آیین‌نامه اجرایی کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل‌های الحاقی
هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۹/ ۹/ ۱۳۹۱ بنا به پیشنهاد شماره ۱۰۰/ ۴۰/ ۱۴۳۲۴/ ۹۱ مورخ ۲۰/ ۲/ ۱۳۹۱ وزارت نیرو و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه اجرایی کنوانسیون تغییر آب و هوا و پروتکل‌های الحاقی را، به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مربوط به کار می‌روند. الف
- کنوانسیون: کنوانسیون تغییرات آب و هوا مصوب ۱۳۷۱ هجری شمسی برابر با ۱۹۹۲ میلادی. ب
- پروتکل: پروتکل کیوتو در مورد کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییر آب و هوا. ج (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- فراهمایی اعضا: فراهمایی اعضای کنوانسیون که سالانه با شرکت تمامی کشورهای عضو برگزار می‌شود. د (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- کارگروه ملی: کارگروه ملی تغییر آب و هوا ه (منسوخ ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- - مرجع صلاحیتدار ملی: دستگاه مسئول در سطح ملی به عنوان مرجع رسمی هماهنگی و تایید نهایی پروژه‌های مکانیسم توسعه پاک. ه (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- - هیات بین الدول تغییر آب و هوا: نهاد بین‌المللی که در سال ۱۹۸۸ مشترکاً توسط سازمان هواشناسی جهانی و برنامه محیط زیست ملل متحد تاسیس گردید تا به بررسی یافته‌های علمی در زمینه تغییر آب و هوا بپردازد. و (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- تسهیلات محیط زیست جهانی: مکانیسم مالی بین‌المللی که در سال ۱۹۹۴ با هدف تامین مالی پروژه‌های مرتبط با تغییر آب و هوا، تنوع زیستی، آب‌های بین‌المللی و لایه ازن تاسیس گردید. ز (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- گزارش سالانه تغییر آب و هوا: گزارشی که بر اساس گزارش دستگاههای عضو کارگروه ملی در زمینه تغییر آب و هوا توسط کارگروه یادشده تهیه و به دفتر هیات دولت ارایه می‌شود. این گزارش مشتمل بر وضعیت انتشار گازهای گلخانه ای از بخش‌های مختلف، اقدامات اجرایی دستگاهها در زمینه کاهش انتشار، آسیب پذیری در بخش‌های مختلف از تغییر آب و هوا و اقدامات در خصوص سازگاری با آنها، کمبودها و نیازهای دستگاهها از دیدگاه مالی، فنی اداری در خصوص اجرای وظایف محوله، عملکرد در خصوص ظرفیت سازی، آموزش و تحقیقات تغییر آب و هوا و نیز همکاری‌های بین‌المللی می‌باشد. ح (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- گزارش ملی: گزارشی که در آن فعالیت‌های کشور در اجرای مفاد کنوانسیون و بر اساس مصوبات اجلاس اعضای فراهمایی اعضا و طبق دستورالعمل هیات بین الدول تغییر آب و هوا توسط سازمان حفاظت محیط زیست با اولویت استفاده از منابع بین‌المللی تدوین می‌شود. ماده ۲ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- راهبردهای اجرایی کشور در ارتباط با کنوانسیون و پروتکل به شرح زیر تعیین می‌گردد: الف - ایجاد زیرساختها و ساز و کارهای لازم برای تحقق اهداف کنوانسیون و پروتکل. ب - اصلاح الگوهای تولید و مصرف انرژی و نیز افزایش سهم منابع انرژی کم کربن در سبد انرژی کشور در راستای کاهش روند انتشار گازهای گلخانه ای. ج - توسعه و کاربرد فناوریهای نوین و سازگار با پیامدهای تغییر آب و هوا. د - افزایش تولید و ترویج استفاده از انرژی‌های نو و تجدیدپذیر. ه- - استفاده حداکثری از ظرفیتها و تسهیلات محیط زیست جهانی و منطقه ای در ابعاد مختلف فنی، اقتصادی و آموزشی در چارچوب کنوانسیون و پروتکل. و - حمایت از تحقیقات و پژوهشهای داخلی در جهت تحقق اهداف کنوانسیون و پروتکل. ز- ایجاد آمادگی لازم جهت پیشگیری و مقابله با پیامدهای سوء تغییر آب و هوا. ح - توسعه استفاده از مشوقهای اقتصادی به منظور ایجاد انگیزه برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای. ط - تهیه و اجرای برنامه ملی سازگاری بخش‌های آسیب پذیر نظیر کشاورزی و منابع طبیعی در