تصویب‌نامه ضوابط مدیریت زیست‌محیطی پسماندهای بی‌فنیل‌های پلی‌کلره
بسمه تعالی با صلوات بر محمد و آل محمد وزارت صنایع و معادن سازمان حفاظت محیط زیست شورای عالی حفاظت محیط زیست در جلسه مورخ ۱۳۸۹/۹/۱۴ کمیسیون امور زیر بنایی، صنعت و محیط زیست پیشنهاد شماره ۲۲۹۶۱ - ۱ مورخ ۱۳۸۹/۶/۹ سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد ماده (۱۱) قانون مدیریت پسماندها - مصوب ۱۳۸۳ -، "ضوابط و روشهای مدیریت اجرایی زیست محیطی پیش از امحای پسماندهای حاوی و یا آلوده به بی فنیلهای پلی کلره" را به شرح زیر تصویب نمود: ماده ۱
- دراین مصوبه واژه‌ها و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: الف
- پسماند ویژه: به پسماندهایی که به دلیل بالا بودن حداقل یکی از خواص خطرناک از قبیل سمیت، بیماری زایی، قابلیت انفجار یا اشتعال، خورندگی و مشابه آن به مراقبت ویژه نیاز داشته باشند. ب
- بی فنیلهای پلی کلره: زیر مجموعه ای از مواد شیمیایی آلی مصنوعی موسوم به هیدروکربنهای کلره که فرمول شیمیایی آنها به صورت C2H(10-n)CLnمی‌باشد که در آن (n) تعداد اتمهای کلر در بازه (۱-۱۰) می‌باشد و نامهای تجاری آنها در پیوست شماره (۱) که به مهر دفتر هیات دولت تایید شده است، تصریح شده است. پ
- پسماندهای حاوی و یا آلوده به بی فنیلهای پلی کلره: پسماندهای ویژه ای از نوع جامد یا مایع که به نوعی به یکی از انواع بی فنیلهای پلی کلره آغشته می‌باشند. ت
- سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست ث
- اداره کل: اداره کل حفاظت محیط زیست استان ج
- آزمایشگاه معتمد: آزمایشگاههایی که صلاحیت آنها مورد تایید سازمان می‌باشد. چ
- (PPm): واحد غلظت شیمیایی و معادلی یک ذره در یک میلیون است ماده ۲
- موارد زیر به عنوان محتملترین محلهای تمرکز پسماندهای یاد شده تعیین می‌شوند: الف
- صنایع برق: ترانسفورماتورها، خازنها، سوئیچها، رگلاتورهای ولتاژ، قطع کننده‌های جریان، بالاست لامپها و کابلها ب
- تاسیسات صنعتی: ترانسفورماتورها. خازنها، رگلاتورهای ولتاژ، قطع کننده‌های جریان، بالاست لامپها، مایعات هادی حرارت، روغنهای هیدرولیک و سامانه‌های آ تش نشانی پ
- سامانه‌های راه‌آهن: ترانسفورماتورها، خازنها، رگلاتورهای ولتار و قطع کننده‌های جریان ت
- عملیات معادن زیرزمینی: روغنهای هیدرولیک و فنرهای اتصال به زمین ث
- تاسیسات نظامی: ترانسفورماتورها، خازنها، رگلاتورهای ولتاژ سیالات هیدرولیکی و سامانه‌های آتش نشانی ج
- ساختان‌های مسکونی یا تجاری: خازنها، قطع کننده‌های جریان، بالاست لامپها و سامانه‌های آتش نشانی زانویی‌ها و فیلترهای الاستیک، چسبهای مهرو موم، رنگها، بتن و گچ چ
- آزمایشگاههای تحقیقاتی:پمپهای خلاء، بالاست لامپها، خازنها، قطع کننده‌های جریان ح
- کارخانه‌های تولیدی وسایل الکترونیک: پمپهای خلاء، بالاست لامپها، خازنها، قطع کننده‌های جریان خ
- تاسیسات تخلیه پساب: پمپهای خلاء و موتورهای چاه د
- ایستگاههای خدمات خودرو: روغنهای مصرف شده ماده ۳
- فقط نمونه برداری و نتایج آزمایشهایی که در آزمایشگاههای معتمد سازمان انجام شوند، قابل استناد می‌باشند. تبصره
- مسئولیت نهایی کنترل و بررسی صحت و دقت روشها و آنالیز نمونه‌ها برعهده سازمان است. ماده ۴
- روغن یا تجهیزات حاوی بی فنیلهای پلی کلره با غلظت بیش از (ppm50) آلوده محسوب شده و باید جایگزین شوند. ماده ۵
- درصورت نشت هریک از تجهیزات حاوی و یا آلوده به بی فنیلهای پلی کلره، کلیه تجهیزات یادشده از جمله لباسهای آلوده به آنها پسماندهای ویژه محسوب می‌شوند و باید بعد از رعایت اصول صحیح بسته بندی و حمل و نقل ایمن به انبارهای مناسب برای نگهداری این مواد منتقل شوند. تبصره
- جهت کاهش خطر آلودگی محیط به بی فنیلهای پلی کلره در صورت نشت از تجهیزات حاوی این مواد نصب علائم هشدار دهنده بر روی تجهیزات مربوطه، بازدید و گزارش گیری دوره ای از وضعیت تجهیزات تا پیش از انتقال آنها به انبارها انجام شود. ماده ۶
- استفاده از کلیه تجهیزات حاوی و یا آلوده به بی فنیلهای پلی کلره در محلهایی که مواد غذایی در حال تولید و یا فرآوری هستند ممنوع می‌باشد. ماده ۷
- واردات و صادرات تجهیزات حاوی و یا آلوده به بی فنیلهای پلی کلره به استثنای موارد مربوط به مدیریت زیست محیطی آنها به عنوان پسماندهای ویژه ممنوع می‌باشد. ماده ۸
- برای از رده خارج سازی تجهیزات آلوده، اطمینان از بسته بودن کلیه دریچه‌های تخلیه روغن آلوده به بی فنیلهای پلی کلره و نصب برچسب اخطار در کنار این دریچه‌ها ضروری است. ماده ۹
- درهنگام از رده خارج سازی تجهیزات آلوده، افراد درمعرض تماس با بی فنیلهای پلی کلره باید مجهز به وسایل ایمنی فردی مناسب شامل دستکش، لباس یکسره غیرقابل نفوذ، کفش غیرقابل نفوذ و ماسک جهت جلوگیری از هرگونه تماس و استنشاق باشند. ماده ۱۰
- در صورت آلودگی خاک به بی فنیلهای پلی کلره باید از ورود بی فنیلهای پلی کلره موجود در خاک به سیستم فاضلاب جلوگیری شود و خاک به عنوان پسماند آلوده به بی فنیلهای پلی کلره محسوب گردد. ماده ۱۱
- روغنهای آلوده به بی فنیلهای پلی کلره باید به بشکه‌های مخصوص دارای استاندارد ملی کشور برای بسته بندی و حمل ونقل مواد ویژه با شماره استاندارد ایران (۲۹۲۵) منتقل گردند. ماده ۱۲
- استفاده مجدد ازکلیه وسایل و تجهیزاتی که برای انتقال روغنهای آلوده به بی فنیلهای پلی کلره به بشکه‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌اند، برای سایر مصارف ممنوع است. ماده ۱۳
- خازنها و ترانسفورماتورهای کوچک مستعمل و نیز پسماندهای جامد مانند خاک، ضایعات فلزی، پارچه و هرگونه ماده جامد آلوده به بی فنیلهای پلی کلره باید در کیسه‌های مناسب مقاوم بزرگ (bigbag) پیچیده و در بشکه‌هایی مطابق با ماده (۱۱) به صورت قائم و به شکلی که انتهای آنها به سمت بالا باشد، قرار داده شوند. ماده ۱۴
- خازنهای بزرگ باید به وسیله کیسه‌های مناسب مقاوم بزرگ (bigbag) بسته بندی و به صورت قائم به شکلی که انتهای آنها به سمت بالا باشد، قرار داده شوند. ماده ۱۵
