی می‌کند. ماده ۱۲
- حجم و نوع فایل الصاقی قابل ارسال از طریق سامانه توسط سازمان تعیین و اعلام می‌شود. ماده ۱۳
- سازمان موظف است ظرف ده روز درخواست اتصال دستگاه‌ها به سامانه را بررسی و پاسخ دستگاه درخواست دهنده را بدهد. در صورت عدم پاسخ، فرض بر تایید درخواست دستگاه است. ماده ۱۴
- با احراز فراهم بودن همه شرایط، سازمان از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات ضمن تامین سرویس احراز هویت کاربران، خروجی خدمات الکترونیکی دستگاه را به سامانه فراهم می‌آورد. در غیر صورت غیرالکترونیکی بودن خدمات دستگاه‌ها دسترسی دستگاه از طریق واسط کاربری به سامانه فراهم می‌شود. ماده ۱۵
- سازمان موظف است ساز و کار استعلام صحت سنجی اسناد چاپ شده را از طریق ایران پوشه کاربران را تا سه ماه فراهم کند. ماده ۱۶
- اتصال بر اساس پیوست امنیتی که باید ظرف سه ماه از سوی سازمان در دسترس دستگاه‌های متقاضی قرار گیرد، انجام می‌شود. ماده ۱۷
- سازمان مکلف است ظرف شش ماه مرکز تماس و ارائه خدمت از راه دور این سامانه را ایجاد کند. بخش پنجم: نحوه اخذ و فعال سازی ایران پوشه ماده ۱۸
- سامانه دارای سه سطح دسترسی است. ۱
- سطح اول: برای عرضه خدمات عمومی دستگاه‌ها که ارائه آنها نیازمند اطلاع از هویت گیرنده خدمت است. برای این سطح از خدمات کد کاربری کاربران با ارسال شماره تلفن همراه مربوط به خود شخص، کد ملی و شماره سریال شناسنامه کاربر فعال می‌شود. ۲
- سطح دو: برای عرضه آن دسته از خدمات دستگاه‌ها که ارائه آنها نیازمند احراز هویت کاربران است، احراز هویت با مراجعه حضوری کاربران به یکی از دفاتر کارگزاری و ارائه مدارک مطابق موارد مندرج در مواد (۱۸) و (۱۹) انجام می‌شود. ۳
- سطح سوم: برای عرضه آن دسته از خدمات دستگاه‌ها که ارائه آنها نیازمند اخذ امضای دیجیتالی یا سایر ابزارهای هوشمند دارای کد امنیتی است. ماده ۱۹
- کاربر سطح دو و سه در گزینش هریک از انواع کارگزاری‌ها جهت فعال نمودن ایران پوشه خود آزاد است. ماده ۲۰
- برای فعال شدن کد کاربری درخواست دهندگان حقیقی در سطح دو لازم است متقاضی شخصاً با در دست داشتن اطلاعات و مدارک زیر به یکی از کارگزاری‌های عرضه کننده خدمت به صورت حضوری مراجعه کند: الف) کارت هوشمند ملی؛ ب) کد پستی محل اقامت؛ پ) شماره تلفن همراه که باید به نام خود کاربر باشد. بدیهی است در صورت درخواست کاربر اعلام وصول سند جدید از طریق پیامک به شماره تماس همراه ارسال می‌شود. ت) در صورتی که کاربر خواستار دریافت اعلام وصول سند جدید از طریق رایانامه شخصی خود باشد لازم است نشانی رایانامه خود با دامنه ir. را ارائه کند. تبصره
- در صورت فقدان کارت هوشمند ملی، اصل کارت ملی و شماره سریال شناسنامه باید ارائه شود. ماده ۲۱
- برای فعال شدن کد کاربری درخواست دهندگان حقوقی در سطح دو و سه لازم است صاحب مجاز امضا وفق آخرین روزنامه رسمی معتبر، با در دست داشتن اطلاعات و مدارک زیر به صورت حضوری به یکی از کارگزاری‌های عرضه کننده خدمت مراجعه کند. الف) اصل شناسنامه و کارت ملی صاحب مجاز امضا موسسه به عنوان کاربر حقوقی خدمت؛ ب) شماره ثبت موسسه؛ پ) شناسه ملی موسسه ت) کد پستی محل موسسه ث) شماره تلفن همراه که باید به نام صاحب مجاز امضا موسسه یا خود موسسه باشد. بدیهی است در صورت درخواست کاربر اعلام وصول سند جدید از طریق پیامک به شماره تماس همراه ارسال می‌شود. ج) در صورتی که کاربر خواستار دریافت اعلام وصول سند جدید از طریق رایانامه شخصی صاحب مجاز امضای موسسه می‌باشد لازم است نشانی رایانامه خود را ارائه کند. تبصره
- در صورت تغییر صاحب مجاز امضا در یک موسسه، صاحب امضا جدید موظف است شخصاً جهت تغییر مشخصات حساب کاربری موسسه به یکی از دفاتر کارگزاری مراجعه کند. ماده ۲۲
- کاربر کارپوشه می‌تواند دسترسی به کارپوشه خود را با حضور در دفاتر کارگزاری و ارائه فرم تعهد به کاربر دیگری نیز تفویض کند. در این صورت اطلاعات کارپوشه کاربر برای نماینده معرفی شده نیز ارسال می‌شود. در این صورت اطلاعات هویتی نماینده نیز برپایه مواد (۱۸) یا (۱۹) حسب مورد ثبت می‌شود. تبصره
- پذیرش نمایندگی کاربران در صورت درخواست خود کاربر، از سوی دفاتر کارگزاری مجاز بلامانع است. ماده ۲۳
- اطلاعات هویتی درخواست دهنده به صورت برخط راستی آزمایی می‌شود و در صورت مغایرت، فعال سازی ایران پوشه کاربر درخواست دهنده تا زمان رفع مغایرت به تعویق می‌افتد. ماده ۲۴
- پس از تایید نهایی اطلاعات هویتی درخواست دهنده، نام کاربری به همراه گذرواژه ایران پوشه کاربر از سوی متصدی کارگزاری (غیر از سطح اول موضوع بند یک ماده (۱۷)) صرفاً به شخص کاربر تحویل داده می‌شود. ماده ۲۵
- مسئولیت حفاظت از نام کاربری و گذرواژه دسترسی به سامانه بر عهده کاربر است و کاربر باید در اولین استفاده رمز عبور خود را تغییر دهد. ماده ۲۶
- سامانه نمی‌تواند برای مبادله اطلاعات بین کاربران به کار گرفته شود. بخش ششم: نحوه ارائه خدمات سامانه ماده ۲۷
- اسناد ارسالی از سوی دستگاه‌ها در ایران پوشه کاربران حفظ می‌شود و با مجوز کاربر اسناد مذکور یا کلیه اسنادی که توسط کاربر ذخیره شده و حسب نیاز توسط دستگاه‌های ذیربط احراز اصالت شده می‌تواند در اختیار سایر دستگاه‌ها قرار گیرد. ماده ۲۸
- در صورت لزوم بازیابی رمز عبور ایران پوشه، کاربران سطح دو و سه باید به یکی از کارگزاری‌ها به صورت حضوری مراجعه و با ارائه اصل کارت هوشمند ملی یا کارت ملی، رمز عبور جدید را دریافت کنند. بازیابی رمز عبور کاربران سطح یک به صورت غیرحضوری و از طریق ساز و کار تعیین شده در سامانه انجام می‌شود. ماده ۲۹
- وصول سند جدید در سامانه باید به وسیله پیامک و یا سامانه پیام رسان داخلی و یا رایانامه برای سه بار در بازه‌های زمانی متناسب به آگاهی کاربر برسد. در صورت دریافت دو بار تایید پیام از سوی کاربر، مکاتبه مزبور به منزله ابلاغ واقعی خواهد بود. ماده ۳۰
- کاربر می‌تواند بدون محدودیت جغرافیایی به سامانه دسترسی داشته و نسبت به چاپ و ذخیره اسناد ارسالی در ایران پوشه خود اقدام کند. تغییر اطلاعات هویتی موضوع مواد (۱۸)، (۱۹) و (۲۰) تنها پس از راستی آزمایی ثبت می‌شود. ماده ۳۱
- در صورت فوت یا حجر کاربر حقیقی دسترسی به ایران پوشه کاربر تابع قوانین انحصار وراثت است. ماده ۳۲
- در صورت انحلال کاربر حقوقی، می‌بایستی کاربر بلافاصله موضوع انحلال شرکت را به یکی از کارگزاری‌ها اعلام کند. هرگونه دسترسی به سامانه کاربران حقوقی پس از درج پیام از سوی سازمان‌های ذی ربط، منوط به رعایت تشریفات برشمرده در ماده (۲۰) است. پیامدهای اطلاع ندادن یا اطلاع رسانی دیرهنگام به عهده نماینده کاربر خواهد بود. ماده ۳۳
- اسناد و مستندات ایران پوشه کاربران و همچنین داده‌های حاصل از تبادل (داده ترافیک) آنها، تا زمان انقضای اعتبار تعیین شده از سوی دستگاه فرستنده نزد سامانه نگاهداری می‌شوند. بخش هفتم: سایر مقررات ماده ۳۴
- کارگزاران موظف هستند بر پایه شاخص‌های ابلاغی سازمان نسبت به فراهم آوردن نیازمندی‌های سازه ای، سامانه ای، اداری و یا دفتری کاربران اقدام نمایند. ماده ۳۵
- هرگونه دسترسی غیرمجاز به ایران پوشه کاربران و داده‌ها و اطلاعات آنها خارج از قوانین مربوط ممنوع است. ماده ۳۶
- تعرفه یا کارمزد خدمات سامانه مذکور از سوی کارگزاران یا دستگاه‌ها در ازای ارائه خدمت به کاربران، با پیشنهاد سازمان منوط به تصویب کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات است. ماده ۳۷
- دستگاه‌ها یا کارگزاران می‌توانند با تایید سازمان خدمات ویژه ای را برای کاربران خود پیش‌بینی کنند به نحویکه کاربران در استفاده از آنها مختار باشند؛ مشروط به آنکه در ارائه مطلوب خدمات پایه و الزامی شان خدشه ای وارد نشود. ماده ۳۸
- سازمان فناوری اطلاعات ایران موظف است بر اساس بازخورد نیازمندی‌ها سامانه کارپوشه ملی ایرانیان را توسعه دهد.