تصویبنامه درباره تعیین برنامه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری مناطق آزاد
وزیران عضو شورای عالی مناطق آزاد تجاری -صنعتی و ویژه اقتصادی در جلسه ۱۳۹۴/۳/۱۹ به پیشنهاد دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی و به استناد بند (ج) ماده (۴) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۷۲ - با اصلاحات بعدی و بند (ب) ماده (۳) و مواد (۴) و (۷) قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران - مصوب ۱۳۸۴ - و با رعایت تصویبنامه شماره ۱۱۳۲۰۰ /ت ۴۹۵۱۶ ه- مورخ ۱۳۹۲/۶/۵ تصویب کردند: برنامه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی به شرح پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، تعیین می‌شود. این تصویبنامه در تاریخ ۱۳۹۵/۹/۱۳ به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است. معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری منشور راهبری امور فرهنگی، اجتماعی و گردشگری مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی مقدمه به منظور تعالی فرهنگی و توسعه پایدار مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی، منشور راهبردی امور فرهنگی، اجتماعی وگردشگری ملهم از سند چشم انداز ایران ۱۴۰۴، سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، بند (ج) ماده (۴) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی مصوب ۱۳۷۲- و تبصره (۱) ماده (۱) و مواد (۴) و (۷) قانون تشکیل و اداره مناطق ویژه اقتصادی مصوب ۱۳۸۴ به شرح ذیل تصویب شد. منظور از مناطق در این منشور، مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی می‌باشد. ۱) اهداف الف
- ساحت فرابخشی فرهنگ
- افزایش همگرایی منطقه ای، ملی و اسلامی در جهت گسترش تفاهم، تعامل و هویت یابی فرهنگی و اجتماعی.
- تقویت مستمر فرهنگ سازمانی و نظام اداری «دانایی مدار»، «کار محور»، «مردم سالار»، «مسئولیت پذیر» و «فرآیندگرا» در جهت کارآمدی دیوان سالاری.
- پاسداشت ارزش‌های مشترک قومی، منطقه ای، ملی و دینی.
- تقویت، تعمیق و احیای فرهنگ مذهبی و سنت‌های دینی نظیر وقف و ترویج گفتمان آزاد دینی و مذهبی، فلسفی - اجتماعی و فرهنگی - هنری تاثیرگذار به منظور افزایش سطح انسجام و وحدت ملی.
- ارتقای احساس امنیت اجتماعی و اعتلای اخلاق و فرهنگ مدارا به منظور فرصت آفرینی‌های جدید توسعه اجتماعی. ب
- ساحت میان بخشی فرهنگ
- اصلاح و استقرار نهادهای آموزشی و پژوهشی
- کاربردی انسان محور (معلم و متعلم) و توسعه نگر مناطق در همه سطوح آموزش‌های عمومی، عالی، تخصصی و فوق تخصصی - بین‌المللی با تکیه بر فعال سازی اقتصاد فرهنگ و هنر.
- ارتقای کیفیت زندگی شهروندی با پایدارسازی اقتصاد اجتماعی خانواده محور، ایجاد نشاط و سرزندگی‌های اجتماعی، بهبود بهداشت روحی، روانی و افزایش شاخص‌های امنیت محیطی و کاهش آسیب‌های اجتماعی با بهره مندی از همه ابزارهای فرهنگی و هنری به ویژه رسانه، سینما، تلویزیون، موسیقی و ادبیات.
- ترویج فرهنگ توسعه دریا پایه و توسعه اقتصاد دریایی با تقویت امنیت اجتماعی و ایجاد نظامات ساحل نشینی با بهره مندی از برنامه‌های اجتماعی - فرهنگی، هنری و گردشگری دائمی در سواحل، جزایر و مرزها. پ
- ساحت بخشی (تخصصی) فرهنگ
- توانمندسازی فرهنگی و اجتماعی مناطق به منظور ارتقای سرانه‌های فرهنگی، اجتماعی، گردشگری و هنری در حد استانداردهای تعیین شده.
- احیای هنر، فراگیرکردن اجرای برنامه‌ها و زمینه سازی برای افزایش تقاضای خدمات و تولیدات هنری، ترویج پیام‌ها و ارزش‌های دینی و تقویت عنصر مطالعه، تولید و عرضه کتاب و توسعه صنعت چاپ همسو با بازارهای هدف بومی - ملی، منطقه ای و بین‌المللی.
- احیاء و توسعه ظرفیت‌های فرابخشی ورزش، میراث فرهنگی، بهداشت، سلامت و صنعت گردشگری در مناطق با نگرش و عملکرد بومی - محلی، ملی و فراملی.
