دستورالعمل تعیین صلاحیت علمی خبرگان طب سنتی ایرانی - اسلامی
تصمیم نمایندگان ویژه رئیس جمهور در شورای عالی سیاستگذاری طب سنتی ایرانی - اسلامی به استناد اصل یکصدوبیست‌وهفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر برای اجرا ابلاغ می‌شود: دستورالعمل تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی طب سنتی ایرانی - اسلامی به شرح پیوست که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، تعیین می‌شود. معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا رحیمی دستورالعمل اجرایی کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی طب سنتی ایرانی - اسلامی مستندات قانونی: به استناد مصوبه پانصدوسومین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ ۱۳۸۱/۶/۵، بند ۳ و تبصره ۱۱ بند ۵ آیین‌نامه ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی در زمینه طب سنتی ایران از بخش ۵ سند توسعه طب سنتی (مصوبه ۱۳۹۲/۴/۲۸) هیات محترم وزیران که براساس سند چشم‌انداز بیست ساله ایران ۱۴۰۴ به‌تصویب رسیده و نیز بند «ه» ماده ۲۱ و بند «ه» ماده ۳۴ قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، نقشه جامع علمی سلامت کشور، نقشه تحول نظام سلامت مورخ ۱۳۹۱/۱/۲۶ ابلاغی توسط هیات محترم وزیران، سیاست‌های کلان نظام در حوزه سلامت در افق چشم‌انداز ایران ۱۴۰۴ و تبصره ۳ ماده ۲ دستورالعمل اجرایی ارائه خدمات طب سنتی مصوب وزارت مورخ ۱۳۹۱/۴/۴، به منظور ساماندهی و تعیین ضوابط فعالیت خبرگان بدون مدرک این آیین‌نامه در ۹ ماده و ۱۰ تبصره تدوین گردیده است. ماده ۱
- تعاریف: در این دستورالعمل اصطلاحات ذیل در معانی مشروحه به کار می‌رود: سند: سند توسعه طب سنتی ایرانی - اسلامی وزارت متبوع: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کمیسیون: کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی کمیته: کمیته تخصصی کارشناسی خبرگان: خبرگان بدون مدرک دانشگاهی ماده ۲
- اعضاء کمیسیون: اعضاء کمیسیون عبارتند از: ۱- معاون طب سنتی وزارت متبوع، ۲- معاون درمان وزارت متبوع، ۳- معاون آموزشی وزارت متبوع، ۴- معاون تحقیقات و فناوری وزارت متبوع، ۵ - رئیس سازمان غذا و دارو ۶ - رئیس دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران (یا یکی از روسای سایر دانشکده‌های طب سنتی)، به انتخاب وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی ۷- پنج نفر از صاحب‌نظران و متخصصان طب یا داروسازی سنتی با انتخاب شورای‌عالی طب سنتی ایران تبصره
- ریاست کمیسیون با معاون طب سنتی ایرانی اسلامی است و دبیر کمیسیون، مدیر کل نظارت و اعتبار بخشی معاونت می‌باشد. ماده ۳
- نحوه تصمیم‌گیری جلسات کمیسیون با حضور حداقل ۸ نفر از اعضاء رسمیت خواهد داشت و کلیه مصوبات و تصمیمات کمیسیون با رای مثبت ۷ نفر از حضار لازم‌الاجراست. ماده ۴
- شرح وظایف کمیسیون: وظایف کمیسیون به شرح ذیل است: ۱ -۴- تعیین و اعلام:
- ضوابط و شرایط لازم احراز خبرگی متقاضیان
- نوع مجوز صادره برای خبرگان
- مدت اعتبار مجوزهای صادرشده برای خبرگان
- اعضای ممتحنه
- ضوابط تمدید مجوز ارائه خدمات سلامت خبرگان
- نحوه برگزاری و زمان‌بندی آزمونهای کتبی، شفاهی و مصاحبه
- اعضای کمیته کارشناسی طب سنتی و طب مکمل
- صلاحیت خبرگان طب مکمل ۲ -۴- بررسی مدارک و احراز صلاحیت خبرگان ۳ -۴- ارائه نظرات مشورتی در خصوص تعرفه ارائه خدمات سلامت توسط خبرگان ۴ -۴- بررسی پرونده‌های ارجاعی از کمیته طب مکمل ماده ۵
- زمان تشکیل کمیسیون: جلسات کمیسیون به دعوت رئیس کمیسیون، حداقل ماهی یکبار تشکیل می‌گردد، مگر آنکه به تشخیص رئیس کمیسیون موجبی برای تشکیل آن نباشد. ماده ۶
- رده‌بندی خبرگان: خبرگان به گروه‌های ذیل تقسیم می‌شوند: الف
