مصوبه درباره بازنگری و اصلاح شیوه‌نامه شناسایی محدوده‌ها و محلات هدف
شورای عالی شهرسازی و معماری در جلسه مورخ ۱۴۰۰/۳/۱۰ نتایج گزارش "بازنگری و اصلاح شیوه‌نامه شناسی محدوده‌ها و محلات هدف بهسازی و نوسازی و ارائه راهکارهای مداخله در آن‌ها" را که در اجرای تکالیف مصوبه شماره ۳۰۰ /۱۷۷۹۸۴ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۵ توسط شرکت بازآفرینی شهری ایران با مشارکت معاونت شهرسازی و معماری ایران تهیه و ارائه شده را همراه با نتایج جلسات مورخ ۱۴۰۰/۲/۲۲ و ۱۴۰۰/۳/۱ کمیته تخصصی مشترک کمیته‌های فنی ۴ و ۵ شورای عالی شهرسازی و معماری در خصوص گزارش مذکور را استماع و مورد بررسی قرار داد. شورای عالی تضمین تایید صورتجلسه و پیشنهادهای کمیته فنی مشترک، شیوه‌نامه پیشنهادی را با تاکید بر موارد مصروحه زیر تصویب کرد این شیوه‌نامه جایگزین شیوه‌نامه مصوبه مورخ ۱۳۸۵/۲/۱۱ شورای عالی با عنوان «شاخص‌های شناسایی بافت فرسوده» می‌گردد. ۱
- گونه شناسی محدوده‌ها و محلات هدف؛ تشخیص افتراقی گونه‌های مختلف ناکارآمدی در بافت‌های شهری همراه با تعیین رویکردهای مواجهه با هرگونه، اولویت بندی مداخله و اقدام و تخصیص تسهیلات و مشوق‌های رسمی به تفکیک چهار گونه زیر انجام خواهد شد. ۱ - ۱ - بافت‌های ناکارآمد به لحاظ مخاطرات طبیعی و انسان ساخت. ۱ - ۲ - بافت‌های ناکارآمد کاربردی (فرسوده). ۱ - ۳ - سکونتگاه‌های غیررسمی. ۱ - ۴ - بافت‌های تاریخی. ۲
- شاخص‌های تشخیص محدوده‌ها و محلات هدف سه معیار مخاطرات، نازل بودن کیفیت محیط کالبدی و نازل بودن کیفیت زندگی به عنوان معیارهای اصلی شناسایی محدوده‌ها و محلات ناکارآمد در نظر گرفته می‌شود. شاخص‌ها و نماگرهای اختصاصی هر یک از گونه‌ها ذیل معیارهای مذکور و طبق جدول یک تا پنج پیوست همین مصوبه تعیین می‌شود. ۳
- امکان افزوده شدن شاخص‌های اختصاصی و زمینه ای هر شهر: با توجه به ضرورت زمینه گرایی و منظور شدن ویژگیهای مناطق در شهرهای مختلف کشور در تشخیص محدوده‌ها و محلات هدف، افزوده شدن شاخص‌های اختصاصی برای هر شهر با تشخیص و پیشنهاد مشاور و تایید شرکت بازآفرینی شهری ایران مجاز خواهد بود. ۴
- محدوده و قلمرو مداخله: علیرغم آنکه ارزیابی ناکارآمدی در مرحله شناسایی برحسب نوع شاخص، برحسب پلاک یا بلوک انجام می‌گیرد، اما محدوده‌های هدف، پس از تحلیل‌های قضایی لازم به صورت محله یا محدوده معرفی و تصویب خواهند شد. ۵
- مراحل برنامه‌ریزی و مداخله، مرحله بندی برنامه‌ریزی و مداخله‌های اجرایی در محدوده‌ها و محلات هدف بهسازی، نوسازی و بازآفرینی شهری به شرح زیر خواهد بود. ۵ - ۱ - شناسایی و گونه شناسایی ناکارآمدی؛ ۵ - ۲ - تعیین رویکرد مداخله و تفکیک گونه‌ها و اولویت بندی مداخله. ۵ - ۳ - برنامه‌ریزی محله محور در چهارچوب احکام و اسناد طرح‌های جامع و تفصیلی با هماهنگی مدیریت شهری. ۶
- حفظ یکپارچگی در نظام شهرسازی و طرح‌های توسعه و عمران شهری: با توجه به ضرورت حفظ و ارتقای یکپارچگی در نظام شهرسازی و برنامه‌ریزی هر شهر و اجتناب از تهیه برنامه‌های متعدد و متفرق برای هر شهر، شناسایی محدوده‌ها و محلات هدف در چارچوب این شیوه‌نامه و برنامه‌ریزی برای رفع ناکارآمدی آن‌ها در مرحله تهیه طرح‌های جامع و تفصیلی و با هماهنگی شرکت بازآفرینی شهری انجام خواهد شد. برای شهرهای فاقد طرح جامع و تفصیلی و یا دارای جامع و تفصیلی مصوب، شرکت بازآفرینی شهری ایران و با شهرداری مرتبط (با هماهنگی شرکت بازآفرینی) توسط شرکت مهندسین مشاور ذیصلاح اقدام به شناسایی محدوده‌های مذکور کرده و نتایج به تصویب مرجع ذیربط قانونی خواهد رسید. طرح‌ها و پروژه‌های محله محور متناسب با موارد مذکور در بند ۵ همین مصوبه در چارچوب اسناد و احکام مذکور توسط شرکت بازآفرینی شهری تعریف و اجرا خواهند شد. ۷
