دستورالعمل اجرایی حساب ذخیره ارزی
جلسه هیات امنای حساب ذخیره ای در تاریخ ۱۳۸۵/۲/۱۹، با حضور آقایان: شیبانی، رهبر، سعیدلو، طهماسبی، مظاهری، نوربخش، خلیلیان، رحمتی، دژپسند و طبیب نیا تشکیل شد. در این جلسه، پس از بحث و بررسی پیرامون موضوعات دستور جلسه و سایر مسایل مرتبط با حساب، موارد زیر مورد تصمیم‌گیری قرار گرفت: ۱
- دستورالعمل اجرایی بخش پنجم بند (۷) تبصره (۲) قانون بودجه سال ۱۳۸۵ کل کشور (سپرده گذاری ۳ میلیارد دلار از منابع حساب ذخیره ارزی در بانک‌های توسعه صادرات و صنعت و معدن) مورد بحث و بررسی قرار گرفت و پس از انجام اصلاحات لازم، به شرح پیوست شماره (۱) به تصویب رسید. ۲
- دستورالعمل اجرایی ماده (۶) آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) قانون برنامه چهارم توسعه (موضوع اختصاص ۱۰ درصد از منابع قابل تخصیص حساب ذخیره ارزی به بخش کشاورزی) مورد بحث و بررسی قرار گرفت و ضمن تصویب دستورالعمل مذکور، به شرح پیوست شماره (۲)، مقرر شد:
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منابع مورد نیاز بانک کشاورزی را در چارچوب دستورالعمل مورد اشاره در این بند، به تدریج و متناسب با درخواست‌های ارایه شده و وضعیت مانده موجودی حساب ذخیره ارزی، در اختیار آن بانک قرار دهد.
- بانک کشاورزی به عنوان بانک عامل به طور کامل بر مصرف بهینه منابع مذکور، نظارت خواهد داشت. ۳
- درخواست شماره ۱۹۴۲ /۸۴ مورخ ۱۳۸۴/۱۲/۲۰ وزارت کشاورزی در خصوص اعطای تسهیلات به شرکت تعاونی تولید کنندگان پسته رفسنجان، مطرح شد و با توجه به درخواست بانک عامل (بانک کشاورزی) مبنی بر خارج شدن موضوع از دستور و تایید این امر از سوی نماینده دستگاه اجرایی، موضوع از دستور کار خارج شد. فرهاد رهبر معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان پیوست شماره (۱) دستورالعمل اجرایی قسمت پنجم بند (۷) تبصره (۲) قانون بودجه سال ۱۳۸۵ کل کشور مقدمه به منظور تامین مالی طرح‌های بزرگ صنعتی و معدنی و توسعه صنایع تبدیلی کشور، توسعه صادرات کالا، خدمات و خدمات فنی و مهندسی و نیز، برای تامین منابع مالی شرکتهای پیمانکاری شرکت کننده در مناقصه‌های بین‌المللی و سرمایه‌گذاری شرکتهای ایرانی در خارج از کشور از محل تسهیلات موضوع پاراگراف پنجم بند (۷) تبصره (۲) قانون بودجه سال ۱۳۸۵ کل کشور و به استناد مصوبه شماره ۱۱۳۳۶/ت ۳۴۹۳۷ه- مورخ ۱۳۸۵/۲/۹ هیات محترم وزیران، به بانک‌های صنعت و معدن و توسعه صادرات ایران اجازه داده می‌شود در چارچوب این دستورالعمل نسبت به اعطای تسهیلات ارزی به متقاضیان واجد شرایط، اقدام کنند. ۱ (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۵/۲۸)
