تعیین دستورالعمل و ضوابط فنی بانکهای اطلاعاتی و تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات
وزیران عضو کارگروه مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات و امنیت آن (فاوا) در جلسه مورخ ۲۶/ ۳/ ۱۳۹۲ به استناد بند (ب) ماده (۴۶) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۹ - و با رعایت تصویبنامه شماره ۱۸۹۳۷۸/ت۴۶۵۰۵ه- مورخ ۲۵/ ۹/ ۱۳۸۸ تصویب نمودند: در اجرای بند (الف) ماده (۳) آییننامه اجرایی بند (ب) ماده (۴۶) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران موضوع تصویبنامه شماره ۴۵۶۵۳/ت۴۷۵۷۲ه- مورخ ۸/ ۳/ ۱۳۹۱ دستورالعمل و ضوابط فنی بانکهای اطلاعاتی و تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات به شرح پیوست که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، تعیین میشود. این تصویبنامه در تاریخ ۱۰/ ۵/ ۱۳۹۲ به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است. محمدرضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور quot;دستورالعمل و ضوابط فنی بانکهای اطلاعاتی و تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات" فصل اول
- تعاریف: الف- آییننامه: آییننامه اجرایی بند "ب" ماده (۴۶) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران ب- دستگاههای اجرایی: کلیه دستگاههای اجرایی مشمول آییننامه پ- معماری سرویس گرا: SOA(Service Oriented Architecture) ت- گذرگاه مشترک سرویس: ESB(Enterprise Service Bus) ث- امنیت وب سرویس: WSS (Web Service Security) ج- SSL و TLS: مجموعه استانداردها و روشهای مطرح در لایه بستههای امن (Layer Secure Sockets) و امنیت لایه انتقال (Transport Layer Security) چ- قالب ۸ بیتی استاندارد یونی کد: (Unicode Transformation Format---8-bit(UTF-8) ح- اقلام اطلاعاتی: اقلام موضوع بند "ز" ماده (۱) آییننامه خ- سازمان: سازمان فناوری اطلاعات ایران د- سیستمهای اطلاعاتی: سیستمهایی که اطلاعات را برای یک هدف مشخص جمعآوری، پردازش، تحلیل و منتشر میکنند. ذ- استاندارد باز: استانداردی که به گروه خاصی وابستگی نداشته و در دسترس عموم میباشد. ر- پایگاه داده: مجموعه ای از موجودیتها برای ذخیره سازی داده که توسط یک سیستم مدیریت پایگاه داده ایجاد و سازماندهی میشود. ز- مرکز تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات (IX): مرکزی که توسط سازمان و با رعایت بخشنامه شماره ۹۱/ ۷۷/ ۱۲۵۸۷۶ مورخ ۲۶/ ۱۰/ ۱۳۹۱ وزارت اطلاعات، به منظور اشتراک گذاری اطلاعات بین دستگاهها به صورت ملی و در صورت لزوم استانی ایجاد میشود. فصل دوم
- ساز و کار اشتراک گذاری اطلاعات توسط دستگاههای اجرایی الف- ارسال اطلاعات خدمات قابل ارائه در قالب فرم پیوست پس از تایید حراست دستگاه مربوط، حداکثر ظرف یک ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل. ب- معرفی نماینده تام الاختیار و مطلع در امور خدمات الکترونیکی دستگاههای مرکزی به سازمان حداکثر ظرف ده روز پس از ابلاغ این دستورالعمل. پ- اعلام اقلام اطلاعاتی قابل ارائه خود به سازمان پس از تایید حراست دستگاه، حداکثر ظرف یک ماه پس از ابلاغ این دستورالعمل. ت- استفاده از روشها و استانداردهای باز در سیستمهای اطلاعاتی خود برای به اشتراک گذاری اطلاعات. ث- ارسال مستندات مربوط به اجرای مفاد این دستورالعمل به سازمان و ارائه خدمات اشتراک گذاری به صورت آزمایشی (پایلوت) پس از تایید مستندات مربوط. ج- ارسال گزارش عملکرد مرحله اشتراک گذاری آزمایشی به سازمان به منظور بازنگری ضوابط فنی مربوط. فصل سوم
