آیین‌نامه اجرایی بند (ج) ماده (۳۸) قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور
هیات وزیران در جلسه ۱۳۹۸/۹/۱۷ به پیشنهاد وزارت دادگستری (با همکاری وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، آموزش و پرورش و سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور) و به استناد بند (ج) ماده (۳۸) قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور - مصوب ۱۳۹۵-، آیین‌نامه اجرایی بند مذکور را به شرح زیر تصویب کرد: ماده ۱
- در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱
- قانون: قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور - مصوب ۱۳۹۵-. ۲
- سازمان: سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور. ۳
- مشمولین: تمامی محکومان به حبس و متهمان تحت قرار و مشمولین کانون‌های اصلاح و تربیت با رعایت اولویت. ۴
- خانواده مشمولین: افراد تحت تکفل مشمولین نیازمند. ۵
- واحد کیفری: واحدی که در آن متهمان و محکومان از سوی مراجع صلاحیت دار قضایی یا سایر مراجع قانونی به منظور بازداشت، نگهداری و یا تحمل کیفر حبس با هدف بازپروری، حرفه آموزی و بازسازگاری اجتماعی معرفی می‌شوند که به صورت زندان بسته، نیمه باز و بازداشتگاه، کانون اصلاح و تربیت، مراکز حرفه آموزی و اشتغال، موسسه کاردرمانی (اردوگاه) و موسسه صنعتی، خدماتی و کشاورزی می‌باشد. ۶
- دستگاه‌های اجرایی: کلیه دستگاه‌های موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده (۵) قانون محاسبات عمومی کشور. ۷
- کمیته: کمیته امداد امام خمینی (ره). ۸
- مراکز خدمات اجتماعی: مراکز خدمات اجتماعی و مراقبت بعد از خروج مشمولین موضوع آیین‌نامه مراکز مراقبت بعد از خروج - مصوب ۱۳۷۸ - رئیس قوه قضاییه. ۹
- خدمات جامع و همگانی سلامت: مراقبت‌ها و خدمات جامع و یکپارچه سلامت مشتمل بر پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری‌های جسمی و روانی که بدون توجه به سن، جنس، نژاد، ملیت، قومیت، معلولیت، دین و مذهب در دسترس مشمولین قرار داده می‌شود. ماده ۲
- به منظور ارتقای بازدارندگی و جنبه اصلاحی مجازات حبس، سازمان مکلف است با استفاده از ظرفیت‌های موجود واحدهای کیفری و ظرفیت دستگاه‌های اجرایی در حدود وظایف و اختیارات قانونی آنها نسبت به اجرای طرح تفکیک متهمین از محکومان و طبقه بندی مشمولین از حیث سابقه و جرایم ارتکابی در شهرهای بالای (۲۰) هزار نفر جمعیت و مطابق با آیین‌نامه نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان - مصوب ۱۳۸۵ - رئیس قوه قضاییه و ماده (۲) آیین‌نامه اجرایی قانون انتقال زندان‌ها و مراکز اقدامات تامینی و تربیتی موجود به خارج از شهرها موضوع تصویب‌نامه شماره ۵۹۶۹۲ /ت۳۵۲۴۱ه- مورخ ۱۳۸۶/۴/۲۷ اقدام نماید. ماده ۳
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است زندان را به عنوان یک منطقه بهداشتی تحت پوشش خدمات جامع و همگانی سلامت کشور قرار داده و اقدامات زیر را انجام دهد: ۱
- راه اندازی مرکز خدمات جامع سلامت همراه با پایگاه سلامت ضمیمه یا غیرضمیمه. ۲
- ارایه خدمات آموزشی و توانمندسازی به گروه‌های هدف زندانی برابر با برنامه‌های سلامت کشور متناسب با شرایط زندان. ۳
- ارایه مراقبت‌های سلامت برابر بسته‌های خدمات ادغام یافته در نظام شبکه متناسب با شرایط زندانیان. تبصره