- تعاریف: ۱-۱- طرح‌های بزرگ صنعتی و معدنی: طرح‌های با اشتغال زایی بیش از ۵۰ نفر. ۲-۱- صنایع تبدیلی: طرح‌هایی که مواد اولیه آن از بخش کشاورزی تامین می‌شود. ۳-۱- سرمایه‌گذاری در خارج از کشور: ایجاد و یا مشارکت در ایجاد یا توسعه واحدهای تولیدی، خدماتی و یا طرح‌های زیر بنایی خارج از کشور. ۴-۱- بانک خارجی: بانک فعال در عملیات بانکی بین‌المللی در سایر کشورها. ۵-۱- صندوق: صندوق ضمانت صادرات ایران. ۶-۱- بانک عامل: بانک‌های توسعه صادرات ایران و صنعت و معدن. ۷-۱- اشخاص مجاز: شرکتهای داخلی، صادر کنندگان، خریداران خارجی کالاها و خدمات صادراتی ایران، شرکتهای پیمانکاری ایرانی شرکت کننده در مناقصه‌های بین‌المللی و شرکتهای ایرانی سرمایه گذار در کشورهای خارجی. ۲
- فعالیت‌های قابل قبول: ۱- فعالیت‌های صنعتی و معدنی و صنایع تبدیلی ۲- صادرات کالا، خدمات و خدمات فنی و مهندسی ۳- فعالیت‌های سرمایه‌گذاری در خارج از کشور تبصره (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۵/۲۸)
- اعطای تسهیلات به صادرات در قالب اعتبار فروشنده (Supplier Credit) و اعتبار خریدار (Credit Buyer) و تسهیلات قبل از حمل مجاز است. ۳
- ضوابط اعطای تسهیلات: ۱ -۳ - بانک‌های عامل می‌توانند به تشخیص و مسئولیت خود به اشخاص مجاز برای فعالیت‌های موضوع بند (۲) این دستورالعمل، تسهیلات اعطا کنند. ۲ -۳ - بانک‌های عامل می‌توانند برای تامین مالی بخش ایرانی سرمایه گذاری‌های جند ملیتی در سایر کشورها با بانک‌های خارجی تسهیلات دهنده در آن پروژه‌ها، مشارکت- هماهنگی یا به صورت مستقل یا سندیکایی، تسهیلات اعطا کنند. ۳ -۳ - توجیه فنی، اقتصادی و مالی طرح‌های متقاضیان واجد شرایط، پس از تایید وزارتخانه تخصصی ذی ربط، باید توسط بانک‌های عامل نیز تایید شود. ۴ -۳ - اعتبارات اعطایی از این محل برای تامین مالی طرح‌های بزرگ صنعتی و معدنی حداکثر معادل هشتاد و پنج (۸۵) درصد هزینه کل طرح خواهد بود و متقاضی موظف است حداقل پانزده (۱۵) درصد از هزینه کل طرح را در طول مدت اجرای طرح به عنوان سهم آورده خود تامین کند. تبصره ۱
- در خصوص طرح‌های سرمایه‌گذاری در خارج از کشور، سهم آورده متقاضی حداقل پانزده (۱۵) درصد کل مبلغ سرمایه‌گذاری طرح خواهد بود. تبصره ۲
- در خصوص طرح‌های سرمایه‌گذاری در خارج از کشور که با مشارکت سرمایه گذاران ایرانی و خارجی اجرا می‌شود، حداکثر میزان تامین مالی طرح ۸۵ درصد سهم الشرکه طرف ایرانی خواهد بود. ۵ -۳ - تمام متقاضیان استفاده از تسهیلات موضوع این دستورالعمل موظف به رعایت مفاد قانون حداکثر استفاده از توان فنی، مهندسی، تولیدی، صنعتی و اجرایی کشور- مصوب ۱۳۷۵/۱۲/۱۲ هستند. ۶ -۳ - اعطای تسهیلات ارزی به طرح‌های سرمایه‌گذاری در خارج از کشور، منوط به وجود قوانین یا مقررات حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی قابل قبول در کشور سرمایه پذیر، به تشخیص بانک عامل، خواهد بود. ۷ -۳ - تسهیلات مورد نظر برای سرمایه‌گذاری در خارج از کشور و همچنین صادرات به صورت اعتبار خریدار، صرفاً به کشورهایی اعطا خواهد شد که فاقد تعهدات معوق سامان نیافته باشند. تبصره
