اساسنامه خانه ملی گفت و گوی آزاد
مصوبه «اساسنامه خانه ملی گفت وگوی آزاد» که در جلسه ۹۰۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۲۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است؛ به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می‌گردد: مقدمه: «نباید از آزادی ترسید و از مناظره گریخت و نقد و انتقاد را به کالای قاچاق و یا امری تشریفاتی، تبدیل کرد؛ چنانچه نباید به جای مناظره، به جدال و مراء، گرفتار آمد و به جای آزادی، به دام هتاکی و مسئولیت گریزی لغزید. آن روز که «سهم آزادی»، «سهم اخلاق» و «سهم منطق»، همه یکجا و در کنار یکدیگر اداء شود، آغاز روند خلاقیت علمی و تفکر بالنده دینی در این جامعه است». «بدون فضای انتقادی سالم و بدون آزادی بیان و گفت و گوی آزاد با حمایت حکومت اسلامی و هدایت علماء و صاحب نظران، تولید علم و اندیشه دینی و در نتیجه، تمدن سازی و جامعه پردازی، ناممکن یا بسیار مشکل خواهد بود». مقام معظم رهبری (مدظله العالی) نهادینه سازی جریان مستمر بازنگری انتقادی و ارتقاء کیفیت حکمرانی، مبتنی بر عقل ورزی جمعی، اخلاق اسلامی و قوانین کشور از طریق گفت وگو و تبادل آزاد اندیشه نخبگان، از اصول قانون اساسی و دغدغه‌های مهم امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی) برای تکمیل نظام سازی و تحقق فزون تر حکمرانی اسلامی و مردم سالار در پرتو خلاقیت فکری اقشار جامعه بوده است. ایشان پرهیز جدی از رکود و تحجر اندیشه‌ها و تکرار دعواهای بی فایده و دعوت مستمر به تحرک و تولید فکر و زاد و ولد فرهنگی؛ با اعتقاد راسخ به عقل جمعی و ایمان قوی به اثربخشی مناظره و گفت وگوی آزاد؛ تامین فضای نقد و انتقاد و مناظره سالم، آزادی بیان با حمایت حکومت اسلامی را بستری شگفتی ساز و تحول آفرین در تحقق تمدن سازی و جامعه پردازی می‌دانند. در این راستا و به منظور ارتقاء سطح «مردم سالاری دینی» در تدبیر امور فرهنگی و مدیریتی کشور و در اجرای اصول حکمرانی اسلامی و تاکیدات حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری و سپس تاکید مکرر آیت الله دکتر رئیسی؛ رئیس جمهور شهید و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۸۹۱ مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۱۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی، مبنی بر تسریع به روزرسانی و نهایی سازی اساسنامه خانه ملی گفت وگوی آزاد و آغاز فعالیت این نهاد با هدف مشارکت بیشتر مردم در حکمرانی و تامین فضای قانونی برای اعتراضات و مطالبات و با استناد به مصوبه ماده واحده «تایید کلیات اساسنامه خانه ملی گفت و گوی آزاد و انتخاب مدیر آن»؛ «اساسنامه خانه ملی گفت وگوی آزاد» (مصوب جلسه ۵۹۶ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۰۵ شورای عالی انقلاب فرهنگی) در جلسه ۴۸۳ شورای معین و بر اساس تفویض جلسه ۹۰۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۲۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به شرح ذیل اصلاح و تکمیل گردید: ماده ۱
