ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی

متن قانون

ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی: دیه اعم از مقدر و غیرمقدر، مالی است که در شرع مقدس برای ایراد جنایت غیرعمدی بر نفس، اعضاء و منافع و یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد به موجب قانون مقرر می‌شود.

توضیح واژگان

دیه مقدر: منظور از دیه مقدّر، مواردی است که میزان دیه در شرع مقدس به طور معین تعیین شده است؛ البته با این وجود مجنی علیه یا اولیا دم میتوانند با جانی بر مبلغ دیگری صلح کنند.
دیه غیرمقدر: منظور از دیه غیر مقدر نیز مواردی است که جنایتی بر عضو وارد شده و مقدار دیه آن در شرع مشخص نشده است؛ این موارد اصطلاحا أرش یا حکومت نامیده میشوند.
مال: مال در لغت، از مصدر «میل» به معنای خواستن، گرفته شده‌است و جمع آن اموال و به معنای دارایی‌ها، داشته‌ها و مال‌ها است. مال در لغت، معانی دیگری دارد، از جمله اینکه آنچه که به تملیک انسان در می‌آید؛ هر آنچه که دارای ارزش، تملک پذیر و قابل استفاده باشد و در اصطلاح به این معنا است: هر آنچه که قابل معاوضه و مبادله بین مردم باشد و تلف نمودن آن، موجب مسئولیت است.
جنایت غیرعمدی: در جنایات غیرعمدی، اساساً سوء نیتی برای ارتکاب جرم وجود ندارد، اما ممکن است با حالاتی نظیر تقصیر یا بی‌مبالاتی روبرو شویم.
جنایت بر نفس: جنایت بر نفس اعم از قتل عمدی و سقط جنین عمدی است که به دلیل آن حیات موجود زنده انسانی عمداً سلب می‌شود. گفتنی است اینکه در جنایت بر نفس قتل لزوماً عمدی باشد محل مناقشه است اما در عرف قضائی بر قتل غیرعمدی و خطئی جنایت بار نمی‌شود. همان‌طور که به قاتل غیرعمد جانی گفته نمی‌شود اما بر این که مرتکب قتل عمدی را جانی گویند، تردیدی وجود ندارد.
جنایت بر عضو: جنایت بر عضو را عده ای تحت عنوان جنایت بر اطراف نیز تعریف نموده‌اند و آن را هر جنایتی می‌دانند که منجر به قطع یا کسر اعضاء بدن شود از قبیل: شکسته شدن یا جابجایی استخوان یا بریدن گوش یا دست. جنایت بر عضو را جنایتی کمتر از نفس تعریف کرده‌اند ولو آنکه به اعضای مشهور بدن نظیر دست یا پا وارد نشده و به اعضای دیگری نظیر شکم یا کمر، جراحاتی وارد شده باشد، چنین جنایاتی را باید موجب قصاص تلقی کرد.
جنایت بر منافع: مقصود از جنایت بر منافع، جنایتی است که نفع عضو بدن انسان را کاهش دهد یا از بین ببرد، بدون آنکه نقص یا قطع عضوی رخ دهد یا آنکه جراحتی وارد شود، از جمله مهمترین این منافع، حواس پنج‌گانه است. از بین رفتن منفعت یا حس مهم، موجب تعلق دیه کامل خواهد بود، ولی اگر اهمیت آن حس و منفعت چندان زیاد نباشد، دیه کمتر یا ارش تعلق خواهد گرفت؛ مثلاً دیه از بین رفتن حس لامسه یا چشایی برخلاف سایر حواس، موجب ارش است.
جنایت عمدی: «عمد» در لغت به معنای قصد است لذا جنایت عمد را می‌توان جنایتی دانست که مرتکب در آن قصد جدی و اطمینان به ارتکاب رفتار و نتیجه آن دارد. در این نوع جنایات، مرتکب قصد ارتکاب جنایت دارد و از وسایلی نیز ممکن است استفاده کند که نوعاً منجر به نتیجه مقصود می‌شوند.

