آیین‌نامه ساماندهی، بهسازی و عمران مساجد کشور

هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۶/۴/۸ بنا به پیشنهاد شماره ۷۹۶۲/۱۰۲ مورخ ۱۳۷۵/۱۲/۱ سازمان برنامه و بودجه و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه ساماندهی، بهسازی و عمران مساجد کشور را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱

وزارت راه و ترابری، سازمانها و شرکتهای تابعه آن مکلفند، در قالب طرحهای مصوب در دست اجرای خود، مشتمل بر کلیه راهها، پایانه‌ها، پایانه‌های مرزی، فرودگاهها، بنادر و ایستگاههای راه‌آهن، احداث مسجد یا نمازخانه مناسب را پیش‌بینی و در راههای موجود با استفاده از اعتبارات فصل راه و ترابری و سایر اعتباراتی که تامین خواهد شد، ترجیحاً در قالب مجتمع‌های خدمات رفاهی، نسبت به احداث مسجد یا نمازخانه مناسب اقدام نمایند. ماده ۲
سازمان حمل و نقل پایانه‌های کشور موظف است، طرح جامع احداث مساجد یا نمازخانه‌های بین راهی اعم از مکانیابی، طراحی و ساخت را با هماهنگی سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) تهیه نماید. تبصره ۱
کلیه دستگاههای دولتی و غیر دولتی و اشخاص حقیقی و حقوقی، در صورت تمایل به ساخت مساجد یا نمازخانه بین راهی، موظف به رعایت طرح مذکور می‌باشند. تبصره ۲
اداره، تعمیر و نگهداری مساجد موضوع این ماده به عهده وزارت راه و ترابری و سازمانها و شرکتهای تابعه آن می‌باشد. ماده ۳
وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و کشور مکلفند، به ترتیب در طرحهای جامع و هادی شهرها، فضاهای مناسب را جهت احداث مساجد یا نمازخانه و امکانات جنبی آن پیش‌بینی کنند. زمینهای واگذاری از طریق وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و جهادسازندگی و شهرداریها با اجازه دولت رایگان خواهد بود. تبصره ۱
واگذاری زمین رایگان برای احداث مسجد توسط شهرداریها با اجازه شوراهای شهر یا وزارت کشور به قائم مقامی از شورای شهر خواهد بود. تبصره ۲
وزارت جهادسازندگی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی موظفند در طرحهای هادی روستاها، زمین مناسب را برای احداث مسجد یا نمازخانه پیش‌بینی نمایند. ماده ۴
کلیه دستگاههای ارایه دهنده خدمات شهری موظفند، مجوز احداث و راه اندازی آن قسمت از واحدهای خدماتی متعلق به مساجد از قبیل (مرکز فرهنگی هنری، کتابخانه، خانه روحانی) را که درآمدهای آن به طور مستقیم صرف هزینه‌های جاری و عمرانی مسجد می‌شود، بدون اخذ وجه صادر نمایند. در مورد شهرداریها عدم دریافت هزینه‌های صدور مجوز به تشخیص شورای شهر خواهد بود. ماده ۵
کلیه دستگاههای اجرایی ذی ربط موظفند، نسبت به احداث و نگهداری مساجد یا نمازخانه در دانشگاهها، پادگانها، شهرکها و مجتمع‌های بزرگ صنعتی، کشاورزی و تولیدی، خدماتی، مجموعه‌های رفاهی، مجموعه‌های ورزشی و پارکها - حسب مورد - اقدام نمایند. ماده ۶
وزارت مسکن و شهرسازی مجاز است، در شهرهای جدید از طریق شرکت عمران شهرهای جدید و در پروژه‌های آماده سازی بزرگ از طریق سازمان ملی زمین و مسکن و با بهره گیری از شیوه مشارکت و تامین بخشی از منابع ریالی مورد نیاز (که دربودجه سنواتی آن پیش‌بینی می‌شود) نسبت به احداث مسجد اقدام نماید. تبصره ۱
هزینه‌های انجام شده از درآمدهای مشمول مالیات شرکت عمران شهرهای جدید و سازمان ملی زمین و مسکن کسر می‌شود. تبصره ۲
تجهیز و نگهداری این مساجد برعهده هیاتهای امنا، سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد، مراکز رسیدگی به امور مساجد) و سازمان اوقاف و امور خیریه - حسب مورد - می‌باشد. ماده ۷
وزارتخانه‌های نفت، نیرو و پست و تلگراف و تلفن و شرکتهای تابعه آنها موظفند حق انشعاب آب، برق، گاز و هزینه مراسلات مساجد را به استثنای مراکز تجاری مربوط به صورت رایگان و هزینه مصرف مساجد را با نازلترین تعرفه محاسبه کنند. ماده ۸
