آیین‌نامه حمایت از نخبگان ایرانی
هیات وزیران در جلسه ۱۴۰۱/۱۲/۷ به پیشنهاد شماره ۱۱۵۲۷۷ مورخ ۱۴۰۱/۰۶/۳۰ مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری و به استناد اصل یکصد و سی هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه حمایت از نخبگان ایرانی را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- وزارتین: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ۲
- معاونت: معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور. ۳
- بنیاد: بنیاد ملی نخبگان. ۴
- نخبگان: اشخاص مورد تایید بنیاد ملی نخبگان بر اساس ماده (۴) اساسنامه بنیاد و آیین‌نامه مربوط. ۵
- دانشگاه: هر یک از دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی اعم از دولتی و غیردولتی دارای مصوبه از شورای گسترش وزارتین و سایر مراجع قانونی و حوزه‌های علمیه دارای مجوز از شورای گسترش حوزه‌های علمیه. ۶
- دستگاه اجرایی: دستگاه‌های اجرایی ذیل قوه مجریه مذکور در ماده (۲۹) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. ۷
- شبکه آزمایشگاهی: شبکه ملی آزمایشگاهی کشور که در چهارچوب مصوبات شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت می‌کند. ماده ۲
- به منظور حمایت از پژوهش‌های نخبگان و ارتقای عملکرد و تاثیر گذاری ایشان، پژوهانه استفاده از خدمات شبکه آزمایشگاهی به نخبگان اعطا می‌شود. شیوه‌نامه نحوه اعطای پژوهانه خدمات آزمایشگاهی نخبگان توسط بنیاد با همکاری وزارتین و معاونت تهیه و ابلاغ می‌گردد. ماده ۳
- وزارتین موظفند با همکاری بنیاد و در چهارچوب مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، زمینه پذیرش رتبه‌های برتر آزمون متمرکز (کنکور) سراسری را تا مقطع تحصیلی دکتری در رشته‌های گروه علوم پایه و علوم انسانی و برگزیدگان مسابقات علمی (المپیادهای) دانش آموزی را تا مقطع تحصیلی دکتری در رشته‌های گروه علوم پایه و علوم انسانی در دانشگاه‌های برتر و اعطای راتبه علمی (بورس) عضویت هیات علمی در دانشگاه‌ها برای جذب برگزیدگان مسابقات علمی (المپیادهای) دانش آموزی را در چهارچوب قوانین و مقررات فراهم نمایند. تبصره ۱
- پذیرش و ورود به مقاطع بالاتر و جذب در قالب عضویت هیات علمی موضوع این ماده منوط به تایید صلاحیت‌های عمومی مطابق قوانین و مقررات است. تبصره ۲
- شیوه‌نامه ارزیابی مستمر و احراز امتیازهای آموزشی، پژوهشی و فرهنگی و ادامه تحصیل در هر یک از مقاطع مذکور و اعطای راتبه علمی (بورس) عضویت هیات علمی موضوع این ماده توسط بنیاد و با همکاری وزارتین تدوین و ابلاغ می شود. ماده ۴
- به منظور ارتقای مشارکت نخبگان در توسعه علم و فناوری و حل چالش‌های فناورانه ملی و جذب ایشان در بنگاه‌های اقتصادی کشور، طرح اشتغال (۱۰۰۰) نخبه در سال مشتمل بر موارد زیر اجرا می‌شود: ۱
- معاونت با همکاری وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت و ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است (۱۰) طرح (پروژه) ملی، توسعه ای، امید آفرین و تحول ساز پیشران تحقیق و توسعه در حوزه فناوری‌های نوین با اولویت هوش مصنوعی، فناوری‌های نوین رقومی (دیجیتال)، زیست فناوری و دارویی، رایانش کوانتومی، پزشکی بازساختی و امنیت غذایی مرتبط با رفع نیازهای کشور را با مشارکت بنگاه‌های اقتصادی تهیه و به شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان ارایه دهد. ۲
- با تصویب شورا حداقل بیست درصد (۲۰%) منابع مورد نیاز طرح (پروژه) های پیشران در قالب حمایت‌های دولتی از سوی معاونت مشروط به تحقق اشتغال نخبگان تامین می‌شود. سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است منابع مورد نیاز اجرای این برنامه را از محل منابع در اختیار معاونت در قالب لوایح بودجه‌های سنواتی پیش‌بینی نماید. ۳
- هزینه کرد شرکت‌های مجری در قالب آیین‌نامه‌های اجرایی بندهای (ب) و (ت) ماده (۱۱) قانون جهش تولید دانش بنیان موضوع تصویب نامه‌های شماره ۱۱۷۲۰۵/ت۶۰۰۲۳ه- مورخ ۱۴۰۱/۰۷/۰۴ و شماره ۱۵۲۷۵۵/ت۶۰۳۸۴ه- مورخ ۱۴۰۱/۰۸/۲۳ مشمول حمایت‌های مالیاتی می‌شود. ماده ۵
