آیین نامه محصلین ایرانی در خارجه
هیات وزیران بنابه پیشنهاد وزارت فرهنگ در جلسه ۲۲ /۸ /۳۴ آیین‌نامه محصلین ایرانی مقیم خارجه را در ۲۷ ماده به شرح زیر تصویب نمودند: فصل اول
- کلیات ماده ۱
- محصلینی که برای تحصیل بخارجه عزیمت مینمایند بغیر از دانشجویان دولتی که تابع قانون و آیین‌نامه جداگانه میباشند بسه طبقه زیر تقسیم میشوند: طبقه اول محصلینی که فقط از گذرنامه تحصیلی استفاده میکنند. طبقه دوم محصلینی که علاوه بر گذرنامه تحصیلی از ارز بنرخ رسمی وارداتی که در این آیین‌نامه به نام ارز تحصیلی خوانده میشود استفاده میکنند. طبقه سوم محصلینی که علاوه بر استفاده از گذرنامه تحصیلی قسمتی از بهاء ارز تحصیلی آنها را دولت به عنوان کمک پرداخت مینماید. ماده ۲
- محصل از هر طبقه باید مراتب زیر را رعایت نموده روی اوراق مخصوصی که از طرف وزارت فرهنگ تهیه میشود انجام آنها را تعهد و امضا کند: ۱- خود را تابع مقررات اداره سرپرستی بداند و طبق دستورهای آن اداره عمل کند. ۲- منظما تحصیل کند. ۳- رفتار و اخلاق او به نحوی باشد که موجب احترام شخصیت خود و شئون ملی باشد. ۴- از مداخله و شرکت در احزاب سیاسی و هر گونه فعالیت حزبی خودداری کند و از اموریکه مخل امر تحصیل و تربیت باشد احتراز نماید. ۵- قوانین و مقررات کشور محل تحصیل را کاملا رعایت بنماید. ۶- در روابط خود با اشخاص و موسسات کمال درستی را بخرج بدهد و در پرداخت مخارج و تعهدات خود مراقبت کامل نماید. ۷- بمحض ورود بمحل تحصیل اداره سرپرستی را مطلع نماید و نشانی کامل خود را بدهد و در موقع تغییر آن بلافاصله نشانی جدید خود را اطلاع دهد. ۸- بدون کسب اجازه سرپرستی از کشور محل تحصیل خود خارج نشود. ماده ۳
- محصل باید تقاضانامه چاپی را از اداره امور دانشجویان دریافت و آن را تکمیل و امضا نموده و نیز بامضا پدر و مادر و یا ولی خود رسانیده بضمیمه مدارک زیر باداره مزبور تسلیم نماید: ۱- رونوشت مصدق شناسنامه. ۲- رونوشت مصدق مدارک تحصیلی که نباید از سه ساله متوسطه کمتر باشد و ترجمه مصدق آنها. ۳- عکس ۴×۳ ۸ قطعه. ۴- نامه پذیرش از مدرسه که در آن تحصیل خواهد نمود. ۵- گواهی حسن اخلاق و سابقه از مدرسه که در آن آخرین تحصیلات خود را نموده. ۶- گواهی تندرستی. ۷- نسبت بمشمولین نظام وظیفه معافیت تحصیلی یا معافیت دائم یا گواهی انجام خدمت. ۸- قبول تعهد موضوع ماده ۲ و امضای برگ مربوط. ۹- ضمانت نامه پدر و مادر یا کفیل محصل برای پرداخت مخارج رفت و آمد و مخارج اقامت و تحصیل و سایر مخارج اتفاقی و تعهدات دیگر (وزارت فرهنگ میتواند برای حصول اطمینان از اعتبارات و ممکنات مالی پدر ومادر و ولی محصل مدارک لازم بخواهد و در این باب تحقیقاتی را که ضروری بداند به عمل آورد). ماده ۴
- اداره امور دانشجویان مدارک فوق را که در دو نسخه تهیه میشود رسیدگی نموده و از محصل امتحان زبان کشوریکه در آن تحصیل خواهد نمود به عمل میآورد و در صورت پذیرفته شدن گواهی مربوط را که بامضای هیات ممتحنه خواهد رسید بمدارک مربوط ضمیمه مینماید و از کلیه این مدارک دو پرونده برای هر محصل تشکیل میدهد که یکی در اداره امور دانشجویان باقی میماند و دیگری در موقع عزیمت محصل باداره سرپرستی محل فرستاده میشود. فصل دوم
- شرایط فروش ارز تحصیلی) ماده ۵