وزارت جهادسازندگی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و سازمان اوقاف و امور خیریه موظفند، با استفاده از اعتبارات پیش‌بینی شده در بودجه‌های سنواتی و امکانات فنی و تجهیزات خود و کمکهای مردمی با هماهنگی سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) نسبت به ساخت، بازسازی و زیباسازی مساجد در مناطق مرزی و روستایی حسب مورد اقدام کنند. تبصره
تعیین نقاط مورد نیاز ساخت مسجد به تشخیص کمیته ای مرکب از نمایندگان وزارت جهادسازندگی و سازمان تبلیغات اسلامی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و امام جمعه و فرماندار خواهد بود. ماده ۹
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف است، با استفاده از اعتبارات پیش‌بینی شده در بودجه سالانه خود، برای تکمیل و تعمیر و تجهیز مساجد کمک نماید. ماده ۱۰
سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) و وزارت مسکن و شهرسازی (سازمان زمین و مسکن) موظفند، ضوابط لازم الرعایه در مکانیابی، طراحی و به طور کلی الگوی ساخت، تعمیر و زیباسازی مساجد را تهیه و به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری برسانند. کلیه دستگاههای مذکور در این تصویبنامه و سایر دستگاههای صادرکننده مجوز ساخت مساجد، ملزم به رعایت مفاد آن می‌باشند. تبصره
خدمات تحقیق و مطالعه فنی مورد نیاز جهت اجرای بند فوق براساس توافق فی مابین صندوق عمران مساجد و سازمان ملی زمین و مسکن انجام خواهد شد. ماده ۱۱
سازمان میراث فرهنگی کشور موظف است، نسبت به حفظ، احیا و مرمت مساجد قدیمی ثبت شده که جزو میراث فرهنگی کشور هستند، از محل اعتبارات پیش‌بینی شده در ردیف خاصی به این منظور، با اولویت ویژه اقدام نماید. ماده ۱۲
سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) موظف است، با همکاری سازمان تامین اجتماعی نسبت به تهیه طرح تامین اجتماعی خادمان مساجد اقدام و برای بررسیهای بعدی به دولت ارایه کند. ماده ۱۳
سازمان برنامه و بودجه موظف است، نسبت به پیش‌بینی اعتبار لازم در بودجه‌های سنواتی کشور به منظور کمک به مساجد اقدام کند و موارد یاد شده در این تصویبنامه را در موافقتنامه‌های مبادله شده با دستگاههای اجرایی منظور کند. معاون اول رئیس جمهور- حسن حبیبی

وزارت راه و ترابری، سازمانها و شرکتهای تابعه آن مکلفند، در قالب طرحهای مصوب در دست اجرای خود، مشتمل بر کلیه راهها، پایانه‌ها، پایانه‌های مرزی، فرودگاهها، بنادر و ایستگاههای راه‌آهن، احداث مسجد یا نمازخانه مناسب را پیش‌بینی و در راههای موجود با استفاده از اعتبارات فصل راه و ترابری و سایر اعتباراتی که تامین خواهد شد، ترجیحاً در قالب مجتمع‌های خدمات رفاهی، نسبت به احداث مسجد یا نمازخانه مناسب اقدام نمایند. ماده ۲
سازمان حمل و نقل پایانه‌های کشور موظف است، طرح جامع احداث مساجد یا نمازخانه‌های بین راهی اعم از مکانیابی، طراحی و ساخت را با هماهنگی سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) تهیه نماید. تبصره ۱
کلیه دستگاههای دولتی و غیر دولتی و اشخاص حقیقی و حقوقی، در صورت تمایل به ساخت مساجد یا نمازخانه بین راهی، موظف به رعایت طرح مذکور می‌باشند. تبصره ۲
اداره، تعمیر و نگهداری مساجد موضوع این ماده به عهده وزارت راه و ترابری و سازمانها و شرکتهای تابعه آن می‌باشد. ماده ۳
وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و کشور مکلفند، به ترتیب در طرحهای جامع و هادی شهرها، فضاهای مناسب را جهت احداث مساجد یا نمازخانه و امکانات جنبی آن پیش‌بینی کنند. زمینهای واگذاری از طریق وزارتخانه‌های مسکن و شهرسازی و جهادسازندگی و شهرداریها با اجازه دولت رایگان خواهد بود. تبصره ۱
واگذاری زمین رایگان برای احداث مسجد توسط شهرداریها با اجازه شوراهای شهر یا وزارت کشور به قائم مقامی از شورای شهر خواهد بود. تبصره ۲
وزارت جهادسازندگی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی موظفند در طرحهای هادی روستاها، زمین مناسب را برای احداث مسجد یا نمازخانه پیش‌بینی نمایند. ماده ۴