- با هدف استفاده از ظرفیت علمی و حرفه ای متخصصین و نخبگان ایرانی خارج از کشور در مراکز علمی، فناوری و صنعتی داخلی و فراهم نمودن شرایط مناسب جهت توسعه فناوری‌های نوظهور و پیشرفته در کشور، معاونت موظف است با همکاری بنیاد، برنامه جامع حمایت از همکاری و جذب نخبگان و متخصصین ایرانی خارج از کشور را با هدف جذب و همکاری سالانه (۱۰۰۰) نفر از این متخصصین و مشتمل بر موارد زیر تدوین نماید: ۱
- معاونت با همکاری بنیاد و وزارتین ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، دستورالعمل مربوط به اوصاف دانش آموخته برجسته، دانشگاه‌های مورد قبول بین‌المللی و چگونگی انتخاب افراد مشمول جهت جذب در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی را تدوین و ابلاغ می‌نماید. سازمان اداری و استخدامی کشور موظف است سالیانه (۲۰۰) ردیف مجوز استخدام عضو هیات علمی مورد نیاز این بند را تامین نماید. ۲
- به منظور فراهم شدن بسترهای اشتغال، کارآفرینی و جذب متخصصان و دانشمندان ایرانی غیر مقیم در بخش خصوصی، معاونت موظف است طرح شناسایی و جذب متخصصین ایرانی خارج از کشور را با هدف راه اندازی سالانه حداقل (۵۰) شرکت دانش بنیان و واحدهای فناور مستقر در پارک‌های علم و فناوری و اشتغال نخبگان در این کسب و کارها، ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه تدوین و به تصویب شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش بنیان برساند. ۳
- سازمان برنامه و بودجه کشور به پیشنهاد معاونت منابع مورد نیاز این ماده را در بودجه سالیانه معاونت پیش‌بینی خواهد کرد. ماده ۶
- معاونت موظف است با همکاری وزارتخانه‌های اطلاعات و امور خارجه ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، استفاده از خدمات آموزشی، پژوهشی و فناوری نخبگان ایرانی که خود یا خانواده آنها دارای تابعیت دیگری هستند را با رعایت ملاحظات صیانتی در داخل کشور تدوین و جهت سیر مراحل تصویب به مراجع ذی‌صلاح ارایه نماید. ماده ۷
- با هدف تسهیل و راه اندازی شرکت‌ها و موسسات دانش بنیان و فناور توسط نخبگان و متخصصان ایرانی داخل و خارج از کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی از طریق دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی موظف است با همکاری معاونت نسبت به کمک به ایجاد، راه اندازی و تاسیس شرکت، ایجاد سرمایه‌گذاری مشترک در مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی و پارک‌های علم و فناوری توسط نخبگان در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط اقدام نماید و فرایندهای سرمایه‌گذاری، جذب سرمایه و تسهیلات و اخذ مجوزهای آنها را تسهیل کند. ماده ۸
- با هدف تامین مسکن نخبگان در سراسر کشور: ۱
- در چهارچوب قانون جهش تولید مسکن - مصوب ۱۴۰۰ - نخبگان و سرآمدان علمی فاقد مسکن در اولویت برخورداری از مزایای قانون می‌باشند. تبصره
- وزارت راه و شهرسازی مکلف است با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و بنیاد، زمین مورد نیاز برای تامین مسکن نخبگان و سرآمدان علمی را در چهارچوب قانون جهش تولید مسکن - مصوب ۱۴۰۰ - فراهم نماید. ۲
- در چهارچوب مصوبات شورای پول و اعتبار، نخبگان فاقد مسکن فارغ التحصیل یا دانشجوی تحصیلات تکمیلی نیز مشمول تسهیلات خرید یا ساخت مسکن و همچنین تسهیلات ودیعه مسکن مشابه اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها می‌شوند. تبصره
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است با همکاری بنیاد نسبت به اجرایی سازی این ماده و ارایه مقررات مرتبط با آن برای تصویب در مراجع ذی ربط اقدام نماید. ماده ۹
- به منظور توسعه حمایت‌های بیمه ای از نخبگان: ۱
- بنیاد مجاز است از نخبگان فاقد بیمه متقاضی بهره مندی از حمایت‌های بیمه ای با رعایت قوانین و مقررات تا حداکثر هفتاد درصد (۷۰%) حق بیمه افراد مشمول در قالب کمک هزینه پوشش بیمه ای نخبگان، حمایت نماید. تبصره
- امتیاز مقرر در این ماده شامل پوشش درمانی نخبگان و افراد تحت تکفل وی نیز می‌باشد. ۲
- بنیاد مجاز است نسبت به ارایه کمک هزینه حمایت از پوشش بیمه تکمیلی برای نخبگان برخوردار از بیمه‌های پایه اقدام نماید. ماده ۱۰
- به منظور تحقق مرجعیت علمی و حمایت از دانشمندان برتر کشور و سرآمدان علمی، بنیاد مکلف است طرح حمایت از سرآمدان علمی کشور را مشتمل بر موارد زیر تدوین نماید: ۱
