اساسنامه جهاد دانشگاهی
مقدمه در پی فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی قدس سره - در تاریخ ۲۳ /۳ /۵۹ مبنی بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی، ستاد مزبور در جلسه مورخ ۱۶ /۵ /۵۹ به منظور تحقق بخشیدن به اهداف انقلاب فرهنگی، جهاد دانشگاهی را به عنوان یک نهاد انقلابی و برخاسته از انقلاب فرهنگی تاسیس کرد. پس از تبدیل ستاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی، اساسنامه این نهاد در تاریخ ۱۱ /۹ /۶۵ مورد تجدیدنظر قرار گرفت و با حذف وظیفه مشارکت در مدیریت اداره دانشگاهها و تاکید بر انجام فعالیتهای فرهنگی و تحقیقاتی به منظور اسلامی شدن دانشگاهها به تصویب رسید. بار دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی با عنایت به شرایط جدید دانشگاهها در تاریخ ۲۲ /۸ /۶۹ مصوبه ای را به تصویب رساند که در آن جهاد دانشگاهی به عنوان پلی میان دانشگاه و بخش صنعتی، خدماتی کشور معرفی در این مصوبه دو وظیفه عمده انجام تحقیقات علمی و فعالیتهای فرهنگی همچنان به عهده این نهاد میباشد، بر مبنای این مصوبه اساسنامه جدید جهاد دانشگاهی به شرح ذیل به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید: ماده اول
- جهاد دانشگاهی نهادی است عمومی و غیردولتی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی دارای شخصیت مستقل و از لحاظ اداری، استخدامی و مالی تابع مقرراتی است که در چهارچوب اختیارات قانونی به تصویب هیات امنای جهاد دانشگاهی میرسد. ماده دوم
- اهداف:
- گسترش تحقیقات و شکوفائی روحیه تتبع و استعدادها در سطح جامعه برای نیل به خوداتکائی.
- توسعه امور فرهنگی در سطح جامعه از طریق همکاری با حوزه و دانشگاه و سایر مراجع و نهادهای فرهنگی به خصوص برای نسل جوان.
- گسترش طرحهای کاربردی و نیمه صنعتی از طریق پیوند با مراکز علمی و تحقیقاتی به منظور به کارگیری نتایج پژوهش. ماده سوم
- وظایف کلی جهاد عبارت است از: ۱
- تبلیغ و ترویج فرهنگ و هنر اسلامی و برنامهریزی فرهنگی و تربیتی و ایجاد آمادگی فکری و مکتبی در قشر جوان بخصوص دانش آموزان دبیرستانی و دانشجویان به منظور مقابله با غرب زدگی و انحرافات فرهنگی در چهارچوب سیاستهای فرهنگی کشور. ۲
- ایجاد تشکیلات مناسب به منظور تالیف، ترجمه و انتشار کتب، نشریات نتایج تحقیقات و مقالات علمی، فرهنگی و تولید مواد کمک آموزشی. ۳
- انجام دادن تحقیقات توسعه ای و کاربردی. ۴
- پیگیری طرحهای تحقیقاتی جهاد تا پایان مرحله نیمه صنعتی و صنعتی. ۵
- ارائه خدمات علمی - فنی در زمینه مختلف و مورد نیاز جامعه. ۶
- حمایت، تشویق و جذب دانشجویان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامهریزی و ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور فراهم آوردن زمینه فعالیتهای علمی و پژوهشی آنان بر مبنای شناخت مشکلات واقعی و نیازهای تخصصی جامعه. ۷
- اجرای دورههای رسمی آموزشهای علمی - کاربردی مطابق ضوابط و مقررات آموزش عالی کشور. ۸
- ایجاد تشکیلات آموزشی و تحقیقاتی مطرح شده در بندهای این ماده بر اساس قوانین و مقررات آموزش عالی. ۹ (الحاقی ۱۳۷۹/۱۰/۱۳)
- مشارکت در ایجاد زمینههای مناسب برای اشتغال بیشتر فارغ التحصیلان دانشگاهی. تبصره (اصلاحی ۱۳۷۳/۱۱/۱۸)
- خدمات علمی فنی شامل: انجام دادن آزمایشهای کیفی، بررسی پیشنهاد استانداردها، جمعآوری و پردازش دادههای علمی، انتشار مدارک و دادههای علمی، ترویج فنون، انجام دادن مشاوره علمی و ارائه کمکهای فنی و انجام دادن خدمات بهداشتی درمانی و تشخیص پزشکی میشود. ماده چهارم