- کمیسیون ارز باگواهی وزارت فرهنگ برای دانشجویانی که حائز شرایط زیر باشند پروانه خرید ارز صادر مینماید: الف- پرونده آنان از لحاظ اجرای مقررات مندرج در فصل اول این آیین‌نامه کامل باشد. ب- تحصیلات آنان لااقل معادل دوره شش ساله متوسطه باشد. ج- تصدیق پذیرش آنان از یکی از مدارس عالیه خارجه باشد که وزارت فرهنگ آن را برسمیت بشناسد. تبصره
- کسانی که تحصیلات متوسطه خود را در خارجه طی نموده‌اند در صورتی که از عهده امتحان ورودی مدرسه عالی که وزارت فرهنگ آن را برسمیت شناخته برآمده و در آن مدرسه عالی ثبت نام نموده باشند میتوانند از خرید ارز طبق مقررات این ماده استفاده نمایند. ماده ۶
- میزان ارزی که بهریک از دانشجویان مشمول ماده ۵ فروخته میشود به قرار زیر است: الف- دانشجویان مقیم امریکا ماهیانه ۱۶۰ دلار ب- دانشجویان مقیم اروپا ماهیانه ۳۵ لیره تبصره
- کمیسیون ارز علاوه بر هزینه تحصیل بماخذ فوق برحسب تقاضای هر یک از دانشجویان برای تامین مخارج ثبت نام و شهریه سالیانه دانشکده‌ها به موجب اسناد مثبته که بگواهی سرپرستی رسیده باشد پروانه خرید ارز صادر مینماید. ماده ۷
- مدت استفاده از ارز برای هر یک از دوره‌های تحصیل به قرار زیر است: الف - برای دوره لیسانس رشته‌های مختلف ۴ سال ب- برای دوره دکترا با دارا بودن دیپلم لیسانس ۳ سال ج- برای دوره کامل پزشکی در اروپا ۷ سال و در امریکا ۸ سال د- برای شعب تخصصی بعد از دیپلم دکترا برای مدتی که به موجب گواهی دانشگاه یا موسسات مربوط برای طی دوره تخصصی مورد نظر لازم میباشد. ماده ۸
- برای هر دانشجو به علت بیماری یا علل موجه دیگر میتوان در هر دوره چهار سال یک سال عقب افتادگی منظور نمود. به عبارت دیگر هر دانشجو میتواند دوره تحصیلات سه ساله را حداکثر در چهار سال طی نماید. ماده ۹
- گواهی برای صدور پروانه خرید ارز از طرف اداره سرپرستی در اول هر شش ماه با توجه بوضع تحصیلی و اخلاقی و تعهداتی که دانشجو دارد به عمل میآید و باید اداره سرپرستی صریحا استحقاق دانشجو را طبق مقررات این آیین‌نامه گواهی نماید. اولیاء دانشجویان میتوانند با دریافت پروانه خرید ارز شش ماهه آن را دفعه و یا به تدریج حواله نمایند. فصل سوم
- استفاده از کمک ارزی ماده ۱۰
- بدانشجویانی که مشمول ماده ۵ این آیین‌نامه بوده و واجد شرایط زیر باشند از طرف دولت کمک هزینه ارزی داده میشود: الف- در یکی از رشته‌های زیر تحصیل نمایند: ۱- پزشکی و رشته‌های تخصصی مربوط بآن. ۲- مهندسی برق و معدن و راه و نفت و ساختمان و امثال آن. ۳- کشاورزی و شعب تخصصی آن. ۴- رشته‌های مربوط به تعلیم و تربیت. ۵- رشته‌های مربوط بعلوم فیزیک و شیمی و طبیعی. ۶- رشته‌های عالی فنی. ۷- رشته‌های زبان یا ادبیات و یا السنه قدیمه و حقوق و اقتصاد و هنرهای زیبا بعد از دوره لیسانس. مشروط برآنکه دانشجو در امتحان لیسانس جزو ربع اول قبولشدگان در امتحان خرداد باشد. ب- از حیث اخلاق و رفتار ممتاز باشد. ج- برای رشته تحصیلی که انتخاب نموده قابلیت و استعداد داشته باشد. د- پدر و مادر و یا ولی و متکفل دانشجو توانائی کافی برای خرید ارز بنرخ رسمی وارداتی نداشته باشد. ماده ۱۱
- برای رسیدگی بهریک از شرایط مقرر در ماده ۱۰ به ترتیب زیر عمل میشود: الف- دانشجو ورقه ثبت نام و همچنین اوراق اشتغال به تحصیل را در تمام مدت تحصیل از مدارس عالیه که مربوط بیکی از رشته‌های فوق میباشد ارائه نماید. ب- در موقع عزیمت گواهی حسن اخلاق از مدرسه که دانشجو آخرین دوره تحصیلات خود را در آن طی نموده اصولا کفایت میکند ولی اداره امور دانشجویان میتواند در صورت لزوم تحقیقات اضافی را درباره دانشجو به عمل آورد. ج- برای تشخیص قابلیت و استعداد دانشجو برای هر رشته تحصیل ملاک امتحان یا نمرات امتحانی موادی است که اساس تحصیلات آینده او را تشکیل میدهد. در جریان تحصیلات نیز پیشرفت و ترقی دانشجو در رشته تحصیل مبین استعداد او خواهد بود. د- استحقاق پدر و مادر یا ولی دانشجو برای استفاده از کمک هزینه ارزی بر مبنای اطلاعات و تحقیقاتی خواهد بود که از وضعیت مالی آنها به عمل میآید در هر صورت پدر و مادر یا ولی دانشجو باید کتبا اظهار نمایند که دارائی و درآمد آنها باندازه نیست که بتوانند بدون کمک هزینه ارزی دولت مخارج تحصیل دانشجو را تامین نمایند. کمیسیون دائمی در وزارت فرهنگ بریاست معاون وزارت فرهنگ با شرکت رئیس اداره امور دانشجویان و سه نفر از کارمندان عالی مقام و بصیر دولت تشکیل میشود که استحقاق پدر و مادر یا ولی دانشجو را طبق بند د ماده ۱۰ رسیدگی نمایند. این کمیسیون میتواند هرگونه اطلاعاتی را که لازم بداند از اشخاص ذینفع بخواهد و تحقیقاتی را که درباره تمکن آنها لازم میداند به عمل آورد. ماده ۱۲
- میزان کمکی که بهر دانشجو با احراز شرایط این آیین‌نامه در مدت تحصیل پرداخت میشود برای دانشجویان مقیم امریکا معادل ۴۰٪ و برای محصلین مقیم اروپا معادل ۵۰٪ بهاء ریالی ارز مقرر در ماده ۶ و با رعایت مدت مقرر در ماده ۷ میباشد. کمک مزبور در موقع صدور حواله ارزی از حساب وزارت فرهنگ برداشت میشود. ماده ۱۳
- در صورتی که اعتبار کافی برای کمک هزینه ارزی تمام داوطلبان واجد شرایط ماده ۱۰ موجود نباشد وزارت فرهنگ در حدود اعتبارات موجود رشته‌های تحصیل و شرایط داوطلبان را تعیین نموده و با توجه بآن شرایط دانشجویان را انتخاب خواهد نمود. ماده ۱۴
- چون پرداخت کمک هزینه ارزی بعد از عزیمت دانشجو بخارجه و از تاریخ اشتغال به تحصیل خواهد بود باین جهت برای تسهیل عزیمت دانشجویان مشمول ماده ۱۰ ممکن است برحسب تقاضای هر یک از آنان کمیسیون ارز تا میزان سه ماه پروانه فروش ارز بنرخ وارداتی صادر نماید. فصل چهارم
- مقررات مختلفه ماده ۱۵
- از تاریخ تصویب این آیین‌نامه اجازه صدور گذرنامه تحصیلی و فروش ارز تحصیلی و اعطاء کمک هزینه ارزی بمحصلین جدید طبق شرایط این آیین‌نامه خواهد بود. ماده ۱۶
- دانشجویانی که در این تاریخ امتحان زبان را داده و پذیرفته شده‌اند در صورتی که واجد شرایط مقرر در آیین‌نامه سابق برای دریافت ارز بنرخ رسمی باشند در صورتی که تا پایان سال ۱۳۳۴ عزیمت نمایند از کمک هزینه ارزی مقرر در این آیین‌نامه استفاده خواهند نمود. ماده ۱۷
- دانشجویان مقیم خارجه که در موقع تصویب این آیین‌نامه از ارز بنرخ رسمی استفاده مینمایند درصورتی که حائز شرایط آیین‌نامه سابق باشند و همچنین مشمولین ماده ۱۶ از کمک هزینه ارزی تا آخر تیرماه ۱۳۳۵ استفاده خواهند نمود و باید در این فاصله وضع خود را با مقررات این آیین‌نامه تطبیق نمایند. در هر صورت پرداخت کمک هزینه ارزی باین طبقه از دانشجویان در مدت فوق نیز مشروط برعایت مقررات ماده ۲ خواهد بود. ماده ۱۸
- دانشجویان مقیم خارجه که در دانشکده‌ها یا مدارس عالیه که وزارت فرهنگ رسمیت آنها را قبول نموده مشغول تحصیل هستند و یا آنکه بعدا بمدارس مزبور ارتقاء حاصل مینمایند در هر موقع که وضع آنها با مقررات این آیین‌نامه منطبق گردید میتوانند از ارز تحصیلی یا کمک هزینه ارزی استفاده نمایند. ماده ۱۹
