دستورالعمل انتخاب مشتریان راهبردی و احراز اهلیت مدیریتی
هیات واگذاری در سیصد و پنجاه و ششمین جلسه مورخ ۱۳۹۸/۹/۲۵ به پیشنهاد سازمان خصوصی سازی و در اجرای تبصره الحاقی ماده (۲) «قانون اصلاح بند (۵) ماده (۶) و ماده (۲۱) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل (۴۴) قانون اساسی مصوب ۱۳۹۸/۰۳/۲۸ مجلس شورای اسلامی»، «دستورالعمل روش انتخاب مشتریان استراتژیک و متقاضی خرید سهام کنترلی و مدیریتی» موضوع مصوبه شماره ۸۳۵۱۹ مورخ ۱۳۹۳/۵/۲۵ هیات واگذاری را اصلاح و «دستورالعمل اجرایی روش انتخاب مشتریان راهبردی (استراتژیک) و احراز و پایش اهلیت مدیریتی در واگذاری‌ها» را به شرح زیر جایگزین و تصویب نمود: ماده ۱
- تعاریف: قانون: قانون اجرای سیاستهای کلی اصل (۴۴) قانون اساسی. سازمان: سازمان خصوصی سازی. مشتریان راهبردی: متقاضیان خرید سهام کنترلی. سهام مدیریتی: میزانی از سهام یک شرکت که دارنده آن طبق اساسنامه اختیار تعیین حداقل یک عضو را در هیات مدیره شرکت دارد. سهام کنترلی: حداقل سهام مورد نیاز برای آنکه دارنده آن قادر به تعیین اکثریت اعضای هیات مدیره شرکت باشد تعاونی سهامی عام: نوعی شرکت سهامی عام است که با رعایت قانون تجارت و محدودیت‌های مذکور در این قانون تشکیل شده باشد. کارگروه بررسی صلاحیت تخصصی: کارگروه موضوع ماده (۶) این دستورالعمل. ماده ۲
- دامنه شمول: متقاضیان خرید سهام شرکت‌های مشمول واگذاری متعلق به دولت که به صورت کنترلی و مدیریتی از طریق هر یک از شیوه‌های واگذاری عرضه می‌شوند، حسب مورد مشمول مفاد این دستورالعمل خواهند بود. تبصره ۱: متقاضیان خرید سهام غیرکنترلی مورد عرضه که با احتساب سهام تحت تملک خود (سهامی که پیش از این از سازمان خریداری نموده‌اند) به عنوان سهامدار کنترلی شناخته شوند نیز مشمول حکم این ماده می‌باشند تبصره ۲: در عرضه سهام شرکت‌ها به وکالت از خریداران طرف قرارداد با سازمان نیز رعایت مفاد این دستورالعمل ضروری می‌باشد. ماده ۳
- ارزیابی صلاحیت متقاضیان: الف) صلاحیت عمومی: برای کلیه واگذاری‌های کنترلی و مدیریتی (به استثناء عرضه‌های تدریجی و جزئی)، صلاحیت عمومی متقاضیان خرید مطابق شاخص‌های جدول زیر مورد بررسی قرار می‌گیرد. احراز این صلاحیت‌ها شرط لازم برای بررسی صلاحیت تخصصی متقاضیان می‌باشد: شاخص موضوع سنجش نحوه بررسی صلاحیت‌های عمومی بدهی معوق به شبکه بانکی متقاضیان خرید حقیقی /حقوقی مانده بدهی سررسید شده پرداخت نشده متقاضی به شبکه بانکی و حداکثر ۱ درصد کل ارزش معامله بیشتر نباشد (مرجع استعلام: بانک مرکزی) عدم سوء پیشینه کیفری موثر برای اشخاص حقیقی متقاضی و یا مدیرعامل و اعضای هیات نداشتن سوء پیشینه کیفری موثر از قبیل کلاهبرداری، اختلاس، خیانت در امانت جرائم موضوع فصل (۶) قانون بازار اوراق بهادار ج.ا.