مصوبه درباره طرح بافت پیرامونی حرم مطهر امام رضا (ع)
شورای عالی شھرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۱۳۹۶/۴/۱۹، با عنایت به شان و جایگاه شهر مشهد و بافت شهری پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)، به عنوان یکی از کانون ھای مھم مذھبی و فرھنگی جھان اسلام و تشیع و مقیاس فراملی آن، و اھمیت اقدامات ساماندھی بافت شھری پیرامون حرم مطھر، به مثابه نمادی از بضاعت مملکت اسلامی در صیانت از حیثیت تشیع و رابطه پیوسته و مستمر مجاوران و زائران با این کانون، ھمچنین با عنایت به تاکیدات مقام معظم رھبری در خصوص اقدامات پیرامون بافت حرم مطھر امام رضا (ع) - موضوع نامه شماره ۱ /۸۸ مورخ ۱۳۸۶/۱/۱۵ - و پیرو مصوبات مورخ ۱۳۹۳/۱۰/۸، ۱۳۹۳/۱۱/۲۰ و ۱۳۹۵/۱/۲۳ شورای عالی شهرسازی و معماری «برنامه راھبردی بھسازی و ھدایت موزون توسعه در بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)» را مورد بررسی قرار داد و ضمن تاکید بر کلیه رویکردھا و مفاد مصوبات پیشین شورای عالی مقرر شد:
- با عنایت به مفاد مصوبه مورخ ۱۳۹۳/۱۰/۸ و ۱۳۹۵/۱/۲۳ شورای عالی شھرسازی و معماری و به جھت لزوم پاسخگویی به مسائل مربوط به محدوده پیرامون حرم مطھر، در پیوند با کلیت شھر مشھد، به ویژه حوزه مرکزی شھر، ضروری است طرح حوزه مرکزی شھر تھیه شده و به تصویب شورای عالی شھرسازی و معماری برسد.
- به منظور جلوگیری از تداوم اقدامات مغایر با حفاظت از حیثیت مکان و ارزش ھای ملموس و ناملموس بافت تاریخی - فرھنگی پیرامون حرم مطھر، از این تاریخ، طرح نوسازی و بھسازی بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع) - مصوب سال ۱۳۸۷ - لغو و اجرای آن متوقف می‌گردد.
- راھبردھای «برنامه بهسازی و هدایت موزون توسعه در محدوده حرم مطهر رضوی» به شرح پیوست مورد تایید قرار گرفته و مقرر می‌شود اصلاح و تکمیل برنامه، براساس اھداف و راھبردھای تکمیل شده صورت پذیرد.
- مقرر شد گزینه دوم ارائه شده توسط مشاور (موسوم به حداکثر تغییر در طرح ملاک عمل
- نقشه پیوست) پس از انجام اصلاحات با رویکرد حداقل مداخله در بخش ھای باقیمانده بافت شھری (بخش ھایی که مشمول اجرای طرح نشده‌اند) و با رعایت موارد مندرج در بند ۶ مصوبه، مبنای پاسخگویی به مسائل جاری موجود در روند ساخت و سازھای بافت شھری پیرامون حرم و تھیه طرح تفصیلی ویژه قرار گیرد.
- به منظور تجدیدنظر بنیادین در مبانی نظری و سازوکارھای تھیه، راھبری، تصویب، اجرا و نظارت بر طرح و برنامه ناظر بر ساماندھی بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)، بر مبنای شان و حیثیت مکان، مبتنی بر استمرار ھویت معنوی و تاریخی مجموعه حرم مطھر و بافت شھری بلافصل آن و توجه به مفھوم زیارت و سکونت، متضمن وجوه تاریخی، اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و پیوند محدوده با شھر، طرح تفصیلی ویژه محدوده پیرامون حرم مطھر، با توجه به گزینه دوم، توسط شرکت عمران و بھسازی شھری و تحت راھبری و نظارت شورای موضوع بند ۹ مصوبه تھیه گردد.
