سیاستهای فرهنگی ـ اجتماعی بهینه‌سازی وضعیت خوابگاههای دانشجویان کشور
شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۵۰۲ مورخ ۱۳۸۱/۵/۲۲، سیاستهای فرهنگی - اجتماعی بهینه سازی وضعیت خوابگاههای دانشجویان کشور را به ایران شرح تصویب کرد: اهداف: ۱- ایجاد هماهنگی و همکاری در امر سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، اجرایی نظارتی به منظور توسعه و بهبود وضعیت خوابگاههای دانشجویی توسط دستگاهها، ذی ربط. ۲- احیاء، حفظ و ترویج فرهنگ اسلامی در محیط‌های خوابگاهی با استفاده روشهای کارآمد نظارتی و مدیریتی. ۳- ایجاد زمینه مساعد برای ارتقای سطح آگاهیها، توانمندیها و کشف استعداد‌های دانشجویان از طریق فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی در محیط خوابگاهها. ۴- فراهم سازی شرایط و تسهیلات مناسب اقتصادی، رفاهی و خدماتی برای استفاده دانشجویان در خوابگاهها. مولفه ۱: برنامههای فرهنگی - اجتماعی راهبرد۱:
برنامه‌ریزی برای استفاده مطلوب و هدفمند از اوقات فراغت دانشجویان در خوابگاهها و کشف و شکوفا نمودن استعدادها و تواناییهای آنان. سیاستهای اجرایی:
- استفاده از توان فکری و علمی دانشجویان برای برگزاری کلاسهای تقویتی و آمادگی آزمون سراسری با همکاری نهادهای ذیربط.
- برگزاری کلاسهای هنری و آموزشی و اجرای مسابقات و پیش‌بینی امکان عرضه محصولات هنری دانشجویان.
- جلب مشارکت و همکاری دانشجویان در انجام امور خیریه و عام‌المنفعه و آموزش رایگان دانش‌آموزان محروم با همکاری نهادهای ذیربط.
- تشویق دانشجویان به ورزش و گسترش فرهنگ ورزش همگانی.
- اتخاذ تدابیر مقتضی به منظور مهارت بخشی به دانشجویان در تحلیل مسائل فرهنگی - اجتماعی و سیاسی جامعه. راهبرد ۲:
تقویت و اعمال مدیریت فرهنگی در خوابگاهها و قانونمند کردن آن. سیاستهای اجرایی:
- استفاده بهینه از اساتید و محققان حوزوی و دانشگاهی برای اجرای برنامههای آموزشی، تبلیغی و فرهنگی در خوابگاهها.
- تعیین شاخص برای ارزیابی و نظارت بر وضعیت فرهنگی و اخلاقی دانشجویان در خوابگاهها.
- تدوین نظام مناسب ارزشیابی از عملکرد مسئولان فرهنگی خوابگاهها. راهبرد۳:
توجه به مسائل اخلاقی و تربیتی دانشجویان در خوابگاههای دانشجویی. سیاستهای اجرایی:
- اتخاذ تدابیر و تدوین سیاستها و برنامههای هماهنگ برای رشد و تعالی اخلاقی و فرهنگی دانشجویان و پیشگیری از ترویج مفاسد اخلاقی و مسخ هویت فرهنگی آنان.
- تاکید بر سیاستهای اقناعی و ارشادی به جای اعمال روشهای منع و دفع در مواجهه با معضلات فرهنگی و اخلاقی دانشجویان.
- تاکید بر اجرای آیین‌نامه انضباطی برای برخورد قاطع و قانونی با متخلفین شوونات اخلاقی و اسلامی در خوابگاههای دانشجویی.
- جذب و بکارگیری مشاورین روانشناس و خبره با گذراندن دوره‌های خاص، برای ارائه خدمات مشاوره ای در خوابگاهها.
- توسعه و تقویت ارتباط بین مدیران خوابگاهها و خانواده‌های دانشجویان به منظور هماهنگی بیشتر در رفع مشکلات آنان.
