آیین‌نامه حدود و وظایف کمیته‌های ملی استاندارد
کلیات ماده ۱
- کمیته‌های ملی استاندارد کمیته ملی استاندارد مجمعی است علمی و فنی مرکب از کارشناسان خبره و صاحب نظران مراکز و موسسات علمی، دانشگاهی، تحقیقاتی، تولیدی، اقتصادی و صنعتی کشور و نمایندگان مصرف کنندگان و بازرگانان در آن رشته که به منظور بررسی و تبادل نظر در تعیین، تدوین و تصویب استاندارد محصول، خدمات، مدیریت کیفیت و آیین‌های کار و روش‌های آزمون و ممیزی تشکیل می‌شود. ماده ۲
- عناوین کمیته‌های ملی به طور کلی رشته‌های تولیدی، خدماتی و مدیریتی مشمول این آیین‌نامه به رشته‌های زیر تقسیم می‌گردد و کمیته هر رشته به نام کمیته ملی همان رشته نامیده می‌شود. ۱- مهندسی برق و الکترونیک. ۲- مهندسی ساختمان و مصالح و فرآورده‌های ساختمانی. ۳- خوراک و فرآورده‌های کشاورزی. ۴- پوشاک و فرآورده‌های نساجی و الیاف. ۵- صنایع شیمیایی و پلیمر. ۶- چوب و فرآورده‌های چوبی، سلولزی و کاغذ. ۷- مواد معدنی. ۸- مهندسی مکانیک و فلزشناسی. ۹- اوزان و مقیاسات. ۱۰- مهندسی پزشکی. ۱۱- میکروبیولوژی. ۱۲- اسناد و تجهیزات اداری و فرآوری داده‌ها. ۱۳- چرم و پوست و پایپوش. ۱۴- مدیریت کیفیت. تبصره
- ادغام و یا افزایش کمیته‌های ملی و رشته‌های مذکور در ماده فوق به پیشنهاد رئیس موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران که از این پس در این آیین‌نامه موسسه نامیده می‌شود و تصویب شورای عالی استاندارد انجام می‌گیرد. ماده ۳
- انتخاب اعضاء کمیته‌های ملی اعضاء کمیته‌های ملی حسب مورد توسط رئیس موسسه از بین کارشناسان خبره، صاحبه نظران و نمایندگان مراکز و موسسات موضوع ماده ۱ و اشخاص ثابت زیر دعوت می‌شوند. الف
- اعضای ثابت ۱- رئیس موسسه یا نماینده وی. ۲- معاون تحقیقات یا مدیر بخش مربوطه. ۳- مدیر هماهنگی تدوین استاندارد. ۴- مدیر آزمایشگاهی بخش مربوطه. ۵- دبیر تدوین مربوطه. ۶- مدیر دفتر حقوقی و امور مجلس یا نماینده وی. ۷- نماینده سازمان حمایت از حقوق مصرف کنندگان و تولیدکنندگان. ب
- اعضاء متغیر عبارتند از: ۱- نماینده تولیدکنندگان و صاحبان صنایع. ۲- نماینده سازمانهای مصرف کننده. ۳- نماینده توزیع کنندگان و اتحادیه‌های صنفی مربوطه. ۴- کارشناس آزمایشگاه فنی و تحقیقاتی. ۵- نماینده اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران. ۶- نماینده وزارتخانه‌ها و ادارات دولتی ذیربط. ۷- کارشناس دانشگاهها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی. ۸- نماینده مرکز توسعه صادرات ایران. ۹- نماینده سازمانهای حرفه ای و سایر موسسات. تبصره ۱
- علاوه بر اشخاص مذکور رئیس موسسه میتواند از اشخاص حقیقی صاحب نظران و یا نمایندگان اشخاص حقوقی ذی صلاح دیگر نیز حسب مورد در کمیته‌های ملی دعوت نماید. تبصره ۲
- در صورتی که جلسات کمیته‌های ملی در ارتباط با موضوع خاص بیش از یک جلسه ادامه یابد نمایندگان اعزامی از سازمانها حتی المقدور ثابت خواهند بود. ماده ۴
- مصوبات کمیته‌های ملی استاندارد جلسات کمیته‌های ملی با حضور اکثریت نسبی اعضاء رسمیت می‌یابد و با ۳ /۲ آراء اعضاء حاضر در جلسه موضوعات به تصویب خواهد رسید. تبصره
- در صورتی که رئیس موسسه یا نماینده وی اعضاء حاضر در جلسه ای را کافی برای اظهارنظر نداند میتواند برگزاری جلسه را با دعوت از کارشناسان و صاحبه نظران مورد نظر تمدید نماید. ماده ۵