- فهرست این کشورها توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌شود. ۸ (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۵/۲۸) -۳ - بانک‌های عامل مکلف هستند، به تشخیص و مسئولیت خود؛ تضمین کافی (اعم از داخلی و خارجی) برای بازپرداخت اقساط اصل و سود تسهیلات پرداختی موضوع این دستورالعمل را اخذ کنند. تبصره (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۵/۲۸)
- اعطای تسهیلات برای سرمایه‌گذاری در خارج از کشور و صادرات به صورت اعتبار خریدار یا فروشنده، با تضمین بازپرداخت توسط بانک‌های خارجی یا شرکتهای بیمه ای خارجی یا داخلی معتبر یا صندوق و با تشخیص بانک عامل یا اخذ وثایق کافی از سرمایه گذار، بلامانع است. ۴
- شرایط تسهیلات: ۱-۴- دوره استفاده از تسهیلات موضوع این دستورالعمل، حداکثر چهار (۴) سال، دوره تنفس حداکثر یک سال و دوره بازپرداخت حداکثر هفت (۷) سال خواهد بود. مجموع دوره‌های استفاده، تنفس و بازپرداخت، به تشخیص بانک عامل، از حداکثر ده (۱۰) سال تجاوز نخواهد کرد. تبصره ۱ (اصلاحی ۱۳۸۵/۰۵/۲۸)
- دوره تامین مالی برای صادرات کالاهای مصرفی حداکثر دو (۲) سال و برای صادرات کالاهای سرمایه ای به ازای عمر مفید آن حداکثر هفت (۷) سال خواهد بود. تبصره ۲ (الحاقی ۱۳۸۵/۰۵/۲۸)
- اعطای این تسهیلات بدون استفاده از گشایش اعتبار اسنادی، بلامانع است. ۵
- نرخ سود: ۱-۵- نرخ سود مورد انتظار تسهیلات اعطایی براساس تفاهم بانک عامل و تسهیلات گیرنده، به طور عام نرخ بین بانکی ارزهای مربوط در بازار بین‌المللی (Libor) به اضافه حداکثر ۲ (دو) درصد یا CIRR به اضافه حداکثر ۲ (دو) درصد در سال خواهد بود. در خصوص تسهیلات ارزی اعطایی به صادرات، بانک عامل با توافق تسهیلات گیرنده می‌تواند علاوه بر دو نرخ یاد شده، نرخ بهره بین بانکی اتحادیه اروپایی (Euribor) به اضافه حداکثر دو (۲) درصد را نیز به عنوان نرخ مبنا برای محاسبه سود تسهیلات مورد استفاده قرار دهد. تبصره
- در خصوص تامین اعتبار آن دسته از طرح‌های بزرگ صنعتی و معدنی که دوره تامین مالی آنها (شامل دوره استفاده، تنفس و بازپرداخت) بیش از هفت (۷) سال است، نرخ سود مورد انتظار معادل نرخ بین بانکی ارزهای مربوط در بازار بین‌المللی (Libor) به اضافه حداکثر سه (۳) درصد و برای سایر طرح‌ها، نرخ بین بانکی ارزهای مربوط در بازار بین‌المللی (Libor) به اضافه حداکثر دو (۲) درصد خواهد بود. ۶
- گزارش عملکرد: بانک‌های عامل موظف هستند گزارش عملکرد تسهیلات اعطایی موضوع این دستورالعمل را- هر سه ماه- برای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (دبیرخانه هیات امنای حساب ذخیره ارزی) و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، ارسال کنند. پیوست شماره (۲) "دستورالعمل اجرایی موضوع ماده (۶) آیین‌نامه اجرایی ماده (۱) قانون برنامه چهارم توسعه" به استناد بند "ه-" ماده (۱) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ماده (۶) آیین‌نامه اجرایی آن در خصوص تامین بخشی از هزینه سرمایه‌گذاری طرح‌های موجه کشاورزی و سرمایه در گردش طرح‌های کشاورزی که با هدف توسعه صادرات انجام می‌شود، بانک کشاورزی به عنوان بانک عامل اعطا کننده تسهیلات ارزی- ریالی از محل حساب ذخیره ارزی در قالب یکی از عقود قانون عملیات بانکی بدون ربا با رعایت شرایط زیر و سایر مقررات مربوط نسبت به اعطای تسهیلات اقدام خواهد کرد: ۱