- خبرگان طب مکمل: در حوزه طب مکمل یک کمیته کارشناسی مستقل تشکیل گردیده و دستورالعمل اجرایی نحوه ارزیابی خبرگان در حوزه طب مکمل را تهیه نموده و جهت تصویب نهایی به کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی ارائه می‌دهند. همچنین مدارک متقاضیان حوزه طب مکمل با بررسی‌های کارشناسی و تعیین سطح و حوزه فعالیت آنها جهت بررسی نهایی به کمیسیون ارجاع می‌شود. ب
- خبرگان طب سنتی با توجه به بند ۳ و تبصره ۱۱ آیین‌نامه ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان سند مصوب هیات وزیران، کلیه خبرگان در «۹» سطح زیر رده‌بندی می‌شوند: ۱
- حکیم به کسی گفته می‌شود که ضمن داشتن دانش، نگرش و مهارت کافی در علوم پایه (علوم چهارده‌گانه مندرج در کتاب خلاصه‌الحکمه) در پزشکی ایرانی نیز دارای قوه استنباط باشد. ۲
- حکیم‌یار خبیر به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان کلیه بیماریهای مندرج در بند ۳-۱ تا ۳-۱۴ خبره است. ۳
- حکیم‌یار حکیم‌یار با توجه به میزان اطلاعات نظری و عملی بسته به مورد به سطوح زیر رده‌بندی می‌شوند: ۳-۱- حکیم‌یار گوارش: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای داخلی خبره است. ۳-۲- حکیم‌یار زنان: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای زنان خبره است. ۳-۳- حکیم‌یار اطفال: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای اطفال خبره است. ۳-۴- حکیم‌یار مغز و اعصاب: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای مغز و اعصاب خبره است. ۳- ۵ - حکیم‌یار پوست، مو و زیبایی: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای پوست، مو و زیبایی خبره است. ۳-۶ - حکیم‌یار غدد: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای غدد خبره است. ۳-۷- حکیم‌یار قلب و تنفس: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای قلب و تنفس خبره است. ۳- ۸ - حکیم‌یار باهیه: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای باهیه خبره است. ۳-۹- حکیم‌یار حلق، دهان و دندان: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای حلق، دهان و دندان خبره است. ۳-۱۰- حکیم‌یار استخوان و مفاصل: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای استخوان و مفاصل خبره است. ۳ -۱۱- حکیم‌یار عفونی: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای عفونی خبره است. ۳-۱۲- حکیم‌یار تغذیه: به فردی اطلاق می‌شود که در امر تغذیه بیماریها خبره است. ۳-۱۳- حکیم‌یار ورزش: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای ورزش خبره است. ۳-۱۴- حکیم‌یار بیماریهای نوپدید: به فردی اطلاق می‌شود که در شناخت و درمان بیماریهای نوپدید خبره است. تبصره ۱
- تفاوت سطوح حکیم، حکیم‌یار خبیر و حکیم‌یار به مثابه استاد، دانشیار و استادیار است. تبصره ۲
- در صورتی که حکیم‌یاری در سایر حوزه‌هایی که ذکر نشده است خبره باشد، عنوان مربوطه را دریافت می‌نماید. تبصره ۳
- در صورتی که حکیم‌یاری در چند حوزه دارای خبرویت باشد، میتواند چند عنوان خبرویت را کسب نماید. ۴
- طبیب‌یار طبیب یار به کسی اطلاق می‌شود که در ارایه خدمات مراقبت‌های بالینی طب سنتی ایرانی - اسلامی اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. طبیب‌یار با توجه به میزان اطلاعات نظری و عملی بسته به مورد به سطوح زیر رده‌بندی می‌شوند: ۴-۱- طبیب‌یار ممتاز: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با بندهای ۴-۲ تا ۴- ۱۵ اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۲- طبیب‌یار مدبر: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با سته ضروریه اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۳- طبیب‌یار مدلک: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با