مصوبه طرح جامع شهر زاهدان

۱- پیشنهاد دهنده: وزارت مسکن و شهرسازی ۲- تاریخ بررسی در شورای توسعه و برنامه‌ریزی استان سیستان و بلوچستان: ۱۳۸۴/۷/۲۴ ۳- موضوع پیشنهاد: بررسی و تصویب طرح جامع شهر زاهدان با جمعیت پیش‌بینی شده برای افق طرح (۱۳۹۵) برابر ۷۷۶۰۶۰ نفر (و برای سال ۱۴۰۰ برابر ۸۶۵۲۶۰ نفر) در مساحتی معادل ۶۸۵۶ هکتار با تراکم ناخالص پیشنهادی ۱۱۵ نفر در هکتار و تراکم خالص مسکونی پیشنهادی ۳۳۰ نفر در هکتار شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در هجدهمین جلسه سال جاری در تاریخ ۱۳۸۴/۱۲/۱ طرح جامع شهر زاهدان، مصوب جلسه مورخ ۱۳۸۴/۱۰/۲۴ شورای توسعه و برنامه‌ریزی استان سیستان و بلوچستان را مورد بررسی و تصویب نهایی قرار داد و مقررنمود: بند ۲ صورتجلسه کمیته فنی (پیوست ۱) با هماهنگی استانداری تدقیق شود تا حریم بر محدوده منطبق نگردد.

در اراضی غرب برای کسانی که ایجاد حقوق مالکانه شده، توسط وزارت مسکن و شهرسازی، معادل قیمت، اراضی مناسب در داخل محدوده واگذار شود.
۵ هکتار اراضی با کاربری ستاد در حریم شهر تثبیت گردد.
در مورد اراضی راه‌آهن، مشاور، دبیرخانه شورای عالی، شرکت راه‌آهن و استانداری سیستان و بلوچستان نظرات را جمع بندی و این جمع بندی ملاک عمل خواهد بود.
در مورد سرانه آموزشی آخرین استاندارد وزارت آموزش و پرورش توسط مشاور اخذ و در طرح لحاظ و ملاک عمل قرارگیرد. پیوست ۱- متن نظریه عمومی کمیته فنی: کمیته فنی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پس از برگزاری ۷ جلسه و بازدید از محل نقطه نظرات خود را در مورد طرح جامع شهر زاهدان به شورای عالی گزارش می‌نماید: ۱
از میان سه گزینه پیشنهادی در بخش جمعیت، گزینه دوم (پیشنهاد مشاور)، جمعیت شهر زاهدان در افق طرح (سال ۱۳۹۵) به ۷۷۶۰۶۰ نفر افزایش خواهد یافت. ۲
با توجه به محدوده پیشنهادی ۶۸۵۶ هکتار طرح خط محدوده به گونه ای تدقیق گردد تا در شمال شرق شهر لبه محدوده به ساخت و سازهای موجود ختم و اراضی کشاورزی در خارج از محدوده قرار گیرد. بدیهی است محدوده نهایی توسط سازمان استان و با هماهنگی دبیرخانه شورای عالی قطعی خواهد شد. ۳
در بخش اقتصاد با توجه به راهبردهای توسعه بخش خدمات، بر توسعه فعالیت‌های صنعتی جهت پوشش بازارهای منطقه ای (برون مرزی) تاکید می‌نماید. تعداد شاغلین از ۹۶۵۱۲ نفر در سال ۸۰ به ۱۶۱۴۰۰ نفر در افق طرح خواهد رسید که از این تعداد ۸ /۰ درصد در بخش کشاورزی،۱ /۳۵% در بخش صنعت و ۱ /۶۴% در بخش خدمات خواهد بود. ۴
تراکم جمعیتی شهر از ۹۳ نفر در هکتار در وضع موجود به ۱۱۳ نفر در هکتار در افق طرح افزایش یابد. محدوده ساخت و سازهای وضع موجوددر شمال شرق محدوده و اراضی کشاورزی در خارج از محدوده قرار گیرد. ۵
کمیته فنی بر ضرورت حفاظت از محدوده آبخوان شهر زاهدان (واقع در جنوب غربی شهر- داخل و خارج محدوده) برحذف کاربریهای مشروطو عدم تغییر کاربری‌های مجاز پیش‌بینی در ضوابط و مقررات طرح جامع تاکید می‌نماید. ۶
شهرک صنعتی زاهدان به صورت جزیره ای از حریم پیشنهادی شهر خارج شده و استقرار صنایع در داخل آن براساس ضوابط و مقررات سازمان حفاظت محیط زیست و قوانین مرتبط با شرکت شهرکهای صنعتی صورت پذیرد. ۷
کمیته فنی بر کاهش تاثیرپذیری ترافیک جاده ای از ترافیک شهری در محدوده کمربندی شهر زاهدان که در اضلاع غربی و جنوبی شهر قرارگرفته و در عبور دادن ترافیک ترانزیتی محورهای شرقی- غربی و جنوبی- شمالی نقش موثری دارد، محدود نمودن و ساماندهی تقاطع‌های معابرشهری (به صورت تقاطع‌های غیرهمسطح) با کمربندی مذکور تاکید می‌گردد. ۸
ضروری است برخی مغایرتهای موجود بین جدول و نقشه کاربریهای موجود و پیشنهادی براساس شرح خدمات تیپ ۱۲ اصلاح و ارائه شود. ۹
کمیته فنی بر توانمندسازی محدوده نابسامان شهری و بهبود کیفیت محیط شهری در عرصه‌های مختلف کالبدی، اقتصادی و اجتماعی با تاکید برسازماندهی و جابحایی بافتهای فرسوده و نابسامان موجود در دره پنج شیر و غرب خیابان آزادی و جلوگیری از ساخت و سازهای نابسامان جدیدبه ویژه در اراضی کشاورزی شمال شرقی شهر تاکید می‌نماید. ۱۰
در خصوص ضوابط و مقررات طرح، با توجه به فقدان ضوابط و مقررات جدید و اشکالاتی که چند مورد آن در زیر آمده است، لازم است ضوابط و مقررات مذکور توسط دبیرخانه شورای عالی مورد بررسی دقیق کارشناسی قرار گرفته و براساس قوانین و مقررات جاری بازنگری و ملاک عمل قرار گیرد.
با عنایت به اینکه عنوان کاربری «زیربنای شهری» که در نقشه آمده است در شرح خدمات تیپ ۱۲ وجود ندارد، ابتدا بایستی این کاربری تعریف شده و طبق تعریف ضوابط ساخت مسکن و خدمات، نسبت‌های (حدنصاب) خدماتی و... در جداول مربوطه ارائه گردد. (به تفکیک محله، ناحیه و منطقه) تا تضمینی برای رعایت سطوح مورد نیاز باشد.
در ابتدای ضوابط داخل محدوده، بخشی از ضوابط (در ۷ مورد کلی) به ضوابط و مقررات طرح تفصیلی قبلی ارجاع شده است. با عنایت به اعتبارسند طرح جامع جدید، شایسته است در چارچوب طرح جامع جدید ضوابط طرح قبلی در این مجموعه ذکر شده و تغییرات آن برجسته گردد.
در صفحه ۱۲ خلاصه گزارش ضوابط و مقررات در خصوص حفظ حریم راه‌های عبوری براساس ماده ۱۷ قانون اصلاحی قانون ایمنی راه‌ها و راه‌آهن مصوب ۱۳۷۹ اصلاح گردد.

در اراضی غرب برای کسانی که ایجاد حقوق مالکانه شده، توسط وزارت مسکن و شهرسازی، معادل قیمت، اراضی مناسب در داخل محدوده واگذار شود.
۵ هکتار اراضی با کاربری ستاد در حریم شهر تثبیت گردد.
در مورد اراضی راه‌آهن، مشاور، دبیرخانه شورای عالی، شرکت راه‌آهن و استانداری سیستان و بلوچستان نظرات را جمع بندی و این جمع بندی ملاک عمل خواهد بود.
در مورد سرانه آموزشی آخرین استاندارد وزارت آموزش و پرورش توسط مشاور اخذ و در طرح لحاظ و ملاک عمل قرارگیرد. پیوست ۱- متن نظریه عمومی کمیته فنی: کمیته فنی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پس از برگزاری ۷ جلسه و بازدید از محل نقطه نظرات خود را در مورد طرح جامع شهر زاهدان به شورای عالی گزارش می‌نماید: ۱
از میان سه گزینه پیشنهادی در بخش جمعیت، گزینه دوم (پیشنهاد مشاور)، جمعیت شهر زاهدان در افق طرح (سال ۱۳۹۵) به ۷۷۶۰۶۰ نفر افزایش خواهد یافت. ۲
با توجه به محدوده پیشنهادی ۶۸۵۶ هکتار طرح خط محدوده به گونه ای تدقیق گردد تا در شمال شرق شهر لبه محدوده به ساخت و سازهای موجود ختم و اراضی کشاورزی در خارج از محدوده قرار گیرد. بدیهی است محدوده نهایی توسط سازمان استان و با هماهنگی دبیرخانه شورای عالی قطعی خواهد شد. ۳
در بخش اقتصاد با توجه به راهبردهای توسعه بخش خدمات، بر توسعه فعالیت‌های صنعتی جهت پوشش بازارهای منطقه ای (برون مرزی) تاکید می‌نماید. تعداد شاغلین از ۹۶۵۱۲ نفر در سال ۸۰ به ۱۶۱۴۰۰ نفر در افق طرح خواهد رسید که از این تعداد ۸ /۰ درصد در بخش کشاورزی،۱ /۳۵% در بخش صنعت و ۱ /۶۴% در بخش خدمات خواهد بود. ۴
تراکم جمعیتی شهر از ۹۳ نفر در هکتار در وضع موجود به ۱۱۳ نفر در هکتار در افق طرح افزایش یابد. محدوده ساخت و سازهای وضع موجوددر شمال شرق محدوده و اراضی کشاورزی در خارج از محدوده قرار گیرد. ۵
کمیته فنی بر ضرورت حفاظت از محدوده آبخوان شهر زاهدان (واقع در جنوب غربی شهر- داخل و خارج محدوده) برحذف کاربریهای مشروطو عدم تغییر کاربری‌های مجاز پیش‌بینی در ضوابط و مقررات طرح جامع تاکید می‌نماید. ۶
شهرک صنعتی زاهدان به صورت جزیره ای از حریم پیشنهادی شهر خارج شده و استقرار صنایع در داخل آن براساس ضوابط و مقررات سازمان حفاظت محیط زیست و قوانین مرتبط با شرکت شهرکهای صنعتی صورت پذیرد. ۷
کمیته فنی بر کاهش تاثیرپذیری ترافیک جاده ای از ترافیک شهری در محدوده کمربندی شهر زاهدان که در اضلاع غربی و جنوبی شهر قرارگرفته و در عبور دادن ترافیک ترانزیتی محورهای شرقی- غربی و جنوبی- شمالی نقش موثری دارد، محدود نمودن و ساماندهی تقاطع‌های معابرشهری (به صورت تقاطع‌های غیرهمسطح) با کمربندی مذکور تاکید می‌گردد. ۸
ضروری است برخی مغایرتهای موجود بین جدول و نقشه کاربریهای موجود و پیشنهادی براساس شرح خدمات تیپ ۱۲ اصلاح و ارائه شود. ۹
کمیته فنی بر توانمندسازی محدوده نابسامان شهری و بهبود کیفیت محیط شهری در عرصه‌های مختلف کالبدی، اقتصادی و اجتماعی با تاکید برسازماندهی و جابحایی بافتهای فرسوده و نابسامان موجود در دره پنج شیر و غرب خیابان آزادی و جلوگیری از ساخت و سازهای نابسامان جدیدبه ویژه در اراضی کشاورزی شمال شرقی شهر تاکید می‌نماید. ۱۰
در خصوص ضوابط و مقررات طرح، با توجه به فقدان ضوابط و مقررات جدید و اشکالاتی که چند مورد آن در زیر آمده است، لازم است ضوابط و مقررات مذکور توسط دبیرخانه شورای عالی مورد بررسی دقیق کارشناسی قرار گرفته و براساس قوانین و مقررات جاری بازنگری و ملاک عمل قرار گیرد.
با عنایت به اینکه عنوان کاربری «زیربنای شهری» که در نقشه آمده است در شرح خدمات تیپ ۱۲ وجود ندارد، ابتدا بایستی این کاربری تعریف شده و طبق تعریف ضوابط ساخت مسکن و خدمات، نسبت‌های (حدنصاب) خدماتی و... در جداول مربوطه ارائه گردد. (به تفکیک محله، ناحیه و منطقه) تا تضمینی برای رعایت سطوح مورد نیاز باشد.
در ابتدای ضوابط داخل محدوده، بخشی از ضوابط (در ۷ مورد کلی) به ضوابط و مقررات طرح تفصیلی قبلی ارجاع شده است. با عنایت به اعتبارسند طرح جامع جدید، شایسته است در چارچوب طرح جامع جدید ضوابط طرح قبلی در این مجموعه ذکر شده و تغییرات آن برجسته گردد.
در صفحه ۱۲ خلاصه گزارش ضوابط و مقررات در خصوص حفظ حریم راه‌های عبوری براساس ماده ۱۷ قانون اصلاحی قانون ایمنی راه‌ها و راه‌آهن مصوب ۱۳۷۹ اصلاح گردد.