آیین‌نامه نظام آموزش مهارت و فناوری

هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۹۰/۸/۱ بنا به پیشنهاد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و در اجرای ماده (۲۱) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران- مصوب ۱۳۸۹ - آیین‌نامه نظام آموزش مهارت و فناوری را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱

نظام آموزش مهارت و فناوری شامل آموزش‌هایی است که با هدف ارتقا و انتقال دانش کار و فناوری، به هنگام کردن مهارت‌های شغلی و افزایش مستمر و فزاینده بهره وری در تمامی سطوح تحصیلی مهارت و فناوری به صورت آموزش‌های رسمی و آموزش‌های تکمیلی بین سطوح طراحی و اجرا می‌شود و با استفاده از فناوری‌های آموزشی روز و ظرفیت‌های آموزشی محیط کار، افراد را بر اساس استاندارد‌ها و صلاحیت‌های شغلی و با تاکید بر اخلاق حرفه ای برای احراز شغل، حرفه و کسب و کار تا سطح مطلوب تربیت می‌نماید. ماده ۲
نظام آموزش مهارت و فناوری مبتنی بر اصول زیر می‌باشد: الف
جامعیت و انسجام در سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، گسترش، نظارت و پشتیبانی در تمام سطوح تحصیلی اعم از آموزش‌های رسمی و آموزش‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی به گونه ای که نیازهای نیروی انسانی بازار کار را بر آورده نماید. ب
انعطاف و پویایی لازم متناسب با مقتضیات حوزه‌های شغلی، شرایط محیطی، بومی و آمایش سرزمین، استعداد و علایق متقاضیان، فناوری و امکانات حال و آینده و تنوع روش‌های اجرا و نوآوری. پ
هماهنگی کامل با سیاست‌های کلان، سند چشم انداز بیست ساله، برنامه‌های پنجساله توسعه، نقشه جامع علمی کشور و سایر نظام‌های آموزشی. ت
استقلال کامل در برنامه‌ریزی، گسترش، ممیزی، استاندارد سازی، نظارت و ارزیابی و تدوین ضوابط اجرا. ث
به روز بودن محتوا و شیوه‌های آموزش مهارت و فناوری بر اساس نتایج پژوهش‌های کاربردی و فناوری نوین از طریق فرایند‌های آموزشی ضمن ارتباط مستمر با مجامع بین‌المللی متناسب با تحولات نظام اشتغال. ج
مشارکت، تعامل، بکارگیری ظرفیت‌ها و امکانات آموزشی دستگاه‌های اجرایی در تمامی مراحل (از تعیین نیاز حوزه‌های شغلی تا طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی). چ
فراهم نمودن زمینه آموزش مادام العمر افراد جامعه در حوزه‌های تخصصی شغلی. ماده ۳
متقاضیان آموزش مهارت وفناوری پس از طی نمودن مرا حل نظری و دانش پایه، بخش مهارتی دوره را در محیط کار واقعی و یا شبیه سازی شده زیر نظر مدرسانی که از میان متخصصان و مدیران بخش کار انتخاب می‌شوند، طی می‌نمایند. ماده ۴
اهداف نظام آموزش مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف - تربیت و افزایش کارایی و اثر بخشی نیروی انسانی مورد نیاز در بخش‌های مختلف صنعت، کشاورزی، خدمات و فرهنگ و هنر بر اساس استانداردهای شغلی، فرهنگ ارزشی - بومی و نیاز بازارکار داخلی و تقاضای بازارهای منطقه ای و بین‌المللی متناسب با نظام اشتغال کشور. ب - اشاعه و نهادینه سازی فرهنگ کسب و کار مبتنی بر استعداد، ذوق، دانش، مهارت، فناوری، تخصص، توانایی و کارآفرینی با رویکرد ارزشهای اسلامی و اخلاق حرفه ای. ماده ۵
ماموریتهای نظام آموزش مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
توسعه کمی و کیفی آموزش‌های مهارت و فناوری مبتنی بر پژوهش‌های کاربردی و آمایش سرزمین با بهره گیری از ظرفیت بخش‌های مختلف کشور اعم از دولتی، عمومی، تعاونی و خصوصی با رویکرد تقاضا محور و در تعامل مستمر و موثر با نهادهای بین‌المللی. ب
طراحی و تدوین نمونه‌ها و روش‌های انعطاف پذیر در آموزش‌های مهارت و فناوری تقاضا محور. پ
نیاز سنجی مستمر آموزشی مبتنی بر آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی، سازماندهی و هدایت آموزش‌های مهارت و فناوری با توجه به نظام‌های آموزشی بین‌المللی. ت
معرفی و هدایت فاغ التحصیلان آموزش مهارت و فناوری به بازار کار از طریق تعامل با بخش دولتی و غیر دولتی و بر اساس ظرفیت‌ها و فرصت‌های شغلی شناسایی شده و توانمندی‌های فارغ التحصیلان. ث
تامین نیاز آموزشی حوزه‌های شغلی تا بالاترین آموزش عالی مهارت و فناوری بر اساس تحولات فناوری و فراهم کردن زمینه آموزش مادام العمر. ج
فراهم نمودن امکان تجمیع دوره‌های آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی و معادل سازی با دوره‌های رسمی. ماده ۶
دوره‌های آموزش مهارت و فناوری در بخش‌های دولتی، عمومی، تعاونی و خصوصی و در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و بین‌المللی طراحی و اجرا می‌شود. این آموزش‌ها در حوزه‌های صنعت (نفت، معدن، انرژی، صنایع غذایی، فناوری پزشکی، ارتباطات و فناوری اطلاعات و موارد مشابه)، کشاورزی (شیلات و آبزیان، منابع طبیعی، دامپروری، دامپزشکی، زراعت و باغبانی و موارد مشابه)، خدمات (ورزش، اقتصاد، مدیریت و تجارت، گردشگری، آموزش، نظامی و امنیتی وموارد مشابه) و فرهنگ و هنر (امور فرهنگی، رسانه، صنایع دستی، هنرهای تجسمی، سینما، موسیقی، تاتر وموارد مشابه) تعریف می‌شود. ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۹۱/۰۸/۰۷)
به منظور هماهنگی بین دستگاههای اجرایی، شورای سیاستگذاری و برنامه‌ریزی سازمان ملی مهارت و فناوری که از این پس به اختصار «شورا» نامیده می‌شود با ترکیب زیر تشکیل می‌گردد: ۱ - وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی (رئیس شورا) ۲ - رئیس سازمان ملی مهارت و فناوری (دبیر شورا) ۳ - معاون ذیربط معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور ۴ - معاون ذیربط وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۵ - معاون ذیربط وزیر صنعت، معدن و تجارت ۶ - معاون ذیربط وزیر جهاد کشاورزی ۷ - معاون ذیربط وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ۸ - رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور ۹ - رئیس دانشگاه جامع علمی و کاربردی ۱۰ - رئیس دانشگاه فنی و حرفه ای ۱۱ - معاون ذی ربط وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ۱۲ - معاون ذی ربط وزیر آموزش و پرورش ۱۳ - سه نفر صاحب نظر در حوزه صلاحیت حرفه ای به پیشنهاد دبیر شورا ماده ۸
سازمان ملی مهارت و فناوری مسئول اجرای مصوبات شورا، یکپارچه سازی، هدایت و اعتلای آموزش‌های مهارتی و استقرار نظام جامع مهارت و فناوری از طریق سه زیر نظام آموزش مهارت و فناوری، صلاحیت حرفه ای و شرایط احراز اشتغال می‌باشد. تبصره
دستگاه‌های متولی آموزش‌های مهارت و فناوری کشور از جمله سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور، دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای در چارچوپ وظایف ماده (۱)، زیر نظر شورا می‌باشند. ماده ۹
نظام آموزش مهارت و فناوی مشتعل بر نظامهای فرعی ذیل می‌باشد: الف - آموزش عالی مهارت و فناوری ب - آموزش فنی و حرفه ای (دوره‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی) ماده ۱۰
ارکان آموزش عالی مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای. ب
کارگروه هماهنگی برنامه‌ریزی درسی و آموزشی آموزش عالی مهارت و فناوری به عنوان مرجع تدوین برنامه‌های آموزشی و درسی، تعیین شیوه‌ها و استانداردهای آموزشی برای نظام آموزش عالی مهارت و فناوری که زیر نظر شورای برنامه‌ریزی درسی و آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تشکیل می‌شود. پ
کارگروه هماهنگی گسترش آموزش عالی مهارت و فناوری به عنوان متولی سیاستگذاری در توسعه تمامی سطوح آموزش‌های عالی مهارت و فناوری مبتنی بر آمایش سرزمین برای نظام آموزش عالی مهارت و فناوری که زیر نظر شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تشکیل می‌شود. ت
شورای نظارت و ارزیابی آموزش عالی مهارت و فناوری به عنوان متولی تدوین استانداردها، هدایت، نظارت، ارزیابی و اعتبار بخشی مراکز مجری در تمامی سطوح تحصیلی آموزش‌های عالی مهارت و فناوری. ث
هیات‌های امنا و هیات ممیزه مرکزی آموزش‌های عالی مهارت و فناوری به عنوان متولی سیاستگذاری امور تشکیلاتی، مالی و معاملاتی، هیات‌های علمی و مدرسان که توجه ویژه ای را به شناسایی و استفاده از مدرسان خبره خواهد نمود. تبصره ۱
برای سازماندهی بهینه و جلوگیری از تمرکز امور کارگروه‌ها، شوراها و هیات‌های مذکور در این ماده، تشکیل کمیسیون‌ها، گروهها و کارگروه‌های تخصصی، ملی، منطقه ای و استانی در سازمان ملی مهارت و فناوری با تایید شورا یا کارگروه مربوط مجاز است. تبصره ۲
احکام اعضای شوراها، کارگروه و هیات‌های موضوع این ماده توسط وزیر علوم، تحقیقات و فناوری صادر می‌شود. ماده ۱۱
مقاطع، سطوح، مدارک و گواهینامه‌ها در نظام آموزش عالی مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف - عناوین دوره‌های عالی مهارت و فناوری در این نظام به ترتیب کاردانی فنی، مهندسی فناوری، مهندسی فناوری ارشد و مهندسی فناوری خبره است که به ترتیب همطراز سطوح کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در نظام آموزش نظری است. ب - عناوین دوره‌های آموزشی با ماهیت غیر فنی شامل کاردانی حرفه ای، کارشناسی حرفه ای، کارشناسی حرفه ای ارشد و کارشناسی حرفه ای خبره خواهد بود. تبصره ۱
دانشجویان دوره‌های عالی سطوح مختلف تحصیلی نظام مهارت و فناوری همانند دانشجویان نظام آموزش نظری از مزایا و تسهیلات قانونی نظیر معافیت تحصیلی برخوردار می‌باشند. تبصره ۲
حداقل سهم آموزشهای مهارتی در محیط کار که بر اساس ممارست و تمرین عملی شکل می‌گیرد، برای مقاطع مختلف تحصیلی نظام آموزش عالی مهارت و فناوری، شصت درصد کل دوره خواهد بود. ماده ۱۲
سطوح تحصیلی در هر دو نظام آموزش عالی نظری و نظام آموزش عالی مهارت و فناوری از نظر ارزش همطراز بوده و فارغ التحصیلان هر یک از سطوح تحصیلی در این دو نظام می‌توانند بر اساس شرایط عمومی و اختصاصی پذیرش، در سطوح بالاتر در هر یک از دو نظام ادامه تحصیل دهند. ماده ۱۳
دوره‌های آموزش عالی مهارت و فناوری در دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای اجرا خواهد شد و مدارک تحصیلی این دوره‌ها توسط وزارت علوم تحقیقات و فناوری و از طریق دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای صادر می‌شود. تبصره ۱
دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی نظام آموزش نظری می‌توانند با رعایت استانداردهای نظام آموزش عالی مهارت و فناوری و با مجوز شورای هماهنگی گسترش آموزش عالی مهارت و فناوری، مجری دوره‌های آموزشی این نظام شوند. تبصره ۲
دارندگان مدارک تحصیلی و گواهی نامه‌های آموزشی این نظام از تمامی مزایای قانونی اشتغال و دریافت تسهیلات برخوردار هستند. ماده ۱۴
سنجش و پذیرش دانشجو در تمام مقاطع آموزش عالی مهارت و فناوری مطابق با مصوبات شورای برنامه‌ریزی درسی نظام آموزش مهارتی و قوانین پذیرش در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انجام خواهد شد. ماده ۱۵
به منظور ارتقای بهره وری نیروی کار، افزایش دانش و مهارت، ارتقای شغلی و حرفه ای مطابق با فناوری روز، دوره‌های آموزشی تکمیلی بین سطوح تحصیلی در شروع و یا حین کار در محیط کار، کارگاه و یا مراکز آموزش ارایه می‌شود. این آموزش‌ها در قالب پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی از هر سطح ورودی تا عالی ترین سطح، طراحی و اجرا می‌شود. تبصره ۱
آموزش‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی به دریافت گواهی نامه منجر می‌شود. تبصره ۲ حداقل سهم آموزش‌های مهارتی در محیط کار که بر اساس ممارست و تمرین عملی شکل می‌گیرد، برای دوره‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی هفتاد درصد کل دوره خواهد بود. ماده ۱۶
چنانچه فردی تمامی پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی متوالی و مرتبط تکمیلی بین سطوح - تحصیلی را با موفقیت بگذارند، می‌تواند طبق مصوبات و آیین‌نامه‌های کارگروه هماهنگی برنامه‌ریزی درسی و آموزشی در نظام آموزش مهارت و فناوری مورد ارزیابی قرار گرفته و موفق به اخذ مدرک تحصیلی مرتبط شود. تبصره ۱
ارزیابی و تعیین سطوح - صلاحیت‌های حاصل از تجربه، استعداد و ممارست و اعطای مدرک به آن در نظام صلاحیت حرفه ای مورد توجه قرار خواهد گرفت. تبصره ۲
پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی به صورت مهارتی پایه و مهارتی تخصصی، مرتبط با یک حوزه شغلی است و موفقیت در هر یک از این پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی منجر به صدور گواهینامه مهارت می‌شود. تبصره ۳
برای استفاده از ظرفیت این آموزشها، کارکنان دولت در جهت ارتقا و تو انمند سازی مهارتی آنان در اولویت می‌باشند. ماده ۱۷
دوره‌های آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی در سازمان آموزش فنی و حرفه ای و یا دانشگاه جامع علمی- کاربردی اجرا خواهد شد و گواهینامه‌های دوره آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی که در قالب پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی ارایه می‌شود، در هر سطحی توسط سازمان آموزش فنی و حرفه ای و یا دانشگاه جامع علمی - کاربردی صادر می‌شود. ماده ۱۸
دا وطلبان دوره‌های آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی که دارای شرایط عمومی آموزش می‌باشند با رعایت سلسله مراتب آموزشی مربوط می‌توانند در این دوره‌ها شرکت نمایند. ماده ۱۹
دوره‌های آموزشی کارکنان دولت که در چارچوپ نظام آموزش مربوط طراحی شده است، در قالب ماده (۱۰) این آیین‌نامه تدوین و در مراکز مجری آموزش‌های علمی - کاربردی وابسته به دستگاه ذی ربط تحت نظارت دانشگاه جامع علمی - کاربردی اجرا می‌شود. تبصره ۱
دوره‌های آموزشی که در چارچوپ مقررات نظام آموزشی کارکنان به اخذ مدرک تحصیلی با ارزش استخدامی، پودمانهای آموزشی و گواهینامه منجر می‌شود، بر اساس استاندار دهای نظام صلاحیت حرفه ای ارزیابی می‌شود. تبصره ۲
دستور العمل اجرای این ماده توسط معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور و سازمان ملی مهارت و فناوری ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه تهیه و به تصویب شورا خواهد رسید. ماده ۲۰
ضوابط و برنامه‌های اجرایی دستگاه‌های مختلف در خصوص تامین نیروی انسانی مورد نیاز، باید متناسب با نظام آموزش مهارت و فناوری و صلاحیت حرفه ای تعیین و تدوین شود. این ضوابط و برنامه‌ها شامل بکارگیری، آموزش‌های مهارتی در شروع خدمت، ادامه خدمت و ارتقای توانمندی نیروی انسانی در حوزه‌های مختلف می‌باشد. تبصره ۱
کارگروه دستگاه‌ها موظفند پیش از راه اندازی سامانه‌ها و فناوری جدید، در یک زمان مقرر، پودمان‌ها و بسته‌های آموزشی مرتبط را جهت آموزش نیروی انسانی مورد نیاز، در تعامل با نظام آموزش مهارت و فناوری ارایه نمایند. تبصره ۲
دستگاه‌های دولتی و غیر دولتی موظفند در بکارگیری نیروی انسانی مورد نیاز، صلاحیت‌های حرفه ای کسب شده از طریق آموزش‌های مهارت و فناوری را لحاظ نمایند. ضوابط مربوط به ایجاد تسهیلات و اولویت بخشی در بکارگیری آموزش دیدگان و مهارت آموزان نظام آموزشی مهارت و فناوری در نظام اشتغال (شرایط احراز اشتغال)، ارایه خواهد شد. تبصره ۳
امکانات و اعتبارات لازم جهت اجرای آموزشهای مهارتی مورد نیاز از محل اعتبارات دستگاه مربوط تامین می‌شود. تبصره ۴
تسهیلات ویژه ای که در راستای جهت دهی آموزش برای ایجاد اشتغال و توسعه فناوری‌های محیط کار و توسعه اقتصاد تخصص محور در اختیار دانشجویان و مهارت آموزان این نظام قرار خواهد گرفت، پس از تصویب در شورا ابلاغ خواهد شد. ماده ۲۱
آموزش‌های دوره‌های مهارت و فناوری اعم از رسمی و تکمیلی بین سطوح تحصیلی می‌تواند به روش‌های حضوری، نیمه حضوری، الکترونیکی و یا ترکیبی اجرا شود. هر یک از این روش‌ها شامل آموزش‌های ترمی، پودمانی، تک پودمان و دوره‌های تخصصی خواهد بود. تبصره
برنامه‌ریزی و اجرای تمام شیوه‌های آموزش مهارت و فناوری باید مبتنی بر تغییرات فناوری‌های روز و نیاز بازار کار باشد و با محوریت آموزش در محیط کار و استفاده از فناوری‌های شبیه سازی در فضای حقیقی یا مجازی، طراحی و اجرا شود. ماده ۲۲
منابع درآمدی نظام آموزش مهارت و فناوری از محل شهریه دوره‌های رسمی و تکمیلی بین سطوح تحصیلی، هدایا، کمک‌ها و موقوفات اشخاص حقیقی و حقوقی، عواید حاصل از فروش اموال و حق دانش فنی، سهم دستگاه‌های اجرایی در امر آموزش و پژوهش و همچنین تسهیلات اعتباری تامین می‌شود و بر اساس مصوبات هیات امنای سازمان و در چارچوپ آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی دانشگاه‌ها و قوانین برنامه پنج ساله توسعه قابل هزینه است. محمدرضا رحیمی - معاون اول رئیس جمهور

نظام آموزش مهارت و فناوری شامل آموزش‌هایی است که با هدف ارتقا و انتقال دانش کار و فناوری، به هنگام کردن مهارت‌های شغلی و افزایش مستمر و فزاینده بهره وری در تمامی سطوح تحصیلی مهارت و فناوری به صورت آموزش‌های رسمی و آموزش‌های تکمیلی بین سطوح طراحی و اجرا می‌شود و با استفاده از فناوری‌های آموزشی روز و ظرفیت‌های آموزشی محیط کار، افراد را بر اساس استاندارد‌ها و صلاحیت‌های شغلی و با تاکید بر اخلاق حرفه ای برای احراز شغل، حرفه و کسب و کار تا سطح مطلوب تربیت می‌نماید. ماده ۲
نظام آموزش مهارت و فناوری مبتنی بر اصول زیر می‌باشد: الف
جامعیت و انسجام در سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، گسترش، نظارت و پشتیبانی در تمام سطوح تحصیلی اعم از آموزش‌های رسمی و آموزش‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی به گونه ای که نیازهای نیروی انسانی بازار کار را بر آورده نماید. ب
انعطاف و پویایی لازم متناسب با مقتضیات حوزه‌های شغلی، شرایط محیطی، بومی و آمایش سرزمین، استعداد و علایق متقاضیان، فناوری و امکانات حال و آینده و تنوع روش‌های اجرا و نوآوری. پ
هماهنگی کامل با سیاست‌های کلان، سند چشم انداز بیست ساله، برنامه‌های پنجساله توسعه، نقشه جامع علمی کشور و سایر نظام‌های آموزشی. ت
استقلال کامل در برنامه‌ریزی، گسترش، ممیزی، استاندارد سازی، نظارت و ارزیابی و تدوین ضوابط اجرا. ث
به روز بودن محتوا و شیوه‌های آموزش مهارت و فناوری بر اساس نتایج پژوهش‌های کاربردی و فناوری نوین از طریق فرایند‌های آموزشی ضمن ارتباط مستمر با مجامع بین‌المللی متناسب با تحولات نظام اشتغال. ج
مشارکت، تعامل، بکارگیری ظرفیت‌ها و امکانات آموزشی دستگاه‌های اجرایی در تمامی مراحل (از تعیین نیاز حوزه‌های شغلی تا طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی). چ
فراهم نمودن زمینه آموزش مادام العمر افراد جامعه در حوزه‌های تخصصی شغلی. ماده ۳
متقاضیان آموزش مهارت وفناوری پس از طی نمودن مرا حل نظری و دانش پایه، بخش مهارتی دوره را در محیط کار واقعی و یا شبیه سازی شده زیر نظر مدرسانی که از میان متخصصان و مدیران بخش کار انتخاب می‌شوند، طی می‌نمایند. ماده ۴
اهداف نظام آموزش مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف - تربیت و افزایش کارایی و اثر بخشی نیروی انسانی مورد نیاز در بخش‌های مختلف صنعت، کشاورزی، خدمات و فرهنگ و هنر بر اساس استانداردهای شغلی، فرهنگ ارزشی - بومی و نیاز بازارکار داخلی و تقاضای بازارهای منطقه ای و بین‌المللی متناسب با نظام اشتغال کشور. ب - اشاعه و نهادینه سازی فرهنگ کسب و کار مبتنی بر استعداد، ذوق، دانش، مهارت، فناوری، تخصص، توانایی و کارآفرینی با رویکرد ارزشهای اسلامی و اخلاق حرفه ای. ماده ۵
ماموریتهای نظام آموزش مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
توسعه کمی و کیفی آموزش‌های مهارت و فناوری مبتنی بر پژوهش‌های کاربردی و آمایش سرزمین با بهره گیری از ظرفیت بخش‌های مختلف کشور اعم از دولتی، عمومی، تعاونی و خصوصی با رویکرد تقاضا محور و در تعامل مستمر و موثر با نهادهای بین‌المللی. ب
طراحی و تدوین نمونه‌ها و روش‌های انعطاف پذیر در آموزش‌های مهارت و فناوری تقاضا محور. پ
نیاز سنجی مستمر آموزشی مبتنی بر آمایش سرزمین و برنامه‌ریزی، سازماندهی و هدایت آموزش‌های مهارت و فناوری با توجه به نظام‌های آموزشی بین‌المللی. ت
معرفی و هدایت فاغ التحصیلان آموزش مهارت و فناوری به بازار کار از طریق تعامل با بخش دولتی و غیر دولتی و بر اساس ظرفیت‌ها و فرصت‌های شغلی شناسایی شده و توانمندی‌های فارغ التحصیلان. ث
تامین نیاز آموزشی حوزه‌های شغلی تا بالاترین آموزش عالی مهارت و فناوری بر اساس تحولات فناوری و فراهم کردن زمینه آموزش مادام العمر. ج
فراهم نمودن امکان تجمیع دوره‌های آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی و معادل سازی با دوره‌های رسمی. ماده ۶
دوره‌های آموزش مهارت و فناوری در بخش‌های دولتی، عمومی، تعاونی و خصوصی و در سطوح محلی، ملی، منطقه ای و بین‌المللی طراحی و اجرا می‌شود. این آموزش‌ها در حوزه‌های صنعت (نفت، معدن، انرژی، صنایع غذایی، فناوری پزشکی، ارتباطات و فناوری اطلاعات و موارد مشابه)، کشاورزی (شیلات و آبزیان، منابع طبیعی، دامپروری، دامپزشکی، زراعت و باغبانی و موارد مشابه)، خدمات (ورزش، اقتصاد، مدیریت و تجارت، گردشگری، آموزش، نظامی و امنیتی وموارد مشابه) و فرهنگ و هنر (امور فرهنگی، رسانه، صنایع دستی، هنرهای تجسمی، سینما، موسیقی، تاتر وموارد مشابه) تعریف می‌شود. ماده ۷ (اصلاحی ۱۳۹۱/۰۸/۰۷)
به منظور هماهنگی بین دستگاههای اجرایی، شورای سیاستگذاری و برنامه‌ریزی سازمان ملی مهارت و فناوری که از این پس به اختصار «شورا» نامیده می‌شود با ترکیب زیر تشکیل می‌گردد: ۱ - وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی (رئیس شورا) ۲ - رئیس سازمان ملی مهارت و فناوری (دبیر شورا) ۳ - معاون ذیربط معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور ۴ - معاون ذیربط وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۵ - معاون ذیربط وزیر صنعت، معدن و تجارت ۶ - معاون ذیربط وزیر جهاد کشاورزی ۷ - معاون ذیربط وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ۸ - رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور ۹ - رئیس دانشگاه جامع علمی و کاربردی ۱۰ - رئیس دانشگاه فنی و حرفه ای ۱۱ - معاون ذی ربط وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ۱۲ - معاون ذی ربط وزیر آموزش و پرورش ۱۳ - سه نفر صاحب نظر در حوزه صلاحیت حرفه ای به پیشنهاد دبیر شورا ماده ۸
سازمان ملی مهارت و فناوری مسئول اجرای مصوبات شورا، یکپارچه سازی، هدایت و اعتلای آموزش‌های مهارتی و استقرار نظام جامع مهارت و فناوری از طریق سه زیر نظام آموزش مهارت و فناوری، صلاحیت حرفه ای و شرایط احراز اشتغال می‌باشد. تبصره
دستگاه‌های متولی آموزش‌های مهارت و فناوری کشور از جمله سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور، دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای در چارچوپ وظایف ماده (۱)، زیر نظر شورا می‌باشند. ماده ۹
نظام آموزش مهارت و فناوی مشتعل بر نظامهای فرعی ذیل می‌باشد: الف - آموزش عالی مهارت و فناوری ب - آموزش فنی و حرفه ای (دوره‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی) ماده ۱۰
ارکان آموزش عالی مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای. ب
کارگروه هماهنگی برنامه‌ریزی درسی و آموزشی آموزش عالی مهارت و فناوری به عنوان مرجع تدوین برنامه‌های آموزشی و درسی، تعیین شیوه‌ها و استانداردهای آموزشی برای نظام آموزش عالی مهارت و فناوری که زیر نظر شورای برنامه‌ریزی درسی و آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تشکیل می‌شود. پ
کارگروه هماهنگی گسترش آموزش عالی مهارت و فناوری به عنوان متولی سیاستگذاری در توسعه تمامی سطوح آموزش‌های عالی مهارت و فناوری مبتنی بر آمایش سرزمین برای نظام آموزش عالی مهارت و فناوری که زیر نظر شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تشکیل می‌شود. ت
شورای نظارت و ارزیابی آموزش عالی مهارت و فناوری به عنوان متولی تدوین استانداردها، هدایت، نظارت، ارزیابی و اعتبار بخشی مراکز مجری در تمامی سطوح تحصیلی آموزش‌های عالی مهارت و فناوری. ث
هیات‌های امنا و هیات ممیزه مرکزی آموزش‌های عالی مهارت و فناوری به عنوان متولی سیاستگذاری امور تشکیلاتی، مالی و معاملاتی، هیات‌های علمی و مدرسان که توجه ویژه ای را به شناسایی و استفاده از مدرسان خبره خواهد نمود. تبصره ۱
برای سازماندهی بهینه و جلوگیری از تمرکز امور کارگروه‌ها، شوراها و هیات‌های مذکور در این ماده، تشکیل کمیسیون‌ها، گروهها و کارگروه‌های تخصصی، ملی، منطقه ای و استانی در سازمان ملی مهارت و فناوری با تایید شورا یا کارگروه مربوط مجاز است. تبصره ۲
