آیین‌نامه طبیعت گردی
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۴/۰۵/۰۲ بنا به پیشنهاد مشترک وزارت جهادکشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری موضوع نامه شماره ۴۱۱۶-۸۴۱/۱ مورخ ۱۳۸۴/۰۴/۲۱ سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آیین‌نامه طبیعت گردی را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- منظور از طبیعت گردی (اکوتوریسم) عبارت است از برآوردن تمنّیات و تمایلات خردمندانه و انسانی گردشگران طبیعت در محیطی طبیعی، فرهنگی، آموزشی و غیرمصرفی و به صورت پایدار و در حد ظرفیت قابل تحمل با حداقل تاثیر منفی بر محیط طبیعی و فرهنگی تحت شرایط و ضوابطی که ضمن حفظ محیط زیست و فرهنگ بومی و ارزش‌های آن، امکان رشد اقتصادی و محلی را فراهم آورد. ماده ۲ (منسوخ ۱۳۸۵/۰۶/۱۵)
- به منظور سیاستگذاری و هماهنگی در زمینه توسعه طبیعت گردی و تسهیل و هدایت فعالیتها و امور مندرج در این مقررات کمیته ملی طبیعت گردی (اکوتوریسم) مرکب از معاونین وزارت جهادکشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و یک نفر از متخصصین مجرب طبیعت گردی کشور به پیشنهاد سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و تایید نمایندگان دو دستگاه دیگر تشکیل می‌شود. ماده ۳
- وظایف کمیته ملی طبیعت گردی به شرح زیر است: الف - تدوین سیاستهای توسعه طبیعت گردی در کشور. ب - هماهنگی بین دستگاههای ذی ربط در امر اکوتوریسم به منظور فراهم کردن زمینه توسعه گردشگری طبیعی در کشور. ج - معرفی مناطق و محدوده‌های مستعد طبیعت گردی در محیط‌ها و نقاط مناسب جنگلی، کوهستانی، مرتعی، بیابانی و دریایی. د - تعیین ضوابط تاسیس مناطق نمونه طبیعت گردی. ه- - فراهم کردن زمینه سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی و جلب حمایت بخشهای دولتی و غیردولتی جهت تحقق اهداف و مقاصد مقرر در این مقررات. و - تشویق و ترویج فرهنگ طبیعت دوستی و طبیعت گردی و اجرای برنامه‌های آموزشی و اطلاع رسانی در این زمینه. ز - تصویب شرایط و دستورالعملهای تخصصی و فنی و موسسات طبیعت گردی و تایید صلاحیت و نظارت بر نحوه فعالیت آنها. ح - حمایت و پشتیبانی از موسسات دارای مجوز فعالیت طبیعت گردی و کانونها و جوامع محلی و غیردولتی واجد صلاحیت و فعال در این زمینه. ط - هماهنگی و نظارت و پیگیری به منظور پیشنهاد و تخصیص اعتبارات مورد نیاز اجرای برنامه‌های طبیعت گردی. ی - فراهم کردن زمینه استفاده از منابع مالی موضوع ماده (۱۱) قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و توسعه طبیعت گردی. ک - پیشنهاد ضوابط و پیگیری برنامه‌ریزی و طراحی جهت احیاء مناطق مستعد طبیعت گردی که در حال حاضر تخریب شده و یا به مصارف دیگری اختصاص یافته‌اند. ل - اجرای سایر وظایف و اختیارات که در این مقررات برای کمیته ملی تعیین شده است. تبصره
- تصمیمات کمیته ملی طبیعت گردی به اتفاق آراء صورت می‌گیرد. آیین‌نامه داخلی و زمان و نحوه تشکیل و اداره جلسات و ابلاغ تصمیمات و محل دبیرخانه و وظایف آن مطابق دستورالعملی خواهد بود که توسط کمیته ملی طبیعت گردی تهیه و به تایید روسای سازمانهای مذکور در این آیین‌نامه می‌رسد. ماده ۴
