آیین‌نامه مدیریت، بهره‌برداری، احداث و توسعه فرودگاه‌های غیرنظامی
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۱/۶/۳۰ به پیشنهاد شماره ۰۲ /۱۰۰ /۵۶۹۲۹ مورخ ۱۴۰۱/۴/۱۴ وزارت راه و شهرسازی و به استناد تبصره (۲) ماده (۵) و ماده (۲۲) قانون هواپیمایی کشوری - مصوب ۱۳۲۸ - و اصلاحات بعدی آن، آیین‌نامه مدیریت، بهره‌برداری، احداث و توسعه فرودگاه‌های غیرنظامی را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- سازمان: سازمان هواپیمایی کشوری. ۲
- ستاد: ستاد کل نیروهای مسلح. ۳
- ایکائو: سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری. ۴
- کنوانسیون: کنوانسیون بین‌المللی هواپیمایی کشوری (کنوانسیون شیکاگو ۱۹۴۴) ۵
- استانداردها و توصیه‌های ایکائو: الزامات و توصیه‌های ایکائو که در قالب ضمایم کنوانسیون ارایه شده‌اند. ۶
- ضمیمه (۱۴): ضمیمه شماره (۱۴) کنوانسیون حاوی استاندادها و توصیه‌های ایکائو در حوزه فرودگاهی. ۷
- ضمیمه (۱۵): ضمیمه شماره (۱۵) کنوانسیون حاوی استانداردها و توصیه‌های ایکائو در حوزه خدمات اطلاعات هوانوردی. ۸
- دستورالعمل‌های مربوط: مقررات، استانداردها، اسناد راهنمای مدون و شیوه‌نامه‌های ابلاغی سازمان در حوزه صلاحیت خود مرتبط با موضوع این آیین‌نامه. ۹ (اصلاحی ۱۴۰۱/۰۹/۰۲)
- نشریه اطلاعات هوانوردی: نشریه ای که بر اساس قوانین و مقررات مربوط منتشر می‌شود و در بردارنده اطلاعات هوانوردی موضوع ضمیمه (۱۵) کنوانسیون است. ۱۰
- وسیله پرنده: وسیله ای که بتواند در نتیجه عکس العمل هوا به جز عکس العمل هوا در برابر سطح زمین خود را در هوا نگاه دارد. ۱۱
- فرودگاه: منطقه ای مشخص بر روی زمین یا آب شامل ساختمان‌ها، تاسیسات و تجهیزات نصب شده که از کل یا بخشی از آن حسب مورد جهت نشست، برخاست و حرکت زمینی انواع وسایل پرنده و حمل و نقل هوایی بار، مسافر و محموله‌های پستی استفاده می‌شود و شامل انواع ذیل می‌باشد: الف
- فرودگاه بین‌المللی: فرودگاهی که دارای الزامات، تجهیزات و تسهیلاتی از جمله گمرک، گذرنامه، بهداشت عمومی و قرنطینه گیاهی و حیوانی برای پروازهای بین‌المللی می‌باشد. ب
- فرودگاه داخلی: فرودگاهی که صرفاً برای انجام پروازهای داخلی تعیین شده است. پ
- فرودگاه مرز هوایی: فرودگاهی داخلی که حسب مورد برای پروازهای غیربرنامه ای با تامین الزامات، تجهیزات و تسهیلاتی از جمله گمرک، گذرنامه، بهداشت عمومی و قرنطینه گیاهی و حیوانی، برای پروازهای بین‌المللی استفاده می‌شود. ت
- فرودگاه مشترک: فرودگاهی که هواپیماهای نظامی و غیرنظامی بر اساس ضوابط مندرج در این آیین‌نامه، مجاز به عملیات در آن می‌باشند. ث
- فرودگاه نظامی با بهره‌برداری غیرنظامی: فرودگاهی نظامی که بر اساس مصوبه (۴۶۶) شورای عالی امنیت ملی وسیله پرنده غیرنظامی بر اساس ضوابط و مقررات سازمان، مجاز به عملیات در آن می‌باشند. ج
- فرودگاه هوانوردی عمومی (جنرال آویشن): فرودگاهی صرفاً برای کاربری‌های خاص از جمله آموزشی، تفریحی، ورزشی، آزمایش‌های پروازی وسایل پرنده و خدماتی هوایی کشاورزی استفاده می‌شود و مجاز به انجام جا به جایی بار و مسافر نمی‌باشد. چ
- فرودگاه اختصاصی: فرودگاهی که با هدف ارایه خدمات به اشخاص حقیقی و یا حقوقی برای جا به جایی مسافر و بار اختصاصی همان اشخاص استفاده می‌شود. ح
- بالگردگاه (هلی پورت): یک فرودگاه یا یک منطقه ی مشخص روی سازه که کل یا بخشی از آن برای نشست و برخاست و حرکت روی سطح بالگردها مورد استفاده قرار می‌گیرد. خ
- پایگاه پروازی (ایرفیلد): منطقه ای مشخص بر روی زمین یا آب به غیر از فرودگاه که از کل یا بخشی از آن حسب مورد جهت نشست، برخاست و حرکت زمینی انواع وسایل پرنده استفاده می‌شود و الزاماً دارای پایانه، تاسیسات و یا باند روکش شده نمی‌باشد. د
- پایگاه (سایت) ورزش‌های هوایی: پایگاه (سایت) پروازی که مورد استفاده ورزش‌های هوایی قرار می‌گیرد. ۱۲
- باند: منطقه ای مستطیل شکل در فرودگاه که برای نشست و برخاست وسایل پرنده تعیین شده است. ۱۳
- حریم باند: ناحیه مستطیل شکل محیط بر باند و ایست راه که به منظور کاهش خطر آسیب دیدن وسایل پرنده ای که از باند خارج می‌شوند و محافظت از وسایل پرنده در هنگام عملیات نشست و یا برخاست به کار گرفته می‌شود و دارای ابعاد ذیل می‌باشد: الف
- طول حریم باند باید قبل از آستانه و پس از انتهای باند یا ایست راه (در صورت وجود) حداقل به ابعاد زیر توسعه یابد: ۱ - (۶۰) متر برای باندهای با طول (۸۰۰) متر و بیشتر. ۲ - (۶۰) متر برای باندهای با طول کمتر از (۸۰۰) متر و دارای دستگاه کمک ناوبری بصری و غیربصری. ۳ - (۳۰) متر برای باندهای با طول کمتر از (۸۰۰) متر و بدون دستگاه کمک ناوبری غیربصری. ب) عرض حریم باند باید در دو طرف خط مرکزی و در طول حریم باند به ابعاد زیر توسعه یابد. ۱ - (۱۴۰) متر برای باندهای با طول (۱۲۰۰) متر و بیشتر و دارای دستگاه کمک ناوبری بصری و غیربصری. ۲ - (۷۰) متر برای باندهای با طول کمتر از (۱۲۰۰) متر و دارای دستگاه کمک ناوبری بصری و غیر بصری. ۳ - (۷۵) متر برای باندهای با طول (۱۲۰۰) متر و بیشتر و بدون دستگاه کمک ناوبری غیربصری. ۴ - (۴۰) متر برای باندهای با طول (۸۰۰) متر تا (۱۲۰۰) متر و بدون دستگاه کمک ناوبری غیربصری. ۵ - (۳۰) متر برای باندهای با طول کمتر از (۸۰۰) متر و بدون دستگاه کمک ناوبری غیربصری. ۱۴
- حریم فرودگاه: محدوده ای در اطراف فرودگاه که مطابق با حدود مندرج در جدول پیوست این آیین‌نامه که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، مشمول اعمال محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های موضوع ضوابط و مقررات داخلی یا بین‌المللی مربوط می‌باشد. ۱۵
- مانع: تمام و یا قسمتی از اشیای متحرک و ثابت دایمی یا موقت که در محوطه حرکت یا حریم فرودگاه یا بالاتر از سطحی قرار دارند که برای حفظ ایمنی از پرواز تعیین شده است. ۱۶
- تسهیلات فرودگاهی: خدمات و امکانات مطابق استانداردها و توصیه‌های ضمیمه (۹) کنوانسیون که موجب ارتقای سطح مطلوبیت فرودگاه با هدف افزایش ایمنی، امنیت، کیفیت یا سرعت جا به جایی بار و مسافر می‌شود. ۱۷
- تجهیزات زمینی فرودگاهی: وسایل مخصوص تعیر، نگهداری و ارایه خدمات روی زمین به وسایل پرنده. ۱۸
- خدمات پشتیبانی زمینی فرودگاهی: خدمات مرتبط با پذیرش و سوار و پیاده کردن مسافر، تخلیه و بارگیری و خدمات (سرویس) دهی به هواپیماها که روی زمین انجام می‌شود. ۱۹
- ارایه کنندگان خدمات پشتیبانی زمینی فرودگاهی: اشخاص دارای صلاحیت مجاز به ارایه تمام و یا قسمتی از خدمات پشتیبانی زمینی فرودگاه. ۲۰
- سامانه مدیریت ایمنی فرودگاهی: رویکرد مدون و از پیش تعیین شده به مدیریت ایمنی که در برگیرنده ساختار سازمانی مورد نیاز، مسئولیت‌ها، خط مشی‌ها و روش‌های اجرایی لازم می‌باشد. ۲۱
- نظام نامه فرودگاه: سندی که در برگیرنده اطلاعات مرتبط با موقعیت مکانی، تسهیلات، خدمات، تجهیزات، دستورالعمل‌های عملیاتی مربوط، ساختار سازمانی و مدیریت فرودگاه از جمله نحوه اعمال سامانه مدیریت ایمنی بوده و مورد پذیرش سازمان قرار گرفته است. ۲۲
- برنامه امنیتی فرودگاه: برنامه ای که به منظور تامین حفاظت و امنیت بخش‌های مختلف فرودگاه از جمله داخل و پیرامون محوطه حرکت وسایل پرنده و تجهیزات کمک ناوبری، اشخاص، بار و محمولات پستی در فرودگاه، توسط بهره بردار فرودگاه تدوین و به تایید سازمان می‌رسد. تبصره
- در فرودگاه‌های مشترک و نظامی مورد استفاده پروازهای غیرنظامی در خصوص بخش‌های حفاظت پیرامونی قسمت‌های مشترک فرودگاه، برنامه امنیتی باید با هماهنگی پایگاه‌های نظامی مستقر در فرودگاه تدوین شود. ۲۳
- گواهینامه فرودگاهی: گواهینامه ای که توسط سازمان مطابق با دستورالعمل‌های مربوط و بر اساس مشخصات زیرساخت؛ طراحی؛ عملیات و نگهداری فرودگاه و متعاقب پذیرش نظامنامه فرودگاه توسط سازمان، جهت بهره‌برداری از فرودگاه‌های بین‌المللی و مرز هوایی صادر می‌گردد. ۲۴
- مالک فرودگاه: اشخاصی حقیقی یا حقوقی که بر اساس قوانین و مقررات کشور، مالکیت یک فرودگاه را به عهده دارند. ۲۵
- بهره بردار فرودگاه: شخص حقوقی که مسئولیت بهره‌برداری، عملیات و نگهداری فرودگاه را به عهده دارد و دارای اختیارات لازم از سوی مالک برای اطمینان از تامین مالی و انجام فعالیت‌های فرودگاه مطابق دستورالعمل‌های مربوط باشد. ۲۶
- مدیر فرودگاه: شخصی که توسط بهره بردار فرودگاه بر اساس مقررات و استانداردهای سازمان، منصوب و مسئولیت اداره یک فرودگاه و پاسخگویی به سازمان را به عهده دارد. ۲۷
- طرح جامع فرودگاهی: سندی که در برگیرنده نیازها و الزمات موجود و پیش‌بینی نیازهای آتی ساخت و بهره‌برداری از فرودگاه بر اساس مطالعات اجتماعی، سیاسی، جغرافیایی و اقتصادی مستند می‌باشد. ماده ۲
- مدیریت، بهره‌برداری، احداث و توسعه فرودگاه‌های غیرنظامی موضوع بند (۱۱) ماده (۱) این آیین‌نامه با رعایت مقررات و استانداردهای مربوط، مستلزم اخذ مجوز از سازمان می‌باشد. تبصره
- نحوه صدور، تمدید، اصلاح، تعلیق، لغو مجوز و ایجاد هرگونه محدودیت موضوع این ماده در محدوده قوانین و احکام این آیین‌نامه و بر اساس دستورالعمل‌های مصوب سازمان می‌باشد. ماده ۳
- وزارت راه و شهرسازی مکلف است با همکاری سازمان و ستاد و با توجه به نیاز آتی بیست ساله کشور، سند جامع حمل و نقل شامل تعداد فرودگاه‌های مورد نیاز در کشور را تدوین و به تصویب هیات وزیران برساند. صدور مجوز احداث هرگونه فرودگاه باید بر اساس سند مذکور انجام پذیرد. تبصره
- در صورت صدور مجوز احداث فرودگاه غیرنظامی جدید، سازمان برنامه و بودجه کشور و سازمان اداری و استخدامی کشور مکلفند در چهارچوب قوانین اقدامات لازم را در راستای تامین منابع انسانی، مالی، فنی و حفاظتی حسب مورد برای سازمان و بهره بردار فرودگاه انجام دهند. ماده ۴
- فرودگاه‌های بین‌المللی و مرز هوایی قبل از بهره‌برداری ملزم به دریافت گواهینامه فرودگاهی مطابق با مقررات و استانداردهای سازمان می‌باشند. تبصره ۱
- فرودگاه‌های داخلی قبل از کسب مجوزهای لازم برای تغییر به عنوان فرودگاه بین‌المللی یا مرز هوایی ملزم به دریافت گواهینامه فرودگاهی مطابق با مقررات و استانداردهای سازمان می‌باشند. تبصره ۲
- شرایط ادامه عملیات فرودگاه‌های بین‌المللی و مرز هوایی که در زمان تصویب این آیین‌نامه فاقد گواهینامه فرودگاهی هستند مطابق با دستورالعمل‌های مربوط می‌باشد و فرودگاه‌های بین‌المللی و مرز هوایی موجود ملزم به تطبیق با مفاد این آیین‌نامه طبق جدول زمانبندی ذیل هستند: ردیف فرودگاه‌ها بر اساس نوع شدآمد (ترافیک) مهلت اخذ یا تبدیل گواهینامه ۱ فرودگاه‌های بین‌المللی ۱ تیر ماه ۱۴۰۳ ۲ فرودگاه‌های داخلی دارای پرواز بین‌المللی (مرز هوایی) ۱۰ آذرماه ۱۴۰۵ ماده ۵
- سازمان ملزم است برای فرودگاه‌های بین‌المللی و مرز هوایی فاقد گواهینامه، فرودگاه‌های بین‌المللی و مرز هوایی که شرایط اعتبار گواهینامه را از دست می‌دهند و فرودگاه‌هایی که مقررات در آنها رعایت نمی‌گردد، در چهارچوب قوانین و متناسب با شرایط فرودگاه و تخلف صورت گرفته، یک یا چند مورد از محدودیت‌های زیر را مطابق دستورالعمل‌های ابلاغی اعمال نماید: ۱ - کاهش ظرفیت پروازهای بین‌المللی. ۲ - کاهش ظرفیت پروازهای داخلی. ۳ - توقف پروازهای بین‌المللی. ۴ - توقف پروازهای داخلی. ۵ - کاهش نوع رده هواپیما. ۶ - کاهش نوع عملیات فرودگاهی و محدودیت‌های عملیاتی. ۷ - اعمال جرایم نقدی مطابق با مفاد ماده (۳۴) قانون هواپیمایی کشوری. ۸ - الزام به کاهش تعرفه‌های خدماتی فرودگاه. ۹ - تعطیلی فرودگاه. ماده ۶
- مقررات و استانداردهای مربوط به مدیریت، طراحی، عملیات، تعیین حریم باند، انواع طبقه بندی، احداث، تجهیزات، تسهیلات، توسعه و بهره‌برداری فرودگاه‌های موضوع بند (۱۱) ماده (۱) این آیین‌نامه، متناسب با نوع کاربری و طبقه بندی آن، توسط سازمان و بر طبق (۱۴) کنوانسیون تدوین و ابلاغ می‌گردد. تبصره ۱
- مدیریت، عملیات و بهره‌برداری از بخش هوایی (ایرساید) در بخش‌های مشترک در فرودگاه‌های مشترک جهت استفاده نظامی و غیرنظامی، مطابق با دستورالعمل‌های مدون فی ما بین سازمان و ستاد می‌باشد. تبصره ۲
- سازمان می‌تواند حسب تشخیص و در مواقع خاص به منظور حفظ و ارتقای ایمنی هوانوردی، بخشنامه ایمنی در جهت چهارچوب این آیین‌نامه صادر کند. ماده ۷
- سازمان ملزم است اختلاف عملکرد مقررات ملی با محتویات ضمیمه (۱۴) کنوانسیون را بررسی و به ایکائو اعلام و از طریق ساز و کار (مکانیزم) نشریه اطلاعات هوانوردی اطلاع رسانی نماید. ماده ۸
- سازمان موظف است در طول مدت انجام مطالعات، احداث، توسعه و یا تغییر در فرودگاه، نسبت به رعایت مقررات و استانداردهای فرودگاهی توسط متقاضی نظارت نماید و متقاضی نیز ملزم است در این خصوص بر اساس دستورالعمل‌های مربوط، همکاری لازم با سازمان را به عمل آورد. ماده ۹
- مراحل اخذ مجوز احداث و بهره‌برداری فرودگاه‌های موضوع بند (۱۱) ماده (۱) این آیین‌نامه به ترتیب زیر می‌باشد: ۱
- موافقت اصولی: مراحل صدور موافقت نامه اصولی به ترتیب زیر می‌باشد: الف
- ارایه طرح امکان سنجی احداث فرودگاه توسط متقاضی به سازمان مطابق با شیوه‌نامه ابلاغی سازمان جهت انجام مطالعات احداث و توسعه فرودگاه شامل ضرورت احداث، نکات فنی، عملیاتی، ارزیابی زیست محیطی، توجیه اقتصادی با رعایت کامل اصول پدافند غیرعامل و کاربری‌های مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران. ب
- اخذ تاییدیه صلاحیت امنیتی اشخاص حقیقی و حقوقی مطابق مصوبه (۵۲۹) شورای عالی امنیت ملی. پ
- طرح موضوع احداث فرودگاه در کمیته دایمی اداره امور فضای کشور جهت اخذ مصوبه این کمیته. ت
- اخذ استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست، پدافند غیرعامل و حسب مورد از شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان و یا شورای عالی شهرسازی و معماری ایران توسط سازمان. تبصره ۱
- موافقت اصولی با تایید سازمان حداکثر ظرف یک سال صادر و فقط برای یک بار قابل تمدید است. تبصره ۲
- صدور موافقت اصولی به منزله مجوز احداث نمی‌باشد و متقاضی موظف است پس از اخذ موافقت اصولی برابر با بند (۲) این ماده اقدامات لازم جهت اخذ مجوز احداث را انجام دهد. ۲
- مجوز احداث: صدور مجوز احداث پس از ارائه مدارک زیر توسط متقاضی و پس از تایید مدارک توسط سازمان می‌باشد: الف
- طرح جامع فرودگاهی مطابق با الزامات سازمان. ب
- ارایه اسناد مالکیت یا اجاره زمین، اراضی ملی و دولتی و موافقت مالک برای احداث فرودگاه به سازمان. پ
- ارائه جزئیات نقشه‌های اجرایی احداث فرودگاه شامل نقشه‌های بخش هوایی و بخش زمینی. ت
- ارائه نقشه‌ها و دستورالعمل‌های پروازی مسیرهای ورودی، خروجی و طرح‌های تقرب فرودگاهی. ث
- ارائه نقشه واپایش (کنترل) موانع فرودگاهی. تبصره ۱
- اعتبار مجوز احداث جهت شروع عملیات عمرانی یک سال می‌باشد و متقاضی باید پس از دریافت مجوز احداث فرودگاه، شروع عملیات عمرانی را آغاز نماید. در صورت عدم شروع عملیات عمرانی و با ارایه دلایل و مستندات علل عدم شروع فعالیت عمرانی، مجوز احداث فرودگاه برای یک سال دیگر قابل تمدید می‌باشد. تبصره ۲
- در صورت عدم شروع عملیات عمرانی مطابق با تبصره (۱) این ماده، مجوز احداث و موافقت اصولی صادر شده ابطال می‌گردد و در صورت درخواست متقاضی ضروری است مراحل اخذ مجوز مجددا طی گردد. تبصره ۳
- متقاضی موظف است در طول مدت احداث فرودگاه، گزارشات فنی مطابق با الزامات سازمان را ارائه نماید و سازمان در طول احداث فرودگاه بر مراحل ساخت فرودگاه نظارت می‌نماید. تبصره ۴
- متقاضی موظف است با نظر سازمان، مشاور عامل چهارم به منظور نظارت به مراحل ساخت داشته باشد. عامل چهارم تحت نظر سازمان فعالیت خواهد نمود و گزارشات خود را به سازمان ارائه می‌نماید. ۳
- مجوز بهره‌برداری: پس از احداث فرودگاه ضروری است مالک فرودگاه مطابق با دستورالعمل‌های مربوط، بهره بردار فرودگاه را معرفی و مجوز بهره‌برداری از فرودگاه را اخذ نماید. تبصره
- بهره بردار ملزم است در طول مدت بهره‌برداری هر (۵) سال یکبار نسبت به بازنگری طرح جامع اقدام و نتیجه را به تایید سازمان برساند. ماده ۱۰
- فرودگاه‌های بین‌المللی و مرز هوایی با رعایت قوانین و مقررات مربوط، با پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و با رعایت شرایط زیر و تصویب هیات وزیران تعیین می‌گردند: ۱
- استعلام سازمان از ستاد و وزارت اطلاعات جهت تعیین فرودگاه به عنوان فرودگاه بین‌المللی یا مرز هوایی و تغییر شدآمد (ترافیک) هوایی. ۲
- اخذ گواهینامه فرودگاهی از سوی بهره بردار فرودگاه مربوط، قبل از ارسال تقاضای تعیین فرودگاه به عنوان فرودگاه بین‌المللی یا مرز هوایی به سازمان. ۳
- عدم وجود فرودگاه بین‌المللی و مرز هوایی در شعاع (۳۰۰) کیلومتری فرودگاه متقاضی. ۴
- تامین الزامات حفاظتی، امنیتی و تسهیلاتی بر اساس برنامه ملی امنیت هوانوردی (مصوبه (۵۲۹) شورای عالی امنیت ملی) و برنامه ملی تسهیلات هوانوردی. تبصره
- تایید احراز شرایط موضوع این ماده در خصوص هر یک از فرودگاه‌های مذکور، بر عهده سازمان می‌باشد. ماده ۱۱
- هر فرودگاه باید متناسب با نوع کاربری و طبقه بندی آن دارای خدمات، تسهیلات، تجهیزات لازم و سامانه‌های هوانوردی و فرودگاهی به شرح زیر باشد: ۱
- تجهیزات هوانوردی شامل تجهیزات ارتباطی، کمک ناوبری، نظارتی و هواشناسی. ۲
- تجهیزات فرودگاهی شامل تجهیزات پشتیبانی زمینی فرودگاهی (خدمات فرودگاهی)، اطلاعات پرواز، روشنایی و علایم و کمک بصری محوطه جابه جایی، برف روبی و یخ زدایی، بازرسی بار و مسافر، سوخت رسانی، واپایش (کنترل) مخاطرات حیات وحش، خدمات نجات و آتش نشانی فرودگاهی، چراغ‌ها و حصارهای حفاظتی و علایم راهنمایی حمل و نقل هوایی بار و مسافر. ۳
- سامانه مدیریتی شامل نظام مدیریت ایمنی، مدیریت تغییرات، مدیریت مخاطرات حیات وحش، واپایش (کنترل) موانع، تعمیر و نگهداری پیشگیرانه فرودگاهی و مدیریت تنظیم جریان شدآمد (ترافیک) هوایی. ۴
- خدمات و تسهیلات فرودگاهی شامل خدمات مراقبت پرواز، پشتیبانی زمینی (هلدینگ)، خدمات نجات و آتش نشانی، هواشناسی، گمرک، گذرنامه، قرنطینه، مسیر دسترسی در محوطه حرکت و پایانه (ترمینالی) مسافران. تبصره
- جزییات خدمات، تسهیلات، تجهیزات و سامانه‌های هوانوردی و فرودگاهی که برای انجام فعالیت فرودگاه‌ها ضروری می‌باشد، توسط سازمان، به تفکیک نوع کاربری و طبقه بندی فرودگاه تعیین و ابلاغ می‌شود. ماده ۱۲
- سازمان مرجع سیاست گذاری، صدور مجوز فعالیت، نظارت و ابلاغ مقررات و استانداردهای ارائه خدمات پشتیبانی زمینی در فرودگاه‌های کشور می‌باشد. تبصره
- ارائه دهندگان موجود خدمات پشتیبانی زمینی فرودگاه که تا قبل از ابلاغ این آیین‌نامه در زمینه خدمات مذکور فعالیت داشته‌اند، موظفند ظرف شش ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه، فعالیت‌های خود را با مفاد آن تطبیق دهند. ماده ۱۳
- اعمال هرگونه محدودیت در تسهیلات و عملیات یک فرودگاه توسط بهره بردار فرودگاه که موجب تعطیلی دایم یا موقت یا کاهش ظرفیت پذیرش مسافر فرودگاه گردد، مستلزم کسب مجوز از سازمان می‌باشد. تبصره ۱
- موارد غیرقابل پیش‌بینی و اضطراری با تشخیص مدیر فرودگاه و اطلاع به سازمان از شمول حکم این ماده مستثنی می‌باشد. تبصره ۲
- در فرودگاه‌های مشترک هر گونه محدودیت در تسهیلات و عملیات فرودگاه با هماهنگی سازمان و ستاد انجام خواهد شد. ماده ۱۴
- سازمان مکلف است ظرف یک سال پس از ابلاغ این آیین‌نامه نسبت به ایجاد سامانه جمع‌آوری اطلاعات آماری از جمله نشست و برخاست هواپیما، آمار بار و مسافر و ظرفیت فرودگاه مربوط به فرودگاه‌ها اقدام نماید. تبصره
- فرودگاه‌ها موظفند اطلاعات موضوع این ماده را در اختیار سازمان قرار دهند. ماده ۱۵
- بهره بردار فرودگاه ملزم است از ضوابط تعیین شده توسط سازمان در خصوص امور مربوط به نیروی انسانی، ساختار سازمانی، تجهیزات و نظامنامه‌ها و دستورالعمل‌های خود تبعیت نماید. ماده ۱۶
- بهره بردار فرودگاه ملزم به اخذ تایید صلاحیت فنی و تخصصی مدیران و مسئولین عملیاتی فرودگاه قبل از انتصاب مطابق با دستورالعمل‌های مربوط از سازمان می‌باشد. ماده ۱۷
- سازمان موظف به نظارت و بازرسی کلیه فعالیت‌های موضوع این آیین‌نامه از قبیل خدمات، تسهیلات، تجهیزات و سامانه‌های هوانوردی و فرودگاهی غیرنظامی و واپایش (کنترل) نفوذ موانع در سطوح بی خطری پرواز در فرودگاه‌های کشور می‌باشد. تبصره ۱
- سازمان می‌تواند در اجرای این ماده به صورت کلی یا جزئی از خدمات اشخاص (حقیقی و حقوقی) صاحب صلاحیت استفاده نماید. تبصره ۲
- بازرسان علاوه بر احراز صلاحیت‌های عمومی، حسب مورد باید صلاحیت‌های تخصصی و امنیتی فرودگاه‌ها را مطابق با دستورالعمل‌های مربوط دارا بوده و از سازمان مجوز دریافت نمایند. مجوز فعالیت اشخاص مذکور به صورت موقت و قابل تمدید صادر می‌شود. ماده ۱۸
- بهره بردار فرودگاه ملزم است سامانه یکپارچه مناسبی برای مدیریت تردد تمامی کارکنان (پرسنل)، خدمه هواپیما و افرادی که به مناطق طبقه بندی شده غیرنظامی فرودگاه تردد می‌نمایند را مطابق با ضوابط سازمان ایجاد نماید. این سامانه باید دسترسی و واپایش (کنترل) بدون واسطه سازمان رافراهم نماید، به نحوی که در هر زمان امکان صدور یا لغو مجوز تردد افراد به مناطق طبقه بندی شده غیرنظامی فرودگاه به دلایل ایمنی و امنیتی توسط سازمان وجود داشته باشد. ماده ۱۹
- بازرسان سازمان باید به کلیه مناطق طبقه بندی شده غیرنظامی فرودگاه دسترسی کامل داشته باشند. بهره بردار فرودگاه و کلیه عوامل پلیس فرودگاه، سپاه حفاظت هواپیمایی و حراست مستقر در فرودگاه با رعایت مصوبه (۵۲۹) شورای عالی امنیت ملی ملزم هستند دسترسی کامل بازرسان سازمان به فرودگاه شامل دسترسی به زیرساخت‌ها و سامانه (سیستم) مدیریت تمامی شرکت‌هایی که در فرودگاه فعالیت می‌نمایند از قبیل خدمات فرودگاهی، دفاتر شرکت‌های هواپیمایی، آشیانه‌های تعمیر و نگهداری، غرفه‌ها، پیمانکاران طرف قرارداد، شرکت‌های مشاور، اسناد و مدارک مربوط و تجهیزات را به منظور حصول اطمینان از ایمنی و امنیت پروازها و اجرای قوانین و مقررات هوانوردی بدون ممانعت و محدودیت فراهم نمایند. ماده ۲۰
- سازمان می‌تواند در موارد نقض مقررات موضوع این آیین‌نامه هرگونه اجازه نامه یا گواهینامه متخلف را در چهارچوب قوانین لغو یا موقتاً توقیف نموده یا اختیارات مندرج در آن را محدود نماید. سازمان ملزم است حسب مورد موضوع جرایم احتمالی را جهت تعقیب کیفری به مراجع ذی صلاح اعلام نماید. ماده ۲۱
- سازمان می‌تواند در صورت احراز شرایط ناایمن و مشاهده هرگونه تخلف و یا عدم انطباق از مقررات و استانداردهای سازمان به شرح تبصره (۱) این ماده در تمام یا بخشی از فرودگاه، حسب تشخیص نسبت به محدود کردن عملیات فرودگاه و یا غیرعملیاتی نمودن فرودگاه تا زمان رفع عدم انطباق، اقدام نموده و اطلاعیه هوانوردی مربوط را صادر نماید. تبصره ۱
- شرایط ناایمن، تخلف یا عدم انطباق از مقررات و استانداردهای سازمان موضوع این ماده حداقل شامل موارد زیر می‌گردد: ۱ - عدم انطباق جدی با مشخصه‌های فنی زیرساخت‌های فرودگاه که مشخص کننده نوع عملیات فرودگاه بوده و گواهینامه فرودگاهی بر اساس آن صادر می‌گردد که به تشخیص بازرس سازمان مخاطره جدی ایمنی برای عملیات پرواز در فرودگاه تلقی گردد. ۲ - عدم فراهم نمودن دسترسی کامل سازمان به فرودگاه، مدیریت فرودگاه، تجهیزات، اسناد و مدارک مربوط مطابق با مقررات و استانداردهای سازمان. ۳ - جعل یا ارسال شواهد ساختگی جهت کسب و حفظ اعتبار لازم برای صدور گواهینامه فرودگاهی ۴ - استفاده متقلبانه یا استفاده کلاهبردارانه از گواهینامه فرودگاهی. ۵ - فقدان مدیر فرودگاه. ۶ - عدم ارایه برنامه اقدام اصلاحی برای رفع یافته‌های گزارش شده توسط بازرسان سازمان توسط بهره بردار فرودگاهی. ۷ - عدم اقدام متناسب بهره بردار فرودگاه مطابق با برنامه اقدام اصلاحی برای رفع یافته‌های گزارش شده توسط بازرسان سازمان. تبصره ۲
- در فرودگاه‌های مشترک محدودیت‌های اعمال شده این ماده شامل عملیات پرواز وسایل پرنده نظامی نمی‌گردد. ماده ۲۲