- اهتمام به محیط زیست، حفظ میراث و جاذبه‌های طبیعی، حفاظت و بهره گیری از میراث فرهنگی و منابع طبیعی. ۲) راهبردها الف
- ساحت فرابخشی فرهنگ
- برنامه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی معطوف به تحکیم وحدت و وفاق ملی، افزایش تفاهم و تعامل‌های بین‌المللی (با اولویت کشورهای همسایه)، تقویت پیوندهای بین بخشی فرهنگی، هنری، اجتماعی، گردشگری، اقتصادی، بهداشتی، ورزشی و زیست محیطی.
- بهره گیری از استعدادها و توانمندی‌های ملی و ایجاد زمینه‌های مناسب جهت مشارکت‌های مردمی و تشکل‌های مردم نهاد مرتبط با موضوعات فرهنگی، اجتماعی و گردشگری، هنری، محیط زیستی و بهداشتی.
- اصلاح نگرش‌ها و انتظام بخشی به رفتارهای فردی، اجتماعی و ملی در حوزه شهری مناطق به منظور اعتلای ارزش‌های مشترک قومی، منطقه ای، ملی و دینی.
- فراهم ساختن تسهیلات برای تقویت فرهنگ کار و کارآفرینی، مسئولیت پذیری، وجدان کاری و ارتقای نظم اجتماعی. ب
- ساحت میان بخشی فرهنگ
- توجه به سنت‌ها و ارزش‌های بومی، قومی و محلی تاثیرگذار بر برنامه‌ها و کارکردهای فرهنگی، اجتماعی و گردشگری هر منطقه.
- بهره مندی از ظرفیت مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش رسمی و غیررسمی، ترویج همگانی و پیگیری اصلاح سیستم‌های یادگیری همراه کار و سفر با نگاه ویژه توانمندسازی نوجوانان و جوانان و تامین نیروی متخصص مورد نیاز توسعه مناطق با رویکرد بین‌المللی.
- بهره گیری از معارف قرآن کریم، سنت، سیره پیامبر اعظم و ائمه معصومین (ع) و اصحاب منتخب ایشان، سیره عقلا، عرف زندگی در توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مناطق.
- گسترش همکاری با دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب ۱۳۸۶- در جهت الگوسازی دستگاه‌ها.
- طراحی، حمایت و گسترش الگوهای عقلانی و رفتارهای مطلوب در برگزاری مناسبت‌های ملی، انقلابی و مذهبی نظیر اعیاد اسلامی، عزاداری‌ها (عاشورا و...) و بهره مندی بهینه از آنها در افق ملی، فراملی و نشان سازی‌های پایدار (برندسازی) از آنها. پ
- ساحت بخشی (تخصصی) فرهنگ
- تبیین و ترویج مبانی ارزش‌های ایرانی
- اسلامی، معارف قرآنی و فضایل اخلاقی و ارائه آن در قالب‌های فرهنگی و آثار هنری.
- جذب مشارکت‌های برنامه مدار، کارآمد و نظارت پذیر مردمی با تکیه بر اقتصاد بومی در حوزه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری.
- تعامل و ارتباط سازنده در حوزه فرهنگی، اجتماعی و گردشگری با کشورهای منطقه و سایر کشورها و سازمان‌های تخصصی بین‌المللی.
- انسجام فرهنگی و وحدت رویه رفتاری با رعایت تفاوت‌های فرهنگی، تاریخی و اقلیمی هر منطقه از طریق گسترش مشارکت‌های مردمی و سازمان‌های مردم نهاد معتبر و اشخاص حقیقی نامدار با بهره مندی از نیروی انسانی بومی در کلیه حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، گردشگری، محیط زیست و سلامت.
- ایجاد زمینه‌های حضور نخبگان ورزشی، اجتماعی، فرهیختگان مولد علم، هنر، استعدادهای درخشان و مهندسان خلاق اقتصاد دانش بنیان.
- رشد استعدادها، خلاقیت‌های فرهنگی و گسترش فعالیت‌های هنری و ادبی ساکنان مناطق.
- بهبود و احیای معماری ایرانی
- اسلامی ویژه هر منطقه و تمهید افزایش تاثیرگذاری محیطی بر آرامش ساکنان و جذب گردشگران. ۳) ماموریتها الف
- ساحت فرابخشی فرهنگ
- تقویت احساس امنیت اجتماعی، تکریم خانواده محوری و نظام مردم سالاری دینی.
- گسترش نهادسازی مردمی، افزایش مسئولیت اجتماعی، تحقق مشارکت حداکثری مردم در مسائل جاری و توسعه جوامع محلی.
- تنظیم نظام نامه حقوق شهروندی و صیانت از حقوق مادی، معنوی مردم اعم از بومیان، مهاجران و گردشگران داخلی و خارجی.
- الگو سازی مناسب فرهنگی، اجتماعی در جهت توسعه مناطق و ارائه و تامین نیازهای.
- اصلاح گفتمان، نگرش‌های فرهنگی، رفتارهای اجتماعی و سلوک اداری.
- تقویت نظام پایش، ارزیابی و بازخورد در سیاستگذاری‌های فرهنگی و اجتماعی. ب
- ساحت میان بخشی فرهنگ
- ترویج آموزش، پژوهش و اجرای رشته‌های ورزشی و برنامه‌های سلامت با تاکید بر طب سنتی، اسلامی و مکمل و کلی نگر.
- ایجاد و گسترش تامین اجتماعی مصرف کننده محور، توسعه انواع بیمه‌های کارآمد و آرامش آفرین، سلامت محور و پیشگیرانه مورد نیاز کارکنان، شهروندان و گردشگران با مشارکت ذینفعان بخش خصوصی و جوامع محلی. پ
- ساحت بخشی (تخصصی) فرهنگ
- اعتلای فرهنگ و هنر و ادبیات به عنوان عناصر هویت بخش فرهنگ بومی
- ملی.
- توسعه فضاهای فرهنگی، هنری، ورزشی و نظارت و غنی سازی برنامه‌ها برای ارتقای اثربخشی آنها.
- حفاظت، احیاء، ساماندهی و افزایش بهره وری از میراث فرهنگی، آثار و ابنیه، موقعیت‌ها، محیط‌ها، چشم اندازها و مناظر طبیعی و فرهنگی.
- تعمیق نقش و گسترش گردشگری در توسعه محلی، ملی و بین‌المللی.
- گسترش فعالیت‌ها، رشد استعدادها و شکوفاسازی خلاقیت‌های هنری و ادبی در مناطق.
- بازاریابی و معرفی مراکز تاریخی، فرهنگی، طبیعی و جاذبه‌های گردشگری مناطق در ابعاد ملی و فراملی.
- توسعه منابع انسانی صنعت گردشگری از طریق تولید و اجرای برنامه‌های آموزشی، پژوهشی و کارگاهی مستمر.
- پاسداشت ورزش‌های پهلوانی و باستانی بومی
- محلی با تاکید بر مزیت‌های جغرافیایی و حقوقی هر منطقه.
- تقویت اقتصاد ورزش مبتنی بر باشگاه داری حرفه ای و استعدادیابی و پرورش ورزشکاران مستعد نوجوان و جوان و بانوان.
- توسعه، صنایع فرهنگی، گسترش بهره مندی از سینما، تلویزیون، رسانه‌های صوتی
- تصویری فضاهای مجازی، هنرهای دیجیتالی و رسانه‌های نوین تاثیرگذار در ساحت مشارکت‌های ملی و فراملی در جهت احیای اقتصاد خلاق و رونق بخشی به ابعاد گوناگون اقتصاد فرهنگ. ۴) الزامات
- حداقل یک نفر از اعضای هیات مدیره سازمان‌های مناطق از میان چهره‌های شاخص و اثرگذار در حوزه فرهنگی اجتماعی انتخاب شود.
- شرایط احراز مسئولیت و مدیریت فرهنگی، اجتماعی و گردشگری و نظارت بر عملکرد و اثربخشی فعالیت‌ها در مناطق بر اساس دستورالعمل ابلاغی دبیرخانه شورای عالی مناطق خواهد بود.
- تمامی درآمدهای حاصل از اجرای این تصویبنامه و حداقل ده درصد از درآمد هر منطقه در هر سال با رعایت قوانین و مقررات مربوط و در چارچوب بودجه مصوب سالیانه سازمان‌های مناطق به تحقق برنامه‌های فرهنگی - اجتماعی و گردشگری اختصاص می‌یابد.
- اعضای هیات مدیره سازمان‌های مناطق، اجرای مفاد این تصویبنامه را بر عهده دارند. مصوبات هیات مدیره نباید با مفاد این تصویبنامه مغایرت داشته باشد.
- سازمان‌های مناطق ویژه اقتصادی غیردولتی مکلف به رعایت این تصویبنامه برابر اساسنامه و مقررات مربوط به خود می‌باشند و در خصوص الزامات نیز موظف به تهیه طرح پیشنهادی خود و اجرای آن پس از تایید دبیرخانه شورای عالی مناطق می‌باشند.