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران وجوه مصوب توسط هیات امنای حساب ذخیره ارزی (به میزان حداقل ده (۱۰) درصد از منابع قابل تخصیص حساب ذخیره ارزی به بخش غیردولتی) را برای اعطای تسهیلات (ارزی- ریالی) در اختیار بانک کشاورزی قرار خواهد داد؛ تا در چارچوب مفاد این دستورالعمل به متقاضیان پرداخت شود. ۲
- وزارتخانه تخصصی طرح‌های مشمول این دستورالعمل، وزارت جهاد کشاورزی و بانک عامل نیز بانک کشاورزی است. ۳
- تسهیلات مزبور صرفاً برای تامین بخشی از هزینه‌های ارزی- ریالی سرمایه‌گذاری در طرح‌های موجه بخش کشاورزی، در فعالیت‌های فرآوری محصولات کشاورزی، صنایع مکانیزاسیون کشاورزی و دام و طیور و تامین سرمایه در گردش طرح‌هایی که با هدف توسعه صادرات انجام می‌شود، پرداخت خواهد شد. ۴
- حداکثر پنجاه (۵۰) درصد از منابع موضوع بند (۱) این دستورالعمل قابل تسعیر به ریالی خواهد بود. تبدیل ارز به ریال در زمان پرداخت تسهیلات اعطایی مجاز است. ۵
- دوره استفاده از تسهیلات و راه اندازی آزمایشی برای سرمایه‌گذاری ثابت حداکثر سه (۳) سال، دوره تنفس حداکثر یک سال و دوره بازپرداخت حداکثر هفت (۷) سال خواهد بود. در هر حال، مجموع دوره تامین مالی از ده (۱۰) سال تجاوز نخواهد کرد. تبصره
- در خصوص سرمایه در گردش طرح‌های صادراتی بخش کشاورزی دوره تامین مالی، با توجه به شرایط طرح و با تشخیص بانک عامل حداکثر دو (۲) سال خواهد بود. ۶
- مسئولیت کامل وصول تسهیلات و بازپرداخت ارزی آن به حساب ذخیره ارزی با بانک عامل است و هیچ گونه اعلام و ادعای لاوصول بودن تسهیلات اعطایی از جانب بانک عامل پذیرفته نیست. ۷
- پرداخت سهم ریالی تسهیلات به تدریج و براساس پیشرفت فیزیکی طرح صورت می‌گیرد. ۸
- استفاده از وجوه ارزی این دستورالعمل منوط به گشایش اعتبار اسنادی طبق ضوابط و مقررات کلی حساب ذخیره ارزی است. ۹
- متقاضی مکلف است اظهارنامه گمرکی ممهور به مهر خروج به میزان ارزش کالای موضوع تسهیلات دریافتی را از یکی از گمرکات رسمی کشور، حداکثر طی مدت شش ماه از تاریخ تعهد قرارداد، به بانک عامل ارایه کند. در صورت عدم ارایه اظهارنامه مذکور طی مهلت مقرر، مشمول تادیه وجوه التزام عدم ایفای تعهدات به میزان ده (۱۰) درصد در سال، علاوه بر اصل و صود تسهیلات اعطایی خواهد بود. ۱۰
- بانک کشاورزی گزارش عملکرد تسهیلات موضوع این دستورالعمل را در مقاطع سه ماهه به صورت جداگانه به دبیرخانه هیات امنای حساب ذخیره ارزی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، ارسال خواهد کرد. ۱۱
- سایر مواردی که در این دستورالعمل مورد اشاره قرار نگرفته است، تابع دستورالعمل شرایط و ضوابط پرداخت تسهیلات ارزی- مصوب ۱۳۸۴/۱۰/۱۳ هیات امنای حساب ذخیره ارزی خواهد بود.