کلیه دستگاههای ارایه دهنده خدمات شهری موظفند، مجوز احداث و راه اندازی آن قسمت از واحدهای خدماتی متعلق به مساجد از قبیل (مرکز فرهنگی هنری، کتابخانه، خانه روحانی) را که درآمدهای آن به طور مستقیم صرف هزینه‌های جاری و عمرانی مسجد می‌شود، بدون اخذ وجه صادر نمایند. در مورد شهرداریها عدم دریافت هزینه‌های صدور مجوز به تشخیص شورای شهر خواهد بود. ماده ۵
کلیه دستگاههای اجرایی ذی ربط موظفند، نسبت به احداث و نگهداری مساجد یا نمازخانه در دانشگاهها، پادگانها، شهرکها و مجتمع‌های بزرگ صنعتی، کشاورزی و تولیدی، خدماتی، مجموعه‌های رفاهی، مجموعه‌های ورزشی و پارکها - حسب مورد - اقدام نمایند. ماده ۶
وزارت مسکن و شهرسازی مجاز است، در شهرهای جدید از طریق شرکت عمران شهرهای جدید و در پروژه‌های آماده سازی بزرگ از طریق سازمان ملی زمین و مسکن و با بهره گیری از شیوه مشارکت و تامین بخشی از منابع ریالی مورد نیاز (که دربودجه سنواتی آن پیش‌بینی می‌شود) نسبت به احداث مسجد اقدام نماید. تبصره ۱
هزینه‌های انجام شده از درآمدهای مشمول مالیات شرکت عمران شهرهای جدید و سازمان ملی زمین و مسکن کسر می‌شود. تبصره ۲
تجهیز و نگهداری این مساجد برعهده هیاتهای امنا، سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد، مراکز رسیدگی به امور مساجد) و سازمان اوقاف و امور خیریه - حسب مورد - می‌باشد. ماده ۷
وزارتخانه‌های نفت، نیرو و پست و تلگراف و تلفن و شرکتهای تابعه آنها موظفند حق انشعاب آب، برق، گاز و هزینه مراسلات مساجد را به استثنای مراکز تجاری مربوط به صورت رایگان و هزینه مصرف مساجد را با نازلترین تعرفه محاسبه کنند. ماده ۸
وزارت جهادسازندگی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و سازمان اوقاف و امور خیریه موظفند، با استفاده از اعتبارات پیش‌بینی شده در بودجه‌های سنواتی و امکانات فنی و تجهیزات خود و کمکهای مردمی با هماهنگی سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) نسبت به ساخت، بازسازی و زیباسازی مساجد در مناطق مرزی و روستایی حسب مورد اقدام کنند. تبصره
تعیین نقاط مورد نیاز ساخت مسجد به تشخیص کمیته ای مرکب از نمایندگان وزارت جهادسازندگی و سازمان تبلیغات اسلامی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و امام جمعه و فرماندار خواهد بود. ماده ۹
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف است، با استفاده از اعتبارات پیش‌بینی شده در بودجه سالانه خود، برای تکمیل و تعمیر و تجهیز مساجد کمک نماید. ماده ۱۰
سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) و وزارت مسکن و شهرسازی (سازمان زمین و مسکن) موظفند، ضوابط لازم الرعایه در مکانیابی، طراحی و به طور کلی الگوی ساخت، تعمیر و زیباسازی مساجد را تهیه و به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری برسانند. کلیه دستگاههای مذکور در این تصویبنامه و سایر دستگاههای صادرکننده مجوز ساخت مساجد، ملزم به رعایت مفاد آن می‌باشند. تبصره
خدمات تحقیق و مطالعه فنی مورد نیاز جهت اجرای بند فوق براساس توافق فی مابین صندوق عمران مساجد و سازمان ملی زمین و مسکن انجام خواهد شد. ماده ۱۱
سازمان میراث فرهنگی کشور موظف است، نسبت به حفظ، احیا و مرمت مساجد قدیمی ثبت شده که جزو میراث فرهنگی کشور هستند، از محل اعتبارات پیش‌بینی شده در ردیف خاصی به این منظور، با اولویت ویژه اقدام نماید. ماده ۱۲
سازمان تبلیغات اسلامی (صندوق عمران مساجد) موظف است، با همکاری سازمان تامین اجتماعی نسبت به تهیه طرح تامین اجتماعی خادمان مساجد اقدام و برای بررسیهای بعدی به دولت ارایه کند. ماده ۱۳
سازمان برنامه و بودجه موظف است، نسبت به پیش‌بینی اعتبار لازم در بودجه‌های سنواتی کشور به منظور کمک به مساجد اقدام کند و موارد یاد شده در این تصویبنامه را در موافقتنامه‌های مبادله شده با دستگاههای اجرایی منظور کند. معاون اول رئیس جمهور- حسن حبیبی