- ترانسفورماتورهای بزرگ مستعمل باید ابتدا تخلیه شوند و به عنوان پسماند جامد آلوده به بی فنیلهای پلی کلره در کیسه‌های پلاستیکی مقاوم بسته بندی شوند. ماده ۱۶
- پس از تخلیه کامل روغن آلوده به بی فنیلهای پلی کلره، باید ترانسفورماتور تخلیه شده را تا حد ممکن از باقیمانده روغن پاک نمود به نحوی که غلظت آن بیش از (ppm50) نباشد. تبصره ۱
- برای پاکسازی ترانسفورماتور تخلیه شده از باقیمانده روغن باید حداقل سه بار فضای داخلی آن را با حلالی از نوع تری کلر وبنزن و یا نفت سفید پر و تخلیه نمود. تبصره ۲
- حداقل زمان لازم برای تخلیه در مورد ترانسفورماتورهای بزرگ درحدود (۴۸) ساعت است و برای پاکسازی لازم است حلال هر بار (۱۸) ساعت برای جذب روغن آلوده به بی فنیلهای پلی کلره در داخل ترانسفورماتور باقی بماند. تبصره ۳
- حلال استفاده شده برای پاکسازی تجهیزات آلوده به بی فنیلهای پلی کلره باید به عنوان پسماند آلوده به بی فنیلهای پلی کلره محسوب شود. ماده ۱۷
- برای حمل و نقل پسماندهای موضوع این مصوبه رعایت آیین‌نامه اجرایی حمل و نقل جاده ای مواد شیمیایی و خطرناک شماره ۴۴۸۷۰/ت۲۲۰۲۹ه- مورخ ۱۳۸۰/۱۲/۲۷ و سایر آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای مصوب الزامی است. ماده ۱۸
- متولی حمل و نقل پسماندهای موضع این مصوبه لازم است برنامه زمانبندی حمل و نقل را تهیه و پیش از انتقال به سازمان ارایه دهد. ماده ۱۹
- حمل و نقل پسماند حاوی یا آلوده به بی فنیلهای پلی کلره باید توسط شرکت‌های مجاز انجام شود. تبصره ۱
- شرکت حمل و نقل کننده موظف است درصورت بروز هرگونه سانحه بلافاصله سازمانهای امدادی، انتظامی و ادارات کل استانهای محل بروز حادثه، مبدا و مقصد را مطلع نماید. تبصره ۲
- همراهی خودرو ثانویه کمک رسانی مطابق پیوست شماره (۲) که به مهر "دفتر هیات دولت" تایید شده. الزامی است. ماده ۲۰
- بشکه‌ها و تجهیزات باید به صورت قائم برکف کانتینر و کنار یکدیگر قرار گیرند و با استفاده از تکیه گاه مناسب و تسمه مهار شوند. تبصره
- وسیله نقلیه مورد استفاده باید مسقف باشد. ماده ۲۱
- محفظه‌ها، کانتینرها و ساختان‌هایی که برای انبارکردن پسماندهای موضوع این مصوبه استفاده می‌شوند باید در مکانی مناسب محصور و قابل کنترل باشند. ماده ۲۲
- انبار نباید در نزدیکی مکانهای حساس نظیر بیمارستانها، مدارس، مناطق مسکونی، واحدهای تهیه و فرآوری مواد غذایی انسان وحیوانات، زمینهای کشاورزی و محلهای حساس از نظر زیست محیطی صورت گیرد. ماده ۲۳
- محل انبار باید مسقف، مجهز به درب اضطراری و در شرایط دمای C˚25یا کمتر باشد. ماده ۲۴ -ساختان‌ها یا کانتینرهای اختصاص داده شده برای انبار این نوع پسماندها باید از جنس پلاستیک سخت یا فلز باشند و مواد عایق مانند چوب و گچ نباید در ساختمان این نوع انبارها مورد استفاده قرار گیرد. ماده ۲۵
- کف، سقف و دیواره‌های انبار باید غیرقابل نفوذ و مقاوم به خوردگی باشند. کف باید شیبدار و منتهی به حوضچه‌های غیرقابل نفوذ و قابل تخلیه باشد. ماده ۲۶