ا، سرقت، جعل، استفاده از سند مجعول، پولشویی، ورشکستگی به تقصیر یا تقلب و دریافت و پرداخت رشوه ممنوع المعامله نبودن متقاضیان خرید حقیقی /حقوقی عدم درج مشخصات متقاضی در سامانه اشخاص ممنوع المعامله. نداشتن بدهی سررسید شده به سازمان خصوصی سازی متقاضیان خرید حقیقی /حقوقی در زمان خرید بدهی سررسید شده بابت خریدهای قبلی به سازمان خصوصی سازی نداشته باشد. تبصره ۱: در واگذاری‌های کنترلی و یا مدیریتی بررسی صلاحیت‌های موضوع جدول فوق مشمول سهامدار عمده، مدیر عامل و اعضای هیات مدیره متقاضیان حقوقی نیز خواهد بود. ب) صلاحیت‌های تخصصی: در واگذاری‌های کنترلی، صلاحیت‌های تخصصی متقاضیان خرید شامل شاخص‌های «صلاحیت‌های فنی و مدیریتی» و «تمکن مالی» مطابق جدول زیر مورد بررسی قرار می‌گیرد: شاخص‌های ارزیابی صلاحیت تخصصی متقاضیان خرید شاخص موضوع سنجش نحوه بررسی امتیاز حداکثر امتیاز صلاحیت‌های فنی و مدیریتی (۵۰ امتیاز) شاخص فنی (موضوع فعالیت) متقاضی حقوقی موضوع فعالیت اساسنامه متقاضی خرید با موضوع فعالیت بنگاه مورد واگذاری مرتبط، مشابه یا در یک زنجیره تولید/خدمات بوده و یا در شرکت‌های تعاونی سهامی عام، موضوع فعالیت آن سرمایه‌گذاری و تامین مالی باشد. ۱۵ ۱۵ متقاضی حقیقی فعالیت کسبی یا تجاری متقاضی بر اساس جواز رسمی صادره از مراجع رسمی (شامل تولید، توزیع و یا فروش) مرتبط با فعالیت بنگاه مورد واگذاری باشد. ۱۵ شاخص مدیریتی (سابقه فعالیت) متقاضی حقوقی حداقل دارای ۲ سال سابقه فعالیت مشابه یا مرتبط با فعالیت بنگاه مورد واگذاری منتهی به زمان عرضه باشد یا دارای فعالیتهای تجاری در زمینه تولیدی، صنعتی، خدماتی یا صادراتی باشد و با بنگاه مورد واگذاری، رابطه تجاری (شامل خریدار محصول، تامین کننده مواد اولیه و...) داشته باشد. ۱۵ ۱۵ متقاضی حقیقی متقاضی حداقل دارای ۵ سال سابقه بنگاهداری در واحدهای تولیدی یا خدماتی منتهی به زمان عرضه داشته باشد یا دارای فعالیتهای تجاری در زمینه تولیدی، صنعتی، خدماتی یا صادراتی باشد و یا با بنگاه مورد واگذاری، رابطه تجاری (شامل خریدار محصول، تامین کننده مواد اولیه و...) داشته باشد. ۱۵ برنامه برای مدیریت و توسعه بنگاه متقاضیان حقیقی /حقوقی ارائه برنامه یا طرح توجیهی برای اداره آتی بنگاه و توسعه آن (شامل برنامه مالی، تولید و بازار) ۳۰ ۲۰ تمکن مالی (۵۰ امتیاز) سرمایه /حقوق صاحبان سهام متقاضیان حقیقی /حقوقی سرمایه ثبت شده متقاضی کمتر از ۵۰ درصد حصه نقدی معامله نباشد و یا متوسط جمع حقوق صاحبان سهام طی ۳ سال منتهی به زمان عرضه معادل ۱۰۰ درصد حصه نقدی معامله باشد.* ۲۵ ۲۵ توانگری تامین مالی مجموع سپرده‌های بانکی، متوسط موجودی حساب‌های بانکی، ارزش سهم شرکت‌های پذیرفته شده در بازار سرمایه و سایر اوراق بهادار قابل معامله متقاضی از ۱۰۰ درصد حصه نقدی معامله کمتر نباشد. ۲۵ ۲۵ جمع ۱۰۰ ۰ ۱۰۰ *امتیاز اشخاص حقیقی مربوط به این بند به حداکثر امتیاز توانگری تامین مالی این اشخاص اضافه می‌شود. ب
- ۱) حداقل امتیاز قابل قبول به منظور احراز صلاحیت تخصصی، برای اشخاص متقاضی حقوقی کسب حداقل ۶۵ درصد و برای اشخاص متقاضی حقیقی کسب حداقل ۷۵ درصد، از مجموع امتیازات جدول فوق خواهد بود به گونه ای که حداقل ۵۰ درصد امتیارات مربود به بخش‌های «صلاحیت‌های فنی و مدیریتی» و «تمکن مالی» را جداگانه کسب نموده باشد. ب
- ۲) در عرضه‌های بورسی و فرابورسی موضوع ماده (۲) فوق، شاخص «صلاحیت فنی و مدیریتی» توسط سازمان بررسی می‌شود و تمکن مالی و سایر اهلیت‌های عمومی خرید را مطابق با شرایط مقرر در ماده (۲) «ضوابط مربوط به شرایط متقاضیان خرید در معاملات عمده سهام و حق تقدم سهام» مصوب شورای عالی بورس مورخ ۱۳۹۷/۰۲/۲۵ و اصلاحیه‌های بعدی آن توسط «سازمان بورس و اوراق بهادار» بررسی خواهد شد. تبصره ۱: برنامه یا طرح توجیهی ارائه شده از سوی متقاضیان جزو لاینفک قرارداد واگذاری بوده و به عنوان تعهدات قراردادی خریدار منظور و توسط سازمان مورد نظارت قرار می‌گیرد. تبصره ۲: متقاضی خرید می‌بایست متعهد گردد در انتصاب مدیران شرکت واگذار شده شاخص‌های صلاحیت عمومی را رعایت نماید. این موضوع در قرارداد واگذاری درج خواهد شد. ماده ۴: شاخص‌های عمومی و تخصصی صلاحیت متقاضیان موضوع ماده (۳) این دستورالعمل حسب مورد در آگهی و یا اسناد عرضه اعلام می‌گردد. همچنین در شرایط عرضه قید می‌گردد چنانچه در هر مرحله از فرایند واگذاری و تا زمان ابلاغ قرارداد واگذاری مواردی دایر بر عدم احراز صلاحیت متقاضی کشف گردد، سازمان می‌تواند نسبت به لغو واگذاری به این خریدار اقدام نماید. ماده ۵: فرایند بررسی صلاحیت‌های متقاضیان خرید حسب هر یک از شیوه‌های واگذاری مطابق شرایط ذیل می‌باشد: الف) در مزایده یک مرحله ای (دو پاکتی): در مزایده‌های یک مرحله ای (دو پاکتی) پس از گشایش پاکت تضمین سپرده و قیمت متقاضیان، اعلام برنده مزایده منوط به اخذ پاسخ استعلام موارد مربوط به شاخص‌های صلاحیت عمومی موضوع بند (الف) ماده (۳) خواهد بود. ب) در مزایده یک مرحله ای (سه پاگتی): در مزایده‌های یک مرحله ای (سه پاکتی)، متقاضیان می‌بایست مستندات احراز شاخص‌های موضوع بند (ب) مالی (۳) را همزمان با سایر اسناد و طی یک پاکت جداگانه به سازمان تحویل دهند. فرآیند برگزاری به شرح زیر خواهد بود: ب -۱) در تاریخ مقرر در آگهی عرضه، کمیسیون مزایده نسبت به گشایش پاکت مربوط به تضمین شرکت در مزایده پاکت (الف) متقاضیان اقدام و پس از تائید آن، فهرست متقاضیان به همراه مستندات ارائه شده در پاکت (ب) را به کار گروه بررسی صلاحیت تحویل می‌نماید. سایر اسناد تا جلسه بعدی نزد کمیسیون مزایده باقی می‌ماند تاریخ برگزاری جلسه گشایش پاکت‌های قیمت حداکثر ۷ روز پس از این جلسه خواهد بود و کارگروه طی این مدت با برگزاری جلسه نسبت به بررسی و احراز صلاحیت متقاضیان اقدام می‌نماید. به درخواست کارگروه، مهلت برگزاری جلسه کمیسیون تا ۷ روز دیگر قابل تمدید است. ب -۲) کارگروه بررسی صلاحیت حداکثر یک روز قبل از تاریخ برگزاری جلسه گشایش پاکت‌های قیمت، فهرست متقاضیان واجد شرایط که دارای صلاحیت باشند را به کمیسیوں مزایده اعلام می‌نماید تبصره: در صورت وجود موارد نقص و یا ابهام در مستندات هر یک از متقاضیان (به تشخیص کار گروه) موارد به متقاضی مربوطه اعلام تا در سقف زمانی مقرر در این بند نسبت به رفع نقص یا ابهام مستندات اقدام نماید. این موضوع در اسناد مزایده قید می‌گردد. ب -۳) کمیسیون مزایده در زمان تعیین شده، نسبت به برگزاری جلسه کمیسیون و گشایش پاکت‌های قیمت متقاضیان دارای صلاحیت (پاکت (ج)) اقدام می‌نماید. بالاترین قیمت پیشنهادی این متقاضیان، برنده مزایده می‌باشد. ج) واگذاری از طریق بورس و فرابورس: در واگذاری‌هایی که از طریق بورس و فرابورس صورت می‌گیرد، کلیه شاخص‌های فنی و مدیریتی موضوع ماده (۳) این دستورالعمل در اطلاعیه و اسناد عرضه منتشر می‌گردد. متقاضیان می‌بایست علاوه بر ارائه درخواست خرید و مدارک لازم و نیز ارائه تضامین مربوط به حضور در رقابت طی زمان و چارچوب مقرر در ضوابط و مقررات عرضه‌های عمده در بورس و فرابورس، مستندات قابل ارائه مندرج در آگهی و شرایط عرضه از جمله مدارک مربوط به بررسی صلاحیت فنی و مدیریتی را تا ۶ روز کاری قبل از عرضه به سازمان نیز تحویل دهند. پس از بررسی صلاحیت‌ها توسط کارگروه، فهرست متقاضیان واجد شرایط برای ورود به رقابت در بورس/فرابورس حداکثر تا روز قبل از رقابت توسط سازمان به شرکت «بورس اوراق بهادار تهران» و یا «شرکت فرابورس ایران» اعلام می‌شود. متقاضیان می‌بایست علاوه بر واریز و یا ارائه تضمین شرکت در عرضه به شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، معادل ۱ درصد ارزش پایه سهام قابل واگذاری را به عنوان تضمین برای بررسی صلاحیت به صورت نقد یا ضمانت بانکی معتبر حسب مورد به حساب سازمان خصوصی سازی واریز و یا به آن تحویل نمایند. در صورت انصراف هر یک از متقاضیان تایید صلاحیت شده از حضور در رقابت، سپرده نقدی واریز شده و یا ضمانت نامه بانکی ارائه شده به سازمان خصوصی سازی به نفع دولت ضبط خواهد شد. در صورت عدم واریز و یا تحویل ضمانت نامه، صلاحیت متقاضی مورد بررسی قرار نخواهد گرفت. این موضوع در آگهی و شرایط عرضه قید می‌گردد. تبصره
- سپرده‌های متقاضیان رد صلاحیت شده در هر یک از شیوه‌های واگذاری پس از اعلام نتیجه، قابل استرداد خواهد بود. ماده ۶
- کارگروه بررسی صلاحیت تخصصی به ریاست «رئیس کل سازمان» و با عضویت «عضو هیات عامل و معاون واگذاری سهام و بنگاه‌های سازمان»، «نماینده شرکت مادرتخصصی مربوطه (معاون تخصصی و ذیربط)»، «۳ نفر به عنوان نمایندگان «هیات واگذاری»، «ذیحساب سازمان» و نیز نمایندگان «دیوان محاسبات کشور» و «سازمان بازرسی کل کشور» و «مدیر حراست سازمان» به عنوان اعضای ناظر تشکیل می‌شود. این تصویبنامه در اجرای قسمت اخیر ماده (۳۹) قانون اجرای سیاستهای کلی اصل (۴۴) قانون اساسی ابلاغ می‌شود. فرهاد دژپسند