- تعریف و جایگاه حقوقی «خانه ملی گفت و گوی آزاد» که به اختصار «خانه گفت وگو» نامیده می‌شود؛ جهت ارتقاء سطح «مردم سالاری دینی»، تکامل شیوه‌نامه‌های «حکمرانی اسلامی» و در تداوم مراتب نظام سازی و حل حداکثری مشکلات عمومی و شفاف سازی حقوق متقابل مردم و نهادهای حاکمیتی با هدف تعمیق روابط دوجانبه و ایجاد محملی برای طرح منطقی و قانونی اعتراضات و مطالبات اجتماعی و تحلیل زمینه‌های آن و پاسخ گویی به آنها، تاسیس می‌گردد. شورای عالی انقلاب فرهنگی که به فرمایش امام راحل (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در عرصه فرهنگ، برای نهادهای حاکمیتی، حکم ستاد برای صف را دارد، موسس و مسئول این نهاد است. ماده ۲
- موضوع فعالیت نهادسازی با اختیارات نافذ قانونی برای توسعه گفت وگوهای صریح، منطقی، آزاد، نتیجه بخش و عمل گرا در چارچوب قانون و اخلاق و با مشارکت مسئولانه و پاسخ گویانه نمایندگان تام الاختیار سران محترم سه قوه و نهادهای حاکمیتی به تناسب موضوعات در جهت اصلاح امور کشور و حل ابهامات، معضلات و اختلاف نظرهای نخبگانی در درون و بیرون حاکمیت، به ویژه مرتبط با شیوه‌های مدیریت کشور در مسائل بحران خیز اجتماعی و در جهت اجرای قانون اساسی و تحقق ارزش‌های انقلاب اسلامی. ماده ۳
- اهداف:
- درک به موقع و دقیق فرصت‌ها و تهدیدهای ملی، واقعیت‌ها، مطالبات اجتماعی و حساسیت‌های فرهنگی و اجتماعی؛
- هم افزایی همه نهادهای حاکمیتی و اجتماعی جهت حل منازعات فرهنگی و مطالبات اجتماعی؛
- ایجاد فضایی آرام، اخلاقی و منطقی برای اعتراضات قانونی و شنیده شدن و دریافت پاسخ آنها؛
- ارتقاء کارآمدی و پاسخ گویی در حکمرانی؛
- فرصت سازی برای دیده شدن خدمات و مشکلات نهادهای حکمرانی و شنیده شدن توضیحات مدیران کشور. ماده ۴
- وظایف
- ایجاد فرصت قانونی و عادلانه برای عرضه علمی و آزاد دیدگاه‌های کارشناسانه و نوآورانه همه طیف‌های نخبگانی در نقد و اصلاح نظامات و ساختارهای مدیریت محلی و ملی کشور و شنیده شدن پیشنهادهای منتقدان و و معترضان؛
- زمینه سازی برای ظهور ظرفیت‌ها و خلاقیت‌های اجتماعی و رقابت سالم در بهره گیری از این مناظرات برای کارآمدی و شفافیت بیشتر در عرصه‌های حکمرانی؛
- ترغیب نهادهای تصمیم گیر کشور به گفت و گوهای آزاد انتقادی و تقویت روح پاسخ گویی و انعطاف (بدون انفعال) مدیران کشور، اعتمادسازی نزد افکار عمومی، نهادینه سازی «امر به معروف و نهی از منکر» و متقابلاً «جهاد تبیین» خدمات نظام در هندسه «فرهنگ عمومی» و شنیده شدن توضیحات مسئولان، رفع سوء تفاهم‌ها و تبلیغات سوء دشمنان امنیت و اتحاد کشور و خنثی سازی سیاه نمایی‌ها و یاس پراکنی‌ها؛
- فعال سازی و هم افزایی حداکثری مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی و متخصصان درون و بیرون حاکمیت و تمرکز پژوهش‌ها و پایان نامه‌ها و مقالات علمی بر حل واقع بینانه تر، سریع تر، دقیق تر و کم هزینه تر مشکلات کشور و عطف توجه به نیازهای واقعی مردم به جای مرجعیت بخشی به مجلات و نهادهای غربی؛
- تقویت زمینه فرهنگ مباحثه در مسائل بزرگ ملی و محلی و جلوگیری از قطبی شدن جامعه و اصلاح امور در فضای تفاهم و تعامل و نتیجه بخش کردن گفت وگوهای پراکنده جاری تا رسیدن به برنامه‌های کارآمد و عملی از طریق منطقی تر و اخلاقی تر کردن فضا و طرح بدون تنش و تحریک و تحریف دیدگاه‌ها در شیوه‌های اداره کشور. ماده ۵