- بهره بردار فرودگاه ملزم است جهت رفع یافته‌های گزارش شده توسط بازرسان سازمان، مطابق با زمان بندی اعلامی توسط سازمان، برنامه اقدام اصلاحی ارایه نماید. فرودگاه ملزم است پس از تایید سازمان، برنامه اقدام اصلاحی را پیاده سازی نماید. ماده ۲۳
- پرواز هرگونه وسایل پرنده کنترلی، مدل، بدون سرنشین و تفریحی غیرنظامی در حریم فرودگاه، باید بر اساس دستورالعمل‌های مصوب شورای امنیت کشور و شورای عالی امنیت ملی انجام شود. ماده ۲۴
- استفاده از فرودگاه‌های نظامی جهت پروازهای غیرنظامی باید بر اساس مصوبه (۴۶۶) شورای عالی امنیت ملی و ضوابط تخصصی موضوع ماده (۷) مصوبه مذکور صورت می‌پذیرد. ماده ۲۵
- هرگونه نمایش هوایی غیرنظامی باید پس از اخذ مجوز سازمان و هماهنگی فرودگاه مربوط انجام شود. ماده ۲۶
- هرگونه فعالیت نظامی اثرگذار بر فعالیت‌های فرودگاه‌های غیرنظامی با هماهنگی نیروی مسلح مربوط با سازمان میسر خواهد بود. تبصره
- ساز و کار اجرایی این ماده بر اساس دستورالعمل مشترک بین سازمان و ستاد خواهد بود. ماده ۲۷
- ایجاد هرگونه مانع، خواه موقت یا دایمی بالاتر از سطوح بی خطری یا اطراف دستگاه ناوبری و مخابراتی مطابق با مقررات و استانداردهای تعیین شده توسط سازمان در حریم فرودگاه نظامی و غیرنظامی ممنوع یا محدود می‌باشد. تبصره
- بهره بردار فرودگاه علاوه بر رعایت مقررات مربوط به سطوح بی خطری پرواز در داخل فرودگاه ملزم به ارائه گزارش هرگونه تخلف از موضوع این ماده در حریم فرودگاه، بلافاصله بعد از مشاهده به سازمان می‌باشد. ماده ۲۸
- ایجاد هرگونه مانع خواه موقت یا دایمی در اطراف فرودگاه‌های غیرنظامی، نظامی و مشترک یا اطراف دستگاه‌های ناوبری و مخابراتی علاوه بر رعایت موارد ذکر شده در ماده (۲۷) این آیین‌نامه باید مطابق با الزامات تعیین شده در راستای قانون تعیین حریم حفاظتی - امنیتی اماکن و تاسیسات کشور نیز باشد. ماده ۲۹
- بهره بردار فرودگاه ملزم به تهیه نقشه حریم فرودگاه مطابق با مقررات و استانداردهای ابلاغی سازمان و اخذ تایید از سازمان، برای ابلاغ به مبادی موضوع ماده (۳۰) این آیین‌نامه می‌باشد. ماده ۳۰
- بهره بردار فرودگاه ملزم به واپایش (کنترل) کلیه فعالیت‌های مجاز و غیرمجاز از جمله عملیات عمرانی، روشنایی‌ها، جنس موانع، تغییرات کاربری اراضی، فعالیت‌های ورزشی، تفریحی یا هوانوردی، پیشگیری از تداخلات بسامدی (فرکانسی) در حریم فرودگاه و پیگیری از مبادی ذی ربط و در صورت لزوم معرفی متخلفان به مراجع قضایی می‌باشد. ماده ۳۱
- هرگونه استفاده عامدانه یا سهوا از چراغ‌های لیزر و یا پرتاب لیزر به سمت یک وسیله پرنده ممنوع بوده و بهره بردار فرودگاه ملزم به پایش محیط‌های اطراف فرودگاه و معرفی متخلفان به مراجع قضایی می‌باشد. ماده ۳۲
- نصب و بهره‌برداری از کلیه چراغ‌ها در حریم فرودگاه‌ها به منظور جلوگیری از تداخل چراغ‌ها و سامانه‌های روشنایی با علائم کمک بصری فرودگاه‌ها، باید مطابق با مقررات و استانداردهای تعیین شده ابلاغی توسط سازمان، انجام گردد. ماده ۳۳
- انجام هرگونه اقدام محیط زیستی که آثار سوء برای ایمنی پروازها داشته باشد، در حریم فرودگاه‌های غیرنظامی، نظامی و مشترک ممنوع می‌باشد. مطالعات و ارزیابی مخاطرات حیات وحش و تدوین برنامه واپایش (کنترل) مخاطرات حیات وحش فرودگاه‌های کشور، توسط بهره بردار مطابق با دستورالعمل‌های مربوط صورت می‌گیرد. ماده ۳۴
- شهرداری‌ها، ادارات کل راه و شهرسازی، سازمان‌های وابسته به وزارت جهاد کشاورزی، شرکت‌های زیرمجموعه وزارت نیرو، شرکت‌های تابع وزارت نفت و شرکت‌های زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران و کلیه سازمان‌ها، نهادها و ارگان‌هایی که مجوز ساخت و یا بهره‌برداری از اماکن را می‌دهند، قبل از صدور هرگونه مجوز احداث و بهره‌برداری در حریم و اطراف فرودگاه، ملزم به اخذ استعلام از فرودگاه مربوط (نظامی، مشترک و غیرنظامی) می‌باشند. عدم پاسخ فرودگاه ظرف سه ماه به عنوان موافقت تلقی می‌شود. تبصره -اجرای مواد (۲۷)، (۲۸) و (۳۰) این آیین‌نامه در فرودگاه‌های مشترک بر اساس دستورالعمل فی مابین بهره بردار فرودگاه و بخش نظامی مستقر در فرودگاه خواهد بود. ماده ۳۵
- تغییر کاربری اراضی اطراف فرودگاه توسط شهرداری‌ها، ادارات کل راه و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌های متولی باید با اخذ استعلام از فرودگاه‌های نظامی و غیرنظامی و مطابق با دستورالعمل‌های مربوط باشد. عدم پاسخ فرودگاه ظرف سه ماه به عنوان موافقت تلقی می‌شود. ماده ۳۶
- تمامی بهره برداران طیف بسامد (فرکانس) های رادیویی در اطراف و داخل فرودگاه‌های غیرنظامی به منظور جلوگیری از تداخل بسامد (فرکانس) های رادیویی، قبل از نصب و بهره‌برداری سامانه (سیستم)های رادیویی ملزم به اخذ مجوز (سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی) و هماهنگی با بهره بردار فرودگاه و بهره برداران طیف بسامدی (فرکانسی) مربوط در نیروهای مسلح می‌باشند. ماده ۳۷
- بهره بردار فرودگاه، بالگردگاه (هلی پورت)، بالگردنشین (هلی پد)، عرشه بالگرد، مالک باند، پایگاه (سایت پروازی و پایگاه (سایت) ورزش‌های هوایی غیرنظامی ملزم به پرداخت هزینه انجام ممیزی، بررسی مدارک، مطالعات هوانوردی و ارزیابی ایمنی، صدور، تمدید، تعلیق یا لغو مجوز یا گواهینامه فرودگاهی یا سایر خدمات دریافتی از سازمان، مطابق با تعرفه‌های مصوب شورای عالی هواپیمایی کشوری می‌باشد. ماده ۳۸
- دستورالعمل‌های مورد نیاز برای اجرای این آیین‌نامه با رعایت قوانین و مقررات مربوط حداکثر ظرف یک سال پس از ابلاغ این آیین‌نامه توسط سازمان تنظیم و ابلاغ می‌شود. ماده ۳۹
- از زمان تصویب این آیین‌نامه، آیین‌نامه بی خطری پرواز هواپیماها موضوع تصویب‌نامه شماره ۳۷۸۶ /۲۶۴ مورخ ۱۳۴۵/۴/۱۱ و تصویب‌نامه شماره ۱۳۶ /۳۱ مورخ ۱۳۵۲/۲/۳ مربوط به اداره کل هواپیمایی کشوری لغو می‌گردد. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر پیوست ابعاد و شیب‌های سطوح حد موانع - باندهای تقرب سطح و ابعاد الف (طول‌ها بر حسب متر) دسته بندی باند پرواز تقرب بدون دستگاه تقرب با دستگاه تقرب دقیق طبقه بندی ۱ طبقه بندی ۲ یا ۳ رده باند ۱ ۲ ۳ ۴ ۲، ۱ ۳ ۴ ۲، ۱ ۴، ۳ ۴، ۳ مخروطی شیب ۵ % ۵ % ۵ % ۵ % ۵ % ۵ % ۵ % ۵ % ۵ % ۵ % ارتفاع ۳۵ ۵۵ ۷۵ ۱۰۰ ۶۰ ۷۵ ۱۰۰ ۶۰ ۱۰۰ ۱۰۰ افقی داخلی ارتفاع ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۵ ۴۵ شعاع ۲۰۰ ۲۵۰۰ ۴۰۰۰ ۴۰۰۰ ۳۵۰۰ ۴۰۰۰ ۴۰۰۰ ۳۵۰۰ ۴۰۰۰ ۴۰۰۰ تقرب داخلی عرض - - - - - - - ۹۰ ۱۲۰ث ۱۲۰ث فاصله از آستانه باند - - - - - - - ۶۰ ۶۰ ۶۰ طول - - - - - - - ۹۰۰ ۹۰۰ ۹۰۰ شیب - - - - - - - ۵۰ /۲ % ۲ % ۲ % تقرب طول لبه داخلی ۶۰ ۸۰ ۱۵۰ ۱۵۰ ۱۴۰ ۲۸۰ ۲۸۰ ۱۴۰ ۲۸۰ ۲۸۰ فاصله از آستانه باند ۳۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ ۶۰ واگرایی (هر طرف) ۱۰ % ۱۰ % ۱۰ % ۱۰ % ۱۵ % ۱۵ % ۱۵ % ۱۵ % ۱۵ % ۱۵ % اولین برش طول ۱۶۰۰ ۲۵۰۰ ۳۰۰۰ ۳۰۰۰ ۲۵۰۰ ۳۰۰۰ ۳۰۰۰ ۳۰۰۰ ۳۰۰۰ ۳۰۰۰ شیب ۵ % ۴ % ۳۳ /۳ % ۵۰ /۲ % ۳۳ /۳ % ۲ % ۲ % ۵۰ /۲ % ۲ % ۲ % دومین برش طول - - - - - ب ۳۶۰۰ ب ۳۶۰۰ ۱۲۰۰۰ ب ۳۶۰۰ ب ۳۶۰۰ شیب - - - - - ۵۰ /۲ % ۵۰ /۲ % ۰۰ /۳ % ۵۰ /۲ % ۵۰ /۲ % برش افقی طول - - - - - ب ۸۴۰۰ ب ۸۴۰۰ - ب ۸۴۰۰ ب ۸۴۰۰ طول کلی - - - - - ۱۵۰۰۰ ۱۵۰۰۰ ۱۵۰۰۰ ۱۵۰۰۰ ۱۵۰۰۰ انتقالی شیب ۲۰ % ۲۰ % ۳۰ /۱۴ % ۳۰ /۱۴ % ۲۰ % ۳۰ /۱۴ % ۳۰ /۱۴ % ۳۰ /۱۴ % ۳۰ /۱۴ % ۳۰ /۱۴ % انتقالی داخلی شیب - - - - - - - ۴۰ % ۳۰ /۳۳ % ۳۰ /۳۳ % سطح انصراف از نشستن طول لبه داخلی - - - - - - - ۹۰ ت ۱۲۰ ت ۱۲۰ فاصله از آستانه باند - - - - - - - ب ت ۱۸۰۰ ت ۱۸۰۰ واگرایی (هر طرف) - - - - - - - ۱۰ % ۱۰ % ۱۰ % شیب - - - - - - - ۴ % ۳۳ /۳ % ۳۳ /۳ % الف - مگر در حال خاص تمام ابعاد به طور افقی اندازه گیری شده است. ب - طول متغیر است. پ - فاصله از انتهای حریم باند ت - یا آخر باند پرواز هر کدام کمتر است. ث - وقتی که فاصله دو سر بال هواپیما ۶۵ متر و بیشتر تا ۸۰ متر باشد عرض به ۱۴۰ متر افزایش می‌یابد.