- ارکان جهاد دانشگاهی: ۱- هیات امناء. ۲- شورای علمی. ۳- رئیس جهاد دانشگاهی. ماده پنجم (اصلاحی ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- هیات امناء به عنوان عالیترین مرجع سیاستگذاری جهاد متشکل از این افراد است: ۱- رئیس جهاد دانشگاهی (رئیس هیات امناء). ۲- وزیر فرهنگ و آموزش عالی یا نماینده ایشان. ۳- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا نماینده ایشان. ۴- رئیس سازمان برنامه و بودجه یا نماینده ایشان. ۵- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی. ۶- رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها یا یکی از اعضای شورای نمایندگان مقام معظم رهبری در دانشگاهها به انتخاب آن شورا. ۷- سه نفر از شخصیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی یا اعضای هیات علمی جهاد دانشگاهی به پیشنهاد رئیس جهاد دانشگاهی و بر اساس ماده ۲ اصلاحی قانون تشکیل هیئتهای امناء دانشگاهها. تبصره (الحاقی ۱۳۷۸/۰۹/۳۰)
- احکام اعضای هیات امنا از سوی رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی و به مدت چهار سال صادر خواهد شد. ماده ششم
- وظایف هیات امناء عبارت است از: ۱
- سیاست گذاری و تعیین خط مشی کلی و تصویب برنامههای توسعه جهاد دانشگاهی. ۲
- تصویب تشکیلات و نمودار سازمانی جهاد دانشگاهی. ۳ (اصلاحی ۱۳۸۱/۰۸/۲۸)
- تصویب ضوابط مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی. ۴
- تصویب بودجه، حسابها و ترازنامه سالانه جهاد دانشگاهی و نیز تصمیمگیری درباره درآمدها و قبول کمکها و هدایا. ۵
- تصویب اساسنامه مراکز تحقیقاتی، شرکتها و موسسات وابسته به جهاد دانشگاهی در چهارچوب قوانین و مقررات جاری. ۶
- تصویب اصول کلی همکاری علمی و اقتصادی با سایر موسسات. ۷ (اصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۰)
- تایید روسای مراکز تحقیقاتی علمی، فرهنگی و موسسات وابسته که از سوی رئیس جهاد پیشنهاد میشوند. ۸
- تصویب آییننامه داخلی هیات امناء و آییننامه داخلی شورای علمی. ۹
- نظارت و ارزیابی نسبت به حسن اجرای مصوبات هیات امناء و فعالیتهای جهاد. ۱۰
- پیشنهاد تغییر در اساسنامه جهاد دانشگاهی به شورای عالی انقلاب فرهنگی. ماده هفتم
- جهاد دانشگاهی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت میکند و رئیس آن به عنوان بالاترین مقام اجرایی این نهاد بدین صورت تعیین میشود:
- برای اولین بار، یک نفر از میان افراد پیشنهادی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی از طرف شورای عالی انتخاب و با حکم ریاست شورای عالی منصوب میشود.
- مدت ریاست جهاد دانشگاهی هر بار سه سال میباشد.
- انتخاب رئیس جهاد دانشگاهی برای دورههای بعد بنا به پیشنهاد هیات امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی میباشد. ماده هشتم
- وظایف و اختیارات رئیس جهاد: ۱- اداره کلیه امور جهاد در چهارچوب اساسنامه و مقررات. ۲- پیشنهاد روسای مراکز تحقیقاتی علمی و فرهنگی و موسسات وابسته جهاد به هیات امناء. ۳- نمایندگی رسمی جهاد در مراجع قانونی و حقوقی با حق توکیل به غیر. ۴- تصویب آیین نامهها و مقررات اجرایی بر اساس ضوابط مصوب شورای علمی و هیات امناء. ۵- تنظیم بودجه و تهیه گزارش عملکرد سالانه و ارائه آن به شورای علمی و هیات امناء. ۶- اجرای مصوبات هیات امناء. ۷- تهیه و تنظیم آیین نامهها و ضوابطی که باید به تصویب شورای علمی و هیات امناء برسد. ماده نهم
- به منظور تعیین خط مشی و نظارت بر فعالیتهای علمی و پژوهشی و فرهنگی، شورای علمی جهاد دانشگاهی تشکیل میگردد. اعضای شورای علمی عبارتند از: ۱- رئیس و معاون آموزشی و معاون پژوهشی و معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی. ۲- سه نفر از اعضای هیات علمی و پژوهشی ارشد جهاد دانشگاهی بنا به پیشنهاد گروههای علمی و مطابق مقررات و تعاریف مصوب آموزش عالی کشور. ۳- دو نفر از صاحب نظران فرهنگی جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس. ۴- دو نفر از مسئولان مراکز پژوهشی و فرهنگی وابسته به جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس. تبصره
- نحوه پیشنهاد دعوت عضویت افراد موضوع بند «۲» و نیز چگونگی تشکیل جلسات شورای علمی مطابق آییننامه ای است که از طرف رئیس برای تصویب به هیات امناء پیشنهاد میشود. ماده دهم
- وظایف شورای علمی بدین شرح است: ۱- تعیین سیاستهای تفصیلی و اولویتهای پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و انتشاراتی بنا به پیشنهاد مسئولان مراکز. ۲- نظارت بر نحوه برگزاری دورههای آموزشی علمی - کاربردی. ۳- نظارت بر نحوه تامین هزینههای تحصیلی (بورسها) و فرصتهای مطالعاتی. ۴- تصویب آیین نامههای چاپ و نشر کتب، مجلات و مقالات علمی و فرهنگی. ۵- تصویب مقررات عقد قرارداد، اجراء و به کارگیری نتایج طرحهای تحقیقاتی خدماتی. ۶- اظهارنظر در مورد گزارش عملکرد سالانه جهاد دانشگاهی که به وسیله معاونان تهیه و از طریق شورای هماهنگی به شورای علمی ارائه میشود. ۷- بررسی و اظهارنظر درباره مقررات استخدام و ارزشیابی اعضای هیات علمی و ارائه پیشنهاد به هیات امناء. ۸- تصویب ضوابط نحوه فعالیتهای مراکز فرهنگی جهاد دانشگاهی و نظارت بر اجرای آن فعالیتها. ماده یازدهم
- شورای هماهنگی به منظور ایجاد هماهنگی در امور اجرایی و مدیریتی و نظارت بر عملکرد واحدهای جهاد دانشگاهی، زیر نظر رئیس تشکیل میگردد. اعضای شورای هماهنگی عبارتند از: ۱- معاونان جهاد دانشگاهی. ۲- مسئولان مراکز علمی و پژوهشی و فرهنگی. تبصره
- نحوه تشکیل و تصمیمگیری درباره وظایف شورای هماهنگی تابع آییننامه داخلی مصوب همین شورا است. ماده دوازدهم
- وظایف شورای هماهنگی بدین شرح است: ۱- فراهم کردن زمینههای اجرایی مصوبات هیات امناء و شورای علمی و همچنین آیین نامهها و بخشنامههای صادر شده از سوی رئیس جهاد دانشگاهی. ۲- بررسی آیین نامهها و ضوابط اجرایی جهاد دانشگاهی و تهیه پیشنهادهای اصلاحی، طرحها و برنامه هائی که باید در دستور کار هیات امناء و شورای علمی قرار گیرد. ۳- پیشنهاد اصلاحات اداری و تشکیلاتی به هیات امناء از طریق رئیس جهاد دانشگاهی. ۴- ایجاد هماهنگی بین مراکز مختلف علمی، پژوهشی و فرهنگی. ۵- بررسی و اظهارنظر در مورد نحوه اجرای آییننامه و بخشنامهها و نظارت بر عملکرد مراکز علمی، پژوهشی و فرهنگی. ۶- بررسی و اظهارنظر در مورد بودجه سالانه جهاد دانشگاهی. ماده سیزدهم (اصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۰)
- منابع اعتبارات جهاد دانشگاهی عبارتند از: ۱- اعتباراتی که همه ساله در ردیفی مجزا در بودجه دولت منظور و تصویب میشود. ۲- کمکهای بلاعوض بنیاد مستضعفان و سازمان حج و اوقاف و امور خیریه پس از تصویب آنها. ۳- وجوهی که جهاد دانشگاهی بابت ارائه خدمات، اجرای طرحها برای سازمانها و اشخاص حقوقی و حقیقی، فروش تولیدات موسسات وابسته و تجاری کردن تحقیقات تحصیل میکند. ۴- سایر کمکها و هدایای نقدی و غیرنقدی. ۵- استفاده از تسهیلات بانکها ماده چهاردهم
- این اساسنامه با یک مقدمه و چهارده ماده و چهار تبصره در تاریخ ۱۴ /۸ /۷۰ به تصویب نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و جایگزین اساسنامه قبلی جهاد دانشگاهی (مصوبه شماره ۳۲۱۶ / د ش مورخ ۲۹ /۷ /۶۵ شورای عالی) و اصلاحات آن میگردد.