قبال تغییرات اقلیمی. ماده ۳ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- کارگروه ملی با مسئولیت معاون ذی ربط سازمان حفاظت محیط زیست و با عضویت نمایندگان تام الاختیار وزارتخانه‌های امور خارجه، امور اقتصادی و دارایی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، صنعت، معدن و تجارت، کشور، نفت، نیرو و ارتباطات و فناوری اطلاعات و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور و سازمان انرژی اتمی ایران و سازمان ملی استاندارد ایران به منظور انجام وظایف زیر تشکیل می‌شود: ماده ۳ (اصلاحی ۱۴۰۳/۰۸/۰۲)
- کارگروه ملی با مسئولیت رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و عضویت وزرا یا معاونین ذی ربط وزارتخانه‌های امور خارجه، صنعت، معدن و تجارت، نفت، نیرو، امور اقتصادی و دارایی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، ارتباطات و فناوری اطلاعات، کشور، علوم تحقیقات و فناوری و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات معاونت‌های حقوقی و علمی و فناوری رئیس جمهور و سازمان‌های مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و انرژی اتمی ایران و روسای سازمان‌های هواشناسی کشور و ملی استاندارد ایران با وظایف زیر تشکیل می‌شود: الف (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- راهبری کلیه اقدامات و تکالیف مرتبط با بخش‌های تغییر اقلیم در ابعاد ملی، بین‌المللی و هیات بین الدول تغییر آب و هوا (IPCC) و برنامه‌ریزی جهت تحقق اهداف و اجرای مفاد کنوانسیون و پروتکل. تبصره (الحاقی ۱۴۰۳/۱۲/۱۲)
- انجام اقدامات و تکالیف مرتبط با بخش بین‌المللی از جمله ریاست کمیته تخصصی مذاکرات بین‌المللی با وزارت امور خارجه است. ب (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- تصویب برنامه‌های کلان کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و ایجاد سازگاری با اثرات تغییرات اقلیم و اهداف کمی و کیفی مرتبط با آن و نیز وظایف دستگاههای عضو به منظور تحقق اهداف مذکور برای افقهای پنج ساله به تفکیک سهم هر یک از دستگاهها. ج (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- ارزیابی عملکرد دستگاههای عضو کارگروه ملی و تدوین گزارش سالانه و ارایه آن به دفتر هیات دولت. د (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- بررسی و تصویب گزارش ملی. ه (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- - بررسی و اولویت بندی پروژه‌های پیشنهادی دستگاهها برای استفاده بهینه از ظرفیت‌های بین‌المللی و ملی در چارچوب اهداف کنوانسیون و پروتکل. و (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- ظرفیت سازی و پیگیری استفاده از اعتبارات بین‌المللی جهت اجرای پروژه‌های مصوب کارگروه ملی. ز (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- برنامه‌ریزی جهت اجرای آموزشهای تخصصی و سایر آموزشهای لازم مرتبط با هدف کنوانسیون و راهبردهای موضوع ماده (۲) از جمله نحوه تهیه گزارشات سالانه با بهره گیری از امکانات ملی و بین‌المللی. ح (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- برنامه‌ریزی به منظور فرهنگ سازی و اطلاع رسانی در خصوص اهداف کنوانسیون و پروتکل. ط (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- تدوین و به روزرسانی دستورالعمل داخلی کارگروه ملی. تبصره ۱ (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- جلسات کارگروه یادشده صرفاً با حضور شخص اعضای رسمی موضوع این ماده تشکیل می‌شود. تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- دبیرخانه کارگروه در سازمان حفاظت محیط زیست مستقر می‌باشد. تبصره ۳ (الحاقی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- کارگروه ملی می‌تواند حسب نیاز و حسب مورد از افراد صاحب نظر و متخصص در زمینه کنوانسیون و پروتکل برای شرکت در جلسات (بدون حق رای) دعوت نماید. الف
- برنامه‌ریزی جهت تحقق اهداف و اجرای مفاد کنوانسیون و پروتکل در چارچوب راهبردهای موضوع ماده (۲). ب
- تعیین راهبردهای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و اهداف کمّی و کیفی مرتبط با آن و نیز وظایف دستگاههای عضو به منظور تحقق اهداف مذکور به صورت سالانه و همچنین برای افقهای پنج ساله به تفکیک سهم هر یک از دستگاههای اجرایی و در صورت ضرورت ارایه به هیات وزیران جهت بررسی و تصویب. ج
- بررسی و تلفیق گزارشهای دستگاههای عضو کارگروه ملی و تدوین گزارش سالانه و ارایه آن به دفتر هیات دولت. د
- بررسی و تصویب گزارش ملی. ه
- - بررسی و اولویت بندی پروژه‌های پیشنهادی دستگاهها برای استفاده بهینه از ظرفیت‌های بین‌المللی و ملی در چارچوب اهداف کنوانسیون و پروتکل. و
- ظرفیت سازی و پیگیری استفاده از اعتبارات بین‌المللی جهت اجرای پروژه‌های مصوب کارگروه ملی. ز
- برنامه‌ریزی جهت اجرای آموزشهای تخصصی و سایر آموزشهای لازم مرتبط با هدف کنوانسیون و راهبردهای موضوع ماده (۲) از جمله نحوه تهیه گزارشات سالانه با بهره گیری از امکانات ملی و بین‌المللی. ح
- برنامه‌ریزی به منظور فرهنگ سازی و اطلاع رسانی در خصوص اهداف کنوانسیون و پروتکل. ط
- تعیین اصول کلی و محورهای کاری کارگروه مذاکراتی و تشکیل کارگروه تخصصی مذاکراتی به منظور طرح و دفاع از مواضع و پیشنهادات جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با مفاد کنوانسیون و پروتکل. ی
- تدوین ساختار کارگروه مذاکراتی بر اساس مباحث مورد مذاکره در چارچوب کنوانسیون و پروتکل‌های الحاقی و تعیین شرایط اختصاصی اعضای آن متناسب با ساختار تدوین شده. ک
- انتخاب اعضای کارگروه مذاکراتی از بین نمایندگان معرفی شده از سوی دستگاههای عضو کارگروه ملی برای عضویت در کارگروه مذاکراتی. تبصره ۴
- کارگروه ملی می‌تواند حسب نیاز و حسب مورد از افراد صاحب نظر و متخصص در زمینه کنوانسیون و پروتکل برای شرکت در جلسات (بدون حق رای) دعوت نماید. ماده ۴
- وظایف مشترک دستگاههای عضو کارگروه موضوع ماده (۳) این تصویب‌نامه به شرح زیر تعیین می‌شود: الف
- تهیه گزارش مرتبط با وظایف دستگاه ذی ربط در هر سال در چارچوب دستورالعملی که از سوی کارگروه ملی تهیه و ابلاغ می‌شود و تحویل آن به دبیرخانه کارگروه ملی تا پایان تیرماه سال بعد. تبصره
- دبیرخانه کارگروه ملی موظف است گزارش سالانه را تا پایان مرداد ماه سال بعد تهیه و به هیات وزیران (دفتر هیات دولت) ارائه نماید. ب
- برنامه‌ریزی و ایجاد ساختار سازمانی متناسب با استفاده از کارشناسان با صلاحیت لازم حتی الامکان از طریق جایگزینی پست‌های سازمانی موجود و در صورت لزوم استفاده از سایر راهکارهای قانونی تا پایان دوره تعهدات کنوانسیون. ج
- تامین ساز و کار لازم برای تولید اطلاعات موردنیاز تهیه گزارش موضوع بند (الف). د
- تدوین برنامه‌های آموزشی تخصصی مرتبط با اهداف کنوانسیون و پروتکل در حیطه وظایف خود و اعلام آنها به کارگروه ملی. ه (منسوخ ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- - پیش‌بینی و تامین بودجه و امکانات مورد نیاز به منظور اجرای تکالیف مصوب موضوع بند (ب) ماده (۳). تبصره (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- دستگاههای اجرایی مکلفند بخشی از اعتبارات پژوهشی خود را به منظور اجرای تکالیف موضوع این ماده هزینه نمایند. ماده ۵ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- حوزه مسئولیت دستگاههای عضو کارگروه ملی برای تهیه گزارش انتشار گازهای گلخانه ای بر اساس دستورالعمل هیات بین الدول تغییر آب و هوا و ارایه آن به کارگروه ملی به شرح زیر است: الف - وزارت نیرو: مصرف سوخت در نیروگاه‌های حرارتی و میزان نشر ناشی از تصفیه خانه‌های فاضلاب شهری به روش بی هوازی. ب - وزارت نفت: فرآیندهای اکتشاف، استخراج، پالایش و انتقال نفت خام، گاز و فرآورده‌های نفتی و انتشارات احتراقی و فرآیندی واحدهای پتروشیمی، مصرف سوخت در کاربری‌های مختلف صنعت نفت و گاز. ج - وزارت صنعت، معدن و تجارت: صنایع با اولویت گازهای گلخانه ای فرآیندی