بخشنامه درباره واژه‌های جدید علوم طبیعی و ریاضی

در فرهنگستان هیجده واژه مربوط بعلوم طبیعی و ریاضی برگزیده شده و به تصویب پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی نیز رسیده است که در پائین درج: ۱- شخانه به جای احجار ساقطه Meteorite پذیرفته شده و آن سنک [سنگ] های پراکنده در است که چون در ضمن جنبش خود از هوای زمین بگذرند افروخته شده روشنائی میدهند و تیزشهاب نامیده میشوند اگر بعضی از آن‌ها بزمین برسند بفرانسه آن‌ها را Meteorit Bolide میگویند- شخانه در کتاب‌های لغت قدیمی بهمین معنی ضبط است. ۲- بارخیز به جای Fertile در اصطلاح گیاه شناسی پذیرفته شده - در اصطلاح کشاورزی زمین را حاصل خیز میگویند ولی در گیاه شناسی شاخه هائی از رستنی‌ها را که برآنها ممکن است بار و میوه‌ای پیدا شود Fertile اصطلاح کرده‌اند و بارخیز نامیده خواهد شد. ۳- باردهی بارآوری به جای Fructification پذیرفته شده. ۴ - رخ به جای Entaille در اصطلاح زمین شناسی پذیرفته شده و مقصود از Entaille خطهائی است بر روی سنک [سنگ] ها که چون ضربه به سنک [سنگ] برسد از آن خط‌ها شکسته می‌شود. رخ در اصطلاح سوهانکاری امروزه نیز بخطوطی میگویند که از کشیدن سوهان برروی فلز باقی میماند. ۵ - ناردیس به جای Syncline یعنی چین خوردگی‌های زمین که بشکل ناواست اختیار شده. ۶ - تاقدیس به جای Anliclinal یعنی چین خوردگی‌های زمین که بشکل طاق است پذیرفته شده. ۷- تنده به جای Escarpemext یعنی سراشیبی بسیار تندکوه پذیرفته شده. ۸ - گسله به جای Faille یعنی گسیخته گی آشکوب‌های موازی رسوبی پذیرفته شده است و در لغت به همین معنی آمده است. ۹- تراک به جای Fissure پذیرفته شده و در زبان عوام آن را ترک میگویند. ۱۰- شکاف به جای Fente ۱۱- شکست به جای Cassure ۱۲- جر به جای Crevasse یعنی تراکهای زمین پذیرفته شده و در لغت‌های قدیم بهمین معنی آمده است. ۳- کوه زائی به جای Orogenese ۱۴- کوه را به جای Orogenique مقصود از کوه زائی حرکات پوسته زمین است که موجب پیدایش کوه‌ها و ناهمواری‌ها و فرو رفته گی‌های زمین میشود. ۱۵- ستیغ به جای Crete پذیرفته شده است. ۱۶- بستگی به جای Relation و رابطه در اصطلاح حساب ۱۷- کمینه به جای Minimum ۱۸- پیشینه به جای Maximum و لزوماً ابلاغ میشود که در موارد لزوم واژه‌های مزبور را به کار ببرید. وزیر دادگستری دکتر متین دفتری