طرح مجموعه شهری مشهد
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیرو صورتجلسه مورخ ۱۳۸۸/۵/۱۷ شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان خراسان رضوی و پیرو صورتجلسه مورخ ۱۳۸۸/۱۲/۲۳ کمیته فنی در تاریخ ۱۳۸۹/۸/۴ طرح مجموعه شهری مشهد را بر اساس ماده ۱ مصوبه مورخ ۱۳۷۴/۸/۱۳ هیات محترم دولت با عنوان «طرح‌ریزی و مدیریت مجموعه شهری تهران و سایر شهرهای بزرگ کشور و شهرهای اطراف آنها» شامل ۹ دهستان از شهرستان مشهد، ۴ دهستان از شهرستان بینالود و ۳ دهستان از شهرستان چناران و ۲ دهستان از شهرستان فریمان (مجموعاً ۱۸ دهستان در ۴ شهرستان) برای افق زمانی سال ۱۴۰۵، به شرح زیر تصویب نمود: ۱
- نظام اسکان ۱ -۱- جمعیت مجموعه شهری در افق طرح - سال ۱۴۰۵ • جمعیت کل ۴.۶۹۵.۰۰۰ نفر • جمعیت شهری ۴.۴۵۵.۰۰۰ نفر • جمعیت روستایی ۲۴۰.۰۰۰ نفر که به شرح ذیل توزیع و بارگذاری خواهد شد:
- مشهد کانون اصلی اسکان جمعیت در مجموعه شهری مشهد با جمعیتی معادل سه میلیون و ششصد و پنجاه هزار نفر تا سال ۱۴۰۵
- شهر جدید گلبهار با جذب جمعیت معادل ۲۰۰ هزار نفر (با توجه به مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران)
- شهر جدید بینالود با جذب جمعیت معادل ۱۱۳ هزار نفر (با توجه به مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران)
- چناران و فریمان با جذب جمعیت تا ۱۰۰ هزار نفر
- طرقبه و شاندیز شهرهایی با محدودیت اسکان جمعیت و ظرفیت جمعیت تا ۵۰ هزار نفر
- شهرهای توس و قرقی و رضویه شهرهایی با ظرفیت پذیرش جمعیتی تا ۵۰ هزار نفر
- شهرهای گلمکان، فرهادگرد و ملک‌آباد با ظرفیت پذیرش جمعیتی ۱۰ هزار نفر
- روستاهایی که در درازمدت امکان توسعه دارند شامل: سیدآباد، سنگ بست، جیم‌آباد، نریمانی، دیزباد، کنویست با ظرفیت پذیرش جمعیت تا ۲۵ هزار نفر
- سایر روستاها که براساس نظام سکونت پیشنهادی طرح ناحیه و به عنوان طرح فرادست مجموعه شهری مشهد عملکرد خواهند داشت. ۱ -۲- الگوی توسعه شهرها
- توسعه شهر مشهد به صورت توسعه درونی و توسعه منفصل در قالب شهرهای همکار کلانشهر (در بندهای قبلی شرح جمعیت‌پذیری آنها ارائه شد)
- توسعه شهر چناران که به صورت توسعه پیوسته کوتاه‌مدت در غرب و جنوب شرقی و توسعه بلندمدت در شمال و جنوب.
- توسعه شهر طرقبه عمدتاً به صورت توسعه درونی و توسعه پیوسته در شمال غرب.
- توسعه شهر شاندیز به صورت توسعه پیوسته در شمال شرق.
- توسعه شهر فریمان به صورت توسعه پیوسته در جنوب غربی در داخل محدوده موجود.
- توسعه شهر گلمکان به صورت توسعه پیوسته در داخل محدوده شهر به شرط حفظ اراضی زراعی و باغات.
- توسعه شهر ملک‌آباد به صورت توسعه پیوسته در شرق و جنوب در چارچوب طرح جامع.
- توسعه شهر فرهادگرد به صورت توسعه درونی و توسعه پیوسته در شمال و جنوب در داخل محدوده.
- توسعه شهر رضویه به علت محصور بودن در میان زمینهای کشاورزی به صورت توسعه پیوسته فقط در جهت شرق و شمال شرقی مشروط به تدقیق در طرح جامع شهر.
- توسعه شهرهای جدید گلبهار و بینالود به صورت توسعه پیوسته در قالب محدوده‌های مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری.
- توسعه شهر سیدآباد به صورت توسعه پیوسته در شمال شرقی و جنوب غربی (مشروط به تدقیق محدوده پیشنهادی طرح مجموعه شهری در طرح جامع آن).
- توسعه شهر کنویست به صورت توسعه پیوسته در شرق و شمال غربی (مشروط به تدقیق محدوده پیشنهادی طرح مجموعه شهری در طرح جامع آن).
- توسعه شهر جیم‌آباد به صورت توسعه پیوسته در جنوب (مشروط به تدقیق محدوده پیشنهادی طرح مجموعه شهری در طرح جامع آن).
- توسعه شهر سنگ‌بست به صورت توسعه پیوسته در شمال (مشروط به تدقیق محدوده پیشنهادی طرح مجموعه شهری در طرح جامع آن).
- توسعه شهر نریمانی به صورت توسعه پیوسته در شمال غربی و جنوب شرقی (مشروط به تدقیق محدوده پیشنهادی طرح مجموعه شهری در طرح جامع آن).
- توسعه شهر دیزآباد به صورت توسعه پیوسته در شمال غربی و جنوب شرقی (مشروط به تدقیق محدوده پیشنهادی طرح مجموعه شهری در طرح جامع آن). ۲
- نظام فعالیت (عملکردها) و سکونت ۲ -۱- خدمات سکونت شامل: الگوهای مختلف سکونت اعم از سکونت دایم، سکونت موقت، سکونت عشایر و همچنین سکونت غیررسمی را در قالب شهرها، روستاها، شهرک‌ها و مجتمع‌های مسکونی دربرمی‌گیرد. ۲ -۲- خدمات تجاری شامل: مجتمع‌های تجاری - صنفی، بازارها و نمایشگاهها، فروش و نگهداری و تعمیر وسایل نقلیه سنگین، نمایشگاه‌های بین‌المللی، ملی و منطقه‌ای. ۲ -۳- تولیدی و صنعتی شامل: انواع صنایع اعم از پراکنده، متمرکز، مجتمع‌های صنعتی، صنایع بزرگ، پارک‌های علمی و صنعتی (صنایع با فناوری بالا)، صنایع و کارگاههای منفرد، کانی‌های غیرفلزی، معادن فعال و غیرفعال و غیره است. ۲ -۴- حمل و نقل، ارتباطات و اطلاعات شامل: خطوط حمل و نقل اعم از زمینی و ریلی (بزرگراه، راههای اصلی و فرعی، راههای روستایی، راههای شنی و خاکی، راه‌آهن) و سایر خدمات پشتیبان حمل و نقل از قبیل انبارداری، ایستگاههای راه‌آهن، فرودگاه، پایانه‌های باری و مسافری و غیره و مراکز مخابراتی، تلویزیون و رادیو است. ۲
- ۵ - زیرساخت و تاسیسات و تجهیزات شامل: تاسیسات تولید و توزیع برق، گاز و سایر منابع سوخت، تولید، تصفیه و توزیع آب و فاضلاب، خدمات مربوط به مواد زاید جامد، شبکه مخابرات و... و تجهیزات مشتمل بر ایستگاههای جمع‌آوری، انتقال و بازیافت زباله، بازیافت نخاله‌های ساختمانی، کشتارگاه، گورستان، خدمات ایمنی و... است. ۲ -۶ - تسهیلات عمومی (اداری دولتی و نظامی) شامل: کاربری‌های نظامی و انتظامی و موسسات اداری و دولتی مستقر در خارج از شهرهاست. ۲ -۷- خدمات عمومی و اجتماعی شامل: بیمارستانها، آسایشگاه‌ها، استراحتگاهها، سلامتگاهها، دانشگاهها، مراکز آموزش حرفه‌ای، شهرک علمی - پژوهشی و فناوری، خدمات ایمنی، خدمات اداری، مجتمع خدمات بین‌راهی. ۲
- ۸ - خدمات فراغت و گردشگری شامل: میدان‌های بزرگ ورزشی، پارک‌های منطقه‌ای و برون‌شهری، مجتمع‌های گردشگری، خدمات پذیرایی، مراکز گردشگری - تفریحی. ۲ -۹- خدمات کشاورزی (عناصر و پهنه‌های با ارزش و حفاظتی) شامل: زراعت (آبی و دیم)، باغداری (آبی و دیم)، کشت و صنعت، مراتع، بیشه‌زار، جنگل، دامداری، مرغداری، پرورش آبزیان و زنبورداری. ۳
- ضوابط و مقررات ضوابط و مقررات طرح مجموعه شهری مشهد در سه سطح مجموعه شهری مشهد، حوزه‌های تعادل بخش و سطح محدوده و حریم شهرها به صورت ضوابط و مقررات عام، ضوابط و مقررات خاص حوزه‌های تعادل بخش و ضوابط و معیارهای کمی در محدوده و حریم شهرها براساس سه طبقه کاربری‌های مجاز، مشروط و ممنوع ارائه می‌گردد. ضوابط و مقررات عام با توجه به ضوابط و آیین‌نامه‌های عام و همچنین معیارها و اصول مترتب بر طرح براساس جدول پیوست (طبقه‌بندی کاربری زمین در سطح مجموعه شهری مشهد) تنظیم و ارائه می‌گردد. ضمناً شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مقرر نمود: ۱- مغایرت خط تقسیمات کشوری فی‌مابین شهرستان مشهد و شهرستان جدیدالتاسیس طرقبه و شاندیز از طریق وزارت کشور مورد پیگیری و اصلاح قرار گیرد. (در مدت زمان ۶ ماه) ساختار مدیریت مجموعه شهری مشهد توسط شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان پیشنهاد و پس از تصویب در شورای عالی به منظور اتخاذ تصمیم به هیات محترم وزیران ارجاع گردد. مراتب برای استحضار و ابلاغ به مراجع ذیربط استانی تقدیم می‌گردد. معاون وزیر و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران - میرمحمد غراوی