- بازنگری ادواری شاخص‌ها با توجه به ضرورت انعطاف پذیری و انطباق شاخص‌ها با شرایط و تحولات اجتماعی، اقتصادی و فضایی و بهبود مستمر در فرآیندهای شهرسازی کشور، بازنگری شاخص‌های مصوب در صورت ضرورت در دوره‌های ۵ ساله با پیشنهاد شرکت بازآفرینی شهری و یا معاونت شهرسازی و معماری و تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ممکن خواهد بود. جدول شماره یک: شاخص‌های اختصاصی شناسایی محلات و محدوده‌های ناکارآمد به لحاظ مخاطرات طبیعی و انسان ساخت معیار نماگر شاخص نحوه اندازه گیری سنجه مخاطرات مخاطرات طبیعی و محیطی استقرار در حریم درجه یک گسل پلاک‌های واقع در محدوده حریم درجه یک گسل حریم کمی بر اساس اسناد رسمی بالادست از مراجع ذیصلاح استقرار در حریم ۶۰ متری دریا پلاک‌های واقع در محدوده حریم ۶۰ متری دریا حریم ۶۰ متری از دریا استقرار در حریم کمی رود خانه پلاک‌های واقع در محدوده حریم کمی رودخانه حریم کمی بر اساس اسناد رسمی بالادست از مراجع ذیصلاح استقرار در ترانشه و پرتگاه‌های طبیعی به واسطه بستر طبیعی زمین پلاک‌های واقع بر ترانشه‌ها و پرتگاه‌های طبیعی - مخاطرات انسان ساز استقرار در حریم خطوط فشار قوی برق و سایر خطوط پرخطر انرژی پلاک‌های واقع در حریم خطوط فشار قوی برق و سایر خطوط انتقال انرژی حریم کمی بر اساس اسناد رسمی بالادست از مراجع ذیصلاح استقرار در حریم خطوط ریلی پلاک‌های واقع در حریم خطوط ریلی حریم کمی بر اساس اسناد رسمی بالادست از مراجع ذیصلاح استقرار در حریم فرودگاه و پایگاه‌های هوایی پلاک‌های واقع در حریم فرودگاه و پایگاه‌های هوایی حریم کمی بر اساس اسناد رسمی بالادست از مراجع ذیصلاح استقرار در حریم تآسیسات ویژه (نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و..) پلاک‌های واقع در حریم تاسیسات ویژه حریم کمی بر اساس اسناد رسمی بالادست از مراجع ذیصلاح استقرار در حریم بزرگراه‌ها و راه‌های اصلی پلاک‌های واقع در حریم بزرگراه‌ها و راه‌های اصلی حریم کمی بر اساس اسناد رسمی بالادست از مراجع ذیصلاح جدول شماره ۲: شاخص‌های اختصاصی شناسایی محلات یا محدوده‌های ناکارآمد کالبدی (فرسوده) معیار نماگر شاخص نحوه اندازه گیری سنجه کیفیت محیطی محیط کالبدی قابلیت اطمینان شبکه (معبر زیر ۶متر و معابر فاقد همپیوندی با شبکه محلی و شهری) مجموع نسبت تعداد پلاک‌های دارای دسترسی از معبر زیر ۶ متر و نسبت تعداد پلاک‌های دارای دسترسی از معبر با همپیوندی زیر عدد سنجه تعداد کل پلاک‌های بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر میزان ابنیه مخروبه، متروکه و رها شده نسبت تعداد ابنیه متروکه مخروبه و رها شده به تعداد ابنیه کل پلاک‌های بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر وضعیت مسکن میزان واحدهای مسکونی بادوام کم نسبت تعداد ابنیه کم دوام به تعداد ابنیه در بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر مبتنی بر زمینه بر حسب شرایط و ویژگیهای زمینه می‌توان شاخص‌های جدید طبق پیشنهاد مشاور و تایید شرکت بازآفرینی شهری ایران اضافه کرد طبق نظر مشاور و با تایید شرکت بازآفرینی شهری ایران سنجه‌های مرتبط باید از