- برنامه طبیعت گردی شامل موارد زیر می‌شود: الف - طبیعت گردی متمرکز که از طریق استقرار در مراکز اقامتی و مرکز بازدیدکنندگان یا بازدیدهای چندروزه صورت می‌گیرد. ب - طبیعت گردی غیر متمرکز متضمن بازدیدهای کوتاه مدت با وسایل و امکانات غیرثابت می‌باشد. تبصره
- ایجاد هرگونه تاسیسات و امکانات اقامتگاهی و گردشگری از قبیل کمپینگ و چادر و سایر تسهیلات باید هماهنگ با شرایط محیط و خصوصیات طبیعی و فرهنگی منطقه بوده و با رعایت ضوابط و مقررات مربوط به تایید کمیته ملی گردشگری رسیده و مجوز لازم اخذ شده باشد. ایجاد تاسیسات و امکانات مذکور در مناطق چهارگانه موکول به کسب مجوز سازمان حفاظت محیط زیست می‌باشد. ماده ۵
- طرحهای طبیعت گردی با رعایت ضوابط و مقررات و تایید دستگاه مربوط ممکن است در بخشهایی از مناطق زیر که دارای جاذبه‌های و ویژگیهای خاص طبیعت گردی باشند تهیه و پس از تصویب کمیته ملی به مرحله اجرا درآیند: الف - منابع طبیعی ملی تحت اختیار و مدیریت سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور. ب - مناطق چهارگانه و تالابها و مناطق شکار ممنوع تحت اختیار و مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست. ج - مناطق دارای جاذبه‌های طبیعی واقع در محدوده‌های فرهنگی، تاریخی و باستانی تحت اختیار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری. د - محدوده‌های مناسب واقع در املاک و مستثنیات قانونی اشخاص با رعایت حقوق ایشان که امکان و استعداد لازم جهت اجرای برنامه طبیعت گردی را داشته باشند. و - سایر مناطقی که دارای جاذبه‌های طبیعت گردی بوده و در حال حاضر تخریب شده و یا به کاربردهای دیگری اختصاص یافته‌اند، پس از احیاء و یا تغییر در شیوه بهره‌برداری به طرحهای موضوع این ماده اختصاص می‌یابند. ماده ۶
- اجرای برنامه‌های گردشگری باید تحت نظر و راهنمایی، راهنمایان گردشگری که صلاحیت آنان به تایید سازمان میراث فرهنگی و گردشگری می‌رسد، صورت می‌گیرد. تبصره
- شرایط و ضوابط تخصصی و فنی راهنمایان گردشگری و موسسات طبیعت گردی توسط کمیته ملی گردشگری تعیین خواهد شد. ماده ۷
- اجرای طرحها و پروژه‌های بزرگ گردشگری طبیعی باید براساس مصوبه شماره ۲۳۷ مورخ ۱۳۸۱/۰۳/۲۱ شورای عالی حفاظت محیط زیست مورد ارزیابی زیست محیطی قرار گیرد. ضوابط ارزیابی طرحها و پروژه‌های یادشده توسط سازمان حفاظت محیط زیست تهیه و ابلاغ خواهد شد. ماده ۸
- اجرای برنامه‌های شکار و صید در کشور کماکان تابع مقررات و ضوابط سازمان حفاظت محیط زیست می‌باشد ولی صلاحیت متقاضیان و موسساتی که مبادرت به تنظیم و اجرای برنامه شکار برای خارجیان در ایران می‌نمایند باید از جهت فنی به تایید کمیته ملی گردشگری نیز برسد. ماده ۹
- سازمان حفاظت محیط زیست موظف است در امر سرمایه‌گذاری بخشهای غیردولتی به منظور افزایش جمعیت حیات وحش از طریق تکثیر و پرورش جانوران وحشی و صدور پروانه‌های شکار در مناطق مصوب کمیته ملی تسریع و همکاری لازم را وفق قانون و مقررات شکار و صید آیین‌نامه اجرایی مربوط به عمل آورد. محمدرضا عارف - معاون اول رئیس جمهور