- ضوابط فنی بانکهای اطلاعاتی و تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات ۱
- ضوابط توصیف، نمایش و تبادل داده: الف- قالب استاندارد UTF-8 به عنوان کاراکترست (Character set) کلیه دادههای حروفی و عددی جدید. ب- تبدیل دادههای قبلی که با استانداردی غیر از UTF-8 ایجاد شدهاند به UTF-8 پ- تولید یا تبدیل کلیه مستندات در قالبهای «مستندات آزاد» (Open Document) و یا در قالب مستندات آزاد مطابق جدول شماره (۱): جدول شماره ۱- قالب مستندات ردیف عنوان مستند قالب مستندات باز قالب فعلی ۱ مستندات مبتنی بر واژه پرداز ODT (Open Document Text) DOC, DOCX ۲ مستندات مبتنی بر صفحه گسترده ODS (Open Document Spreadsheet) XLS, XLSX ۳ مستندات مبتنی بر ارائه مطالب ODP (Open Document presentation) PPT, PPTX ۴ مستندات مبتنی بر پایگاه داده ODB (Open Document Base) MDB, ACCDB ۵ مستندات مبتنی بر گرافیک و تصاویر ODG (Open Document Graphics) TIFF, JPEG, BMP, GIF ت- تولید یا تبدیل کلیه پروندههای الکترونیکی در قالبهای چند رسانه ای و آرشیو مانند تصویر، صوت، ویدئو و فشرده سازی در قالبهای قابل استفاده با Codecهای باز. تبصره- قالبهای مجاز برای پروندههای چند رسانه ای و فشرده سازی در جدول شماره (۲): جدول شماره ۲- قالبهای مجاز برای پروندههای چند رسانه ای و فشرده سازی چند رسانه ای فشرده سازی
- Ogg
- ALAC
- 7z
- PNG
- ASF
- bzip2
- RM
- AVI
- qzip *SMIL
- CMML
- MAFF
- Speex
- DAISY Digital Talking Book
- PAQ
- SVG
- FLAC
- SQX
- VRML/X30
- JPEG ۲۰۰۰
- tar
- WavPack
- Matroska (mkv)
- xz
- WebM
- MNG
- ZIP
- WMA
- MPEG
- WMV
- Musepack
- XSPF ث- بکارگیری چارچوب توصیف منابع (RDF) به منظور توصیف مفهومی و مدل سازی اطلاعات در منابع تحت وب ج- استفاده از زبان نشانه گذاری توسعه پذیر (XML) برای نمایش فرمت و ساختار دادهها چ- استفاده از زبان توسعه پذیر نام و آدرس (XNAL) به منظور توصیف نام و آدرس دادهها ح- تعریف و ایجاد فرادادهها و واژه نامهها به منظور دسترسی آسان به اطلاعات و دادههای موجود در سازمان با استفاده از چارچوبهای OWL و RSS خ- مطابقت محصولات XML با کنسرسیوم W3C ۲
- ضوابط یکپارچه سازی داده الف- سازماندهی و یکپارچه سازی تمامی دادهها با استفاده از زبان XML ب- استفاده از استانداردهای ISO8601و EDI برای قالب بندی و تبادل دادههای مربوط به تاریخ و زمان ۳
- ضوابط لایه میان افزار: الف- ارائه اطلاعات و خدمات الکترونیکی در قالب سرویسهای وب استاندارد ب- توصیف سرویسها در غالب زبان استاندارد WSDL که میبایست شامل موارد زیر باشد: پ- گرامر و ترکیب و پروتکل هر سرویس (فرمت WSDL در XRoad) ت- سیاستهای ارائه سرویس (مبتنی بر چه اصولی، برای چه کسی و با چه هدفی خدمت ارائه میشود) ث- شاخصهای کیفیت سرویس (عاملیت، قابلیت اطمینان و اثربخشی) ۴