احکام اعضای شوراها، کارگروه و هیات‌های موضوع این ماده توسط وزیر علوم، تحقیقات و فناوری صادر می‌شود. ماده ۱۱
مقاطع، سطوح، مدارک و گواهینامه‌ها در نظام آموزش عالی مهارت و فناوری به شرح زیر تعیین می‌شود: الف - عناوین دوره‌های عالی مهارت و فناوری در این نظام به ترتیب کاردانی فنی، مهندسی فناوری، مهندسی فناوری ارشد و مهندسی فناوری خبره است که به ترتیب همطراز سطوح کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در نظام آموزش نظری است. ب - عناوین دوره‌های آموزشی با ماهیت غیر فنی شامل کاردانی حرفه ای، کارشناسی حرفه ای، کارشناسی حرفه ای ارشد و کارشناسی حرفه ای خبره خواهد بود. تبصره ۱
دانشجویان دوره‌های عالی سطوح مختلف تحصیلی نظام مهارت و فناوری همانند دانشجویان نظام آموزش نظری از مزایا و تسهیلات قانونی نظیر معافیت تحصیلی برخوردار می‌باشند. تبصره ۲
حداقل سهم آموزشهای مهارتی در محیط کار که بر اساس ممارست و تمرین عملی شکل می‌گیرد، برای مقاطع مختلف تحصیلی نظام آموزش عالی مهارت و فناوری، شصت درصد کل دوره خواهد بود. ماده ۱۲
سطوح تحصیلی در هر دو نظام آموزش عالی نظری و نظام آموزش عالی مهارت و فناوری از نظر ارزش همطراز بوده و فارغ التحصیلان هر یک از سطوح تحصیلی در این دو نظام می‌توانند بر اساس شرایط عمومی و اختصاصی پذیرش، در سطوح بالاتر در هر یک از دو نظام ادامه تحصیل دهند. ماده ۱۳
دوره‌های آموزش عالی مهارت و فناوری در دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای اجرا خواهد شد و مدارک تحصیلی این دوره‌ها توسط وزارت علوم تحقیقات و فناوری و از طریق دانشگاه جامع علمی - کاربردی و دانشگاه فنی و حرفه ای صادر می‌شود. تبصره ۱
دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی نظام آموزش نظری می‌توانند با رعایت استانداردهای نظام آموزش عالی مهارت و فناوری و با مجوز شورای هماهنگی گسترش آموزش عالی مهارت و فناوری، مجری دوره‌های آموزشی این نظام شوند. تبصره ۲
دارندگان مدارک تحصیلی و گواهی نامه‌های آموزشی این نظام از تمامی مزایای قانونی اشتغال و دریافت تسهیلات برخوردار هستند. ماده ۱۴
سنجش و پذیرش دانشجو در تمام مقاطع آموزش عالی مهارت و فناوری مطابق با مصوبات شورای برنامه‌ریزی درسی نظام آموزش مهارتی و قوانین پذیرش در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انجام خواهد شد. ماده ۱۵
به منظور ارتقای بهره وری نیروی کار، افزایش دانش و مهارت، ارتقای شغلی و حرفه ای مطابق با فناوری روز، دوره‌های آموزشی تکمیلی بین سطوح تحصیلی در شروع و یا حین کار در محیط کار، کارگاه و یا مراکز آموزش ارایه می‌شود. این آموزش‌ها در قالب پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی از هر سطح ورودی تا عالی ترین سطح، طراحی و اجرا می‌شود. تبصره ۱
آموزش‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی به دریافت گواهی نامه منجر می‌شود. تبصره ۲ حداقل سهم آموزش‌های مهارتی در محیط کار که بر اساس ممارست و تمرین عملی شکل می‌گیرد، برای دوره‌های تکمیلی بین سطوح تحصیلی هفتاد درصد کل دوره خواهد بود. ماده ۱۶
چنانچه فردی تمامی پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی متوالی و مرتبط تکمیلی بین سطوح - تحصیلی را با موفقیت بگذارند، می‌تواند طبق مصوبات و آیین‌نامه‌های کارگروه هماهنگی برنامه‌ریزی درسی و آموزشی در نظام آموزش مهارت و فناوری مورد ارزیابی قرار گرفته و موفق به اخذ مدرک تحصیلی مرتبط شود. تبصره ۱
ارزیابی و تعیین سطوح - صلاحیت‌های حاصل از تجربه، استعداد و ممارست و اعطای مدرک به آن در نظام صلاحیت حرفه ای مورد توجه قرار خواهد گرفت. تبصره ۲
پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی به صورت مهارتی پایه و مهارتی تخصصی، مرتبط با یک حوزه شغلی است و موفقیت در هر یک از این پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی منجر به صدور گواهینامه مهارت می‌شود. تبصره ۳