- سازمان می‌تواند نسبت به راه اندازی و استقرار مراکز درمان بستری در قالب بخشنامه شماره ۹۷۳۰ /۴۰۰ /د مورخ ۱۳۹۴/۵/۳ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در زندان‌های مورد نیاز برای درمان مشمولین زندانی با هماهنگی دانشگاه‌های علوم پزشکی هر منطقه، اقدام نماید. ایجاد، راه اندازی و تامین تجهیزات پزشکی و نیروی انسانی مراکز یاد شده به عهده سازمان می‌باشد. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تامین نیروی انسانی درمانی و برگزاری دوره‌های آموزش‌های مهارتی و صدور مجوزهای لازم در حد امکانات و مقدورات همکاری و تسهیلات لازم را ارایه می‌نماید. ماده ۴
- سازمان بیمه سلامت ایران موظف است نسبت به ارایه خدمات بیمه سلامت همگانی رایگان به زندانیان و خانواده آنها در قالب قوانین و مقررات مربوط اقدام نماید. ماده ۵
- مهلت موضوع ماده (۷) آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری موضوع تصویب‌نامه شماره ۱۲۲۶۲۶ /ت۴۰۴ه- مورخ ۱۳۶۹/۱۰/۱۹، برای مشمولین واجد شرایط مقرری بیمه بیکاری، از تاریخ آزادی از واحد کیفری محاسبه می‌شود و مشمولینی که به علت نگهداری در واحد کیفری بیکار می‌شوند پس از آزادی با معرفی مرجع ذی ربط اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی مشمول مزایای ماده مذکور می‌گردند. ماده ۶
- سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور در چهارچوب وظایف و اختیارات قانونی، خدمات زیر را برای آموزش مشمولین واجد شرایط به هر یک از واحدهای کیفری ارایه می‌نماید: ۱
- برگزاری کلاس‌های آموزش فنی حرفه ای، تامین مربی و اعطای گواهینامه مهارت در چهارچوب استانداردها و ضوابط مربوط. ۲
- کمک در تامین تجهیزات، ابزار و مواد مصرفی مورد نیاز مربوط. ۳
- اعطای گواهی نامه مهارت به مشمولینی که دارای تخصص لازم در یکی از رشته‌های سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور بوده و نیاز به طی کردن دوره مربوط ندارند، با معرفی سازمان و پس از برگزاری آزمون و قبولی در آن حسب ضوابط و مقررات سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور. تبصره ۱
- مشمولین شرکت کننده در دوره‌های آموزشی از پرداخت کلیه هزینه‌های ثبت نام، حق مشاوره، حق آزمون، حق آزمون مجدد، صدور گواهینامه مهارت و آزمون‌های ادواری معاف می‌باشند. تبصره ۲
- سازمان مجاز است کمبود امکانات و ملزومات آموزشی فنی و حرفه ای مشمولین واجد شرایط را از طریق درآمدهای واحدهای تولیدی و خدماتی انجمن حمایت از زندانیان و کمک‌های خیرین و سازمان‌های مردم نهاد از جمله بنیاد تعاون زندانیان کشور تامین نماید. تبصره ۳
- سازمان برنامه و بودجه کشور به پیشنهاد سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور، اعتبارات مورد نیاز موارد مذکور در تبصره (۱) این ماده را در سقف اعتبارات مصوب در بودجه سالانه سازمان یاد شده پیش‌بینی می‌نماید. ماده ۷
- وزارت آموزش و پرورش در جهت بازسازی اجتماعی مشمولین و ارتقای سطح دانش و مهارت و ارایه حمایت‌های مادی و معنوی، اقدامات زیر را انجام خواهد داد: ۱
- ارایه مشاوره و هدایت تحصیلی در جهت افزایش سطح مهارت و توانایی مشمولین نیازمند آموزش. ۲
- رفع موانع و تسهیل در بازگشت به ادامه تحصیل مشمولین بازمانده از تحصیل در مقاطع ابتدایی و متوسطه و حتی الامکان برگزاری امتحان نهایی در داخل واحد کیفری و صدور گواهینامه تحصیلی. ۳
- اجرای برنامه‌های تربیتی و پرورشی برای مشمولین نیازمند آموزش و فرزندان آنها با بهره گیری از امکانات در اختیار. ۴
- اجرای فعالیت‌های آموزشی سازمان نهضت سوادآموزی برای مشمولین بزرگسال بی سواد و کم سواد منطبق با آیین‌نامه آموزشی و شیوه‌نامه‌های سوادآموزی واحدهای کیفری در دوره‌های سوادآموزی، تحکیم سواد و انتقال. ماده ۸