صنایع انرژی بر. د - وزارت جهاد کشاورزی: بخش دام، زراعت و جنگل‌ها و مراتع، باغبانی و شیلات. ه- - وزارت کشور: مراکز دفن پسماند. و - وزارت راه و شهرسازی: مصرف سوخت در بخش‌های حمل و نقل، خانگی - تجاری با همکاری وزارت کشور. ز - وزارت امور خارجه: استفاده موثر از همکاری و کمک‌های دوجانبه، منطقه ای و بین‌المللی در جهت تحقق هدف کنوانسیون، تدوین گزارشی از وضعیت ایران در مذاکرات بین‌المللی تغییر آب و هوا و نحوه پیشبرد اهداف ملی در سطح بین‌المللی و نحوه حضور نمایندگان کشور. ح - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی: شناسایی مناطق مستعد برای شیوع بیماری‌های متاثر از تغییرات آب و هوا و تدوین برنامه‌های اجرایی لازم جهت جلوگیری از شیوع این بیماری‌ها. ط - سازمان حفاظت محیط زیست: تلفیق گزارش سالانه تغییرات آب و هوا. ی - سازمان ملی استاندارد ایران: تدوین و نظارت بر استانداردهای مرتبط با گازهای گلخانه ای در و تبصره آن بخش‌های مختلف کشور (حوزه‌های فعالیت). ماده ۶
- وزارت راه و شهرسازی (سازمان هواشناسی کشور) موظف است نسبت به تقویت و تکمیل «شبکه ملی پایش آب و هوا» با همکاری وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (موسسه ملی اقیانوس شناسی) و سازمان فضایی ایران اقدام نماید. ماده۷ (اصلاحی ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (دانشگاهها، پژوهشگاه‌ها و مراکز آموزشی و پژوهشی) مکلف است تا پنج درصد (۵%) از اعتبارات پژوهشی خود را با رعایت قوانین و مقررات مربوط صرف تحقیق و توسعه در زمینه موضوعات مرتبط با تغییر آب و هوا نماید. تبصره (منسوخ ۱۳۹۴/۰۶/۲۲)
- فهرست دانشگاهها، پژوهشکده‌ها و مراکز مربوط موضوع این ماده به پیشنهاد وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به تصویب کارگروه ملی می‌رسد. ماده ۸
- وزارتخانه‌های نفت و نیرو موظفند به ترتیب نسبت به تهیه و انتشار تراز جامع هیدروکربوری و انرژی کشور به صورت سالانه و پنجساله اقدام نمایند. ماده ۹
- دستگاههای اجرایی می‌توانند از همه ساز و کارهای پیش‌بینی شده در ماده (۳) آیین‌نامه تضمین برای معاملات دولتی موضوع تصویب‌نامه شماره ۴۲۹۵۶/ت۲۸۴۹۳ مورخ ۱۱/ ۸/ ۱۳۸۲ و اصلاحات بعدی آن، در پروژه‌های مرتبط با ساز و کارهای بین‌المللی مندرج در کنوانسیون و پروتکل، اعم از اینکه طرف قرارداد داخلی یا خارجی باشد استفاده نمایند. ماده ۱۰
- اعتبارات لازم برای اجرای تکالیف مقرر در این آیین‌نامه در چارچوب بودجه سنواتی دستگاههای ذی ربط پیش‌بینی و پس از تامین از محل اعتبارات مصوب مربوط در اختیار دستگاههای مذکور قرار می‌گیرد. تبصره
- کارگروه ملی از محل اعتبارات مصوب مربوط و در صورت وجود اعتبار از محل کمک‌های بین‌المللی، بخشی از هزینه‌های اجرای تکالیف موضوع این آیین‌نامه برای دستگاههای اجرایی را در چارچوب دستورالعمل داخلی خود تامین و پرداخت خواهد نمود. تامین مابقی هزینه‌ها برعهده دستگاههای ذی ربط بوده و عدم تخصیص اعتبارات بین‌المللی رافع مسئولیت دستگاههای مذکور نمی‌باشد. ماده ۱۱
- با ابلاغ این آیین‌نامه، تصویب نامه‌های شماره ۱۰۴۵۴۸/ت۳۹۲۱۳ک مورخ ۲۴/ ۵/ ۱۳۸۸ و شماره ۲۴۸۲۱۶/ت۳۹۲۱۳ه- مورخ ۱۶/ ۱۲/ ۱۳۹۰ و تصمیم نامه شماره ۲۵۲۱۳۴/ ۳۹۲۱۳ مورخ ۲۲/ ۱۲/ ۱۳۹۰، لغو می‌شود. محمدرضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور پیوست معادل انگلیسی واژه‌های مذکور در تعاریف کنوانسیون تغییر آب و هوا Convention on Climate Change پروتکل کیوتو The Kyoto Protocol کنفرانس متعاهدین به کنوانسیون تغییر آب و هوا Conference of Parties to the UNFCCC (COP) کارگروه ملی تغییر آب و هوا National Climate Change committee مرجع صلاحیتدار ملی Designated National Authority (DNA) هیات بین الدول تغییر آب و هوا Intergovemmental Panel on Climate Change (IPCC) تسهیلات محیط زیست جهانی Global Environmental Facility (GEF) گزارش سالانه تغییر آب و هوا Climate Change Annual report گزارش ملی National Communication