- در تکمیل گزینه دوم و ارائه پھنه بندی و ضوابط آن، رعایت موارد زیر الزامی است:
الف. در مورد محور شارستان: حذف بخش ھای اجرا نشده محور شارستان، تغییر مقطع عرضی و کاھش عرض سواره در بخش ھای اجرا شده. ب. در مورد ره باغ ھا: تبدیل ره باغ ھای اجرا شده به گذر تجھیز شده پیاده - توقف اجرای امتداد ره باغ ھایی که به صورت نیمه اجرا شده‌اند و تبدیل امتداد مسیر به گذر تجھیز شده پیاده - حذف ره باغ ھای اجرا نشده طرح بھسازی و نوسازی، انطباق ره باغ ھا بر امتداد گذرھای تاریخی تخریب شده و احیاء گذرھای مذکور. ج. ضروری است پھنه بندی ھا و ضوابط گزینه دو بر اساس موارد زیر اصلاح شود:
ج - ۱. کلیه رویکردھای مصوب شورای عالی شھرسازی و معماری، از جمله توجه به مقیاس انسانی و ایجاد ھماھنگی در ساخت و سازھای جدید با ویژگی ھای بافت تاریخی، حفاظت از اصالت و یکپارچگی بافت (و کلیه آثار اعم از ثبتی و غیر ثبتی، راسته ھا و گذرھای تاریخی، مراکز محلات و کانون ھای فرھنگی و اجتماعی و...)، رعایت دانه بندی اصیل بافت تاریخی، کاھش تراکم ساختمانی، حفظ، حمایت و ارتقاء کارکرد سکونت در محدوده طرح؛ ج - ۲. توجه به مفاد بند ۴ مصوبه، موضوع حداقل مداخله کالبدی در بافت شھری که مشمول طرح نوسازی و بھسازی نشده‌اند؛ ج - ۳. رعایت ضوابط حرایم حرم مطھر امام رضا (ع) - مصوب سازمان میراث فرھنگی، صنایع دستی و گردشگری - ضوابط حرایم کلیه آثار ثبتی و ضوابط عمومی حفاظت از بافت ھای تاریخی.
- گزینه دوم ارائه شده توسط مشاور، براساس موارد مذکور در بند ۶ و با توجه به مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۳/۱۷ کمیسیون ماده پنج شھر مشھد، ظرف مدت سه ماه از ابلاغ مصوبه اصلاح و تکمیل شده و پس از تایید کمیته تخصصی معماری، طراحی شھری و بافتھای واجد ارزش، توسط دبیر شورای عالی شھرسازی و معماری ابلاغ گردد.
- ضروری است نظام تشکیلاتی مشارکت ھای مردمی و عمومی جھت حفاظت، بھسازی و ارتقاء وضعیت اجتماعی و کالبدی محدوده پیرامون حرم مطھر تھیه گردد.
- به منظور سیاستگذاری جھت تھیه طرح تفصیلی ویژه بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع) و راھبری اجرای گزینه مصوب، شورای راھبری طرح پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع)، متشکل از اعضاء کمیته تخصصی معماری، طراحی شھری و بافت ھای واجد ارزش و نمایندگان استانداری خراسان رضوی، اداره کل راه و شھرسازی خراسان رضوی، شورای شھر و شھرداری مشھد و آستان قدس رضوی (در موارد مرتبط) تشکیل گردد. دبیرخانه شورا در وزارت راه و شھرسازی مستقر شده و آیین‌نامه داخلی شورا، در اولین جلسه تنظیم و به تایید دبیر شورای عالی شھرسازی و معماری برسد.
- تا زمان تصویب طرح تفصیلی ویژه بافت پیرامون حرم مطھر امام رضا (ع) ، صدور پروانه ھا با استعلام از مشاور تھیه کننده برنامه راھبردی، بر مبنای گزینه دوم و براساس چارچوب ھای تعیین شده توسط شورای راھبری انجام شود.
- با توجه به اھمیت احصاء و بررسی حقوق مکتسبه ایجاد شده در محدوده مذکور و تاثیرگذاری آن بر طرح، کمیته حقوقی متشکل از نمایندگان استانداری خراسان رضوی، معاونت معماری و شھرسازی، شرکت عمران و بھسازی شھری، اداره کل راه و شھرسازی خراسان رضوی، شھرداری مشھد، مدیرکل دفتر حقوقی وزارت راه و شھرسازی و دو نفر عضو حقیقی حقوقدان تشکیل شده و موضوعات مذکور را پیگیری نماید. نتایج حاصل از بررسی ھا در طرح لحاظ گردد. علاوه بر این با توجه به تجربه ھای تلخ و معضل آفرین، ھمراه با تبعات زیانبار در سطح ملی و محلی، به واسطه اجرای پروژه ھایی از این دست (از قبیل طرح بافت پیرامون حرم مطھر رضوی، طرح حرم تا حرم شھر قم و پروژه پیرامون حرم شاھچراغ شیراز)، کمیته تخصصی شماره ۳ دبیرخانه شورای عالی گزارشی را در مورد اقدامات پیرامونی اماکن و فضاھای مقدس، جھت اتخاذ تدابیر لازم در سطح ملی و ارائه به مقامات عالی رتبه نظام تھیه نماید. مراتب جھت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می‌شود. معاون معماری و شھرسازی و دبیر شورای عالی معماری و شھرسازی - پیروز حناچی