تدلیک (ماساژ) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۴- طبیب‌یار مغمز: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با غمز (فشاردرمانی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴- ۵ - طبیب‌یار مجبر: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با خلع، وثی، وهن و جبر (شکسته‌بندی و ضرب دیدگی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۶ - طبیب‌یار مربط: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با شدالاطراف و زخم‌بندی اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۷- طبیب‌یار تول‌گیر: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با تول‌گیری اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴- ۸ - طبیب‌یار کهنگ‌گیر: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با کهنگ‌گیری اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۹- طبیب‌یار حجام: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با حجامت اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۱۰- طبیب‌یار فصاد: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با فصد اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۱۱- طبیب یار مقیّء: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با قی آوردن اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۱۲- طبیب‌یار محقن: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با حقنه اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۱۳- طبیب‌یار معلق: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با الصاق علق (زالواندازی) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۱۴- طبیب‌یار مزرق: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با آبزن و نصب قاثاطیر (سوندگذاری) اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. ۴-۱۵- طبیب‌یار مزین: به فردی اطلاق می‌شود که در رابطه با تخضیب، تغمیر و تقشیر و زینت اطلاعات و تبحر کافی داشته باشد. تبصره ۱
- در صورتی که طبیب‌یاری در سایر حوزه‌هایی که ذکر نشده است خبره باشد عنوان مربوطه را دریافت می‌نماید. تبصره ۲
- در صورتی که طبیب‌یاری در چند حوزه دارای خبرویت باشد، میتواند چند عنوان خبرویت را کسب نماید. ۵
- دارویار خبیر به کسی اطلاق می‌شود که در زمینه شناخت، ساخت و ابداع داروهای طبیعی و صناعی اعم از داروهای مفرده و مرکبه طب سنتی ایرانی - اسلامی، دانش و تبحر کافی داشته باشد. ۶
- دارویار طبیعی به کسی اطلاق می‌شود که در رابطه با شناخت و ساخت داروهای طبیعی (مفردات و مرکبات) دانش و تبحر کافی داشته باشد. ۷
- دارویار صناعی به کسی اطلاق می‌شود که در رابطه با شناخت و ساخت داروهای صناعی (کشته‌جات، انواع تدابیر داروهای معدنی) دانش و تبحر کافی داشته باشد. ۸
- عطار خبیر به کسی اطلاق می‌شود که دانش و تبحر کافی در رابطه با نسخه‌پیچی داشته باشد. ۹
- عشاب به کسی گفته می‌شود که در رابطه با شناخت داروها و محل رویش آنها، همچنین جمع‌آوری تخصصی گیاهان، دانش و تبحر کافی داشته باشد. ماده ۷
- نحوه ارزیابی خبرگان: کلیه خبرگان متقاضی تعیین صلاحیت پس از کسب شرایط و ضوابط و ارائه مدارک مندرج در سند، به نحو زیر توسط کمیسیون، ارزیابی و سطح‌بندی می‌شوند. رده آزمون کتبی بر اساس متون مصاحبه آزمون شفاهی و علمی مدارک حکیم علوم پایه ۱۴ گانه، قانون کامل دارد دارد تاییدیه ۱۵ سال سابقه کار عملی و ۵ سال تدریس در یکی از دانشکده‌های طب سنتی ایرانی- اسلامی + رساله ای در طب سنتی ایرانی - اسلامی که حاوی نظریه یا کشف جدید در حیطه طب سنتی ایرانی- -اسلامی (مورد تایید هیات ممتحنه) حکیم یار خبیر قانون کامل دارد دارد تاییده ۱۰ سال سابقه کار عملی و ۳ سال تدریس در یکی از دانشکده‌های طب سنتی ایرانی - اسلامی حکیم یار قانون کتاب اول، دوم، پنجم و بیماریهای مختصه دارد دارد تاییده ۱۰ سال سال سابقع کار عملی و ۱ سال تدریس در یکی از دانشکده‌های طب سنتی ایرانی- اسلامی طبیب یار ممتاز مفرح القوب کامل دارد دارد تاییده ۵ سال کار عملی و اشتهار در موضوعات مربوطه طبیب یار مقاه اول و پنجم کتاب مفرح القبوب دارد دارد تاییده ۳ سال کار عملی در موضوع ادعا شده دارو یار خبیر پنج مقاله اول قانونچه + مخزن الادویه + پنچ فصل تشخیص رابع و خامس کتاب تحفه حکیم مومن + کتاب مدخل تعلیمی رازی دارد دارد تاییده ۱۰ سال سابقه کار عملی و ۳ سال تدریس در یکی از دانشکده‌های طب سنتی ایرانی - اسلامی دارویار طبیعی کتاب مخزن الادویه دارد دارد تاییدیه ۳ سال سابقه کار عملی و ۱ سال تدریس در یکی از دانشکده‌های طب سنتی ایرانی - اسلامی دارویار صناعی دستور اول از تشخیص خامس کتاب تحفه حکیم مومن + کتاب مدخل التعلیمی رازی دارد دارد تاییدیه ۳ سال سابقه کار عملی و ۱ سال تدریس در یکی از دانشکده‌های طب سنتی ایرانی - اسلامی عطار خبیر آشنایی با مفردات رایج در بازار دارویی کشور بر اساس اطلاعات کتاب تحفه حکیم مومن + آشنایی با محصولات و فرآورده‌های طب سنتی دارد دارد تاییدیه ۱۰ سال سابقه کار عملی عشاب آشنایی با مفردات + محل رویش + اصول جمع‌آوری و نگهداری دارد دارد تاییدیه ۵ سال سابقه کار عملی و اشتهار در حرفه عشایی تبصره ۱
- طبیب یاران و همچنین طبیب یاران ممتاز واجد شرایط، در صورت حسن اشتهار در امور مندرج در بندهای ۳-۱ تا ۳-۱۵ می‌توانند با در خواست کتبی و با رای مثبت کمیسیون تعیین صلاحیت فقط در آزمون شفاهی شرکت کنند. تبصره ۲
- آزمون شفاهی و علمی توسط هیات ممتنحه انجام می‌شود. ماده ۸
- حدود اختیرات خبرگان: رده حدود اختیرات حوزه فعالیت حکیم حکیم، میتواند در دو حوزه تدریس و در مان در کلیه امور پزشکی در چهار چوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی دخالت نمایند در مراکز آموزشی و درمانی دانشگاهی و سلامتکده‌های مصوب طب سنتی طبق ضوابط آن مرکز حکیم یار خبیر حکیم یار خبیر، مجاز است در دو حوزه تدریس و درمان در چهارچوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی طبق کتاب قانون یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع عمل نماید. کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول حکیم یار حکیم یار، مجاز است در دو حوزه تدریس و درمان در چهارچوب مکتب طب سنتی ایرانی اسلامی طبق کتاب قانون با یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع عمل نماید کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول طبیب یار ممتاز طبیب یار ممتاز، میتواند در کلیه امور مندرج در بند ۳ ۱ تا ۳ ۱۴ طبق کتاب مفرح القلوب یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع به ارایه خدمت بپردازد کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول طبیب یار طبیب یار، میتواند در امور مندرج در بند مختص به خود طبق کتاب مفرح القلوب با یا راهنماهای بالینی مصوب وزارت متبوع به ارایه خدمت بپردازد. کلیه مراکز درمانی تحت نظارت پزشک مسئول دارویار خبیر دارویار خبیر، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگا هها و ساخت و ابداع دارو اقدام نماید کلیه مراکز طب سنتی ایرانی اسلامی دارویار طبیعی دارویار طبیعی، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگاه‌ها و ساخت فرآورده‌های طبیعی اقدام نماید کلیه مراکز طب سنتی ایرانی اسلامی دارویار صناعی دارویار صناعی، مجاز است در دو حوزه تدریس در دانشگاه‌ها و ساخت فرآورده‌های صناعی اقدام نماید کلیه مراکز درمانی طب سنتی ایرانی اسلامی عطار خبیر عطار خبیر، میتواند به امر نسخه پیچی و ارائه داروها و فرآورده‌های مفرده و مرکبه دارای مجوز طب سنتی ایرانی اسلامی اقدام نماید کلیه مراکز درمانی، عطاریها و داروخانه‌های سنتی عشاب عشاب، میتواند در امر شناسایی، جمع‌آوری و نگهداری گیاهان دارویی طبق براساس کتب طب سنتی ایرانی اسلامی اقدام نماید کلیه مزارع و مراتع طبق ضوابط قانونی کشور ماده ۹