- مکانهای انبارکردن باید به سیستم هشدار آتش سوزی و اطفای حریق مجهز باشند. دستورالعمل مقابله با آتش سوزی و پشتیبانی‌های لازم دیگر باید تهیه و درمحل قابل دسترس و قابل دید از جمله انبار، دفتر کار و واحد آتش نشانی نگهداری شود. ماده ۲۷
- ظروف و تجهیزات محتوی بی فنیلهای پلی کلره که در انبارها قرار داده می‌شوند باید دارای برچسب حاوی اطلاعات زیر باشند: الف
- در مورد پسماندهای جامد: نوع ماده جامد آلوده به بی فنیلهای پلی کلره مانند خاک، خاک اره، پارچه، شلنگ، پمپ و هر گونه شی ء مورد استفاده در انتقال و یا مورد کاربرد برای انبارکردن و سایر عملیات مدیریت صحیح زیست محیطی. ب
- در مورد پسماندهای مایع: نوع مایع یا روغنهای آلوده به بی فنیلهای پلی کلره. پ
- مبدا پسماند مانند نام کارخانه. ماده ۲۸
- مستند سازی جهت ورود و یا خروج مواد به انبار و بازرسی‌های مرتب دوره ای با هدف کنترل نشتی الزامی است. تبصره
- کلیه مستندات گزارش دهی در مراحل مختلف توسط واحد مسئول تهیه و به مراجع ذیربط ارائه می‌شود. ماده ۲۹
- انبارها باید حداقل دارای تابلوی مشخص کننده انبار پسماندهای ویژه، جعبه کمک‌های اولیه، محل تعویض لباس، حمام (دوش مخصوص شستشوی چشم)، سینی‌های فلزی بزرگ، مواد جاذب روغن، تخته بسته بندی (پالت) مناسب جهت بسته بندی و چینش وسیتم تهویه (دمنده و مکنده) باشند. ماده ۳۰
- بشکه‌ها باید بر روی تخته بسته بندی (پالت) مناسب قرار داده شوند. تبصره
- اگرچینش بشکه‌ها در داخل قفسه انجام شود، بشکه‌ها فقط در یک ردیف چیده شوند و درصورت حصول اطمینان از عدم تحرک بشکه‌ها و نیز پایداری چینش حداکثر تا دو ردیف انجام شود. ماده ۳۱
- کلیه دستگاهها و موسسات مشمول این ضوابط موظفند گزارش اقدامات انجام شده مربوط به هر فصل را به صورت مستند و سالانه به سازمان ارائه دهند. ماده ۳۲
- دستورالعملهای لازم برای اجرای این ضوابط توسط سازمان با هماهنگی دستگاههای ذیربط حداکثر ظرف مدت یک سال پس از تصویب این ضوابط تهیه خواهد شد. ماده ۳۳
- نظارت بر حسن اجرای این ضوابط بر عهده سازمان می‌باشد. محمد رضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور پیوست ۱ پیوست ۲ خودروی امدادرسانی در هنگام بروز حادثه بروز حادثه برای کامیون حامل بی فنیلهای پلی کلره باید مجهز به موارد زیر باشد: دو فرد آموزش یده و مجرب در امور مدیریت پسماند آلوده به بی فنیلهای چلی کلره. تابلوی هشدار:«خطر! لطفاً نزدیک نشوید». لباسهای حفاظتی چند لایه. دوبسته کیسه پلاستیکی. وسایل و ابزار جمع‌آوری روغن،خاک و اجزای آلوده پاک کننده‌های دست بدون آب سه جفت دستکش (وایتون یا نیتریل یا ویتریل) سه جفت پوتین لاستیکی خاک اره یا شن (یک بشکه ۲۰۰ لیتری) یا kg ۲۰۰ خاک دیاتومه دو بسته حوله کاغذی حلالهای پاک کننده منطقه آلوده پارچه نخی برای استفاده با حلال دو عدد بیل. مقداری صفحات پلاستیکی فهرست تلفنهای اضطراری شبانه روزی نسخه ای از جزوه حاضر بشکه‌های یدکی خالی با دهانه عریض تجهیزات ویژه انتقال روغن آلوده به بی فنیلهای پلی کلره به ظروف استاندارد ماسک پوشاننده کل صورت همراه با فیلتر مناسب کپسولهای آتش نشانی.