برای استفاده از ظرفیت این آموزشها، کارکنان دولت در جهت ارتقا و تو انمند سازی مهارتی آنان در اولویت می‌باشند. ماده ۱۷
دوره‌های آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی در سازمان آموزش فنی و حرفه ای و یا دانشگاه جامع علمی- کاربردی اجرا خواهد شد و گواهینامه‌های دوره آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی که در قالب پودمان‌ها یا بسته‌های آموزشی ارایه می‌شود، در هر سطحی توسط سازمان آموزش فنی و حرفه ای و یا دانشگاه جامع علمی - کاربردی صادر می‌شود. ماده ۱۸
دا وطلبان دوره‌های آموزش تکمیلی بین سطوح تحصیلی که دارای شرایط عمومی آموزش می‌باشند با رعایت سلسله مراتب آموزشی مربوط می‌توانند در این دوره‌ها شرکت نمایند. ماده ۱۹
دوره‌های آموزشی کارکنان دولت که در چارچوپ نظام آموزش مربوط طراحی شده است، در قالب ماده (۱۰) این آیین‌نامه تدوین و در مراکز مجری آموزش‌های علمی - کاربردی وابسته به دستگاه ذی ربط تحت نظارت دانشگاه جامع علمی - کاربردی اجرا می‌شود. تبصره ۱
دوره‌های آموزشی که در چارچوپ مقررات نظام آموزشی کارکنان به اخذ مدرک تحصیلی با ارزش استخدامی، پودمانهای آموزشی و گواهینامه منجر می‌شود، بر اساس استاندار دهای نظام صلاحیت حرفه ای ارزیابی می‌شود. تبصره ۲
دستور العمل اجرای این ماده توسط معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور و سازمان ملی مهارت و فناوری ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه تهیه و به تصویب شورا خواهد رسید. ماده ۲۰
ضوابط و برنامه‌های اجرایی دستگاه‌های مختلف در خصوص تامین نیروی انسانی مورد نیاز، باید متناسب با نظام آموزش مهارت و فناوری و صلاحیت حرفه ای تعیین و تدوین شود. این ضوابط و برنامه‌ها شامل بکارگیری، آموزش‌های مهارتی در شروع خدمت، ادامه خدمت و ارتقای توانمندی نیروی انسانی در حوزه‌های مختلف می‌باشد. تبصره ۱
کارگروه دستگاه‌ها موظفند پیش از راه اندازی سامانه‌ها و فناوری جدید، در یک زمان مقرر، پودمان‌ها و بسته‌های آموزشی مرتبط را جهت آموزش نیروی انسانی مورد نیاز، در تعامل با نظام آموزش مهارت و فناوری ارایه نمایند. تبصره ۲
دستگاه‌های دولتی و غیر دولتی موظفند در بکارگیری نیروی انسانی مورد نیاز، صلاحیت‌های حرفه ای کسب شده از طریق آموزش‌های مهارت و فناوری را لحاظ نمایند. ضوابط مربوط به ایجاد تسهیلات و اولویت بخشی در بکارگیری آموزش دیدگان و مهارت آموزان نظام آموزشی مهارت و فناوری در نظام اشتغال (شرایط احراز اشتغال)، ارایه خواهد شد. تبصره ۳
امکانات و اعتبارات لازم جهت اجرای آموزشهای مهارتی مورد نیاز از محل اعتبارات دستگاه مربوط تامین می‌شود. تبصره ۴
تسهیلات ویژه ای که در راستای جهت دهی آموزش برای ایجاد اشتغال و توسعه فناوری‌های محیط کار و توسعه اقتصاد تخصص محور در اختیار دانشجویان و مهارت آموزان این نظام قرار خواهد گرفت، پس از تصویب در شورا ابلاغ خواهد شد. ماده ۲۱
آموزش‌های دوره‌های مهارت و فناوری اعم از رسمی و تکمیلی بین سطوح تحصیلی می‌تواند به روش‌های حضوری، نیمه حضوری، الکترونیکی و یا ترکیبی اجرا شود. هر یک از این روش‌ها شامل آموزش‌های ترمی، پودمانی، تک پودمان و دوره‌های تخصصی خواهد بود. تبصره
برنامه‌ریزی و اجرای تمام شیوه‌های آموزش مهارت و فناوری باید مبتنی بر تغییرات فناوری‌های روز و نیاز بازار کار باشد و با محوریت آموزش در محیط کار و استفاده از فناوری‌های شبیه سازی در فضای حقیقی یا مجازی، طراحی و اجرا شود. ماده ۲۲
منابع درآمدی نظام آموزش مهارت و فناوری از محل شهریه دوره‌های رسمی و تکمیلی بین سطوح تحصیلی، هدایا، کمک‌ها و موقوفات اشخاص حقیقی و حقوقی، عواید حاصل از فروش اموال و حق دانش فنی، سهم دستگاه‌های اجرایی در امر آموزش و پژوهش و همچنین تسهیلات اعتباری تامین می‌شود و بر اساس مصوبات هیات امنای سازمان و در چارچوپ آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی دانشگاه‌ها و قوانین برنامه پنج ساله توسعه قابل هزینه است. محمدرضا رحیمی - معاون اول رئیس جمهور