ضوابط مدیریت اجرایی پسماندهای پزشکی
کمیسیون امور زیربنایی، صنعت و محیط زیست در جلسه مورخ ۱۳۸۶/۱۲/۱۹ بنا به پیشنهاد شماره ۳۹۱۶۹-۱ مورخ ۱۳۸۶/۷/۱ سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد ماده (۱۱) قانون مدیریت پسماندها - مصوب ۱۳۸۳ - و با رعایت جزء (۳) بند (ج) مصوبه شماره ۵۶۰۶۱ /۱۹۰۱ مورخ ۱۳۸۶/۴/۲۴ شورای عالی اداری، ضوابط و روش‌های مدیریت اجرایی پسماندهای پزشکی و پسماندهای وابسته را به شرح زیر تصویب نمود: فصل اول
- اهداف ماده ۱
- اجرای این ضوابط در جهت دستیابی به اهداف زیر است: الف
- حفظ سلامت عمومی و محیط زیست در مقابل اثرات نامطلوب پسماندهای پزشکی. ب
- اطمینان از مدیریت اجرایی مناسب و ضابطه مند پسماندهای پزشکی. پ
- ایجاد رویه ای مناسب و ضابطه مند برای تولید، حمل، نگهداری، تصفیه، امحا و دفع پسماندهای پزشکی. فصل دوم
- تعاریف ماده ۲
- عبارات و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
- قانون مدیریت پسماندها: منظور قانون مدیریت پسماندها - مصوب ۱۳۸۳ - می‌باشد. ب
- سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست. پ
- وزارت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ت
- پسماندهای پزشکی ویژه: به کلیه پسماندهای عفونی و زیان آور ناشی از بیمارستان‌ها، مراکز بهداشتی، درمانی، آزمایشگاه‌های تشخیص طبی، و سایر مراکز مشابه که به دلیل بالا بودن حداقل یکی از خواص خطرناک از قبیل سمیت، بیماری زایی، قابلیت انفجار یا اشتعال، خورندگی و مشابه آن که به مراقبت ویژه (مدیریت خاص) نیاز دارند، گفته می‌شود. ث
- چهار دسته اصلی پسماند پزشکی: -
- ۱- پسماند عفونی
- ۲- پسماند تیز و برنده ۳-پسماند شیمیایی و دارویی
- ۴- پسماند عادی. ج) بی خطر سازی: اقداماتی که ویژگی خطرناک بودن پسماند پزشکی را رفع نماید. چ) سایر تعاریف مندرج در این ضوابط همان تعاریف قانون و آیین‌نامه اجرایی مدیریت پسماند خواهد بود. فصل سوم
- حدود و اختیارات ماده ۳
- وزارت، مسئول نظارت بر اجرای ضوابط و روش‌های مصوب می‌باشد. ماده ۴
- اجرای ضوابط و روش‌های مصوب برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که پسماندهای پزشکی را در هر شکلی تولید، تفکیک، جداسازی، جمع‌آوری، دریافت، ذخیره، حمل، تصفیه، دفع و یا مدیریت می‌نمایند الزامی است. ماده ۵
- مدیریت‌های اجرایی پسماند موظفند بر اساس معیارها و ضوابط وزارت ترتیبی اتخاذ نمایند تا سلامت، بهداشت و ایمنی عوامل اجرایی تحت نظارت آنها تامین و تضمین شود. ماده ۶
- تولیدکنندگان پسماند موظف اند در جهت کاهش میزان تولید پسماند برنامه عملیاتی داشته باشد. ماده ۷
- کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که مبادرت به تاسیس مرکز درمانی اعم از بیمارستان، درمانگاه و کلینیک می‌نمایند، موظفند برنامه مدیریت اجرایی پسماند واحد یاد شده را به تایید وزارت برسانند. ماده ۸
- پسماندهای پزشکی ویژه بر اساس تعریف مندرج در قانون، تا قبل از زمانی که تبدیل به پسماند عادی شوند، به عنوان پسماند ویژه محسوب می‌گردند. فصل چهارم
- طبقه بندی پسماندهای پزشکی ماده ۹
- طبقه بندی پسماندهای پزشکی به شرح زیر می‌باشد: الف
- عادی (شبه خانگی) ب
- پسماندهای ناشی از مراقبت‌های پزشکی (پسماندهای پزشکی ویژه) در جدول پیوست شماره (۱) که به مهر «پیوست تصویبنامه هیات وزیران» تایید شده است، فهرست شرح تفصیلی این پسماندها ارایه شده است. فصل پنجم
- تفکیک، بسته بندی و جمع‌آوری ماده ۱۰
- کلیه مراکز تولید کننده پسماند پزشکی (اعم از بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها، مراکز بهداشت، آزمایشگاه‌ها، مراکز تزریق، رادیولوژی‌ها، دندانپزشکی‌ها، فیزیوتراپی‌ها، مطب‌ها و سایر مراکز تولید پسماند پزشکی) موظفند در مبدا تولید، پسماندهای عادی و پسماندهای پزشکی ویژه خود را با رعایت موارد زیر جمع‌آوری، تفکیک و بسته بندی نمایند. ماده ۱۱
- به منظور مدیریت بهینه پسماند، مراکز تولید کننده پسماند پزشکی (اعم از بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها، مراکز بهداشت، آزمایشگاه‌ها، مراکز تزریق، رادیولوژی‌ها، دندانپزشکی‌ها، فیزیوتراپی‌ها، مطب‌ها و سایر مراکز تولید پسماند پزشکی) موظفند اقدامات زیر را انجام دهند: الف
- ترجیح بر استفاده از کالاهایی با تولید پسماند کمتر و غیرخطرناک (در مورد پسماندهای عادی (شبه خانگی) بیمارستانی، کالاهایی با تولید پسماند قابل بازیافت). ب
- مدیریت و نظارت مناسب بر مصرف. پ
- جداسازی دقیق پسماند عادی از پزشکی ویژه در مبدا تولید پسماند. ت
- ترجیح بر استفاده از محصولات کم خطرتر به جای PVC، استفاده از رنگ‌های کم خطرتر به جای رنگ‌های با پایه فلزی. ث
- اولویت استفاده از: ۱- پاک کننده‌های زیست تجزیه پذیر. ۲- مواد شیمیایی ایمن تر. ۳- استفاده از مواد پایه آب به جای مواد با پایه حلال. ماده ۱۲
- هر واحد باید برنامه عملیاتی مدیریت پسماند پزشکی ویژه خود را تهیه و در صورت مراجعه نمایندگان سازمان یا وزارت ارایه دهد. ماده ۱۳
- تولید کنندگان پسماند پزشکی موظفند پسماندهای تولیدی خود را شناسایی و آمار تولید را به تفکیک «عفونی»، «تیز و برنده»، «شیمیایی - دارویی» و «عادی» به صورت روزانه ثبت نمایند. ماده ۱۴
- تولید کنندگان باید پسماندهای پزشکی ویژه را به منظور اطمینان از حمل و نقل بی خطر، کاهش حجم پسماندهای پزشکی ویژه، کاهش هزینه‌های مدیریت پسماند و بهینه سازی و اطمینان از امحا، از جریان پسماندهای عادی مجزا نمایند. تبصره
- تفکیک انواع مختلف پسماندهای پزشکی بر حسب چهار دسته اصلی از یکدیگر ضروری است. ماده ۱۵
- کلیه پسماندهایی که روش امحای آنها یکسان می‌باشند نیاز به جداسازی و تفکیک از یکدیگر ندارند. ماده ۱۶
- پسماندهای حاوی فلزات سنگین خطرناک باید به طور جداگانه تفکیک شود. ماده ۱۷
- در صورت مخلوط شدن پسماند عادی با یکی از پسماندهای عفونی، شیمیایی، رادیواکتیو و نظایر آن خارج کردن آن ممنوع است. ماده ۱۸
- پسماندهای پزشکی بلافاصله پس از تولید باید در کیسه‌ها، ظروف یا محفظه‌هایی قرار داده شوند که شرایط مندرج در این بخش را دارا باشند. تبصره
- در صورتی که از روش اتوکلاو برای تصفیه پسماند استفاده می‌شود لازم است که کیسه پلاستیکی پسماندهای عفونی و Safety Box قابل اتوکلاو کردن باشد. ماده ۱۹
- بسته بندی پسماند پزشکی ویژه باید به گونه ای صورت پذیرد که امکان هیچ گونه نشت و سوراخ و پاره شدن را نداشته باشد. تبصره
- از آنجایی که بسته‌های حاوی پسماند، معمولاً حجم زیادی را اشغال می‌کنند، این بسته‌ها نباید پیش از تصفیه یا دفع فشرده شوند. ماده ۲۰
- اعضا و اندام‌های قطع شدن بدن و جنین مرده طبق احکام شرع جمع‌آوری و تفکیک می‌گردد. ماده ۲۱
- پسماندهای تفکیک شده باید در ظروف و کیسه‌هایی به شرح جدول شماره (۱) پیوست شماره (۳) که به مهر «پیوست تصویبنامه هیات وزیران» تایید شده است نگهداری شوند. ماده ۲۲
- کلیه پسماندهای تیز و برنده باید در ظروف ایمن (Safety Box) جمع‌آوری و نگهداری شود که این ظروف باید دارای ویژگی‌های زیر باشند: الف
- به آسانی سوراخ یا پاره نشوند. ب
- بتوان به آسانی درب آن را بست و مهر و موم نمود. پ
- دهانه ظرف باید به اندازه ای باشد که بتوان پسماند را بدون اعمال فشار دست، در ظروف انداخت و خارج کردن آنها از ظرف ممکن نباشد. ت
- دیواره‌های ظرف نفوذ ناپذیر باشد و سیالات نتوانند از آن خارج شوند. ث
- پس از بستن درب، از عدم خروج مواد از آن اطمینان حاصل شود. ج
- حمل و نقل ظرف آسان و راحت باشد. ماده ۲۳
- از کیسه‌های پلاستیکی برای جمع‌آوری و نگهداری پسماندهای تیز و برنده استفاده نشود. ماده ۲۴
- دستگاه متراکم کننده و فشرده ساز و خردکننده نباید در مورد پسماندهای پزشکی استفاده شود مگر آنکه قبل از استفاده از دستگاه فوق و یا همزمان، ضدعفونی و یا بی خطر سازی پسماندها، انجام شده باشد. ظروف جمع‌آوری پسماندهای تیز و برنده نیز نباید به وسیله هیچ دستگاهی متراکم شوند. ماده ۲۵
- کیسه‌های پلاستیکی حداقل باید دارای ویژگی‌های زیر باشند: الف
- برای جمع‌آوری و نگهداری پسماندهای غیر از پسماندهای تیز و برنده استفاده شوند. ب
- بیش از دوسوم ظرفیت پر نشوند تا بتوان در آنها را به خوبی بست. پ
- با منگنه و یا روش‌های سوراخ کننده دیگر بسته نشوند. ماده ۲۶
- ظروف با دیواره‌های سخت حداقل باید دارای ویژگی‌های زیر باشند: الف
- در برابر نشت، ضربه‌های معمولی و شکستگی و خوردگی مقاوم باشند. ب
- باید پس از هر بار استفاده بررسی و کنترل شود تا از تمیز بودن، سالم بودن و عدم نشت اطمینان حاصل شود. پ
- ظروف معیوب نبایستی مورد استفاده مجدد قرار گیرند. ماده ۲۷
- مایعات، محصولات خونی و سیالات بدن نباید در کیسه‌های پلاستیکی ریخته و حمل شوند مگر آنکه در ظروف یا کیسه‌های مخصوص باشند. ماده ۲۸
- جنس ظروف نگهداری پسماند باید با روش تصفیه یا امحا سازگاری داشته باشد، همچنین ظروف پلاستیکی باید از پلاستیک‌های فاقد ترکیب‌های هالوژن ساخته شده باشند. ماده ۲۹
- پسماندهای سیتوتوکسیک باید در ظروف محکم و غیرقابل نشت نگهداری شوند. ماده ۳۰
- پسماندهای پزشکی باید پس از جمع‌آوری در ظروف و کیسه‌های شرح داده شده در جدول شماره (۱) پیوست شماره (۳) که به مهر «پیوست تصویبنامه هیات وزیران» تایید شده است، برای نگهداری و حمل، در داخل سطل با رنگ‌های مشخص قرار داده شوند. این سطل‌ها در صورتی که قابل استفاده مجدد باشند باید پس از هر بار خالی شدن، شسته و ضدعفونی شوند. تبصره
- جهت رفع آلودگی و گندزدایی از سطل‌ها، از روش‌های زیر استفاده می‌شود: الف - شستشو با آب داغ حداقل ۸۲ درجه سانتیگراد (۱۸۰ درجه فارنهایت) به مدت حداقل ۱۵ ثانیه ب - گندزدایی با مواد شیمیایی زیر به مدت دست کم سه دقیقه: ۱- محلول هیپوکلریت ppm ۵۰۰ کلر قابل دسترس. ۲- محلول فنل ppm ۵۰۰ عامل فعال. ۳- محول ید ppm ۱۰۰ ید قابل دسترس. ۴- محلول آمونیوم کواترنری ppm ۴۰۰ عامل فعال. ۵- سایر مواد گندزدای دارای مجوز با طیف متوسط. ماده ۳۱
- از سطوح شیب دار نباید برای انتقال و جا به جایی پسماندهای عفونی استفاده نمود. ماده ۳۲
- موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران موظف است با همکاری وزارت و سایر دستگاه‌های اجرایی حسب مورد، استانداردهای ماده (۳) قانون و ماده (۱۶) آیین‌نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها مربوط به پسماندهای پزشکی را ظرف سه ماه تهیه نماید. ماده ۳۳
- برچسب گذاری باید دارای ویژگی‌های زیر باشد: الف
- هیچ کیسه محتوی پسماند نباید بدون داشتن برچسب و تعیین نوع محتوای کیسه از محل تولید خارج شود. ب
- کیسه‌ها یا ظروف حاوی پسماند باید برچسب گذاری شوند. پ
- برچسب‌ها با اندازه قابل خواندن باید بر روی ظرف یا کیسه چسبانده و یا به صورت چاپی درج شوند. ت
- برچسب در اثر تماس یا حمل، نباید به آسانی جدا یا پاک شود. ث
- برچسب باید از هر طرف قابل مشاهده باشد. ج