- دستگاه‌های اجرایی می‌توانند در اجرای پروژه‌ها و طرح‌های عمرانی و سایر موارد مرتبط، در تنظیم قراردادهای پیمانکاری شرط الزام استفاده از مشمولین آزاد شده واجد شرایط نیازمند اشتغال و معرفی شده توسط سازمان را پیش‌بینی نمایند. ماده ۹
- کمیته، ضمن اولویت بخشی مشمولین و خانواده‌های آنها حسب مورد اقدامات زیر را مطابق با مقررات مربوط انجام خواهد داد: ۱
- اعطای کمک هزینه تحصیلی و کمک‌های معیشتی به خانواده مشمولین. ۲
- اعطای تسهیلات قرض الحسنه برای ادامه تحصیل فرزندان و دانش آموزان و دانشجویان مشمولین نیازمند. ۳
- اعطای تسهیلات قرض الحسنه اشتغال زایی یا کاریابی. ۴
- ارایه کمک‌های بلاعوض به خانواده‌های دارای بیماران صعب العلاج. ۵
- فراهم آوردن امکانات بهره گیری از بیمه پایه سلامت برای مشمولین فاقد پوشش بیمه ای و خانواده آنها. ۶
- توانمندسازی خانواده مشمول در جهت استفاده از فرصت‌های اجتماعی به ویژه شغلی به منظور پیشگیری از وقوع جرم در خانواده‌ها و ارتکاب مجدد جرم توسط مشمولین آزاد شده. تبصره ۱
- خانواده مشمولینی که مشمول خانواده می‌باشد مشمول مقررات این ماده می‌شوند. تبصره ۲
- سازمان مکلف است در فرآیند شناسایی و احراز عدم بضاعت خانواده‌های مشمولین بر اساس ضوابط مورد عمل کمیته، اعلام به موقع آزادی مشمول از واحد کیفری، همکاری لازم با کمیته را به عمل آورد. ماده ۱۰
- سازمان بهزیستی کشور بر اساس ضوابط و مقررات مربوط اقدامات زیر را انجام خواهد داد: ۱
- حمایت و نگهداری از کودکان و نوجوانان، زنان و دختران بدسرپرست و بی سرپرست مشمولین و تسهیل در دسترسی آنان به خدمات اجتماعی. ۲
- توانمندسازی مشمولین واجد شرایط به صورت بازگشت به خانواده، فراهم کردن زمینه زندگی مستقل یا ارجاع به مراکز مرتبط. ۳
- اعطای تسهیلات اشتغال به مشمولین و خانواده‌های واجد شرایط معرفی شده از طرف سازمان. ۴
- ارایه امکانات پیشگیری و درمان و توانبخشی حرفه ای و اجتماعی مشمولین معلول. ۵
- ارایه خدمات توانبخشی به مشمولین معلول و سالمند مشابه طرح ویزیت در منزل و توانبخشی مبتنی بر جامعه. ۶
- ارایه خدمات به مشمولین و خانواده وی که دارای بیماری مزمن، حاد، صعب العلاج، اختلالات شدید روانی یا دارای یک یا چند فرزند معلول می‌باشند. ۷
- ارایه خدمات مشاوره اجتماعی به خانواده مشمولین. ۸
- ارایه حمایت‌های مالی، فرهنگی، اجتماعی و نگهداری موقت و دایم (شبانه روزی) مندرج در ماده (۴) قانون تامین زنان و کودکان بی سرپرست - مصوب ۱۳۷۱ - برای مشمولین مندرج در ماده (۲) قانون یاد شده (شامل زنان بیوه، زنان پیر و سالخورده، زنان، دختران و کودکان بی سرپرست) که پس از آزادی ماوایی نداشته و یا کودکان ایشان در حین تحمل حبس مادر بی سرپرست و یا بدسرپرست می‌باشند. ۹
- شناسایی کانون‌های آسیب زای مشمولین و خانواده وی و انجام مداخله‌های اجتماعی. ماده ۱۱
- با هدف تسهیل بازگشت محکومان به زندگی عادی و رفع موانع اشتغال مشمولین پس از آزادی، هیچ یک از دستگاه‌های اجرایی و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی در خصوص مشمولین معرفی و تایید شده توسط سازمان و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مجاز به استعلام پیشینه کیفری مشمولین آزاد شده خارج از چهارچوب مواد (۲۵) و (۲۶) قانون مجازات اسلامی نمی‌باشند. همچنین محکومیت کیفری موثر در مشاغل خارج از مشمول قانون مذکور مانع صدور مجوز فعالیت یا پروانه کسب نمی‌باشد. ماده ۱۲
- سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است اعتبارات مورد نیاز برای اجرای احکام مقرر در این آیین‌نامه را حسب پیشنهاد دستگاه ذی ربط در لوایح بودجه سنواتی پیش‌بینی و در سقف بودجه مصوب پرداخت نماید. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری