مصوبه درباره ساماندهی حوضه آبریز سد طالقان
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۳ /۹ /۹۹ موضوع سامان دهی فضایی، عملکردی حوضه‌های آبریز سدهای تامین کننده آب شرب شهر تهران (کرج، لتیان، طالقان، لار، ماملو و امیرکبیر) را پیرو استماع گزارش مشاور مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران و دفتر طرح‌های کالبدی مورد بحث و بررسی قرار داد و مقرر نمود: موضوع مجددا و با هماهنگی استاندار محترم البرز و اعضاء ذی ربط شورای عالی (نمایندگان محترم وزارتخانه‌های نیرو، جهاد کشاورزی، میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی و سازمان حفاظت محیط زیست) و دبیرخانه شورای عالی مورد بررسی تفصیلی قرار گرفته و نتیجه ظرف مدت دو هفته جهت اتخاذ تصمیم نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه شود.در اجرای تکلیف مذکور مصوبه جلسه مورخ ۱ /۱۰ /۹۹ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به شرح اعلام میگردد: در اجرای ابلاغیه مورخ ۱۳۹۴/۵/۶ دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی با موضوع مقابله با آلودگی منابع آب شرب تهران و تکلیف محوله به وزارت راه و شهرسازی (با همکاری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری) طی بند ۱۳ ابلاغیه مذکور مبنی بر تهیه طرح ساماندهی مناطق واقع در حوضه‌های آبریز با تاکید بر ساماندهی نقاط تفرجگاهی، تدوین راهکارهای اجرایی، ضوابط ویژه ساخت و ساز و کنترلی به تفکیک کاربری‌ها، و تصویب آن در شورای عالی شهرسازی و معماری و سپس ابلاغ به استانداری‌های تهران و البرز برای اجرا، بررسی طرح تهیه شده توسط معاونت شهرسازی و معماری ایران با عنوان "طرح ساماندهی فضایی - عملکردی حوضه‌های آبریز سدهای تامین کننده آب شرب تهران (با رویکرد حفاظت از آب و گردشگری پایدار)" در دستور کار شورای عالی شهرسازی و معماری ایران قرار گرفت. با توجه به پیچیدگی‌ها و حساسیت طرح و گستره فضایی حوضه‌های آبریز تامین کننده آب شرب تهران در استان‌های تهران و البرز و ضرورت بررسی‌های دقیق تر، در عین تسریع در مدیریت مداخلات ناهمسو و ناهماهنگ نهادهای اجرایی مسئول از یکسو و گرایش‌های پرشتاب برای ساخت و ساز و توسعه‌های غیرنظام مند (به ویژه تقاضا برای ساخت و سازهای تحت عنوان گردشگری) از سوی دیگر در دو حوضه آبریز سدهای طالقان و امیرکبیر، بررسی طرح مذکور در استان البرز و در حوضه آبریز سد طالقان در اولویت بررسی در شورای عالی قرار گرفت و طی دو جلسه در تاریخ‌های۳ /۹ /۹۹ و ۱ /۱۰ /۹۹ مطالعات و احکام طرح در این حوضه، با رعایت محوریت "مقابله با آلودگی و حفاظت از آب"(موضوع مورد تاکید در ابلاغیه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی) و با توجه ویژه به ملاحظات زیر بررسی شد: ۱ - تامین امنیت آب شرب پایتخت؛ ۲ - توسعه گردشگری و تفرج پایدار و دوستدار طبیعت (موضوع مورد نظر در بند ۱۳ ابلاغیه شورای امنیت ملی) و حفاظت از میراث تاریخی و فرهنگی در حوضه‌ها با توجه به ظرفیت‌های موجود در مناطق مورد مطالعه؛ ۳ - سطح ملی طرح و ضرورت رویکرد انقباضی در ساخت و سازها و رشد کالبدی حوضه‌های آبریز؛ ۴ - حفاظت محیط زیست به ویژه از منظر آلایندگی آب و مولفه‌های آن از جمله پسماندها و پساب ها؛ ۵ - لزوم ارتقاء معیشت و کیفیت زندگی جامعه محلی؛ ۶ - واقع نگری در شناسایی تقاضاها، نیازها و اولویت‌های توسعه در سطح ملی و محلی؛ ۷ - اهمیت مدیریت اجرایی طرح؛ ۸ - ضرورت یکپارچگی، شفافیت و صراحت احکام و ضوابط پیشنهادی طرح. شورای عالی شهرسازی و معماری پس از استماع نتایج مطالعات انجام شده و با تایید شیوه‌های جدید اتخاذ شده در تهیه طرح، و ضمن تصویب احکام طرح در محدوده حوضه آبریز سد طالقان در استان البرز، بر ضرورت تحقق دیگر بندهای ابلاغیه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی همزمان با ماموریت بند ۱۳ این ابلاغیه به منظور اثربخشی احکام طرح تاکید و مقرر نمود اسناد نهایی طرح در حوضه یاد شده با لحاظ موارد زیر توسط دبیرخانه شورای عالی ابلاغ شود: ۱
- به منظور افزایش ضمانت اجرایی طرح (به منزله چالش اصلی در تحقق اهداف طرح و مصوبه شورای عالی امنیت ملی)، مقرر شد نظام مدیریت یکپارچه حوضه‌های آبریز به صورت فرابخشی زیر نظر هیات دولت با رعایت موارد زیر طراحی و مستقر شود. ساختار مدیریتی مذکور ظرف مدت حداکثر سه ماه به پیشنهاد مشاور طرح به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری رسیده و برای اخذ مصوبه نهایی به هیات دولت ارسال خواهد شد: ۱ - ۱ - اجتناب از ساختارسازی و ایجاد سازمان جدید و تحمیل بار مالی، ۱ - ۲ - استفاده حداکثری از ظرفیت‌های قانونی موجود و رفع همپوشانی‌ها و تعارض قوانین مربوط، ۱- ۳ - مشارکت حداکثری ذینفعان و مدیریت تعارض منافع و مسئولیت‌ها در ۳ بخش دولتی، خصوصی و جامعه محلی، ۱ - ۴ - اطمینان از انطباق عملکرد دستگاههای مسئول بررسی، تصویب و اجرای طرح‌ها و پروژه‌های مرتبط با طرح مصوب حوضه آبریز در صدور مجوزهای ساخت و ساز و نظارت بر رعایت آنها. ۲
- با توجه به ابعاد سیاسی وامنیتی مدیریت تامین آب شرب پایتخت در مقیاس ملی، به منظور ارتقاء تحقق پذیری احکام طرح و التزام دستگاه‌ها و نهادهای اجرایی به رعایت آنها، آن بخش از احکام طرح که فراتر از مسئولیت شورای عالی شهرسازی و معماری بوده و نیازمند اخذ مصوبه از مراجع فرادستی است، توسط مشاور احصاء و ظرف مدت یک ماه از اعلام مصوبه طرح جهت طی مراحل بررسی تصویب نهایی در هیات دولت در اختیار دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری قرار گیرد. ۳
- نظر به تعدد طرح‌های تهیه شده در محدوده حوضه‌های آبریز سدهای تامین کننده آب شرب تهران از جمله دو سد طالقان و امیرکبیر (اعم از طرح‌های توسعه و عمران منطقه ای و محلی و طرح‌های موضوعی دستگاههای اجرایی مانند طرح‌های گردشگری)، شورای عالی ضمن تاکید بر جایگاه فرادستی "طرح ساماندهی حوضه‌های آبریز منابع تامین کننده آب شرب تهران" (به تاسی از ابلاغیه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی) لازم می‌داند در مواردی که احکام طرح‌های یاد شده با طرح نامبرده در تعارض قرار می‌گیرند، اسناد و ضوابط این طرح ملاک عمل قرار گیرد. ۴
- نظر به اینکه بازنگری در طرح مجموعه شهری تهران) شامل استان‌های تهران و البرز (توسط معاونت شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی در دست اقدام است، این معاونت نسبت به تمهیدات تکمیلی مرتبط با احکام طرح ساماندهی حوضه‌های آبریز در طرح مجموعه شهری تهران (از جمله در بخش شبکه ارتباطی و زیرساخت‌ها) اقدام و پیش بینی‌های لازم را اتخاذ خواهد نمود. ۵
- لازم است ممنوعیت توسعه گردشگری متمرکز و متقابلاً تشویق توسعه گردشگری طبیعی و تفرجی گسترده در اسناد طرح تصریح و تاکید گردد. در این ارتباط، ضرورت و پیشنهادهای احداث مناطق نمونه گردشگری مصوب هیات محترم دولت، در چارچوب راهبردها و سیاست‌های شورای عالی امنیت ملی و"طرح ساماندهی حوضه‌های آبریز" و با رعایت اصل ممنوعیت بارگذاری جمعیتی، سکونتی و فعالیتی فراتر از توان اکولوژیک منطقه و ممنوعیت هرگونه ساخت و ساز مسکونی در آنها، توسط وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، جهت طی فرآیند قانونی بررسی و تصویب، به دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری اعلام خواهد شد. ۶
- احداث هرگونه مجتمع مسکونی و ساخت و ساز مسکونی و ویلایی خارج از نقاط شهری و روستایی، به هر شکلی مانند تعاونی‌های مسکن و ویلاسازی به دلیل مغایرت با اساس طرح صراحتاً ممنوع است. بارگذاری مسکونی در داخل نقاط شهری و روستایی نیز صرفا در حد نیاز ناشی از رشد طبیعی و متعارف جمعیتی و در چارچوب طرح مصوب این سکونتگاه‌ها مجاز خواهد بود. ۷
- طرح‌های جامع و هادی مصوب شهرها و روستاهای واقع در محدوده حوضه آبریز سد طالقان در صورت عدم مغایرت با راهبردهای "طرح ساماندهی حوضه‌های آبریز" کماکان ملاک عمل خواهند بود. در صورت مغایرت، اخذ مصوبه شورای عالی شهرسازی (در مورد شهرها) و شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان (در مورد روستاها) ضروری است. طرح‌های جامع شهری جدید نیز با رعایت راهبردهای "طرح ساماندهی حوضه‌های آبریز" توسط شورای عالی شهرسازی و معماری و طرح‌های هادی روستایی جدید توسط شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان به تصویب خواهند رسید. در این ارتباط لازم است اسناد راهنما شامل اصول و الزامات برنامه‌ریزی توسعه و عمران شهر و روستاهای واقع در حوضه آبریز سد طالقان در "طرح ساماندهی حوضه‌های آبریز" تهیه و ارائه شود. ۸
- شورای عالی شهرسازی و معماری با توجه به اهمیت ملاحظات پدافند غیرعامل، بر ضرورت انجام اقدامات لازم برای افزایش تعداد ایستگاه‌های سنجش آلودگی آب و تعداد شاخص‌های مورد سنجش در ایستگاه‌های مذکور در منطقه، توسط سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت نیرو، به عنوان یکی از احکام طرح تاکید می‌کند. ۹
- نظر به اینکه کمبود منابع اعتباری برای احداث و تکمیل شبکه فاضلاب در منطقه یکی از اصلی ترین موانع تامین امنیت آب در منطقه تشخیص داده شد، شورای عالی شهرسازی بر لزوم تامین اعتبارات لازم به منزله شرطی از شروط تحقق احکام طرح تاکید می‌کند. با توجه به مطالب ذکر شده لازم است مهندسین مشاور تهیه کننده طرح، اسناد نهایی و ملاک عمل طرح به شرح زیر را برای حوضه آبریز سد طالقان، جهت طی مرحله ابلاغ ظرف مدت یک ماه از اعلام مصوبه به دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ارائه کند: نقشه سیاستگذاری توسعه فضایی؛ نقشه پهنه بندی استفاده از اراضی؛ ضوابط و مقررات استفاده از اراضی؛ نظام (ساختار و راه کارهای) اجرایی طرح. معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران - فرزانه صادق مالواجرد