- کمیسیونهای مشورتی رئیس موسسه میتواند در صورت لزوم و در ارتباط با هر کمیته ملی اقدام به تشکیل کمیسیونهای مشورتی نماید هر یک از این کمیسیونها دارای حداقل پنج عضو خواهد بود که از میان اعضاء کمیته‌های ملی و اشخاص دیگر انتخاب می‌گردند. وظایف کمیسیونهای مشورتی به شرح ذیل خواهد بود: ۱- ایجاد همکاری میان کمیته‌های ملی و هماهنگ ساختن فعالیت آنها. ۲- تعیین اصلاحات و به دست دادن تعاریف لازم. ۳- طرح ریزی و رهبری بررسیها و تحقیقات لازم در زمینه استاندارد کردن. ۴- آماده ساختن شرایط برای پذیرفتن و به کار بستن استانداردها. ۵- رسیدگی به مسائل و مشکلات مصرف کنندگان. ۶- رسیدگی به مسائل مربوط به ایمنی و بهداشت. ۷- رسیدگی به مسائل مشابه دیگری که کمیته‌های ملی با آنها سر و کار دارند. تبصره
- کمیسیون مشورتی می‌توانند با موافقت رئیس موسسه کارشناسانی را که در کمیته‌های ملی و به طور کلی در موسسه سمتی ندارند را نیز برای مشاوره دعوت کنند. ماده ۶
- رئیس کمیته ملی استاندارد رئیس هر یک از کمیته‌های ملی به پیشنهاد رئیس موسسه یا نماینده وی و با اکثریت آراء اعضاء حاضر در جلسه انتخاب خواهد شد. ماده ۷
- وظایف کمیته‌های ملی وظایف و اختیارات کمیته‌های ملی استاندارد به شرح زیر است: ۱- بررسی و اظهارنظر و اتخاذ تصمیمات مقتضی در مورد پیش نویس استانداردهای ارائه شده. ۲- بررسی و اظهارنظر و یا اتخاذ تصمیمات مقتضی در زمینه تجدیدنظر در استانداردهای موجود. تبصره
- اسناد و مدارک مربوط به پیش نویس استانداردها در هنگام تصویب یا تجدیدنظر در استانداردهای ملی لازم است توسط دبیر تدوین به کمیته ارائه گردد. ماده ۸
- روش تهیه استانداردهای ملی اصولی که در تهیه استانداردهای ملی باید رعایت شوند عبارتند از: ۱- استانداردها باید تامین کننده نیازهای شناخته شده همگانی و ملی باشند. ۲- استانداردها باید تامین کننده نیازهای اقتصادی و ملی باشند. ۳- استانداردها باید با توجه به امکانات، تامین کننده مصالح و منافع تولیدکنندگان و مصرف کنندگان باشند. ۴- استانداردها باید هماهنگ با آخرین پیشرفت‌های علمی و فنی کشور باشند. ۵- استانداردها باید متناسب با پیشرفت و نیازهای کشور به صورت ادواری مورد تجدیدنظر و اصلاح قرار گیرند. ۶- استانداردها باید حتی المقدور با توصیه نامه‌های سازمانهای بین‌المللی استاندارد کمیته بین‌المللی الکتروتکنیک و سایر سازمانهای بین‌المللی هماهنگ باشند. ماده ۹
- جمع‌آوری اطلاعات موسسه موظف است به منظور تهیه و تدوین استانداردهای ملی مستمراً نسبت به جمع‌آوری اطلاعات مربوط به موضوعاتی که لازم است استانداردهای ملی برای آنها تدوین گردد توسط مدیریت هماهنگی تدوین و براساس فرمها و پرسشنامه‌های تهیه شده به وسیله مدیریت مذکور به ترتیب زیر اقدام نماید. ۱- جمع‌آوری اطلاعات از تشکیلات فنی و اجرایی موسسه در مرکز و استانها. ۲- جمع‌آوری اطلاعات از طریق استعلام از وزارتخانه‌های تولید و خدماتی و سازمانهای ذیربط. ۳- جمع‌آوری اطلاعات از واحدهای تولیدی و خدماتی کشور. ۴- جمع‌آوری اطلاعات از مراکز علمی و دانشگاهی و تحقیقاتی کشور. ۵- جمع‌آوری اطلاعات از اتحادیه‌ها، سندیکاها و تعاونی‌های مصرف کنندگان و تولیدکنندگان. تبصره ۱
- موسسه میتواند برای تهیه و تنظیم پرسشنامه‌های موردی در هر یک از آمارگیری‌های نمونه ای، منطقه ای و سراسری از همکاری مرکز آمار ایران استفاده نماید. تبصره ۲
- علاوه بر موارد فوق موسسه در صورت لزوم میتواند امر جمع‌آوری اطلاعات از اشخاص را نیز از طریق نشر اطلاعیه در جراید و رسانه‌های گروهی و روش‌های مشابه در دستور کار خود قرار دهد. ماده ۱۰
- کمیته برنامه‌ریزی کمیته برنامه‌ریزی اطلاعات جمع‌آوری شده را به رشته‌های مختلف تولیدی و خدماتی تفکیک و سپس اقدام به بررسی و اولویت بندی موضوعات و انتخاب دبیر می‌نماید. کمیته‌های برنامه‌ریزی مرکب از افراد زیر می‌باشند. ۱- معاون برنامه‌ریزی و تدوین استاندارد. ۲- معاون تحقیقات مربوطه. ۳- مدیر هماهنگی تدوین استاندارد. ۴- مدیر طرح و برنامه. ۵- مدیر آزمایشگاه بخش مربوطه. ۶- کارشناس مسئول بخش آزمایشگاهی مربوطه. ۷- کارشناس مسئول هماهنگی تدوین ذیربط. تبصره
- به منظور تسهیل در انجام امر تدوین در مواردی که موضوع استاندارد و دبیر آن از طرف ادارات کل استاندارد استانها پیشنهاد می‌گردد اولویت انتخاب دبیر با استان پیشنهاد دهنده خواهند بود. ماده ۱۱
- کمیسیون اولیه تدوین استاندارد دبیر تدوین مربوط پس از جمع‌آوری اطلاعات اسناد و مدارک مربوطه به منظور انتخاب اعضاء کمیسیون فنی تدوین، نوع و نحوه استفاده از مدارک علمی مراتب را در کمیسیونی مرکب از افراد زیر مطرح می‌نماید. ۱- مدیر یا نماینده هماهنگی تدوین. ۲- دبیر تدوین مربوطه. ۳- مدیر بخش آزمایشگاهی یا نماینده وی. ۴- نماینده تولیدکنندگان و صاحبان صنایع مربوطه. ۵- نماینده سازمانهای مصرف کننده. ۶- نماینده توزیع کنندگان و اتحادیه‌های صنفی مربوطه. ۷- نماینده وزارتخانه‌ها، سازمانهای ذیربط. ۸- نمایندگان دانشگاهها و مراکز علمی و تحقیقاتی ذیربط. ۹- نماینده سازمانهای حرفه ای و سایر موسسات ذیربط. ۱۰- اشخاص صاحب نظر به انتخاب مدیر هماهنگی تدوین. ۱۱- نماینده سازمان حمایت از حقوق مصرف کنندگان و تولیدکنندگان. ماده ۱۲
- کمیسیونهای فنی کمیسیونهای فنی پیش نویس استاندارد مورد نظر را در جلساتی با حضور افراد منتخب کمیسیون اولیه مرکب از اساتید دانشگاهها و مراکز علمی و تحقیقاتی و صاحب نظران بخشهای تولیدی و مصرفی و سازمانهای دولتی ذیربط توسط دبیر مربوطه و با استفاده از مدارک توافق شده تهیه و جهت طرح در کمیسیون نهایی آماده می‌نماید. تبصره ۱
- در صورتی که کمیسیون فنی حضور اشخاصی را جهت تبادل نظر در جلسات کمیسیون ضروری بداند از طریق مدیریت تدوین اقدام به دعوت آنان خواهد نمود. تبصره ۲
- چنانچه کمیسیونهای فنی برای تهیه پیش نویس استاندارد مورد نظر انجام تحقیقاتی کاربردی در واحدهای صنعتی یا آزمایشگاهی و یا تهیه اسناد و مدارک بیشتری را ضروری تشخیص دهند با استفاده از همکاری مدیریت تدوین اقدام به این امر خواهند نمود. تبصره ۳
- در مواردی که کمیسیونهای فنی انجام بررسی بیشتری در کار تهیه و تدوین پیش نویس استانداردها را ضروری بدانند می‌توانند با انتخاب گروههای کاری از بین خود و یا خارج از کمیسیونها نسبت به انجام این بررسیها اقدام نمایند. مدیریت تدوین موظف است زمینه‌های لازم برای انجام کار گروههای مذکور را فراهم نماید. تبصره ۴
- اگر موضوعی که استاندارد آن قرار است تهیه شود در دامنه فعالیت بیش از یک کمیسیون فنی قرار گیرد مدیر تدوین میتواند با تشکیل کمیسیونهای فنی مشترک موضوع را مورد بررسی بیشتری قرار دهد. کمیسیونهای فنی گزارش کار خود را به مدیر تدوین ارائه خواهند نمود. ماده ۱۳
- کمیسیونهای نهایی پیش نویس استانداردهای تهیه شده توسط کمیسیونهای فنی پس از تکثیر توسط مدیریت تدوین و حداقل یکماه قبل از برگزاری جلسه کمیسیون نهایی برای هر یک از اعضاء کمیسیون ارسال و پس از تشکیل کمیسیون و بررسی پیش نویس ارسالی در صورت تصویب از طریق مدیریت هماهنگی تدوین به کمیته‌های ملی مربوط تقدیم می‌گردد. اعضاء کمیسیون نهایی عبارتند از: ۱- مدیر یا نماینده هماهنگی تدوین. ۲- دبیر تدوین مربوطه. ۳- مدیر بخش آزمایشگاهی یا نماینده وی. ۴- نماینده تولیدکنندگان و صاحبان صنایع ذیربط. ۵- نماینده سازمانهای مصرف کننده. ۶- نماینده توزیع کنندگان و اتحادیه‌های صنفی ذیربط. ۷- نماینده وزارتخانه‌ها و سازمانهای ذیربط. ۸- نمایندگان دانشگاهها و مراکز علمی و تحقیقاتی. ۹- نماینده سازمانهای حرفه ای و سایر موسسات ذیربط. ۱۰- اشخاص صاحب نظر به انتخاب مدیر هماهنگی تدوین. ۱۱- نماینده سازمان حمایت از مصرف کنندگان و تولیدکنندگان. تبصره
- در صورتی که پیش نویس تهیه شده در جلسات کمیسیون نهایی مورد تایید قرار نگرفته و بررسی بیشتری را توسط کمیسیون فنی ضروری بدانند پیش نویس با ذکر دلائل عدم تایید موضوع از طریق مدیریت تدوین به کمیسیون فنی مربوطه اعاده خواهد شد. ماده ۱۴
- نگهداری اسناد دبیر تدوین استاندارد موظف است که اسناد و مدارک و گزارشهای مربوط به جریان فعالیتهای کمیسیونها، گروههای کاری را نگهداری کند. دستور و برنامه جلسات را تهیه نماید و دعوتنامه شرکت در جلسات را برای اعضاء بفرستد و هر کار دیگری که برای تسریع فعالیت کمیته یا کمیسیون یا گروه کاری لازم باشد انجام دهد. ماده ۱۵
- حق الحضور اعضاء حق الحضور اعضاء کمیسیونهای مختلف و دیگر هزینه‌های مربوطه توسط موسسه قابل پرداخت خواهد بود. ماده ۱۶
- نگارش استاندارد استانداردها از نظر سبک نگارش باید حالت یکسان داشته باشند، واحد نگارش موسسه مسئولیت نگارش و ویرایش متن استانداردها را از نظر کاربرد واژه‌ها، رسم الخط، قواعد دستوری و فنی و امثالهم به عهده دارد. تبصره ۱
- رئیس موسسه میتواند از طریق واحد نگارش موسسه در مورد استانداردهای منتشر شده شرح و توضیحات ضروری را به منظور اصلاح یا تسهیل در صدور پروانه به کار بردن علامت استاندارد و امثالهم، مشروط بر اینکه در ویژگیهای استاندارد موثر نباشد، را اعمال نماید. تبصره ۲
- موسسه میتواند امر نگارش استانداردها و آیین‌های کار را با توجه به صلاحیت‌ها به سایر سازمانها و شرکتها تفویض نماید. ماده ۱۷
- تجدیدنظر یک استاندارد در بررسی و اخذ تصمیم درباره پیشنهادهایی که برای تجدیدنظر در یک استاندارد می‌رسد بایستی همان روش تهیه استانداردهای جدید به کار بسته شود لکن در مورد اصلاح و یا لغو مستقیماً موضوع جهت اخذ تصمیم به کمیته ملی مربوط ارجاع شود. ماده ۱۸
- واگذاری تهیه پیش نویس به منظور ترویج و توسعه استانداردهای ملی موسسه میتواند با رعایت مفاد بند ۸ ماده ۲۰ قانون و یا با تصویب شورای عالی استاندارد با عقد قرارداد با اشخاص حقیقی یا حقوقی مورد تایید، مراحل تهیه پیش نویس استانداردها را تا مرحله طرح در کمیته‌های ملی به اشخاص مذکور واگذار نماید. ماده ۱۹
- تصویبنامه فوق مشتمل بر ۱۹ ماده و ۱۶ تبصره در تاریخ ۴ /۷ /۷۵ به تصویب شورای عالی استاندارد رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجراء می‌باشد.