- نماد خطر مشخص کننده نوع پسماند باید به شکل مندرج در جدول شماره (۲) پیوست شماره (۳) که به مهر «پیوست تصویبنامه هیات وزیران» تایید شده است برای پسماند عفونی و پسماند رادیواکتیو و پسماند سیتوتوکسیک باشد. ح
- بر روی برچسب باید مشخصات زیر ذکر گردد: ۱- نام، نشانی و شماره تماس تولید کننده. ۲- نوع پسماند. ۳- تاریخ تولید و جمع‌آوری. ۴- تاریخ تحویل. ۵- نوع ماده شیمیایی. ۶- تاریخ بی خطر سازی. ماده ۳۴
- مسئولان حمل و نقل پسماند، موظفند از تحویل گرفتن پسماندهای فاقد برچسب خودداری نمایند. ماده ۳۵
- وقتی سه چهارم ظروف و کیسه‌های محتوی پسماند پزشکی ویژه، پر شد باید پس از بستن، آنها را جمع‌آوری نمود. ماده ۳۶
- پسماندهای عفونی و عادی باید همه روزه (یا در صورت لزوم چندبار در روز) جمع‌آوری و به محل تعیین شده برای ذخیره موقت پسماند، حمل شوند. ماده ۳۷
- باید جای کیسه‌ها و ظروف مصرف شده بلافاصله کیسه‌ها و ظروفی از همان نوع قرارداده شود. ماده ۳۸
- سطل‌های زباله پس از خارج کردن کیسه پر شده پسماند، بلافاصله شستشو و گندزدایی شوند. فصل ششم
- نگهداری ماده ۳۹
- نگهداری پسماندهای پزشکی باید جدا از سایر پسماندهای عادی انجام شود. ماده ۴۰
- محل ذخیره و نگهداری موقت باید در داخل مرکز تولید زباله طراحی شود. ماده ۴۱
- جایگاه نگهداری پسماند باید دارای شرایط زیر باشد: الف
- پسماندهای پزشکی باید در محل به دور از تاثیر عوامل جوی نگهداری شوند و وضعیت کلی بسته بندی یا ظرف آنها در برابر شرایط نامساعد آب و هوایی مثل باران، برف، گرما، تابش خورشید و نظایر آن محافظت شود. ب
- جایگاه‌های نگهداری پسماندها باید به گونه ای ساخته شوند که نسبت به رطوبت نفوذناپذیر بوده و قابلیت نگهداری آسان با شرایط بهداشتی مناسب را فراهم آورد. پ
- جایگاه‌های نگهداری باید دور از محل خدمت کارکنان، آشپزخانه، سیستم تهویه و تبرید و محل رفت و آمد پرسنل، بیماران و مراجعان باشد. ت
- ورود و خروج حشرات، جوندگان، پرندگان و... به محل نگهداری پسماندها ممکن نباشد. ث
- محل نگهداری پسماند باید دارای تابلوی گویا و واضح باشد. ج
- محل نگهداری نباید امکان فساد، گندیدن یا تجزیه زیستی پسماندها را فراهم کند. چ
- انبار داری این پسماندها نباید به شیوه ای باشد که ظروف یا کیسه‌ها پاره و محتویات آنها در محیط رها شود. ح
- امکان کنترل دما در انبار نگهداری و نیز نور کافی وجود داشته باشد. خ
- سیستم تهویه مناسب با کنترل خروجی وجود داشته باشد. سیستم تهویه آن کنترل شود و جریان هوای طبیعی از آن به بخش‌های مجاور وجود داشته نباشد. د
- امکان تمیز کردن و ضدعفونی محل و آلودگی زدایی وجود داشته باشد. ذ
- فضای کافی در اختیار باشد تا از روی هم ریزی پسماند جلوگیری شود. ر
- دارای سقف محکم و سیستم فاضلاب مناسب باشد. ز
- دسترسی و حمل و نقل پسماند آسان باشد. س
- امکان بارگیری با کامیون، وانت و سایر خودروهای باربری وجود داشته باشد. ش
- انبار دارای ایمنی مناسب باشد. ص
- محل بایستی مجهز به سیستم آب گرم و سرد و کف شوی باشد. ض
- چنانچه بی خطرسازی در محل اتاقک نگهداری تولید انجام می‌شود باید فضای کافی برای استقرار سیستم‌های مورد نظر در محل نگهداری پسماند فراهم باشد. ماده ۴۲
- محل نگهداری برای واحدهای کوچک می‌تواند شامل سطل‌های دارای سیستم حفاظتی واقع در یک محل امن باشد. ماده ۴۳
- محل نگهداری پسماند باید سیستم امنیتی مناسب و مطمئن داشته و ورود و خروج پسماند با نظارت مسئول مربوطه صورت پذیرد و از ورود افراد غیرمسئول به آن جلوگیری به عمل آید. (امکان قفل کردن فراهم باشد) ماده ۴۴
- بازدید از محل به منظور جلوگیری از نشت و یا ایجاد عفونت توسط تولید کننده صورت پذیرد. ماده ۴۵
- در صورت عدم وجود سیستم سرد کننده، زمان نگهداری موقت (فاصله زمانی بین تولید و تصفیه یا امحا) نباید از موارد زیر تجاوز کند: الف
- شرایط آب و هوای معتدل: ۷۲ ساعت در فصل سرد و ۴۸ ساعت در فصل گرم. ب
- شرایط آب و هوایی گرم: ۴۸ ساعت در فصل سرد و ۲۴ ساعت در فصل گرم. ماده ۴۶
- انواع پسماندهای پزشکی ویژه باید جدا از یکدیگر در محل نگهداری شوند و محل نگهداری هر نوع پسماند باید با علامت مشخصه تعیین شود. به خصوص پسماندهای عفونی، سیتوتوکسیک، شیمیایی، رادیواکتیو به هیچ وجه در تماس با یکدیگر قرار نگیرند. فصل هفتم
- حمل و نقل ماده ۴۷
- حمل و نقل در واحد تولید کننده پسماند باید به صورت زیر صورت پذیرد: الف
- حمل پسماند در درون مرکز تولید پسماند به صورتی طراحی گردد که با استفاده از چرخ دستی یا گاری برای بارگیری و تخلیه آسان پسماند، امکان پذیر باشد. ب
- فاقد لبه‌های تیز و برنده باشد، به گونه ای که کیسه‌ها یا ظروف را پاره نکند. پ
- شستشوی آن آسان باشد. ت
- وسایل هر روز نظافت و ضدعفونی شوند. ث
- از چرخ دستی پسماند برای حمل مواد دیگر استفاده نشود و نشت ناپذیر باشد. ج
- از سیستم پرتاب برای انتقال زباله به محل نگهداری استفاده نشود. ماده ۴۸
- تعویض وسیله حمل پسماند از انتهای بخش در بیمارستان برای انتقال به محل نگهداری موقت ضروری است. ماده ۴۹
- در واحدهایی که حجم تولید پسماند کم است مانند مطب‌ها می‌توان از سطل زباله قابل شستشو، غیرقابل نشت، مقاوم و مجهز به کیسه‌های مقاوم برای حمل زباله استفاده شود. ماده ۵۰
- تولید کننده پسماند می‌تواند حمل پسماند به محل امحا را از طریق قرارداد به شرکت‌های صالح واگذار نماید، نظارت بر حسن انجام کار بر عهده تولید کننده منطبق با. ماده (۷) قانون مدیریت پسماندها خواهد بود. ماده ۵۱
- جا به جایی، حمل و نقل و بارگیری بسته‌ها و ظروف باید به گونه ای صورت پذیرد که وضعیت بسته بندی و ظروف ثابت مانده و دچار نشت، پارگی، شکستگی و بیرون ریزی پسماند نشوند. ماده ۵۲
- حمل و نقل فرامرزی پسماند، تابع قوانین و ضوابط کنوانسیون بازل می‌باشد. ماده ۵۳
- بارگیری باید با شرایط زیر صورت پذیرد: الف
- واحد امحا کننده، از دریافت پسماندهای فاقد برچسب اکیداً خودداری نماید. ب
- کارگران باید در مراحل مختلف بارگیری و تخلیه مجهز به پوشش مناسب مطابق دستورالعمل ماده (۵) قانون مدیریت پسماندها که توسط وزارت تدوین شده و به شرح پیوست شماره (۴) که به مهر «پیوست تصویبنامه هیات وزیران» تایید شده است باشند. پ
- کیسه‌ها و ظروف را می‌توان مستقیماً در خودرو قرار داد. ماده ۵۴
- خودرو حمل کننده پسماند باید دارای ویژگی‌های زیر باشد: الف
- کاملاً سرپوشیده باشد. ب
- قسمت بار نفوذناپذیر و نشت ناپذیر باشد. پ
- قسمت بار دو جداره بوده و دارای سیستم جمع‌آوری و نگهداری شیرابه باشد. ت
- قسمت بار دارای سیستم ایمنی، ضدحریق و ضد سرقت باشد. ث
- بر روی بدنه خودرو در دو سمت و در سمت عقب، نماد بین‌المللی نوع پسماند و نام شرکت حمل کننده و شماره مجوز خودرو درج شود. ج
- از خودرو حمل پسماند برای حمل مواد دیگر یا پسماندهای عادی استفاده نشود. چ
- اندازه خودرو متناسب با حجم پسماند باشد. ح
- ارتفاع درونی خودرو حدود ۲/۲ متر باشد. خ
- اتاق راننده از قسمت بار مجزا باشد. د
- امکان نظافت و ضدعفونی کردن داشته باشد. کف پوش خودرو از جنس فرش یا موکت نباشد و حتی الامکان پوششی یکپارچه و بدون درز داشته باشد. ذ
- در حین حمل و نقل و در زمان عدم استفاده قسمت بار قفل شود. ماده ۵۵
- خودروهایی که قسمت بارکش آنها قابل جدا شدن است، ارجح می‌باشند، به این ترتیب می‌توان قسمت بار را در واحد بارگیری قرار داد و یا از آن به عنوان انبار استفاده کرده و پس از پر شدن، آن را با یک بارکش خالی، تعویض نمود. ماده ۵۶
- در مواردی که زمان نگهداری یا حمل طولانی تر از زمان‌های مندرج در ماده (۴۶) است، باید از کامیون‌های با سیستم سرد کننده استفاده کرد. ماده ۵۷
- از مسیرهای کم ترافیک و کم حادثه برای رساندن پسماند به محل امحا استفاده شود. ماده ۵۸
- حمل و نقل پسماند پزشکی صرفاً توسط شرکت‌های صلاحیت دار و بر اساس مجوز و فرم‌هایی صورت گیرد که توسط وزارت و سازمان صادر می‌شود و در صورت نیاز و درخواست باید به مسئولان نظارتی اعم از وزارت، سازمان و ماموران راهنمایی و رانندگی ارایه گردد. تبصره
- حمل و انتقال پسماند پزشکی توسط پست ممنوع است. ماده ۵۹
- حمل پسماند، صرفاً به مقصد نهایی مشخص شده در مجوز و بدون اتلاف زمان صورت پذیرد. ماده ۶۰
- جابه جایی و حمل و نقل پسماندهای تفکیک شده پزشکی ویژه با پسماندهای عادی ممنوع است. فصل هشتم
- بی خطر سازی، تصفیه و امحا ماده ۶۱
- انتخاب روش بی خطر سازی و امحای پسماندهای پزشکی ویژه بستگی به عوامل مختلفی از جمله نوع پسماند، کارایی روش ضدعفونی، ملاحظات زیست محیطی و بهداشتی، شرایط اقلیمی، شرایط جمعیتی، میزان پسماند و نظایر آن دارد. ماده ۶۲
- هر تولید کننده پسماند پزشکی ویژه می‌بایست یکی یا تلفیقی از روش‌های بی خطر سازی، تصفیه و امحا را انتخاب و پس از تایید وزارت به اجرا گذارد. ماده ۶۳
- مکان استقرار سیستم مورد استفاده در خصوص سیستم‌های متمرکز باید از نظر فنی و خروجی آلاینده‌ها به تایید سازمان برسد. ماده ۶۴
- بی خطر سازی پسماندهای عفونی و تیز و برنده توسط مراکز عمده تولید کننده پسماند پزشکی ویژه (مانند بیمارستان‌ها) و در شهرهای متوسط و بزرگ باید در محل تولید انجام شود تا مخاطرات ناشی از حمل و نقل و هزینه‌های مربوطه به حداقل برسد. در شهرهای کوچک و روستاها و مراکز کوچک، پسماندها می‌توانند در سایت مرکزی بی خطر گردند. ماده ۶۵
- سایر مراکز تولید پسماند پزشکی ویژه (اعم از درمانگاه‌ها، مراکز بهداشت، آزمایشگاه‌ها، مراکز تزریق، رادیولوژی‌ها، دندانپزشکی‌ها، فیزیوتراپی‌ها، مطب‌ها و سایر مراکز تولید پسماند پزشکی) می‌توانند در سایت‌های منطقه ای یا مرکزی، زباله تولیدی را بی خطر نمایند و یا از امکانات بی خطر ساز بیمارستان‌های مجاور استفاده نمایند. ماده ۶۶
- تحویل پسماند به واحدهای مرکزی تصفیه یا دفع فاقد مجوز ممنوع است. ماده ۶۷
- واحدهای متمرکز بی خطر ساز پسماند باید از وزارت و سازمان مجوز دریافت نمایند. ماده ۶۸
- مطابق ماده (۷) قانون مدیریت پسماندها پس از تبدیل پسماند پزشکی ویژه به عادی، ساز و کار مدیریت آن همانند پسماند عادی صورت می‌گیرد. ماده ۶۹
- هر روش تبدیل پسماند پزشکی ویژه به عادی باید دارای ویژگی‌های زیر باشد: الف
- دستگاه باید قابلیت غیرفعال سازی میکروبی اسپورهای باکتری (Microbial inactivation efficacy) به میزان حداقل تا (۶) کاهش لگاریتمی در پایه (۱۰) را داشته باشد.. (6Log10) ب
- محصولات جانبی سمی یا خطرناک در حین بی خطر سازی تولید نگردد. پ
- خطر و احتمال انتقال بیماری و عفونت را حذف نماید. ت
- مستندات مربوط به انجام فرآیند و بررسی صحت عملکرد دستگاه وجود داشته باشد. ث
- خروجی هر روش بایستی برای انسان و محیط زیست بی خطر بوده و به راحتی و بدون انجام فرآیند دیگری قابل دفع باشد. ج
- از لحاظ ایمنی دارای شرایط مناسب باشد و در کلیه مراحل کار، ایمنی سیستم حفظ شود. چ
- مقرون به صرفه باشد. ح
- توسط جامعه قابل پذیرش باشد. خ
- از نظر بهداشتی و ایمنی برای کارکنان و کاربران و... بی خطر باشد و یا حداقل خطر را ایجاد نماید. د
- در راستای عمل به تعهدات بین‌المللی کشور باشد. ذ
- کلیه روش‌های مورد استفاده باید در قالب مدیریت پسماند به تایید مراجع صالح برسد. ر
- در زمان‌های اپیدمی و خاص وزارت معیار جدید و موقت متناسب با شرایط و حداقل تا (۶) کاهش لگاریتمی در پایه (۱۰) باکتری‌های شاخص را اعلام می‌نماید. ز
- اعضا و اندام‌های قطع شده بایستی مجزا جمع‌آوری و برای دفع به گورستان محل حمل شده و به روش خاص خود دفن گردد. تبصره
- ضوابط و معیارهای روش‌های عمده تصفیه در پیوست شماره (۲) که به مهر «پیوست تصویبنامه هیات وزیران» تایید شده است خواهد بود. ماده ۷۰
- نصب هر گونه زباله سوز اعم از متمرکز و غیرمتمرکز در شهرها ممنوع است. ماده ۷۱
- استقرار هر گونه سیستم تصفیه یا امحای مرکزی منوط به انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی خواهد بود. ماده ۷۲
- با تغییر فن آوری و روی کار آمدن فن آوری‌های نو، واحدهای تولید کننده موظف به بررسی کارآیی این فن آوری‌ها و در صورت تایید، استفاده از آنها به جای روش‌های قدیمی تر می‌باشند. ماده ۷۳
- این ضوابط به عنوان ضوابط جایگزین هر نوع ضابطه قبلی در این خصوص تلقی گردیده و در صورت وجود موارد مشابه، این ضوابط معتبر و قابل اجرا می‌باشد. پرویز داودی - معاون اول رئیس جمهور پیوست ۱ جدول طبقه بندی پسماندهای پزشکی ویژه نام رده پسماند شرح و مثال پسماندهای عفونی پسماندهای مظنون به داشتن عوامل زنده بیماری زا مانند محیط‌های کشت میکروبی آزمایشگاه، پسماندهای ناشی از جداسازی بیماران عفونی، بافت‌ها، (سواب آلوده)، مواد یا تجهیزاتی که با فرد مبتلا به بیماری عفونی تماس داشته‌اند و مواد دفع شده از این بیماران. پسماندهای آسیب شناسی مانند بافت‌ها و آبگونه‌های انسانی، تکه‌هایی از بدن انسان، خون و سایر آبگونه‌های بدن، جنین. پسماندهای تیز و برنده مانند سوزن تزریق، دستگاه (Set) انفورین، تیغه چاقو، چاقو، تیغ، شیشه‌های شکسته. پسماندهای دارویی خطرناک مانند داروهای تاریخ گذشته یا غیرلازم (اقلامی که حاوی دارو یا اقلامی که به دارو آلوده شده‌اند مانند قوطی‌ها و شیشه‌های دارویی) که در صورت آزاد شدن در محیط برای محیط و انسان مضر باشد. پسماندهای ژنوتوکسیک مانند پسماندهای دارای موادی با خصوصیات سمی برای ژن‌ها، از جمله پسماندهای دارای داروهای سایتوتوکسیک (که بیشتر در درمان سرطان به کار می‌روند)، و مواد شیمیایی سمی برای ژن‌ها. پسماندهای شیمیایی خطرناک که محتوی مواد شیمیایی مانند معرف‌های آزمایشگاهی، داروی ثبوت و ظهور فیلم، مواد ضدعفونی کننده و گندزدای تاریخ گذشته یا غیرلازم و حلاها می‌باشند. که در صورت آزاد شدن در محیط برای محیط و انسان مضر باشد. پسماندهای دارای فلزات سنگین مانند باتری‌ها، ترمومترهای شکسته، وسایل دارای جیوه برای اندازه گیری فشار خون و... ظرف‌های تحت فشار مانند سیلندرهای گازها، کارتریج گاز و قوطی افشان پسماندهای پرتوساز پسماندهای محتوی مواد رادیو اکتیو: شامل مقررات خاص خود می‌شود و از شمول این ضوابط خارج است. شرح انواع پسماندهای پزشکی ویژه پسماندهای عفونی: پسماندهای عفونی مظنون به داشتن عوامل زنده بیماری زا (باکتری‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها یا قارچ‌ها) به مقدار و با کیفیتی که بتوانند در میزبانان حساس موجب بیماری شوند، می‌باشند. این رده شامل موارد ذیل است: کشت‌ها و مواد نگهداری شده حاوی عوامل بیماری زای ناشی از کار آزمایشگاه، پسماندهای ناشی از عمل‌های جراحی و کالبد شکافی اجساد مبتلا به بیماری‌های عفونی (مانند بافت‌ها، مواد و تجهیزاتی که در تماس با خون یا دیگر آبگونه‌های بدن بوده‌اند). پسماندهای بیماران عفونی بستری شده در بخش جداسازی (مانند مواد دفعی، پانسمان‌های زخم‌های جراحی یا عفونی، لباس‌های آلوده به خون انسان یا دیگر آبگونه‌های بدن)، پسماندهایی که در تماس با بیماران عفونی همودیالیز شده باشند (مانند تجهیزات دیالیز از جمله لوله گذاری و فیلترها، حوله‌های یکبار مصرف، گان، پیش بند، دستکش، و لباس آزمایشگاه)، جانوران آزمایشگاهی آلوده. هر نوع اسباب یا مواد دیگری که در تماس با اشخاص یا جانواران آلوده بوده‌اند. توجه: «اجسام تیز و برنده»ی آلوده نیز یک زیر مقوله پسماندهای عفونی اند اما در این ضوابط جداگانه شرح داده می‌شوند. کشت‌ها و مواد نگهداری شده به شدت آلوده کننده بوده و شامل عوامل بیماری زای عفونی بوده، پسماند کالبد شکافی‌ها، اجساد جانوران، و دیگر پسماندهایی که به آنها تلقیح شده و آلوده شده‌اند، یا در تماس با این گونه عوامل بیماری زا بوده‌اند «پسماندهای به شدت آلوده کننده» نامیده می‌شوند. ۲- پسماندهای آسیب شناختی پسماندهای آسیب شناختی شامل بافت‌ها، اندام‌ها، اجزای بدن، جنین انسان و جسد جانوران، خون، و آبگونه‌های بدن اند. در این مقوله اجزای قابل شناسایی بدن انسان و جانوران را «پسماندهای تشریحی» می‌نامند. ۳- اجسام تیز و برنده اجسام تیز و برنده اقلامی هستند که می‌توانند موجب زخم از قبیل بریدگی یا سوراخ شدگی شوند و عبارتند از: سوزن‌ها، سوزن‌های زیر جلدی، تیغه چاقوی جراحی و دیگر تیغه‌ها، چاقو، ست‌های انفوزیون، اره‌ها، شیشه شکسته‌ها، و ناخن بیماران و... که ممکن است عفونی باشند یا نباشند به هر حال به عنوان پسماندهای به شدت تهدید کننده سلامتی به شمار می‌آیند. ۴- پسماندهای دارویی پسماندهای دارویی عبارتند از داروهای تاریخ گذشته، مصرف نشده، تفکیک شده و آلوده. واکسن‌ها، مواد مخدر، و سرم‌هایی که دیگر به آنها نیازی نیست و باید به نحو مناسبی دفع شوند. این رده همچنین شامل اقلام دور ریخته شده مورد مصرف در کارهای دارویی مانند بطری‌ها و قوطی‌های دارای باقی مانده داروهای خطرناک، دستکش، ماسک، لوله‌های اتصال، و شیشه (ویال) های داروها هم بوده که در صورت آزاد شدن در محیط برای محیط و انسان مضر باشند. ۵- پسماندهای ژنوتوکسیک پسماندهای ژنوتوکسیک به شدت خطرناکند و ممکن است خصوصیات ایجاد جهش سلولی، عجیب الخلقه زایی، یا سرطان زایی داشته باشند این پسماندها مشکلات ایمنی جدی به وجود می‌آورند. این مشکلات هم درون بیمارستان و هم پس از دفع پسماندها در بیرون از بیمارستان می‌تواند باشد و باید مورد توجه خاص قرار داشته باشند، پسماندهای ژنوتوکسیک می‌توانند دارای داروهای سایتوتوکسیک معین (به شرح ذیل)، سایتوتوکسیک، مواد شیمیایی و مواد پرتوساز باشند، داروهای سایتوتوکسیک (یا ضد نئوپلازی) که مواد اصلی این مقوله را تشکیل می‌دهند، می‌توانند بعضی سلول‌های زنده را بکشند یا رشد آنها را متوقف کنند. این داروها برای شیمی درمانی سرطان‌ها به کار می‌روند. داروهای سایتوتوکسیک نقش مهمی در درمان انواع بیماری‌های نئوپلازیک دارند همچنین به عنوان ماده ایمونوساپرسیو هنگام پیوند اندام و درمان بیماری‌های گوناگون دارای اساس ایمنی شناختی کاربردهای گسترده ای دارند. داروهای سایتوتوکسیک بیشتر اوقات در بخش‌های تخصصی مانند بخش سرطان شناسی و واحدهای پرتو درمانی مصرف می‌شوند، که نقش اصلی آنها درمان سرطان است. رایج ترین مواد ژنوتوکسیک مورد استفاده در مراقبت از تندرستی در کادر زیرنشان داده شده‌اند. داروهای سایتوتوکسیک خطرناک را می‌توان به شرح زیر رده بندی کرد: رایج ترین فرآورده‌های ژنوتوکسیک مورد استفاده در مراقبت‌های بهداشتی و درمانی طبقه بندی شده به عنوان سرطانزا
- مواد شیمایی: بنزین داروهای سایتوتوکسیک و غیره: آزاتیوپرین، کلرامبوسیل، کلرنفازین، سیکلو سپورین، سیکلو فسفامید، ملفالان، سیموستین، تاموکسیفن، تیوتپا، ترسولفان مواد پرتوساز (رادیواکتیو)، طبقه بندی شده به عنوان سرطانزای ممکن یا احتمالی مواد سایتوتوکسیک و داروهای دیگر: آزاسایتیدین، بلئومایسین، کاروموستاین، کلرامفنیکل، کلروزتوسین، سیس پلاتین، داکاربازین، دائو نوروبیسین، دی هیدروکسی متیل فلوراتریزین (مانند پانفوران که دیگر مصرف نمی‌شود)، دوکسوروبیسین، لوموستین، متیل تیوراسیل، مترونیدازول، میتومایسین، نافنوپین، نیریدازول، اگزازپام، فناستین، فنوباربیتال، فنیتوئین، پروکاربازین هیدروکلراید، پروژسترون، سارکولیزین، استرپتوزوسین، تری کلرمتین. ۳- این طبقه بندی‌ها طبق طبقه بندی گروه کاری سازمان بین‌المللی پژوهش در باره سرطان است. (IARC) مواد آلکیلاتور: که موجب آلکیلاسیون نوکلئوتیدهای DNA، و منجر به پیوند متقاطع و کدنویسی غلط در ذخیره ژنی می‌شوند. آنتی متابولیت‌ها: که اثر بازدارنده بر ساخت زیستی اسیدنوکلئیک‌های سلول دارند. مواد بازدارنده تقسیم سلولی، که از تکثیر سلول جلوگیری می‌کنند. پسماندهای سایتوتوکسیک از چند منبع در مراقبت تندرستی تولید می‌شوند و می‌توان آنها را به شرح ذیل طبقه بندی کرد: مواد آلوده به فرآورده‌های دارویی و تجویز داروها مانند سرنگ، سوزن، ویال، gauge، بسته بندی. داروهای منسوخ شده، داروهای برگشتی از بخش‌های بیمارستان. در بیمارستان‌های تخصصی سرطان، پسماندهای ژنوتوکسیک (که دارای مواد سایتوتوکسیک یا پرتوزا هستند) ممکن است تا ۱% از مجموع پسماندهای بهداشتی درمانی را تشکیل دهند. ۶- پسماندهای شیمیایی پسماندهای شیمیایی تشکیل می‌شوند از مواد جامد و گازهای شیمیایی که به عنوان مثال برای کارهای تشخیصی و تجربی، و کارهای نظافت، خانه داری و گندزدایی، به کار می‌روند. پسماندهای شیمیایی مراقبت‌های بهداشتی درمانی می‌توانند خطرناک یا بی خطر باشند. در زمینه حفاظت از تندرستی موقعی خطرناک به شمار می‌آیند که حداقل یکی از خصوصیات ذیل را داشته باشند: سمی؛ خاصیت خورندگی (مانند اسیدهای با PH‹2 و بازهای با PH›12)؛ قابلیت احتراق خود به خود؛ واکنش دهنده (مانند مواد انفجاری، مواد واکنش دهنده در مقابل آب، و حساس به ضربه)؛ ژنوتوکسیک (مانند داروهای سایتوتوکسیک) پسماندهای شیمیایی غیرخطرناک شامل آن دسته از مواد شیمیایی است که هیچ یک از خصوصیت‌های مذکور را نداشته باشند، مانند قندها، امینواسیدها، و بعضی املاح آلی و غیرآلی. انواع مواد شیمیایی خطرناک مورد استفاده و رایح در تاسیسات و نگهداری مراقبت‌های بهداشتی درمانی و بیمارستان‌ها که به احتمال زیاد در پسماندها یافت می‌شوند در چند بند ذیل شرح داده می‌شوند. ۷- پسماندهای محتوی فلزات سنگین پسماندهای محتوی فلزات سنگین یک زیر رده از پسماندهای شیمیایی خطرناک، و به طور معمول به شدت سمی اند. پسماندهای دارای جیوه به طور مشخص از نشت تجهیزات شکسته شده بالینی به وجود می‌آیند. جیوه‌های پخش شده از چنین دستگاه‌هایی تا حد ممکن باید جمع‌آوری شوند. بقایای کارهای دندان سازی هم مقدار زیادی جیوه دارد. پسماندهای دارای کادمیوم عمدتاً از باتری‌های دور ریخته و شکسته به وجود می‌آیند. برخی «پانل‌های تقویت شده با چوب» با مقداری سرب هنوز هم به عنوان ضد نفوذ کردن پرتوهای X و در بخش‌های تشخیصی به کار می‌روند. چند نوع دارو آرسنیک دارند اما در این ضوابط به عنوان پسماندهای دارویی شرح داده می‌شوند. ۸- ظروف تحت فشار بسیاری از انواع گازها در مراقبت از سلامتی و یا در تجهیزات آزمایشگاهی به کار می‌روند (کادر زیر را نگاه کنید). این گازها بیشتر اوقات در سیلندرهای تحت فشار، و قوطی‌های افشانه ای می‌باشند، و بسیاری از آنها وقتی خالی شوند یا دیگر نتوان از آنها استفاده کرد (در حالی که هنوز مقداری گاز در آنها باقی مانده)، قابل مصرف دوباره هستند، اما بعضی انواع دیگر - و به خصوص قوطی‌های افشانه - را باید به نحو مناسب دفع کرد. گازها خواه از نوع خنثی (inert) یا بالقوه خطرناک که در ظروف تحت فشار قرار دارند همواره باید با دقت مدیریت شوند. ظرف گاز اگر در پسماند سوز انداخته شود یا به طور اتفاقی سوراخ شود ممکن است منفجر شود. گازهایی که از همه بیشتر در مراقبت از سلامتی به کار می‌روند: گازهای هوشبری: اکسید ازت، هیدرو کربن‌های هالوژنه فرار (مانند هالوتان، ایزوفلوران، و انفلوران) که به مقدار زیاد به جای اتر و کلروفرم استفاده می‌شود. کاربردها - در اتاق عمل بیمارستان، هنگام زایمان در زایشگاه‌ها و در آمبولانس‌ها، در بخش‌های بیمارستان عمومی هنگام اجرای اعمال دردناک، در دندانپزشکی به عنوان تسکین به کار می‌روند. اتیلین اکساید: کاربردها - برای سترون سازی تجهیزات جراحی و اسباب‌های پزشکی، در محل مرکزی توزیع لوازم، و گاهی در اتاق عمل بیمارستان. اکسیژن: در سیلندرها یا انبارهای بزرگ به شکل گازی یا مایع نگهداری می‌شود و از طریق لوله کشی مرکزی توزیع می‌شود. کاربرد - مصرف استثناقی برای بیماران. هوای فشرده: کاربردها - در کارهای آزمایشگاهی، تجهیزات درمان استنشاقی، تاسیسات و نگهداری تجهیزات و در دستگاه‌های کنترل محیط زیست. ۹- پسماندهای پرتوسازی و رادیواکتیو: از شمول این ضوابط خارج است. ۱۰- پسماندهای عادی: پسماندهای ناشی از کارکردهای خانه داری و مدیریت اجرایی این مراکز می‌باشند که شامل: پسماندهای آشپزخانه، آبدارخانه، قسمت اداری مالی، ایستگاه‌های پرستاری، باغبانی و از این قبیل است. این پسماندها، بخش بزرگی از پسماندهای تولید شده در مراکز بهداشتی درمانی را تشکیل می‌دهند و باید نسبت به جداسازی آنها در مبدا تولید اقدام شود مدیریت این دسته پسماندها مربوط به شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و بخش داری‌ها می‌باشد. پیوست ۲ ضوابط و معیارهای روش‌های عمده تصفیه و دفع معیارها و ضوابط روش سترون سازی با اتوکلاو الف - در راهبری اتوکلاوها عوامل زیر باید مدنظر قرار گیرد: زمان - درجه حرارت - فشار - نوع پسماند - نوع ظروف، نحوه بارگذاری و حداکثر میزان بارگذاری. ب - این روش برای پسماندهای عفونی و تیز و برنده کاربرد دارد. پ - پسماندهای شیمیایی و دارویی نباید با این روش تصفیه شوند. ت - چنانچه از اتوکلاو بدون خردکن استفاده می‌شود باید کیسه و ظروف ایمن (S.B) حاوی پسماند، قابل اتوکلاو کردن باشند. ث - میزان پسماندهایی که داخل دستگاه قرار داده می‌شود باید متناسب با حجم اتوکلاو باشد. ج - مدت زمان سترون سازی بستگی به مقدار و چگالی بار (پسماند) دارد. چ - دستگاه باید حداقل سالی یک بار کالیبره شود و مستندات آن موجود باشد. ح - استفاده از شاخص‌های شیمیایی (مانند نوارهای حساس به حرارت یا موارد مشابه دیگر) برای هر دوره کاری (سیکل) که سترون می‌شوند، ضروری است تا نشان دهد شرایط کامل سترون سازی ایجاد شده است. خ - استفاده از شاخص بیولوژیک با سیلوس استئاروترموفیلوس حداقل ماهی یک بار ضروری است تا از صحت عملیات سترون سازی اطمینان حاصل شود. د - مستندات باید حداقل به مدت یک سال نگهداری شوند. ذ - وقتی یک اتوکلاو گراویتی برای پسماند پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد: درجه حرارت نباید کمتر از C°121 و فشار ۱۵ پوند بر اینچ مربع (Psi) باشد و زمان ماند کمتر از ۶۰ دقیقه نباشد. برای یک اتوکلاو با زمان ماند ۴۵ دقیقه درجه حرارت کمتر از C°135 نباشد و فشار Psi ۳۱ باشد. ر - وقتی یک اتوکلاو وکیوم، برای پسماند پزشکی استفاده می‌شود باید موارد زیر را شامل شود: برای یک اتوکلاو با زمان ماند ۴۵ دقیقه، درجه حرارت کمتر از C°121 نباشد و فشار Psi ۱۵ باشد. برای یک اتوکلاو با زمان ماند ۳۰ دقیقه، درجه حرارت نباید کمتر از C°135 نباشد و فشار Psi ۳۱ باشد. ز - پسماند پزشکی نباید به عنوان پسماند تصفیه شده در نظر گرفته شود مگر اینکه اندیکاتور زمان، درجه حرارت و فشار نشان دهد که در طی فرآیند سترون سازی با اتوکلاو، زمان، درجه حرارت و فشار لازم تامین شده است. ژ - اگر به هر دلیل اندیکاتور زمان، درجه حرارت یا فشار نشان دهد که این سه عامل مناسب نبوده تمام بار پسماند پزشکی باید دوباره اتوکلاو شود تا فشار، درجه حرارت و زمان ماند مناسب به دست آید. ثبت کردن پارامترهای راهبری (اداره کردن) هر اتوکلاو باید مجهز به تجهیزات ثبت کامپیوتری یا گرافیک باشد تا به طور اتوماتیک و مداوم پایش شود و تاریخ، زمان، روز، تعداد بار و پارامترهای عملیاتی را به طور کامل در سراسر سیکل کامل کاری اتوکلاو ثبت کند. آزمایش صحت فرآیند، تست اسپور الف - اتوکلاو باید به طور کامل و مداوم اندیکاتور بیولوژیکی مصوب (حاوی Bacillus steraro thermo philus) را در ماکزیمم ظرفیت طراحی شده هر واحد اتوکلاو بکشد. ب - اندیکاتور بیولوژیک برای اتوکلاو ویال‌های اسپورهای باسیلوس استئاروترموفیلوس یا نوارهای اسپور با ۱ اسپور در میلی لیتر است. پ - تحت هیچ شرایطی برای اتوکلاوی که با دمای C°121 و فشار Psi ۱۵ کار می‌کند زمان ماند پسماند در آن نباید کمتر از ۳۰ دقیقه باشد. آزمایش روتین وقتی یک نوار اندیکاتور شیمیایی به یک درجه حرارت معین می‌رسد. تغییر رنگ می‌دهد و می‌تواند برای نشان دادن صحت و سقم اینکه درجه حرارت مناسب به دست آمده است مورد استفاده قرار گیرد. ممکن است استفاده بیشتر از یک نوار روی بسته پسماند در محل‌های مختلف برای اطمینان از اینکه محتویات داخلی بسته‌ها به طور کامل اتوکلاو شده‌اند، لازم باشد. ۲- ضوابط و معیارهای روش ماکروویو الف - تصفیه با ماکروویو نباید برای پسماندهای رادیواکتیو، خطرناک یا سایتوتوکسیک، لاشه حیوانات آلوده، قسمت‌های بدن و اقلام فلزی بزرگ است استفاده شود. ب - سیستم ماکروویو باید با تست راندمان / تست‌های روتین و برنامه تضمین شده اجرایی که ممکن است به وسیله تهیه کننده فراهم شود، قبل از اجرا تست شود. پ - ماکروویو باید کاملاً باکتری‌ها و دیگر ارگانیسم‌های پاتوژن را بکشد که توسط اندیکاتور بیولوژیکی مصوب در حداکثر ظرفیت طراحی شده هر واحد ماکروویو ثابت می‌شود. اندیکاتورهای بیولوژیکی برای ماکروویو، اسپورهای Bacillus Subtilis با استفاده از ویال‌ها یا نوارهای اسپور که حاوی ۱ اسپور در میلی لیتر است. ۳-ضوابط و معیارهای دفن بهداشتی الف - یک چاله یا ترانشه با حداقل ۲ متر عمق حفر شود نصف آن با پسماند پر شود سپس ۵/۰ متر با آهک و تا سطح با خاک پر شود. ب - باید مطمئن شد که حیوانات دسترسی به سایت دفن ندارند. حصارکشی با سیم‌های آهنی گالوانیزه یا نصب حفاظ، مناسب می‌باشد. پ - اگر ترانشه در طول روز پر نشد، قبل از پر شدن کامل یک ترانشه، پس از ریختن پسماند یک لایه ۱۰ سانتی متری خاک باید برای پوشش پسماند اضافه شود. ت - عملایت دفن باید تحت نظارت کامل و دقیق صورت گیرد. ث - به منظور جلوگیری از نشت آلاینده به آبهای زیرزمینی سایت دفن باید نسبتاً غیرقابل نفوذ باشد و چاههای کم عمق نزدیک سایت نباشد. ج - محل دفن باید از محل مسکونی دور باشد و در جایی واقع شود که مطمئن باشیم آبهای سطحی و یا زیرزمینی آلوده نمی‌شوند. منطقه نباید در معرض سیل یا فرسایش باشد. چ - محل دفن توسط سازمان حفاظت محیط زیست تعیین می‌گردد. ح - مسئول سایت دفن باید اطلاعات همه ترانشه‌های دفن را نگهداری کند. ۴-ضوابط و معیارهای زباله سوز استانداردهای راهبری راندمان سوزاندن C.E باید حداقل ۵/۹۹ درصد باشد. راندمان سوزاندن با فرمول زیر محاسبه می‌شود: 100*=C.E درجه حرارت اتاقک اولیه باید بیش از C°1200 باشد. زمان ماند گاز در اتاقک ثانویه حداقل ۲ ثانیه در درجه حرارت بیش از C°1600 با حداقل ۷-۶ درصد اکسیژن در گاز دودکش (STACK GAS) باشد. استاندارد خروجی‌ها: استاندارد خروجی‌ها (تا زمان تدوین استاندارد ملی) مطابق با استاندارد جدول پیوست (۱-۲) باشد.
- در زباله سوزها باید تجهیزات مناسب برای کنترل آلودگی نصب شود.
- امکانات لازم برای ثبت و اندازه گیری و پایش کلیه خروجی‌های زباله سوز وجود داشته باشد.
- پسماندهایی که قرار است سوزانده شوند نباید با هیچ ماده گندزدای کلردار گندزدایی شوند. ترکیبات هالوژن دار و پلاستیک‌های کلردار نباید سوزانده شوند. پسماندهای حاوی فلزات سنگین نباید سوزانده شوند.
- ظروف تحت فشار و افشانه‌ها برای جلوگیری از انفجار نباید در داخل زباله سوز قرار گیرند.
- فلزات سمی در خاکستر حاصل از سوزاندن باید در مقادیر معین (قانونی) و مشخص شده در پسماندهای پزشکی ویژه (استانداردهای بین‌المللی) باشد.
- از زباله سوزهای دارای استاندارد و تایید شده با رعایت خروجی مندرج در جداول پیوست (۱-۲) استفاده شود.
- مقادیر زیاد پسماندهای شیمیایی واکنش دهنده نباید سوزانده شوند.
- املاح نقره و پسماندهای پرتونگاری و عکاسی نباید سوزانده شود.
- محل نصب زباله سوز بایستی به تایید سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت بهداشت برسد. روش محفظه سازی الف - این روش برای پسماندهای شیمیایی، دارویی و تیز و برنده کاربرد دارد. ب - داروهای سایتوتوکسیک را نیز می‌توان پس از محفظه سازی دفن نمود. شرح روش: یک ظرف پلاستیکی یا فلزی را تا سه چهارم از پسماند پر کرده سپس آن را با ماده ای مانند فوم پلاستیک - ماسه - سیمان سفید یا خاک رس پر می‌کنند و پس از خشک شدن ماده افزودنی، درب آن را محکم بسته و در محل چاله دفع می‌شود. پیوست ۳ جدول شماره ۱: ویژگی‌های ظروف و کیسه‌های تفکیک پسماندهای پزشکی ردیف نوع پسماند نوع ظرف رنگ ظرف برچسب ۱ عفونی کیسه پلاستیکی مقاوم زرد عفونی ۲ تیز و برنده استاندارد Safety Box زرد با درب قرمز تیر و برنده - دارای خطر زیستی ۳ شیمیایی و دارویی کیسه پلاستیکی مقاوم سفید یا قهوه ای شیمیایی و دارویی ۴ پسماند عادی کیسه پلاستیکی مقاوم سیاه عادی (جدول ۱-۲) استاندارد موقتی برای زباله سوزهای موجود و جدید آلاینده‌های خطرناک هوا استاندارد موقت خروجی منابع موجود منابع جدید دی اکسید / فوران ng TBQ/dscm یا ۲/۰ یا ng TBQ/dscm یا ۴۰/۰ دما در ورودی دستگاه کنترل ذرات معلق <یا مساوی ۴۰۰ درجه فارنهایت ng TBQ/dscm یا ۲/۰ جیوه mg/dscm130 mg/dscm45 مواد معلق mg/dscm ۳۴ (Mg/dscm ۰۱۵/۰) mg/dscm ۳۴ (Mg/dscm ۰۱۵/۰) فلزات نیمه فرار Mg/dscm240 Mg/dscm130 فلزات با فراریت کم Mg/dscm97 Mg/dscm97 اسید هیدروکلریک / گاز کلر Ppmv77 Ppmv21 هیدرو کربن‌ها Ppmv10 یا Ppmv100 منوکسید کربن Ppmv10 یا Ppmv100 منوکسید کربن راندمان انهدام و حذف برای منابع جدید و موجود، ۹۹/۹۹% برای هر کدام از اجزای آلی خطرناک طراحی شده است. برای منابعی که زائدات خطرناک را می سوزاند ¸FO20¸FO21¸FO22¸FO23¸FO26¸FO27 ۹۹/۹۹% اجزای آلی خطرناک طراحی می‌شود