- مراحل اعطای مجوز به خبرگان
- بررسی اولیه مدارک و مستندات توسط معاونت طب سنتی دانشگاه
- ارسال در خواست همراه با مدارک به معاونت طب سنتی وزارت متبوع
- بررسی اولیه مدارک و مستندات توسط کمیته کارشناسی معاونت طب سنتی وزارت متبوع
- برگزاری آزمون کتبی در صورت صلاحدید کمیسیون و دریافت حداقل امتیاز
- مصاحبه متقاضی توسط حداقل ۲ تن از اعضاء کمیته
- گذراندن ۳۰۰ ساعت آموزش تئوری در صورت صلاحدید کمیسیون
- گذراندن دوره آموزش عملی یا بازآموزی برحسب ادعای مطرح شده توسط متقاضی در صورت صلاحدید کمیسیون
- ارزیابی نهایی توسط کارشناس مربوطه و ارائه خلاصه پرونده به کمیسیون
- طرح پرونده در کمیسیون و تایید نهایی و نهایتاً امضا فرم شماره۳
- صدور مجوز فعالیت در حیطه فعالیت مشخص با امضا مقام وزارت برای زمان مشخص شده در دستورالعمل تبصره
- در دانشگاههایی که دارای معاونت طب سنتی نمی‌باشند، اقدامات فوق و تحویل و ارسال مدارک توسط معاونت درمان انجام خواهد شد. فرم شماره۱ «اظهارنامه متقاضی خبوریت» معاونت طب سنتی / معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی.................. اینجانب:........................................... فرزند:............................. شماره ملی:................................. آدرس: تلفن ثابت: همراه: به این وسیله اعلام می‌نمایم که در حوزه طب سنتی در رابطه با موارد مشروحه زیردارای خبرویت هستم: ۱- ۲- ۳- ۴- ۵- همچنین به این وسیله آمادگی خود را جهت ارایه مدارک و همچنین شرکت در هرگونه آزمون و مصاحبه توسط کمیسیون تعیین صلاحیت خبرگان بدون مدرک دانشگاهی اعلام می‌نمایم. نام و نام خانوادگی و امضای متقاضی: فرم شماره۲ «سوابق آموزشی، پژوهش و اختراع خبره بدون مدرک» معاونت طب سنتی / معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی................... سوابق آموزشی الف - استاد نام استاد حوزه فعالیت استاد مدت تلمذ آدرس و تلفن استاد از سال..... تا سال..... از سال..... تا سال..... از سال..... تا سال..... ب- مراکز آموزشی نام مرکز آموزش نوع آموزش مدت آموزش آدرس و تلفن مرکز آموزش از سال..... تا سال..... از سال..... تا سال..... از سال..... تا سال..... سوابق پژوهشی الف - مقاله ردیف عنوان مقاله نام مجله سال چاپ ب- طرح تحقیقاتی نام طرح مجری/ همکار سال اجرای طرح مرجع تایید طرح ج- کتاب ردیف عنوان کتاب نام نویسندگان سال انتشار نام انتشارات د- پایان نامه موضوع پایان نامه استاد راهنما استاد مشاور تاریخ دفاع اختراع ردیف عنوان ثبت یا اختراع سال اخذ مستندات ثبت اختراع نام و نام خانوادگی و امضای متقاضی: فرم شماره۳ «فرم ارزیابی نهایی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی» نام و نام خانوادگی: کد ملی: نمره آزمون کتبی نمره آزمون شفاهی نمره آزمون عملی امتیاز کتبی امتیاز مقالات علمی امتیاز ثبت اختراع امتیاز گذراندن دوره آموزش تئوری امتیاز گذراندن دوره آموزش عملی امتیاز قابلیت‌ها و مهارت‌های متقاضی نمره ارزیابی نهایی تعداد رای موافق تعداد رای مخالف تعداد رای ممتنع رئیس هیات ممتنحه دبیر کمیته تخصصی دبیر کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان صورتجلسه کمیسیون تایید صلاحیت خبرگان بدون مدرک تاریخ کمیسیون نام ونام خانوادگی متقاضی شهر کد ملی سطح خبرگی مدت اعتبار مجوز اعضای کمیسیون نام ونام خانوادگی سمت امضا