- سطوح گفت وگوهای آزاد گفت وگوهای آزاد در سه سطح به شرح ذیل طراحی می‌شود:
- سطح عمومی
- سطح نخبگانی
- سطح امور اجرایی و شیوه‌های حکمرانی تبصره
- جزئیات و نحوه طراحی سطوح سه گانه فوق و اجرای آنها، به موجب آیین‌نامه ای است که به تصویب شورای سیاست گذاری خواهد رسید. ماده ۶
- ارکان
- شورای سیاست گذاری
- شوراها و کارگروه‌های موقت علمی و اجرایی به تناسب هر موضوع
- مدیر خانه گفت وگو
- دبیرخانه خانه گفت وگو ماده ۷
- اعضای شورای سیاست گذاری
- نمایندگان رسمی و تام الاختیار سران قوا
- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی
- دو نفر از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی به انتخاب شورای عالی
- نمایندگان رسمی و تام الاختیار سایر نهادهای حاکمیتی حسب موضوع بحث در هر میز گفت وگو تبصره
- نمایندگان رسمی و تام الاختیار قوای سه گانه و سایر نهادهای حاکمیتی از سوی روسای محترم سه قوه و نهادهای مزبور به مدیر خانه گفت و گو معرفی می‌شوند. ماده ۸
- وظایف شورای سیاست گذاری
- تعیین ضوابط اجرای کرسی‌های گفت و گو در سطح ملی و محلی
- پیشنهاد اعضای شوراهای مشورتی اجرایی یا کارگروه‌های تخصصی به مدیر خانه گفت وگو
- ارائه روایتی از نظام مسائل مورد نظر قوای سه گانه و دستگاه‌ها و صورت بندی ایده مسئولان برای مطالبات اجتماعی
- ارائه گزارشی از اقدامات صورت گرفته برای حل مساله در راستای جهاد تبیین و آگاه سازی افکار عمومی از خدمات و تلاشهای سه قوه
- همکاری عملی و به موقع در برگزاری گفت و گوها و فرایند پاسخ گویی و شفافیت
- پیگیری جمع بندی گفت و گوها و انتقادات و پیشنهادها جهت اصلاح امور
- تضمین حقوق و امنیت برگزارکنندگان و مشارکت کنندگان در گفت وگوها در چارچوب قانون. تبصره
- نمایندگان تام الاختیار روسای قوای سه گانه موظف به پشتیبانی مادی و حمایت معنوی از فرایند اجرای مصوبات و تصمیمات خانه گفت و گو هستند. ماده ۹
- مدیر خانه گفت و گو مدیر خانه گفت و گو، توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی انتخاب می‌شود. ماده ۱۰
- وظایف و اختیارات مدیر خانه گفت وگو
- پیشنهاد ضوابط و شیوه‌نامه اجرای کرسی‌های گفت و گوهای آزاد به شورای سیاست گذاری جهت تصویب
- تعیین نوع، شیوه و سطح نشر و انعکاس مناظرات یا نتایج آنها حسب مورد
- تعیین اعضای شوراهای مشورتی اجرایی و نماینده نهادهای مسئول به تناسب موضوع هر مناظره، با مشورت شورای سیاست گذاری
- ارائه گزارش سالانه به شورای عالی انقلاب فرهنگی ماده ۱۱
- منابع مالی مورد نیاز برای اجرای این اساسنامه، توسط سازمان برنامه و بودجه پیش‌بینی و تامین می‌گردد. ماده ۱۲
- این اساسنامه در ۱۲ ماده و ۳ تبصره در جلسه ۹۰۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۲۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ، اساسنامه قبلی خانه ملی گفت و گوی آزاد (مصوب جلسه ۵۹۶ مورخ ۱۳۸۵/۱۰/۰۵ شورای عالی انقلاب فرهنگی)، ملغی می‌گردد. محمد مخبر سرپرست ریاست جمهوری و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی