دستورالعمل درباره شاخص‌های سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه‌بندی اعتباری

مستندات قانونی:
بند (ت) ماده (۶) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲/۱۰/۳؛ وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است، با ایجاد سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری برای تجارت داخلی و خارجی، با همکاری ستاد و اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون ایران صدور، تمدید و ابطال کارت بازرگانی را از طریق سامانه فوق با هدف پیشگیری از بروز تخلفات و قاچاق کالا و ارز ساماندهی نماید.
ماده (۴) آیین‌نامه اجرایی مواد (۵) و (۶) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز موضوع تصویب‌نامه شماره ۴۶۴۴۳ /ت ۵۱۵۵۹ ه- مورخ ۱۳۹۵/۴/۲۳: به منظور ساماندهی امر صدور، تمدید و ابطال کارت‌های بازرگانی و جلوگیری از سوءاستفاده از آن‌ها از طریق کنترل رشته و میزان فعالیت و سقف اعتباری آن‌ها متناسب با رتبه اعتباری مربوط و همچنین تهیه، تنظیم و اعلام شاخص‌های مورد نیاز جهت اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری برای تجارت داخلی و خارجی، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است با همکاری دستگاه‌های موضوع بند (ت) ماده (۶) قانون و حسب مورد با همکاری وزارتخانه‌های دادگستری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان بورس و اوراق بهادار و سایر دستگاه‌های ذی ربط، سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری را برای تجارت داخلی و خارجی تهیه و اجرا نموده و مورد بهره‌برداری قرار دهد. تبصره ۱
دستگاه‌های ذی ربط موظفند بر اساس شاخص‌های تعیین شده، اطلاعات لازم جهت اعتبارسنجی اشخاص حقیقی و حقوقی را به صورت سیستمی و برخط از طریق سامانه جامع تجارت برای سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری ارسال نمایند. تبصره ۲
وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است رتبه اعتباری متقاضیان را تعیین و به روزرسانی نموده و امکان استعلام و دسترسی عموم به ویژه سازمان‌های مرتبط با تجارت داخلی و خارجی را به آن به صورت سیستمی و برخط فراهم نماید.
تعاریف:

ماده ۱

در این دستورالعمل، اصطلاحات زیر در معانی مشروح به کار می‌روند: الف) قانون: قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲ و اصلاحات بعدی آن. ب) ستاد: ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز موضوع ماده (۳) قانون. ج) اتاق: اتاق‌های بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و تعاون ایران د) متقاضی: شخص حقیقی یا حقوقی که اطلاعات و مدارک مورد نیاز را ارائه و اجازه دسترسی به آن‌ها را به منظور اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری می‌دهد.
شاخص‌های رتبه بندی اعتباری:

ماده ۲

رتبه بندی اعتباری در «سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری» بر اساس سه دسته شاخص مسئولیت پذیری، وضعیت مالی و وضعیت کسب و کار برای هر متقاضی انجام می‌شود. ماده ۳
شاخص مسئولیت پذیری با استعلام سیستمی از سامانه ملی سنجش اعتبار مندرج در ماده (۲) آیین‌نامه نظام سنجش اعتبار موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۱۱۸۲۹ / ت ۳۹۳۹۶ ه- مورخ ۱۳۸۶/۱۲/۲۶ دریافت می‌شود. بدین منظور سامانه مذکور داده‌های مربوط به سوابق تعهدات مالی اشخاص را از بانک‌ها، بیمه‌ها و دیگر دستگاه‌های مرتبط دریافت و پس از انجام پردازش‌های لازم، میزان مسئولیت پذیری متقاضی را محاسبه می‌کند. ماده ۴
شاخص‌های وضعیت مالی طبق جدول زیر بر اساس اطلاعات صورت‌های مالی حسابرسی شده نزد سامانه حسابداران رسمی (سحر) یا با استعلام سیستمی از سازمان امور مالیاتی کشور محاسبه می‌شود که اطلاعات مذکور قبلاً طبق تکالیف قانونی مربوط از جمله ماده (۳) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده ۹۵ قانون مالیات‌های مستقیم، توسط متقاضی به مراجع ذی ربط اظهار شده است. شاخص‌های وضعیت مالی حوزه شاخص توضیحات نسبت‌های نقدینگی نسبت جاری جمع دارایی‌های جاری جمع بدهی‌های جاری نسبت نقدی جمع دارایی‌های جاری نقد جمع بدهی‌های جاری نسبت‌های اهرمی نسبت بدهی جمع بدهی‌ها جمع دارایی‌ها نسبت‌های فعلیت نسبت گردش کل دارایی‌ها درآمد عملیاتی میانگین جمع دارایی‌های ابتدا و انتهای دوره نسبت‌های سودآوری نسبت سود به فروش سود خالص درآمد عملیاتی نسبت بازده حقوق صاحبان سهام سود خالص میانگین جمع حقوق صاحبان سهام ابتدا و انتهای دوره سرمایه جمع حقوق صاحبان سهام جریان وجوه نقد مجموع خالص ورود وجه نقد عملیاتی و دریافتی (در نبود صورت جریان وجوه نقد: اختلاف دارایی نقد ابتدا و انتهای دوره) ماده ۵
شاخص‌های کسب و کار در چهار حوزه «مدیریت و راهبری»، «عملکرد اقتصادی و تجاری»، «عملکرد اجتماعی و تشکلی» و «دورنمای کسب و کار» طبق جدول زیر توسط کارشناسان مرکز رتبه بندی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با هر یک از موسسات رتبه بندی موضوع بند ۲۱ ماده (۱) قانون بازار اوراق بهادار با ارزیابی اسناد و مدارک مربوط تعیین می‌شود. تبصره
جزئیات و ضرایب مربوط به هر شاخص توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، ستاد و حسب مورد مرکز رتبه بندی اتاق مذکور یا موسسه رتبه بندی تعیین و اعلام خواهد شد. شاخص‌های وضعیت کسب و کار حوزه شاخص توضیحات مدیریت و راهبری پیشینه سابقه‌های تاسیس، فعالیت و کارت بازرگانی وضعیت مدیران مدرک تحصیلی، تجربه کاری و گواهی دوره‌های تخصصی اعضای هیات مدیره و مدیران ارشد نظام مدیریتی نظامنامه کیفیت، عضویت در بورس، استانداردها، گواهینامه‌ها، جوایز معتبر و گزارش‌های بازخورد برنامه‌ریزی راهبری استقرار حاکمیت شرکتی، مدیریت زنجیره ارزش، برنامه‌ریزی بلندمدت و توجه به تحقیق و توسعه عملکرد اقتصادی و تجاری وضعیت تولید میزان و تنوع تولید، سهم دانش در تولید و روند و ترکیب ارزش افزوده وضعیت اشتغال تعداد افراد شاغل و سطح تحصیلات، تخصص، تجربه و سرانه دستمزد آن‌ها وضعیت بهره وری بهره وری سرمایه، انرژی و نیروری کار و رقابت پذیری در آن‌ها وضعیت صادرات ارزش صادرات، تنوع اقلام صادراتی و بازارهای هدف و سهم صارات وضعیت واردات ارزش واردات، نوع اقلام وارداتی و سهم واردات حسن رفتار تجاری نداشتن سوء رفتار تجاری، تخلفات گمرکی و قاچاق کالا و ارز عملکرد اجتماعی و تشکلی تشکل گرایی عضویت و مشارکت فعال در اتحادیه‌ها و تشکل‌های صنفی، هیات نمایندگان اتاق، کمیسیون‌های تخصصی و اتاق‌های مشترک فعلیت‌های عام المنفعه و محرومیت زدایی عضویت در انجمن‌های خیریه، میزان فعالیت‌های عام المنفعه، سرمایه‌گذاری در مناطق محروم و توسعه مسئولیت پذیری اجتماعی دورنمای کسب و کار رونق موضوع فعالیت پیش‌بینی رونق موضوع فعالیت در آینده
سایر مقررات:

ماده ۶

به منظور «کنترل رشته فعالیت» مذکور در ماده (۴) آیین‌نامه اجرایی مواد (۵) و (۶) قانون، رشته فعالیت و تغییرات آن در «سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری» ثبت و شاخص‌های کسب و کار با در نظر گرفتن آن تعیین می‌شود. ماده ۷
به منظور «کنترل میزان فعالیت» مذکور در ماده (۴) آیین‌نامه اجرایی مواد (۵) و (۶) قانون، سقف واردات هر بازرگان بر اساس رتبه اعتباری تعیین و در هنگام ثبت سفارش کنترل خواهد شد که حداقل آن برای سال اول ۵۰۰ هزار دلار و برای سال دوم ۲ میلیون دلار است. برای واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره‌برداری در واردات کالاهای مرتبط با موضوع فعالیت، سقف واردات در نظر گرفته نخواهد شد. ماده ۸
در صورت ارائه گواهی مبنی بر نداشتن بدهی گمرکی و تعیین تکلیف بدهی مالیاتی پس از استعلام از گمرک جمهوری اسلامی ایران و سازمان امور مالیاتی کشور، سقف واردات به میزان مبلغ وارداتی که بدهی‌های گمرکی و مالیاتی آن تسویه شده است، مجدداً قابل استفاده خواهد بود. ماده ۹
وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است با همکاری گمرک جمهوری اسلامی ایران، امکان اصلاح ثبت سفارش‌هایی که وارداتی مابه ازای آن‌ها صورت نگرفته است را بر اساس استعلام سیستمی از سامانه جامع امور گمرکی فراهم نماید. ماده ۱۰
وزارت صنعت، معدن و تجارت مسئول حسن اجرای این دستورالعمل بوده و موظف است گزارش سالانه آن را به ستاد ارایه کند.

دستورالعمل درباره شاخص‌های سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه‌بندی اعتباری

مستندات قانونی:
بند (ت) ماده (۶) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲/۱۰/۳؛ وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است، با ایجاد سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری برای تجارت داخلی و خارجی، با همکاری ستاد و اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون ایران صدور، تمدید و ابطال کارت بازرگانی را از طریق سامانه فوق با هدف پیشگیری از بروز تخلفات و قاچاق کالا و ارز ساماندهی نماید.
ماده (۴) آیین‌نامه اجرایی مواد (۵) و (۶) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز موضوع تصویب‌نامه شماره ۴۶۴۴۳ /ت ۵۱۵۵۹ ه- مورخ ۱۳۹۵/۴/۲۳: به منظور ساماندهی امر صدور، تمدید و ابطال کارت‌های بازرگانی و جلوگیری از سوءاستفاده از آن‌ها از طریق کنترل رشته و میزان فعالیت و سقف اعتباری آن‌ها متناسب با رتبه اعتباری مربوط و همچنین تهیه، تنظیم و اعلام شاخص‌های مورد نیاز جهت اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری برای تجارت داخلی و خارجی، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است با همکاری دستگاه‌های موضوع بند (ت) ماده (۶) قانون و حسب مورد با همکاری وزارتخانه‌های دادگستری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان بورس و اوراق بهادار و سایر دستگاه‌های ذی ربط، سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری را برای تجارت داخلی و خارجی تهیه و اجرا نموده و مورد بهره‌برداری قرار دهد. تبصره ۱
دستگاه‌های ذی ربط موظفند بر اساس شاخص‌های تعیین شده، اطلاعات لازم جهت اعتبارسنجی اشخاص حقیقی و حقوقی را به صورت سیستمی و برخط از طریق سامانه جامع تجارت برای سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری ارسال نمایند. تبصره ۲
وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است رتبه اعتباری متقاضیان را تعیین و به روزرسانی نموده و امکان استعلام و دسترسی عموم به ویژه سازمان‌های مرتبط با تجارت داخلی و خارجی را به آن به صورت سیستمی و برخط فراهم نماید.
تعاریف:

ماده ۱

در این دستورالعمل، اصطلاحات زیر در معانی مشروح به کار می‌روند: الف) قانون: قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۱۳۹۲ و اصلاحات بعدی آن. ب) ستاد: ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز موضوع ماده (۳) قانون. ج) اتاق: اتاق‌های بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و تعاون ایران د) متقاضی: شخص حقیقی یا حقوقی که اطلاعات و مدارک مورد نیاز را ارائه و اجازه دسترسی به آن‌ها را به منظور اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری می‌دهد.
شاخص‌های رتبه بندی اعتباری:

ماده ۲

رتبه بندی اعتباری در «سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری» بر اساس سه دسته شاخص مسئولیت پذیری، وضعیت مالی و وضعیت کسب و کار برای هر متقاضی انجام می‌شود. ماده ۳
شاخص مسئولیت پذیری با استعلام سیستمی از سامانه ملی سنجش اعتبار مندرج در ماده (۲) آیین‌نامه نظام سنجش اعتبار موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۱۱۸۲۹ / ت ۳۹۳۹۶ ه- مورخ ۱۳۸۶/۱۲/۲۶ دریافت می‌شود. بدین منظور سامانه مذکور داده‌های مربوط به سوابق تعهدات مالی اشخاص را از بانک‌ها، بیمه‌ها و دیگر دستگاه‌های مرتبط دریافت و پس از انجام پردازش‌های لازم، میزان مسئولیت پذیری متقاضی را محاسبه می‌کند. ماده ۴
شاخص‌های وضعیت مالی طبق جدول زیر بر اساس اطلاعات صورت‌های مالی حسابرسی شده نزد سامانه حسابداران رسمی (سحر) یا با استعلام سیستمی از سازمان امور مالیاتی کشور محاسبه می‌شود که اطلاعات مذکور قبلاً طبق تکالیف قانونی مربوط از جمله ماده (۳) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده ۹۵ قانون مالیات‌های مستقیم، توسط متقاضی به مراجع ذی ربط اظهار شده است. شاخص‌های وضعیت مالی حوزه شاخص توضیحات نسبت‌های نقدینگی نسبت جاری جمع دارایی‌های جاری جمع بدهی‌های جاری نسبت نقدی جمع دارایی‌های جاری نقد جمع بدهی‌های جاری نسبت‌های اهرمی نسبت بدهی جمع بدهی‌ها جمع دارایی‌ها نسبت‌های فعلیت نسبت گردش کل دارایی‌ها درآمد عملیاتی میانگین جمع دارایی‌های ابتدا و انتهای دوره نسبت‌های سودآوری نسبت سود به فروش سود خالص درآمد عملیاتی نسبت بازده حقوق صاحبان سهام سود خالص میانگین جمع حقوق صاحبان سهام ابتدا و انتهای دوره سرمایه جمع حقوق صاحبان سهام جریان وجوه نقد مجموع خالص ورود وجه نقد عملیاتی و دریافتی (در نبود صورت جریان وجوه نقد: اختلاف دارایی نقد ابتدا و انتهای دوره) ماده ۵
شاخص‌های کسب و کار در چهار حوزه «مدیریت و راهبری»، «عملکرد اقتصادی و تجاری»، «عملکرد اجتماعی و تشکلی» و «دورنمای کسب و کار» طبق جدول زیر توسط کارشناسان مرکز رتبه بندی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با هر یک از موسسات رتبه بندی موضوع بند ۲۱ ماده (۱) قانون بازار اوراق بهادار با ارزیابی اسناد و مدارک مربوط تعیین می‌شود. تبصره
جزئیات و ضرایب مربوط به هر شاخص توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، ستاد و حسب مورد مرکز رتبه بندی اتاق مذکور یا موسسه رتبه بندی تعیین و اعلام خواهد شد. شاخص‌های وضعیت کسب و کار حوزه شاخص توضیحات مدیریت و راهبری پیشینه سابقه‌های تاسیس، فعالیت و کارت بازرگانی وضعیت مدیران مدرک تحصیلی، تجربه کاری و گواهی دوره‌های تخصصی اعضای هیات مدیره و مدیران ارشد نظام مدیریتی نظامنامه کیفیت، عضویت در بورس، استانداردها، گواهینامه‌ها، جوایز معتبر و گزارش‌های بازخورد برنامه‌ریزی راهبری استقرار حاکمیت شرکتی، مدیریت زنجیره ارزش، برنامه‌ریزی بلندمدت و توجه به تحقیق و توسعه عملکرد اقتصادی و تجاری وضعیت تولید میزان و تنوع تولید، سهم دانش در تولید و روند و ترکیب ارزش افزوده وضعیت اشتغال تعداد افراد شاغل و سطح تحصیلات، تخصص، تجربه و سرانه دستمزد آن‌ها وضعیت بهره وری بهره وری سرمایه، انرژی و نیروری کار و رقابت پذیری در آن‌ها وضعیت صادرات ارزش صادرات، تنوع اقلام صادراتی و بازارهای هدف و سهم صارات وضعیت واردات ارزش واردات، نوع اقلام وارداتی و سهم واردات حسن رفتار تجاری نداشتن سوء رفتار تجاری، تخلفات گمرکی و قاچاق کالا و ارز عملکرد اجتماعی و تشکلی تشکل گرایی عضویت و مشارکت فعال در اتحادیه‌ها و تشکل‌های صنفی، هیات نمایندگان اتاق، کمیسیون‌های تخصصی و اتاق‌های مشترک فعلیت‌های عام المنفعه و محرومیت زدایی عضویت در انجمن‌های خیریه، میزان فعالیت‌های عام المنفعه، سرمایه‌گذاری در مناطق محروم و توسعه مسئولیت پذیری اجتماعی دورنمای کسب و کار رونق موضوع فعالیت پیش‌بینی رونق موضوع فعالیت در آینده
سایر مقررات:

ماده ۶

به منظور «کنترل رشته فعالیت» مذکور در ماده (۴) آیین‌نامه اجرایی مواد (۵) و (۶) قانون، رشته فعالیت و تغییرات آن در «سامانه یکپارچه اعتبارسنجی و رتبه بندی اعتباری» ثبت و شاخص‌های کسب و کار با در نظر گرفتن آن تعیین می‌شود. ماده ۷
به منظور «کنترل میزان فعالیت» مذکور در ماده (۴) آیین‌نامه اجرایی مواد (۵) و (۶) قانون، سقف واردات هر بازرگان بر اساس رتبه اعتباری تعیین و در هنگام ثبت سفارش کنترل خواهد شد که حداقل آن برای سال اول ۵۰۰ هزار دلار و برای سال دوم ۲ میلیون دلار است. برای واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره‌برداری در واردات کالاهای مرتبط با موضوع فعالیت، سقف واردات در نظر گرفته نخواهد شد. ماده ۸
در صورت ارائه گواهی مبنی بر نداشتن بدهی گمرکی و تعیین تکلیف بدهی مالیاتی پس از استعلام از گمرک جمهوری اسلامی ایران و سازمان امور مالیاتی کشور، سقف واردات به میزان مبلغ وارداتی که بدهی‌های گمرکی و مالیاتی آن تسویه شده است، مجدداً قابل استفاده خواهد بود. ماده ۹
وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است با همکاری گمرک جمهوری اسلامی ایران، امکان اصلاح ثبت سفارش‌هایی که وارداتی مابه ازای آن‌ها صورت نگرفته است را بر اساس استعلام سیستمی از سامانه جامع امور گمرکی فراهم نماید. ماده ۱۰
وزارت صنعت، معدن و تجارت مسئول حسن اجرای این دستورالعمل بوده و موظف است گزارش سالانه آن را به ستاد ارایه کند.