ماده ۴۴۹ قانون مجازات اسلامی

«ارش» از ریشه «ارزیدن» است و به اعتبار برخی منابع معتبر فقهی، عبارت است از حاصل مابه‌التفاوت قیمت صحیحی و معیب، تقسیم بر قیمت صحیح ضرب در دیه نفس در فرض برده تلقی کردن انسان. ارش را برخی «حق الجنایه» تعریف کرده‌اند.

عناصر ارش را از قرار ذیل دانسته‌اند:

۱- وارد نمودن جرح به انسان آزاد

۲-فقدان دیه مقدر برای آن جرح در شرع مقدس

۳-لزوم قیاس به جرح عبد در راستای شناسایی تفاوت ارش صحیح و مجروح دیه را نیز (به کسر دال و تخفیف یاء) به معنای مالی دانست که به موجب شرع و در نتیجه ارتکاب جنایت و تجاوز نسبت به نفس یا عضو به مجنی علیه یا ولی یا اولیاء دم وی پرداخته می‌شود. این مال را در برخی از جرایم خطایی نیز باید پرداخت. امروزه در برخی از نظام‌های حقوقی، از دیه به عنوان نوعی خسارت تعبیر می‌شود. دیه را به معنی عقل نیز آورده‌اند. زیرا از جمله معانی عقل، منع است و دیه نیز مانع ارتکاب جنایت می‌باشد.

عناصر اصلی دیه عبارتند از: -

• ۱- منقول بودن مال
• ۲- معین شدن مقدار، جنس و وصف آن توسط قانون،
• ۳- ضمان ابدان
• ۴- داشتن وصف غرامت مدنی و پرداخت آن به مجنی علیه یا اولیاء دم حسب مورد.

نظر مشهور فقها در خصوص نحوه تعیین میزان ارش آن است که باید انسان آزاد را برده فرض نموده و و یکبار در حالت سلامت و بار دیگر در حالت عدم سلامت محاسبه صورت گیرد، مابه‌التفاوت این دو حالت را باید به عنوان قیمت ارش جنایت تلقی نمود، اگر تفاوتی وجود نداشته باشد، نظر حاکم با رعایت مصلحت در خصوص لزوم اخذ یا عدم اخذ چیزی از جانی، لازم الاتباع است. فقهای شیعه، «ارش» و «حکومت» را مترادف می‌دانند.