- دانشجو فقط میتواند در سال اول رشته تحصیل یا کشور محل تحصیل خود را تغییر دهد و باید برای این تغییر تقاضائی با ذکر دلائل قانع کننده باداره سرپرستی بدهد و در صورت موافقت آن اداره و تایید وزارت فرهنگ اقدام نماید "اجازه تغییر کشور محل تحصیل در صورتی داده میشود که دانشجو زبان کشور جدیدی که در آن میخواهد تحصیل نماید بقدر کافی بداند. تبصره
- کسانی که تحصیلات عالیه خود را در کشوری باتمام رسانیده و بخواهند رشته تخصصی خود را در کشور دیگری که موجبات و وسایل کاملتری در آن فراهم است تحصیل نمایند به شرط دانستن زبان آن کشور با توجه به مدت مقرر در ماده ۷ این آیین‌نامه میتوانند موافقت اداره سرپرستی و وزارت فرهنگ را برای تغییر محل تحصیل جلب نمایند. ماده ۲۰
- دانشجوئی که تحصیلات خود را در یک رشته تمام کند نمیتواند با دریافت کمک هزینه ارزی به تحصیل رشته دیگر بپردازد ماده ۲۱
- هرگاه دانشجوئی بعلل موجهی ترک تحصیل نموده و بایران مراجعت نماید در صورتی که تحصیلات و وضع اخلاقی او رضایت بخش باشد بعد از رفع علل مزبور میتواند برای ادامه تحصیل همان رشته به همان کشوریکه قبلا در آن تحصیل مینموده عزیمت نماید در این صورت از تاریخ ورود بمحل تحصیل طبق شرایط این آیین‌نامه درباره او عمل میشود. ماده ۲۲
- مدت بیماری و بستری بودن دانشجو هرگاه به موجب گواهی پزشک معتمد مانع تحصیلات او باشد جزو مدت تحصیل مقرر در ماده ۷ منظور نمیشود و به حساب مدت ارفاق منظور در ماده ۸ محسوب میگردد. ماده ۲۳
- هرگاه عقب افتادگی دانشجوئی از میزان مقرر در ماده ۸ تجاوز نماید کمک ارزی او قطع میشود ولی اگر با ادامه تحصیل در سال بعد توفیق حاصل نماید به شرط آنکه از حیث اخلاق و رفتار شایستگی کامل داشته باشد کمک ارزی او برای سال بعد برقرار میگردد. ماده ۲۴
- دانشجویانی که از ارز تحصیلی یا کمک هزینه ارزی استفاده نموده‌اند باید تعهد با ضمانت ثبتی بسپارند که پس از خاتمه تحصیلات بایران برگردند و لااقل معادل مدتی که از ارز یا کمک هزینه ارزی استفاده کرده‌اند به کشور خدمت نمایند در غیر این صورت مکلفند که معادل ارز دریافتی در مدت تحصیل را به دولت بفروشند و یا معادل کمک هزینه ارزی را که دریافت نموده‌اند بصندوق دولت مسترد بدارند. پدر و مادر دانشجو یا ولی او مسئول اجرای این تعهد میباشند. ماده ۲۵
- دانشجوئی که بایران معاودت داده شده بهیچ عنوان نمیتواند با دریافت گذرنامه تحصیلی یا ارز تحصیلی یا کمک هزینه ارزی مجددا بخارجه عزیمت نماید. ماده ۲۶
- هر محصلی که برخلاف دستورهای سرپرستی رفتار نماید و یا تعهدات مقرر در ماده ۲ را رعایت ننماید برحسب درجه تقصیر یکی از تنبیه‌های زیر درباره او اجرا میشود: الف- تذکر شفاهی. ب- اظهار عدم رضایت کتبی از طرف سرپرستی با درج در پرونده. ج- توبیخ از طرف وزارت فرهنگ با درج در پرونده. د- محرومیت از کمک هزینه ارزی یا خرید ارز تحصیلی برای مدت سه ماه الی یک سال. و - عدم تمدید گذرنامه تحصیلی و قطع ارز یا کمک هزینه ارزی و معاودت بایران. ماده ۲۷
- در کشورهائی که اداره سرپرستی وجود ندارد یا دانشجویان آن محل تحت اداره سرپرستی خاصی نباشند وظایف مقرر در این آیین‌نامه را که به عهده سرپرستی قرار داده شده کنسولگریها تحت نظر سفارت انجام خواهند داد. نخست وزیر