- حمایت‌ها الف - ارایه تسهیلات ویژه سرآمدان علمی با تصویب شورای پول و اعتبار. ب - اعطای پژوهانه آزمایشگاهی و پژوهشی. پ - کمک هزینه سفرهای تحقیقاتی، علمی و زیارتی داخلی و خارجی. ت - کمک هزینه ثبت اختراعات با کیفیت در مراجع معتبر بین‌المللی. ث - اعتبارات تشویقی برای انتشارات برجسته علمی. ج - حمایت از پوشش بیمه عمر و زندگی و سایر بیمه‌های مورد نیاز سرآمدان علمی. چ - اعطای پایه تشویقی در چهارچوب مصوبات وزارتین. ۲
- سالانه (۲۰۰) نفر از سرآمدان علمی کشور در این برنامه از حمایت‌های بنیاد بهره مند می‌شوند. ۳
- بنیاد با همکاری معاونت و وزارتین، دستورالعمل ارزیابی و شناسایی سرآمدان علمی موضوع این ماده را تهیه و ابلاغ می‌نماید. ماده ۱۱
- وزارتین موظف هستند با همکاری بنیاد و سازمان اداری و استخدامی کشور سالانه معادل بیست درصد (۲۰%) از ظرفیت جذب اعضای هیات علمی خود در دانشگاه و همچنین موسسات پژوهشی وابسته به دستگاه‌های اجرایی را به نخبگان اختصاص دهند. این افراد در قالب قرارداد پیمانی یک ساله جذب می‌شوند و در مدت مذکور فرآیند جذب مشتمل بر گزینش علمی و عمومی آنها در چهارچوب ضوابط معمول انجام می‌گیرد. ماده ۱۲
- به منظور جذب و نگهداشت نخبگان و استفاده بهینه از ظرفیت علمی و فناوری فارغ التحصیلان دوره‌های دکتری مورد تایید وزارتین، بنیاد و وزارتین موظفند نسبت به اشتغال حداقل (۱۰۰۰) نفر از محققان پسا دکترا بر اساس آیین‌نامه مصوب شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری اقدام نمایند. ماده ۱۳
- در راستای نیل به مرجعیت علمی در سطح بین‌المللی، وزارتین موظفند پشتیبانی و حمایت برای نمایه سازی مجلات معتبر داخلی در نمایه‌های بین‌المللی را به انجام برسانند و مشوق‌هایی را برای مدیران مسئول و سردبیران این نشریات در نظر بگیرند. ماده ۱۴
- در اجرای آیین‌نامه جذب و نگهداری سرمایه انسانی استعداد برتر و نخبه در دستگاه‌های اجرایی موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۵۴۴۴۹/ت۵۹۵۰۶ه- مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۰۲، سازمان اداری و استخدامی کشور موظف است با همکاری بنیاد، زمینه جذب سالانه حداقل (۱۰۰۰) نفر از نخبگان کشور در دستگاه‌های اجرایی را فراهم نماید. تبصره
- کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع این آیین‌نامه موظفند به منظور شناسایی و بهره گیری از توان و ظرفیت نخبگان سالانه بیست درصد (۲۰%) از ظرفیت استخدامی خود را در صورت وجود متقاضی به این افراد اختصاص دهند. شناسه کارمندی برای ایشان توسط سازمان اداری و استخدامی کشور صادر می‌شود. ماده ۱۵
- کلیه دستگاه‌های اجرایی مکلفند اطلاعات مورد نیاز برای رصد و تحلیل وضعیت نخبگان در زمینه‌های مختلف از جمله معیشت، اشتغال، مسکن، تحصیل، بیمه و مهاجرت را با رعایت قوانین و مقررات تهیه و به صورت دوره ای در اختیار بنیاد قرار دهند. شیوه‌نامه اجرای این ماده ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه توسط بنیاد تدوین و ابلاغ می‌شود. ماده ۱۶
- به منظور مدیریت اثربخش چرخش نخبگان، توسعه تعاملات هدفمند بین‌المللی آنها و ارتقای نظام سیاست گذاری و مدیریت امور نخبگان و در چهارچوب سند راهبردی کشور در امور نخبگان - مصوب ۱۳۹۱ - شورای عالی انقلاب فرهنگی و همچنین صیانت از پژوهشگران و فناوران کشور، وزارتین و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظفند ضوابط فعالیت موسسات کاریابی در حوزه اعزام نیروی کار و اعزام دانشجو را برای نخبگان و متخصصین، با همکاری وزارت امورخارجه و بنیاد و در چهارچوب قوانین و مقررات موجود تدوین و ابلاغ نمایند. ماده ۱۷
- با هدف ارتقای روحیه خود باوری علمی و الگوسازی برای مسئولیت پذیری و اثر بخشی نخبگان در جامعه، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است با همکاری بنیاد نسبت به حمایت از توسعه تولید محتوای رسانه ای با محوریت معرفی نخبگان و سرآمدان علمی و نقش آنها در حل مسائل جامعه و نیز ارائه تجربیات موفق نخبگان بازگشته به داخل کشور اقدام نماید. ماده ۱۸
- دستگاه‌های اجرایی ذی ربط مکلفند با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور بودجه لازم برای عملیاتی سازی این آیین‌نامه را در لوایح بودجه سنواتی خود پیش‌بینی نمایند. معاون اول رئیس‌جمهور - محمد مخبر