- جذب و استفاده بهینه از نیروهای مشاور برای آشنایی دانشجویان جدید الورود با معضلات و خطرات اخلاقی و فرهنگی شهرهای بزرگ. راهبرد ۴:
اتخاذ تدابیر مقتضی به منظور جلب مشارکت هر چه بیشتر دانشجویان در اداره مطلوب خوابگاهها و ارائه برنامه‌ها و طرحهای مختلف فرهنگی و اجتماعی. سیاستهای اجرایی:
- توسعه و تقویت تشکلهای علمی - فرهنگی و اجتماعی به منظور افزایش نشاط و بالندگی دانشجویان در خوابگاهها.
- نیاز سنجی از دانشجویان در مسائل عقیدتی، اخلاقی، عرفانی، فرهنگی، اجتماعی و اتخاذ تدابیر مناسب برای پاسخگویی به سوالات و شبهات آنان.
- تقویت روحیه مسئولیت پذیری، جمع‌گرایی و فرهنگ زندگی جمعی و پیوند‌های اجتماعی درمحیط خوابگاههای دانشجویی.
- گسترش امکانات اطلاع رسانی به دانشجویان در خوابگاهها.
- حمایت مادی و معنوی از دانشجویان فعال در اجرای برنامه‌ها و فعالیتهای فرهنگی - اجتماعی در خوابگاهها و معرفی چهره‌های پر تلاش و موفق. راهبر ۵:
تعمیق باورهای دینی و بنیه فرهنگی دانشجویان در خوابگاهها. سیاستهای اجرایی:
- اهتمام خاص در خصوص اجرای برنامههای فرهنگی و عبادی و برگزاری نشستهای دینی، برپایی نمایشگاهها و بزرگداشت مناسبتها و ایام الله.
- برگزاری اردوهای زیارتی - سیاحتی و گردشگری.
- گسترش معنویت و اخلاق، حفظ هویت دینی- ملی و بومی دانشجویان با تشویق آنان در امور فرهنگی سالم و سازنده از طریق ارائه برنامههای فرهنگی - معنوی و تفریحی. مولفه ۲: مدیریت و نظارت راهبرد:
بهبود مدیریت و نظارت بر خوابگاههای دانشجویی در ابعاد مختلف. سیاستهای اجرایی:
- تعیین شرایط؛ ضوابط و ویژگیهای خاص برای تصدی مسئولیت خوابگاهها بر اساس شایسته سالاری و تجربه زندگی در خوابگاههای دانشجویی.
- برنامه‌ریزی برای جذب و تربیت مدیران فرهنگی و تربیتی ماهر و متخصص به منظور مدیریت خوابگاهها و برگزاری آموزشهای ضمن خدمت برای آنان.
- نیاز سنجی از دانشجویان در موضوعات مختلف و به کارگیری شیوه‌های جدید مدیریتی در راستای رفع این نیازها و مشکلات.
- سوق دادن نظام مدیریتی خوابگاهها به سمت افزایش مشارکت دانشجویان دانشگاهها و رعایت عدالت در تخصیص فرصتها و امکانات.
- تدوین نظام کمّی و کیفی برای ارزیابی عملکرد مسئولان خوابگاهها.
- شناسایی، معرفی و تقدیر از مدیران و مسئولان مبدع، خلاق و نمونه خوابگاهها دانشجویی.
- ارائه گزارش در هر نیم سال تحصیلی به مسئولان عالی رتبه وزارتخانه‌های ذی ربط و روسای هر دانشگاه در خصوص خوابگاههای دانشجویی در ابعاد مختلف.
- نظارت بر حضور و غیاب دانشجویان و ورود و خروج سایر افراد به خوابگاههای دانشجویی.
- روشمند کردن نظارت بر وضعیت خوابگاهها در ابعاد مختلف. مولفه ۳: اقتصاد راهبرد:
توجه به مشکلات اقتصادی و معیشتی دانشجویان در خوابگاه به منظور فراهم کردن زمینه لازم برای فعالیتهای علمی، فرهنگی - دینی. سیاستهای اجرایی:
- برنامه‌ریزی جامع در خصوص گسترش کار دانشجویی (کاریابی) و مشارکت در امور مختلف برای رفع مشکلات اقتصادی دانشجویان از طریق دستگاههای اجرایی ذی ربط.
- ایجاد صندوق قرض الحسنه دانشجویی در خوابگاهها برای خدمات دهی به دانشجویان سراسر کشور.
- ایجاد زمینه لازم برای تسهیل دریافت وام از صندوق رفاه دانشجویی، سیستم بانکی کشور و صندوقهای قرض الحسنه دانشجویی در خوابگاهها. مولفه ۴: خدمات و رفاه راهبرد:
توجه به تامین و گسترش تسهیلات رفاهی و خدماتی و افزایش سطح بهداشت و نظافت عمومی خوابگاههای دانشجوی. سیاستهای اجرایی:
- جلب مشارکت دستگاههای اجرایی ذی ربط و مشارکت مردمی برای رفع معضلات رفاهی - خدماتی و بهداشتی خوابگاهها.
- توجه جدی به بهسازی فیزیکی - زیباسازی و ایجاد فضای سبز و سرویسهای بهداشتی و خدمات کمکهای اولیه و سرویسهای گرمایشی و سرمایشی.
- توسعه و تامین منابع، امکانات و تسهیلات لازم مورد نیاز دانشجویان در خوابگاههای دانشجویی (تغذیه، ایاب وذهاب، ارتباطات، امکانات آموزشی و مطالعاتی، ورزشی، هنری، کتابخانه و نماز خانه).
- گسترش فرهنگ حفظ و نگهداری مطلوب از امکانات خوابگاههای دانشجویی به عنوان اموال عمومی و همگانی.
- رعایت استاندارد در پذیرش تعداد دانشجو در هر خوابگاه به تناسب فضا و تعدا اتاق. مولفه ۵: توسعه خوابگاهها راهبرد ۱:
توسعه و احداث خوابگاههای جدید دانشجویی و تجهیز خوابگاههای فعلی. سیاستهای اجرایی:
- هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و نهادهای دولتی در خصوص حداکثر استفاده از امکانات و منابع برای احداث و تجهیز خوابگاهها.
- اهتمام به سرمایه‌گذاری جاری و عمرانی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و موسسات آموزش عالی غیر دولتی و غیر انتفاعی برای ساخت و تجهیز خوابگاههای دانشجویی.
- فراهم کردن زمینه سرمایه‌گذاری بخش غیر دولتی در احداث خوابگاههای دانشجویی از طریق تشویق خیّرین و نیز معافیتهای مالیاتی، معافیتهای عوارض شهرداری، اعطای تسهیلات بانکی با بهره اندک و تشویق و حمایت از سنت حسنه وقف برای توسعه خوابگاههای دانشجویی.
- پیشنهاد لوایح قانونی برای افزایش اعتبارات ساخت و ساز و تجهیز خوابگاههای دانشجویی. راهبرد ۲:
اهتمام نسبت به ساخت و تجهیز خوابگاهها مطابق با الگوی استاندارد خوابگاهها در ابعاد مختلف و حفظ فرهنگی اسلامی در فضای فیزیکی خوابگاهها. سیاستهای اجرایی:
- ارائه الگویی استاندارد از خوابگاه دانشجویی از لحاظ فیزیکی ومعنوی و امنیتی با توجه به ویژگیهای جسمی و روحی دانشجویان.
- رعایت خصوصیات معماری اسلامی و ملی در فضای کالبدی خوابگاهها.
- حتی المقدور کاهش فاصله مکانی میان دانشگاه و خوابگاه دانشجویی. راهبرد ۳:
رعایت عدالت در توزیع عادلانه امکانات و تسهیلات در خوابگاههای دانشجویی در سراسر کشور. سیاستهای اجرایی:
- تهیه شناسنامه ای از امکانات و تسهیلات رفاهی و خدماتی موجود در خوابگاههای دانشجویی و رفع معضلات موجود.
- بکارگیری تمام امکانات اجرایی دستگاهها و مراکز ذی ربط برای بهبود وضع خوابگاهها در ابعاد مختلف. تبصره وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ووزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی در مدت شش ماه پس از اصلاح آیین‌نامه‌های موجود، دستورالعمل اجرایی این سیاستها را تهیه و با امضای بالاترین مقام ابلاغی می‌کنند. رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی- سید محمد خاتمی