- ضوابط تعاملات بین دستگاهی: الف- استفاده از معماری سرویس گرا به عنوان معماری کلان در ارتباطات درون سازمانی و بین سازمانی. ب- استفاده از معماری گذرگاه مشترک سرویس (ESB) در محیطهای گسترده و محیطهای تعاملی. پ- ثبت تمام اطلاعات ارائه شده با استفاده از مولفه واقعه نگاری ESB. ت- استفاده از پروتکلهای مورد تایید سازمان در زمینه زیرساختها و نحوه ی ارائه خدمات و به اشتراک گذاری اطلاعات مطابق جدول شماره (۳): جدول شماره ۳- پروتکلهای مورد تایید سازمان در زمینه زیرساختها ردیف عنوان استاندارد حوزه کاربرد ۱ TCP/IP شبکه ۲ UDP شبکه ۳ IP4, IP6 شبکه ۴ DNS شبکه ۵ MIME شبکه ۶ SOAP شبکه ۷ WSDL شبکه ۸ POP3 شبکه ۹ SMTP شبکه ث- استفاده از استانداردهای تبادل اطلاعات (پروتکلها و زبانها) در خصوص انتقال اطلاعات خود در درون و بیرون سازمان مطابق جدول شماره (۴): جدول شماره ۴- پروتکلهای تبادل اطلاعات عنوان استاندارد کاربرد مزیت پروتکل انتقال فایل (FTP) انتقال فایل در شبکه امکان اشتراک مطمئن و کارآمد دادهها از طریق استفاده غیرمستقیم از برنامهها را فراهم میآورد. پروتکل انتقال ابر متن (HTTP) قالبی استاندارد برای پیامها امکان ایجاد قالبی استاندارد برای پیامها و همچنین نحوه انتقال آنها بین سیستمهای اطلاعاتی را فراهم میآورد. زبان نشانه گذاری ابر متن (HTML) قالبی استاندارد برای توصیف ساختار صفحات وب امکان نشانه گذاری ابرمتنها را به منظور ساختمند کردن اطلاعات و تفکیک اجزای منطقی یک نوشتار فراهم میکند. زبان نشانه گذاری توسعه پذیر (XML) ذخیره، نمایش، تبادل و به اشتراک گذاری دادهها یک قالب استاندارد ایده آل برای سازماندهی مقادیر زیادی از داده فراهم میکند. ۵
- ضوابط امنیتی (به منظور حفظ امنیت لازم در تبادل و به اشتراک گذاری اطلاعات و همچنین رعایت حریمهای قانونی) الف- تعیین سطح دسترسی برای هر یک از اقلام اطلاعاتی و یا خدمات الکترونیکی خود و تعیین افراد و سازمانهای مربوط به هر سطح ب- انجام عملکرد احراز هویت یا شناسایی مشتری برای حفظ اطلاعات و امنیت آنها پیش از ارائه اطلاعات به مشتری یا دریافت کننده اطلاعات پ- استفاده از پروتکلهای زیر جهت جلوگیری از استراق سمع و جاسوسی پیامهای رد و بدل شده میان دو طرف اصلی: ت- استفاده از پروتکل IPSec برای امنیت در سطح IP ث- استفاده از پروتکل TLS، SSL در سطح TCP/UDP ج- استفاده از لینک اختصاصی بین طرفین اصلی تبادل اطلاعات تحت عنوان شبکه مجازی اختصاصی (VPN) چ- استفاده از دو پروتکل SSH و Secure Copy برای داشتن انتقال ایمن فایلها در لایه کاربرد ح- ثبت کلیه رویدادهای مرتبط با سیستمهای اطلاعاتی در یک سامانه مجزا از این سیستمها برای حفظ امنیت و تمامیت اطلاعات ۶
- استانداردهای لازم الاجرا در مدیریت فرایندها: الف- استاندارد مدیریت خدمات فناوری اطلاعات (ISO ۲۰۰۰۰) ب- استاندارد سیستمهای مدیریت امنیت اطلاعات (ISO ۲۷۰۰۰) پ- استانداردهای حاکمیت سازمانی فناوری اطلاعات (ISO/IEC ۲۹۳۸۲) (ISO/IEC ۳۸۵۰۰) ۷
- ضوابط نرم افزارهای متن باز: لیست تمامی استانداردهای باز مورد تایید سازمان در وب گاه مرکز ملی نرم افزارهای بومی و متن باز ایران در (www.opensourceiran.ir) قابل مشاهده است. فصل چهارم
- سایر مقررات ۱
- اشتراک گذاری اطلاعات به وسیله مرکز تبادل و اشتراک گذاری اطلاعات (IX) توسط دستگاههای مشمول این دستورالعمل از طریق شبکه ملی اطلاعات، تنها در صورتی مجاز است که شبکه مذکور به صورت فیزیکی، جدا از شبکه اینترنت باشد. ۲
- براساس بند "الف" ماده (۲۳۱) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و سند امنیت فضای تبادل اطلاعات (افتا) دستگاههای اجرایی موظفند ظرف شش ماه از تصویب این دستورالعمل نسبت به اجرایی کردن بخشنامه امن سازی شماره ۹۱/ ۷۷/ ۱۲۵۸۷۶ مورخ ۲۶/ ۱۰/ ۱۳۹۱ وزارت اطلاعات اقدام نمایند.