اسناد و مراجع رسمی استخراج شود جدول شماره ۳: شاخص‌های اختصاصی شناسایی محلات و محدوده سکونتگاه‌های غیررسمی معیار نماگر شاخص نحوه اندازه گیری سنجه کیفیت زندگی منزلت اجتماعی سطح تحصیلات نسبت سال‌های تحصیل افراد ساکن در بلوک (حاصلضرب تعداد افراد تحصیلکرده در هر مقطع تحصیلی در تعداد سال‌های تحصیل در مقطع) به تعداد افراد با سن بیشتر از ۶ سال ساکن در بلوک منهای یک انحراف معیار از میانگین کل شهر میزان هزینه خانوار نسبت تعداد خانوارهای با درآمد کمتر از حداقل دستمزد کارگری سالانه به تعداد کل خانوار در بلوک منهای یک انحراف معیار از میانگین کل شهر تراکم خانوار در واحد مسکونی نسبت تعداد خانوار به تعداد کل واحد مسکونی در بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر تراکم جمعیت جمعیت کل بلوک به مساحت بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین شهر وضعیت خدمات و زیرساخت‌های شهری دسترسی به خدمات آموزشی فاصله مرکز بلوک از نزدیکترین خدمات آموزشی پایه (دبستان) به اضافه یک انحراف معیار از دسترسی مطلوب دسترسی به مراکز بهداشتی - درمانی فاصله مرکز بلوک از نزدیکترین مرکز بهداشتی - درمانی به اضافه یک انحراف معیار از دسترسی مطلوب دسترسی به حمل و نقل عمومی فاصله مرکز بلوک از نزدیکترین ایستگاه حمل و نقل عمومی به اضافه یک انحراف معیار از دسترسی مطلوب استقرار در حریم عناصر آلاینده عدد فاصله دسترسی مرکز بلوک از نزدیکترین عنصر آلاینده حریم کمی بر اساس اسناد رسمی سازمان حفاظت محیط زیست توان اقتصادی مشاغل کارگری ساده نسبت تعداد مشاغل کارگری ساده به تعداد شاغلان در بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر قیمت مسکن میانگین قیمت روز مسکن منهی یک انحراف معیار از میانگین کل شهر میزان بیکاری نرخ بیکاری به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی نسبت تعداد خانوادهای تحت پوشش نهادهای حمایتی به تعداد خانوارهای ساکن در بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین شهر وضعیت مسکن ابنیه فاقد پروانه ساختمان (خودرو) نسبت تعداد ابنیه فاقد پروانه ساختمان به تعداد کل ابنیه در بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر فاقد سند رسمی مالکیت نسبت تعداد ابنیه فاقد سند رسمی به تعداد کل ابنیه در بلوک به اضافه یک انحراف معیار از میانگین کل شهر جدول شماره ۴: تعیین رویکرد مداخله به تفکیک گونه‌های هدف بهسازی نوسازی و بازآفرینی گونه‌ها اولویت رویکرد مداخله محلات یا محدوده‌های ناکارآمد به لحاظ مخاطرات طبیعی و انسان ساخت اسکان مجدد محلات یا محدوده‌های تاریخی حفاظت، مرمت و احیاء محلات یا محدوده‌های سکونت غیررسمی ۱ - توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی ۲ - بهسازی عملکردی ۳ - نوسازی و مقاوم سازی محلات یا محدوده‌های ناکار آمد کالبدی (فرسوده) ۱ - نوسازی ومقاوم سازی کالبدی ۲ - بهسازی عملکردی ۳ - توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی جدول شماره ۵: تعیین اولویت مداخله در محلات و محدوده‌های هدف بهسازی، نوسازی و بازآفرینی اولویت‌ها معیارها مخاطرات نازل بودن کیفیت محیطی نازل بودن کیفیت زندگی اولویت اول √ √ √ اولویت اول √ √ اولویت اول √ √ اولویت دوم √ √ اولویت سوم √ اولویت سوم √ مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می‌شود. معاون شهر سازی و معماری و دبیر شورای عالی شهر سازی و معماری ایران - فرزانه صادق مالواجرد