متن قانون

توضیح واژگان

دیه مقدر: منظور از دیه مقدّر، مواردی است که میزان دیه در شرع مقدس به طور معین تعیین شده است؛ البته با این وجود مجنی علیه یا اولیا دم میتوانند با جانی بر مبلغ دیگری صلح کنند.
دیه غیرمقدر: منظور از دیه غیر مقدر نیز مواردی است که جنایتی بر عضو وارد شده و مقدار دیه آن در شرع مشخص نشده است؛ این موارد اصطلاحا أرش یا حکومت نامیده میشوند.
مال: مال در لغت، از مصدر «میل» به معنای خواستن، گرفته شده‌است و جمع آن اموال و به معنای دارایی‌ها، داشته‌ها و مال‌ها است. مال در لغت، معانی دیگری دارد، از جمله اینکه آنچه که به تملیک انسان در می‌آید؛ هر آنچه که دارای ارزش، تملک پذیر و قابل استفاده باشد و در اصطلاح به این معنا است: هر آنچه که قابل معاوضه و مبادله بین مردم باشد و تلف نمودن آن، موجب مسئولیت است.
جنایت غیرعمدی: در جنایات غیرعمدی، اساساً سوء نیتی برای ارتکاب جرم وجود ندارد، اما ممکن است با حالاتی نظیر تقصیر یا بی‌مبالاتی روبرو شویم.
جنایت بر نفس: جنایت بر نفس اعم از قتل عمدی و سقط جنین عمدی است که به دلیل آن حیات موجود زنده انسانی عمداً سلب می‌شود. گفتنی است اینکه در جنایت بر نفس قتل لزوماً عمدی باشد محل مناقشه است اما در عرف قضائی بر قتل غیرعمدی و خطئی جنایت بار نمی‌شود. همان‌طور که به قاتل غیرعمد جانی گفته نمی‌شود اما بر این که مرتکب قتل عمدی را جانی گویند، تردیدی وجود ندارد.
جنایت بر عضو: جنایت بر عضو را عده ای تحت عنوان جنایت بر اطراف نیز تعریف نموده‌اند و آن را هر جنایتی می‌دانند که منجر به قطع یا کسر اعضاء بدن شود از قبیل: شکسته شدن یا جابجایی استخوان یا بریدن گوش یا دست. جنایت بر عضو را جنایتی کمتر از نفس تعریف کرده‌اند ولو آنکه به اعضای مشهور بدن نظیر دست یا پا وارد نشده و به اعضای دیگری نظیر شکم یا کمر، جراحاتی وارد شده باشد، چنین جنایاتی را باید موجب قصاص تلقی کرد.
جنایت بر منافع: مقصود از جنایت بر منافع، جنایتی است که نفع عضو بدن انسان را کاهش دهد یا از بین ببرد، بدون آنکه نقص یا قطع عضوی رخ دهد یا آنکه جراحتی وارد شود، از جمله مهمترین این منافع، حواس پنج‌گانه است. از بین رفتن منفعت یا حس مهم، موجب تعلق دیه کامل خواهد بود، ولی اگر اهمیت آن حس و منفعت چندان زیاد نباشد، دیه کمتر یا ارش تعلق خواهد گرفت؛ مثلاً دیه از بین رفتن حس لامسه یا چشایی برخلاف سایر حواس، موجب ارش است.
جنایت عمدی: «عمد» در لغت به معنای قصد است لذا جنایت عمد را می‌توان جنایتی دانست که مرتکب در آن قصد جدی و اطمینان به ارتکاب رفتار و نتیجه آن دارد. در این نوع جنایات، مرتکب قصد ارتکاب جنایت دارد و از وسایلی نیز ممکن است استفاده کند که نوعاً منجر به نتیجه مقصود می‌شوند.

ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی

متن قانون

توضیح واژگان

ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی

متن قانون

توضیح واژگان

۶ بخش تحلیلی دیگر روی همین ماده